NSƯT Phương Hồng Thủy: Trả ơn bằng vai diễn

PV: Một thời gian dài xa sân khấu, chị đã sống như thế nào? Có nhớ cải lương không?

+ Nghệ sĩ Phương Hồng Thủy: Tám năm qua, tôi sang Mỹ đoàn tụ với chồng ở Atlanta, tiểu bang Georgia, xa cộng đồng người Việt. Hằng ngày chỉ ở nhà đến tối, chờ chồng đi làm về. Tôi hài lòng, bình yên trong cuộc sống đó, nhưng nỗi nhớ nghề luôn âm ỉ trong mình, kỳ cục lắm kìa. Có lúc tôi tìm sự khuây khỏa bằng cách tụng vài thời kinh mà thấy như đang hát vậy…

Như kiếp đời Cô đào hát

. Chị nói là nhớ nghề nhưng vì sao từ vai Cầm Thanh trong vở Cô đào hát đến nay, có vẻ như chị rời xa sân khấu?

+ Cô đào hát là vở diễn cơm chan nước mắt. Lúc tập tuồng bị đạo diễn dồn ép dữ quá, tôi rất đau đớn, buồn tủi… Tôi nghĩ mình không làm vai Cầm Thanh nổi, không sống nổi nữa. Nhưng nhờ những bạn diễn như anh Vũ Linh, Linh Tâm, Ngân Tuấn… động viên, tôi đã cố chịu để đi cho đến cùng. Sau này nghĩ lại, có lẽ đạo diễn muốn ép tôi khổ để thấm được vai diễn này. Lúc tôi ra diễn, không chỉ khán giả, bạn diễn khóc như mưa, nhìn vào cánh gà thấy đạo diễn cũng lấy tay chùi nước mắt...

Tôi biết ơn Cô đào hát. Cô đào hát không chỉ là nỗi lòng của một nhân vật đau khổ, mà còn có bóng dáng cuộc đời nhiều nước mắt của tôi. Bao nhiêu ẩn uất tôi dồn hết vào vai diễn đó. Trong vở có cảnh cô đào Cầm Thanh lạy anh khán giả tri âm của mình đã bị điên vì mình. Khi cứu anh tỉnh trí, chính cô hóa điên, cô có nói một câu đại ý: Tôi đưa anh đến đây là đã hết đoạn đường; cái duyên, cái nghĩa của tôi với anh đến đây coi như đã tròn, đã dứt. Tâm trạng tôi với sân khấu thời điểm đó cũng như vậy.

Phương Hồng Thủy trong vở Chất ngọc không tan. Ảnh: HÒA BÌNH

Tôi bỏ hết mọi thứ, dứt khoát những mối quan hệ cũ dù ân nghĩa, tình cảm một mình du lịch bụi sang Mỹ tìm sự bình yên cho tâm hồn. Khi lập gia đình lần hai, tôi chọn đời sống gia đình, buông bỏ dần mọi thứ, tôi chỉ tham gia sân khấu khi nó không quá ảnh hưởng đến gia đình. Còn lại, những hào quang, ám ảnh sân khấu với tôi chỉ còn là hoài niệm dù tôi vẫn cứ mãi âm ỉ nhớ nghề.

. Cầm Thanh bị bắt làm tôi đòi từ nhỏ để gán nợ cho mẹ, bị hành hạ, đánh đập, ông chủ toan hãm hiếp, bị lừa tình, phụ bạc, bị nghi ngờ thất tiết... Còn cuộc đời chị, có nỗi khổ nào để thấy cuộc đời mình như Cầm Thanh?

+ Tôi là chị lớn trong năm anh chị em, khi tôi đi hát thì ba mẹ cũng lớn tuổi nên cả nhà sống dựa vào tôi, theo tôi vào sống trong nhà tập thể của các đoàn cải lương Đồng Nai, Nhân Dân Kiên Giang. Có lúc thèm một tô hủ tíu quá nhưng nghĩ đến gia đình, tôi ngồi ăn cơm nguội chấm muối ớt với mấy anh em hậu đài cho qua bữa. Cũng là đào chính nhưng diễn viên hợp đồng lãnh 500.000 đồng, mình chỉ có 50.000 đồng, không biết cách nào nuôi gia đình. Tôi lấy chồng, cũng là diễn viên cùng đoàn, khi mang thai thì anh ấy bỏ đoàn đi mất, tôi một mình nuôi con.

