NGHỆ SĨ HÀ MỸ XUÂN: HÃY CHỌN NỤ CƯỜI HẠNH PHÚC

* Bản thân chị thích nhất màu sắc nào trong những gam màu trong cuộc sống?

- Với tôi màu đỏ tươi tắn, màu xanh là sự bình yên, màu vàng luôn ấm nồng, màu trắng thanh khiết… và có nhiều màu sắc để bạn chọn, để tô điểm cho cuộc sống này thêm tươi vui, rực rỡ. Nhưng tôi đặt thêm một câu hỏi vì sao bạn không chọn màu đen? Một chiếc áo đen, một cái mũ đen, một chiếc xe ô tô màu đen, hay một chiếc điện thoại di động cũng màu đen. Vậy thì màu sắc chính là sự quyến rũ riêng của mỗi tâm hồn, nó là tiếng nói riêng và giá trị riêng của bản thân người chọn. Trên sân khấu có trắng thì có đen, giống như cuộc đời luôn hiện hữu cái xấu và cái tốt, cái thiện và cái ác.

* Nhưng nếu chọn màu đen, yêu thích màu đen thì đồng nghĩa với việc không chọn cái tốt, cái thiện, mà lại chọn cái xấu?

- Tôi lại nghĩ khác, nếu tất cả mọi người đều chọn làm cái tốt, chẳng phải cuộc sống này sẽ tốt đẹp lắm rồi sao? Trên sân khấu có ông quan trung thần thì phải có ông nịnh thần mới thấy cái trung chứ. Đôi khi người ta biết điều đó là xấu, là sai, người ta vẫn làm, vì nó còn phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố, trong đó có yếu tố “vì lợi ích riêng bản thân mình”. Tôi nhớ rất rõ những suy nghĩ và phân tích của chị đạo diễn Bạch Lan, người chị mà tôi tôn kính vì chị đã dàn dựng ba vở mà tôi vinh dự đóng vai chánh và đem về vinh quang cho sự nghiệp. Chị nói, dù ở cuộc sống đời thường chị không thích cá tính của một diễn viên nào đó, nhưng lên sàn diễn, khi phân vai thì chỉ có anh ấy mới đủ sức thể hiện và làm tốt nhân vật mà chị đang dàn dựng. Chị quên ngay cái “màu đen” cá nhân giữa ghét và thương trong chị, để hướng tới cái chung của thành quả nghệ thuật. Tôi cũng như chị Bạch Lan, yêu, thương, ghét, hận rõ ràng và không để nó chi phối mình trên sàn diễn, sàn tập. Chọn cái xấu vì thế không có nghĩa là thân với nó, sống đời với nó mà đôi lúc hướng đến nó để nhìn rõ mà tránh. Va chạm trong đời sống khó tránh khỏi những sai lầm, đó là lúc chúng ta suýt ngã về màu đen của cuộc đời, bản lĩnh là ở chỗ ta biết dừng lại, đừng để nó tấn công ta.

* Thế còn giữa nụ cười và nước mắt? Theo chị nên chọn cách sống thế nào để con người luôn tươi cười?

- Giữa nụ cười và tiếng khóc, sao con người không chọn cách làm cho người khác luôn được nở nụ cười, mà lại phải làm tổn thương nhau, để người khác phải rơi nước mắt? Tôi quan tâm đến điều này hơn, vì tôi  nghĩ rằng, khi làm bất cứ điều gì, chúng ta có sự lựa chọn, thì trong đối xử với nhau hàng ngày, nhất là trong nghề nghiệp cũng vậy, ta có thể chọn việc làm cho ai đó vui hay buồn, vậy tại sao ta lại phải làm cho bạn mình buồn?

* Nhưng trên đời chúng ta không thể làm hài lòng tất cả mọi  người, vì nếu ta không làm tổn thương họ thì có khi chính ta sẽ bị tổn thương? Chị suy nghĩ gì về quan điểm này?

- Nếu ta làm ai đó vui thì có khi chính ta phải nhận lấy nỗi buồn… Cuộc đời là như thế, song lương tâm ta thanh thản, đêm ngủ thật ngon vì chẳng việc gì phải  nghĩ đến chuyện đối phó, tìm cách trả đũa. Tôi sống nhờ vậy mà thanh thản và yêu đời. Tổn thương có nhiều cách trị để nó vơi đi và tiêu hóa, nhưng có những tổn thương rất giá trị, vì nó nhắc ta phải nhớ và tránh. Bài học qua mỗi chặng đường đời, đường nghề cho tôi hiểu và cảm thông, tha thứ cho những lỗi lầm. Mà nghệ sĩ chúng tôi thì nhạy cảm lắm, có khi sáng giận thì chiều lại thương. Suy nghĩ đủ chiều, đa sầu, đa cảm, nhưng rồi khi chạm tới mạch cảm xúc để cùng thích thú cho một sự thành công chung thì lại vỡ òa tình thương ngay.

