Hoài Thanh - Đỗ Quyên: Đi đâu rồi cũng lại về

Vì nghiệp quên tình

Lúc hai người gặp nhau, Đỗ Quyên đã là cô học trò xuất sắc của NSND Phùng Há, NSND Năm Châu, được tham gia ban cải lương Phụng Hảo hát thường xuyên trên đài truyền hình. Còn Hoài Thanh mới là anh kép “quê mùa” từ Hóc Môn xuống phố, mặt vẫn còn ngây thơ, hiền hậu.

Trong một buổi tiệc, bạn bè chọc ghẹo ghép đôi hai người, không ngờ thế là yêu nhau. Nhưng nhà Hoài Thanh nghèo quá, đông anh em, anh nhất định phải làm nên sự nghiệp rồi mới nghĩ đến hôn nhân. Anh nói: “Cái nghề này nếu không nổi tiếng thì không nuôi được gia đình”. Còn Đỗ Quyên cũng không muốn vướng bận cho anh, và cũng đặt tình yêu nghề nghiệp lên trên hết, nên cùng gạt nước mắt chia tay. Ba năm yêu nhau, họ ra đi về hai đoàn hát xa xôi, quyết sống chết với nghề.

Nhưng khổ thay, khi vừa có chút tên tuổi, thì mỗi người lại vướng một chữ duyên khác. Coi như tình xưa đứt đoạn, không mong gì tái hợp.
Ấy vậy mà, ông trời vẫn chừa một chút duyên muộn màng, để họ gặp lại nhau, nâng đỡ những khi khốn khó, dìu nhau đi hết cuộc đời nghệ thuật. Bây giờ gia đình Hoài Thanh có hai đứa con, con gái của riêng vợ và con trai của hai người, hạnh phúc ấm êm. Dòng máu nghệ thuật tiếp tục chảy trong đứa con trai Hoài Anh Kiệt.

Những vai diễn để đời

Hoài Thanh từng thành công rực rỡ với vai Trần Dinh (vở Gánh cỏ sông Hàn), Thúc Sinh (Kim Vân Kiều), Alykha (Bạo chúa Alykha), Lê Minh (Nhụy Kiều tướng quân).
Đỗ Quyên cũng thành công trong vai Triệu Thị Trinh (vở Nhụy Kiều tướng quân), và cô đào hát Thiểu Ý bất hạnh nhưng giàu lòng hy sinh (Khi đào hát trả ơn). Tuy nhiên, chị vẫn nổi tiếng đóng vai đào võ hoặc vai kép, theo sự chân truyền của NSND Phùng Há. Ấn tượng nhất là nhân vật Đường Minh Hoàng, lại có lúc chị diễn luôn vai An Lộc Sơn (trong vở Đường Minh Hoàng).

Người thầy của bao thế hệ học trò

Ở Đỗ Quyên, từ cách biểu diễn cho tới hành xử đều chịu ảnh hưởng rất lớn của NSND Phùng Há. Cho nên, khi giảng dạy tại trường Sân khấu - Điện ảnh TP.HCM, chị tận tụy với học trò, truyền hết những bí quyết của nghề. Nhưng chị đau lòng khi trong thập niên 1990, giai đoạn cải lương khủng hoảng, học trò của mình tan tác như bầy chim non, đứa theo nghề khác, đứa bỏ về quê làm ruộng, chăn nuôi.

Chị lần tìm về tận quê các em, gom từng đứa một, và hai vợ chồng quyết định mở quán nghệ sĩ để có nơi cho tụi nhỏ biểu diễn, giữ lấy lửa nghề, như giữ hòn than nóng chờ ngày gió lên. Câu lạc bộ cải lương Hoài Thanh - Đỗ Quyên ra đời từ đó, có nhiều khuôn mặt trẻ măng như Thy Phương, Thy Trang, Thy Nhung, Lê Tứ…

Nghệ sĩ vốn không quen kinh doanh, hai anh chị mở quán nhưng cứ lỗ vốn, cuối cùng dẹp luôn và đầu quân cho quán khác. Câu lạc bộ vẫn rất uy tín, hằng đêm diễn các trích đoạn kinh điển, không pha tạp, lai căng, diễn viên trẻ tạm thời sống được bằng nghề. Và sau đó, hầu hết đều đoạt huy chương vàng Trần Hữu Trang, bây giờ đang là lực lượng chính của nhóm Thắp sáng niềm tin.