Ngày ba tôi mất, đoàn đang diễn ở miền Trung, gia đình đánh điện tín báo tin nhưng lãnh đạo đoàn giấu nhẹm vì sợ chuyến lưu diễn không thành. Cả tháng sau, đoàn trở về Đồng Nai, đang dự liên hoan, nghe chị bếp hỏi sao ba cô mất mà cô không về, tôi nghe như sét đánh, bỏ chén thức ăn, ngoắc xích lô về nhà mà cứ nấc nghẹn, không nói được tiếng nào, chỉ dùng tay chỉ đường… Rời đoàn lên Sài Gòn, tôi cũng chỉ có hai bàn tay trắng. Đến lúc bỏ tiền làm sân khấu Tao Đàn, tôi từng đi bán từng cái vé trong trời mưa vừa đi vừa chảy nước mắt… Nhưng đó chỉ là những chuyện xưa, tôi không còn nặng lòng nữa. Thật ra ngày đó, khi tôi khổ quá, trốn đi các đoàn khác kiếm tiền nuôi gia đình thì các chú lãnh đạo Đoàn cải lương Võ Thị Sáu, Đồng Nai vẫn để gia đình tôi ở nhà tập thể, cũng lo lắng tốt đẹp đám tang ba tôi…

Biết ơn và trả ơn…

. Những năm 1990-1998, các nghệ sĩ Vũ Linh, Thanh Thanh Tâm, Phương Hồng Thủy,... là những tên tuổi sáng rực. Cát-xê cao ngất của các ngôi sao cỡ chị lúc ấy là một hiện tượng. Chị thấy mình có được sự bù đắp từ nghề hát chứ?

+ Tôi chưa bao giờ nghĩ mình là ngôi sao. Tính tôi cũng rất nhút nhát, ít giao tiếp, đi hát xong chỉ thường về nhà. Thời đó chủ yếu tôi nhờ anh Vũ Linh. Chắc ảnh thấy tôi nhát nên tỏ ý bảo vệ, cứ đi hát với ảnh đi không ai dám làm gì hết.

Xưa giờ đi hát tôi không biết ra giá, chỉ nói bầu tự trả theo ý họ, đừng thiệt cho họ cũng đừng hẹp cho tôi. Nhưng lúc nào mình cũng bị thiệt vì người ta thích sự ngã giá. Thời vàng son đó tôi cũng dành dụm được tiền bạc mua nhà cửa chứ nhưng không phải là quá dư dả, giàu có gì.

. Khán giả cải lương vốn ái mộ nghệ sĩ rất đặc biệt, chị vẫn nhận được nhiều sự ái mộ phải không?

+ Khán giả ái mộ tôi thầm lặng lắm. Khi ở nhà thuê, một bữa đi hát về thì tôi thấy bàn ghế trước nhà, hàng xóm qua bảo có người gửi lại, nói cô Thủy cứ đem vào nhà giùm. Có người biết tôi tìm mua đất mua nhà, giúp tôi mua giá rẻ, khi tôi không đủ tiền trả trước họ giúp tôi góp vài tháng đầu. Có người sẵn sàng dọn bớt một góc bán gas của mình cho mẹ con tôi tá túc lúc mới lên thành phố. Có bác gần nhà khi gửi ít trái cây, khi gửi vài bịch bánh rồi bỏ đi… Tôi mang ơn những khán giả như thế, họ giúp chẳng vì điều kiện gì. Đến khi mình có khả năng đáp lại thì họ đã đi đâu mất. Tôi nghĩ khán giả thương quý mình chỉ vì yêu thích những vai diễn. Vậy cách trả ơn cho họ tốt nhất là mình phải ca diễn hết mình.

Nhân nói chuyện biết ơn, cho tôi gửi lời tri ân đến má nuôi - nghệ sĩ Út Bạch Lan, bà đã thương tôi như con, đem mẹ con tôi về nhà ở mấy năm trời khi tôi vừa đến Sài Gòn không tiền bạc.

. Xin cảm ơn chị.