NHẠC SĨ HÀ PHƯƠNG - NHẠC SĨ NGUYÊN DŨNG & BOLERO

Trong căn nhà nhỏ ở thành phố Mỹ Tho, lâu lâu người ta lại nghe ông lão gần 80 tuổi gảy ghi-ta hát những tình khúc Bolero như "Mưa đêm tỉnh nhỏ", "Mưa qua phố vắng"… bằng chất giọng đã run nhưng đầy tình tự và trải nghiệm. Nhạc sĩ Hà Phương vẫn luôn nồng nhiệt, gần gũi và chân tình trong cách nói chuyện, cư xử. Bởi thế, nhiều người, nhất là hàng xóm, đôi khi quên rằng ông là một nhạc sĩ tên tuổi.

Nhạc sĩ Hà Phương (bên phải) chụp ảnh lưu niệm cùng người hâm mộ.  Ảnh: HỮU NGHỊ

Hai mảng sáng tác lớn của nhạc sĩ Hà Phương là ca khúc mang âm hưởng dân ca và tình khúc Bolero. Với nhạc dân ca, nhiều ca khúc của ông đến nay vẫn được người yêu nhạc thuộc nằm lòng như "Bông điên điển", "Em về Miệt Thứ", "Bông lục bình", "Đồng sâu xứ lạ"… Ở dòng nhạc này, nhạc sĩ Hà Phương dành để viết về nét đẹp miền Tây với những bức họa đồng quê đẹp đến nao lòng: "Với màu điên điển say mê. Vàng trong ánh mắt vỗ về gót chân. Trót thương tình nghĩa vợ chồng. Nên bông điên điển nở cho lòng vấn vương…". Nói về "Bông điên điển", nhạc sĩ Hà Phương kể, đó là dịp ông về vùng Láng Linh (An Giang), thấy các cô gái chèo xuồng hái bông điển điển thật đẹp. Hỏi ra mới biết, đó là những cô gái về xứ này làm dâu. Ý tứ đó đã gợi cảm hứng cho ông sáng tác.

Một dòng nhạc cũng ghi đậm dấu ấn nhạc sĩ Hà Phương là Bolero. Ông sáng tác không nhiều nhưng mỗi ca khúc của ông đều thành công bởi ca từ trau chuốt, nét nhạc lạ và xúc cảm đầy ắp. Nhiều người gọi ông là "Vua Bolero mưa" bởi nhiều tình khúc Bolero của ông đều viết về mùa mưa như "Mưa đêm tỉnh nhỏ", "Mùa mưa đi qua", "Mưa qua phố vắng"… Nhạc sĩ Hà Phương tâm sự rằng, ông chỉ viết khoảng vài chục bài trong sự nghiệp sáng tác của mình nhưng mỗi ca khúc viết ra đều thể hiện được trọn tâm tư, nên dù viết ít, vẫn được mọi người mến mộ, yêu thích.

Chia tay vị nhạc sĩ, ra về trong cơn mưa đầu tháng sáu, chợt cảm hứng ngân nga đôi câu hát trong bài "Mưa qua phố vắng" của ông: "Mưa hắt hiu mưa buồn qua phố vắng. Chiều mưa tuôn cho giá buốt tâm hồn. Niềm cô đơn theo nhung nhớ dài thêm. Mưa kỷ niệm mưa tìm về dĩ vãng". Lòng trân quý biết bao người nhạc sĩ trọn lòng "rút ruột nhả tơ".

DUY LỮ- HỮU NGHỊ

Những năm gần đây, dòng nhạc Bolero trở lại ngoạn mục. Bolero được hát trên các sân khấu ca nhạc, đến chương trình truyền hình, quán cà phê hay trong mỗi gia đình. Bolero được đón nhận như một dòng chảy âm nhạc xưa cũ mà đầy sức hút. Tuy nhiên, một số người làm nghệ thuật hoặc vì vội vàng, hoặc vì chưa thấu hiểu, đã khiến cho dòng nhạc này mất bản sắc.

Bàn về Bolero hiện nay, nhạc sĩ Nguyễn Dũng, Phó Chủ tịch Hội Âm nhạc TP Cần Thơ, cho biết:

- Bolero là dòng nhạc rất thịnh hành ở thập niên 1960- 1970. Hẳn nhiên, tiết điệu phổ biến của dòng nhạc này là Bolero- một tiết điệu khiêu vũ của phương Tây, bên cạnh những tiết điệu khác như: Slow, Rhumba, Cha cha cha, Tango Habanara... Ở Việt Nam, nhạc Bolero còn được gọi với cái tên gây nhiều tranh cãi là "nhạc sến". Dù có gọi bằng tên nào, Bolero lan tỏa rộng rãi trong mọi tầng lớp xã hội, ai cũng có thể nghe và hát. Cho nên, sự trở lại gần đây của dòng nhạc Bolero là sự thường tình của vòng luân chuyển những dòng chảy nghệ thuật đã được định hình. Trên thế giới, nhiều dòng nhạc đã quay đi quay lại trong đời sống âm nhạc.