* Chị có cho rằng, trong đối xử, trong tình cảm, thì không có đáp số chính xác cho những bài toán cộng trừ, nhân chia?

- Tôi cho rằng không phải cho đi thì ta sẽ mất, không phải trả thù thì lòng ta sẽ hết oán hận, không phải ta làm ai đó tổn thương thì ta sẽ được yên bình… Nếu ai đó đánh bạn để chứng tỏ sức mạnh của mình, trước hết họ đã thất bại. Nếu bạn đánh lại họ, bạn sẽ là kẻ thất bại gấp nhiều lần. Nếu ai đó làm sai với bạn, người ta “thấp” hơn bạn, nhưng chỉ cần người ta nói lời xin lỗi, người ta sẽ không còn thấp nữa. Và bạn biết tha lỗi thì bạn sẽ đồng hành với hạnh phúc. Cuộc sống này là sự miên viễn để cùng nhìn thấy những bến bờ yêu thương.

* Như vậy, có nghĩa là trong đối xử, trong tình cảm, chỉ cần ta chọn cái tốt, cái đúng, bởi nếu chọn cái không đúng, người tổn thương sẽ là chính ta?

- Chính xác. Vì vậy con người vẫn chọn cách làm tổn thương nhau và để làm tổn thương chính mình. Thế mới là cuộc đời. Tuy nhiên sân khấu phải đóng vai trò cảnh tỉnh điều đó đấy bạn. Sân khấu mở ra cho người xem một it thánh đường đáng để sống, để tha thứ, để bộc lộ những cảm xúc và để đặt đúng chỗ những yêu thương. Tôi buồn nhiều khi kịch bản sân khấu cải lương sau này xa rời những yêu thương, thủy chung, trung nghĩa, tiết hạnh mà nhiều kịch bản xưa đã tạo nên. Sân khấu cải lương không thể cứ chở quá  nặng những tư tưởng, chủ trương, chính sách. Sống tốt, sống đẹp đã là một công dân của đất nước, cớ sao lại cứ phải đưa những đường lối, chính sách, chủ trương vào làm cho nó nặng nề hơn, khô khan.

* Như vậy qua những câu trò chuyện đã thấy chị sống có quan điểm và có lập trường của riêng mình?

- Đúng, tôi không dám dạy ai, nhưng chúng ta nên hiểu chỉ cần một  nụ cười cũng khiến ai đó ấm lòng, một tin nhắn và một cú điện thoại thăm hỏi cũng giúp ai đó thôi cô đơn, thôi nghĩ những điều không hay về bạn khi mối quan hệ bị rạn nứt. Hoặc một chuyến viếng thăm cũng cũng làm cho mối quan hệ thêm tốt đẹp và quan trọng không chỉ có “người nhận” được nhận những điều tốt đẹp ấy,mà chính chúng ta cũng nhận được khi chúng ta làm, cái “được” ấy, có khi là không đo đếm nổi nhưng nó bền bỉ với thời gian. Nếu tối và một người bạn thân giận nhau, bạn tôi có một ngày vui, tôi không thèm đến chúc mừng. Bạn tôi sẽ buồn, lúc đó tôi lại hả hê “đáng đời bạn”. Nhưng riêng tôi có vui không? Có thỏa mãn, có hả hê mãi không khi mà tôi ở nhà, đi ra đi vào, băn khoăn giằng xé bên cái điện thoại chỉ với ý nghĩ “có nên gửi đi một tin nhắn chúc mừng bạn mình?”. Và rồi ngày dần đi qua, đến đêm rồi mà tôi vẫn chưa quyết định được. Và tôi ngủ với một “tảng đá” nặng trong lòng. Vậy thì tại sao tôi lại không bỏ qua những vướng mắc, để gửi ngay một tin nhắn, gửi quà chúc mừng bạn, thậm chí làm một cái gì đó bất ngờ cho bạn vì dù sao đi nữa, cũng vẫn là bạn thân mà. Như vậy chẳng lẽ tôi trở thành kẻ thua cụộc trong “chiến tranh lạnh” sao? Và nếu chúng ta mở lời giảng hòa trước, chẳng lẽ chúng ta là kẻ thấp kém trong mắt bạn mình. Vậy thì, bạn nên chọn những nụ cười hạnh phúc hơn là chọn sự khổ nhọc trong tâm hồn mình.

THANH HIỆP