Đỗ Quyên nói: “Trong đời đi hát của tôi thì hạnh phúc rất lớn là chăm lo được cho lớp trẻ. Mình có sự nghiệp rồi nhưng không có người kế thừa thì cải lương cũng mai một. Chính NSND Phùng Há và Năm Châu là tấm gương sáng của thế hệ chúng tôi về tấm lòng đối với lớp trẻ. Mình học thầy như thế nào thì mình đối xử với học trò giống như thế ấy”.

Hoài Thanh từ một ngôi sao chỉ biết đi hát cũng trở thành người thầy biết dạy học trò. Anh chịu ảnh hưởng rất lớn từ người vợ mạnh mẽ, nghị lực. Hai người thường nói vui: “Chồng thì hơi mềm mại, còn vợ lại pha chút nam tính, ông trời bù lỗ đó mà!”. Cho nên không ngạc nhiên khi trong các chương trình biểu diễn, Đỗ Quyên thường là người lo lắng nhiều nhất. Còn Hoài Thanh hiền lành chỉ cần cười cười là đủ ấm áp cho mọi người.

Hát ở xứ người

Mấy năm nay Hoài Thanh -Đỗ Quyên sang Úc định cư, nhưng thỉnh thoảng vẫn nhận sô hát. Mà sô thì ít lắm, nên muốn giữ giọng, giữ hơi chỉ còn cách là tự hát ở nhà. Đỗ Quyên cười kể rằng: “Mấy căn hộ bên cạnh không biết tụi tôi làm gì mà cứ hát to lên. Họ hỏi, tôi trả lời đó là opera của Việt Nam, họ ngưỡng mộ lắm. Ngày nào cũng phải hát để buồng phổi của mình được khỏe, không mất hơi. Bởi khi hát, phải hít thật sâu rồi nhả ra từ từ, giống y như yoga tập thở vậy. Hai bữa không hát là thấy mệt liền”.

Hoài Thanh còn khoe thêm: “Mỗi ngày từ nhà tới chỗ làm phải lái xe hơi đi xa lắm, tụi tôi tranh thủ hát trên xe. Có cái đĩa thu tiếng đờn sẵn, mình bật lên, rồi hát theo. Như vậy không quên bài bản, không quên tuồng. Lúc nào được mời biểu diễn là thuộc lòng, khỏi lo”. Hai vợ chồng ngày nào cũng làm... live show! Hạnh phúc quá rồi còn gì!

Nhưng hai anh chị vẫn còn đau đáu một nỗi niềm, là cải lương xứ người chưa có vị trí xứng đáng trong các chương trình tạp kỹ. Có khi chỉ biểu diễn trong chùa vào các ngày lễ, tết. Nhưng ở đâu thì cũng là hình thức lắp ghép các trích đoạn lại, hoặc hát một vài bài vọng cổ rồi thôi. Có lần được mời hát cải lương nhưng chỉ là một bài vọng cổ, hai anh chị từ chối. Đỗ Quyên nói: “Bởi như vậy người nước ngoài sẽ hiểu sai về cải lương. Tôi đòi phải cho hát trích đoạn, ít ra cũng có nội dung cốt truyện, có biểu diễn, vũ đạo, trang phục… Thật sự tôi thèm một chương trình cải lương có dàn dựng, thiết kế đàng hoàng, để giới thiệu đến người ta một cách nở mày nở mặt”.

Có lẽ sau live show của anh chị vừa tổ chức thành công tại TP.HCM, tận dụng tiếng vang vừa có được, hai anh chị sẽ về Úc tổ chức lại, mời các đồng nghiệp đang sống bên đó cùng biểu diễn, như Thanh Hằng, Phi Nhung… Phi Nhung vừa nghe đánh tiếng đã “đòi” đóng vai Dương Quý Phi chung với Đường Minh Hoàng - Đỗ Quyên. Sự nhiệt tình đó đã giúp Hoài Thanh - Đỗ Quyên tự tin hơn. Nhất định phải làm rạng rỡ cho cải lương, một tâm nguyện thôi thúc trong hai trái tim đã cùng nhịp đập suốt 30 năm...

Hoàng Kim