 Thưa nhạc sĩ, nhiều cuộc thi, chương trình truyền hình về Bolero ra đời. Thế nhưng, trong những chương trình trên, sáng tác của nhạc sĩ Phạm Duy, Ngô Thụy Miên, Nguyễn Ánh 9, Trịnh Công Sơn… cũng bị coi thuộc dòng nhạc Bolero. Ông nghĩ sao về vấn đề này?

Một buổi sinh hoạt của CLB Bolero trực thuộc Trung tâm Văn hóa TP Cần Thơ.  Ảnh: DUY KHÔI

- Tôi cho đó là sự thiếu tinh tế trong cảm thụ âm nhạc của người biên tập chương trình. Để phân biệt một dòng nhạc này với một dòng nhạc khác, không thể thưởng thức bằng "lỗ tai giải trí" mà phải thưởng thức bằng "lỗ tai học thuật". Cho nên, khi giới truyền thông nghệ thuật xóa nhòa ranh giới giữa dòng nhạc này và dòng nhạc khác sẽ làm mất đi sự phong phú của âm nhạc.

 Gần đây, có ý kiến cho rằng việc các ca sĩ trẻ đua nhau hát Bolero kiểu phong trào khiến nhạc Việt tụt hậu, thậm chí quy kết Bolero khiến âm nhạc thụt lùi. Điều đó cần được nhìn nhận như thế nào thưa ông?

- Dòng nhạc Bolero là dòng nhạc dễ thu hút người nghe, từ trí thức đến bình dân. Vì thế, tôi không đồng tình với ý kiến cho rằng việc các ca sĩ trẻ chạy theo dòng nhạc này một cách mất kiểm soát khiến nhạc Việt tụt hậu. Theo tôi, nhạc Việt tụt hậu hay phát triển đều không liên quan đến Bolero vì Bolero chỉ là một trong rất nhiều dòng nhạc. Ca sĩ trẻ hát Bolero không đủ sức để đẩy lên hoặc kéo xuống âm nhạc Việt Nam. Tôi cũng không đồng ý với luận điểm cho rằng sự phát triển mạnh của Bolero khiến nền âm nhạc thụt lùi. Bởi vì nhiều tác phẩm Bolero có tính học thuật cao, lời hát giàu chất thơ, đậm tính văn chương, chủ đề tư tưởng cũng rất nhân văn. Am hiểu thêm một dòng nhạc luôn có giá trị giúp tâm hồn người yêu nhạc thêm phong phú. Vì vậy tôi không cho rằng dòng nhạc Bolero sẽ ảnh hưởng xấu đến dòng chảy âm nhạc Việt Nam, mà chỉ phản đối những định kiến thù ghét Bolero, hoặc tôn thờ Bolero mà ghét bỏ những dòng nhạc khác.

 Theo nhạc sĩ, ca sĩ hiện nay, nhất là ca sĩ trẻ, cần gì khi hát nhạc Bolero và làm gì để Bolero có sức sống mới?

- Trào lưu Bolero trở lại, tạm thời có thể chia thành hai trường phái: cách tân và bảo thủ trong cách thể hiện của ca sĩ - hòa âm phối khí. Chưa có tác phẩm mới nào thành danh trong lần trở lại này của Bolero. Cho nên chưa một ca sĩ trẻ nào thành danh cùng với một tác phẩm cụ thể, bởi những tác phẩm nổi tiếng xưa đều có bóng dáng của những ca sĩ tài năng đã đưa ca khúc bay lên. Chất giọng mỗi ca sĩ chỉ thích hợp một dòng nhạc thôi, do đó, vì trào lưu mà chuyển qua dòng nhạc Bolero sẽ gặp nhiều thử thách. Ca sĩ hát Bolero cần phải học nhiều, rèn luyện nhiều, nghe và tiếp xúc nhiều, nếu tự sáng tác cho mình hát thì càng hay, đó là cảm xúc thực của mình nên rất dễ truyền cho người nghe.

Trên thế giới, khi một trào lưu âm nhạc quay trở lại luôn luôn có biến đổi và phát triển, đôi khi tạo thành một thể loại mới. Bolero của Việt Nam cũng vậy. Cho nên bảo thủ hay cách tân không có gì sai cả, quan trọng là điều đó có phù hợp tâm ý người nghe hay không mà thôi. Vì nếu đi sai đường, tự nhiên ca sĩ sẽ bị đào thải.

 Xin cảm ơn nhạc sĩ về những trao đổi trên!

ĐĂNG HUỲNH (thực hiện)