Sau
khi
tham
dự
Hội
diễn
Cải
lương
chuyên
nghiệp
toàn
quốc,
các
vở
do
Đoàn
Nghệ
thuật
tổng
hợp
tỉnh
dựng
được
di
Cải
lương
từng
mê
hoặc
các
thế
hệ,
nhưng
các
thập
niên
qua
trước
sự
giao
thoa
văn
hóa
nghệ
thuật,
trước
công
nghệ
mới,
bộ
môn
cải
lương
ngày
càng
thưa
vắng
công
chúng…
*
THỜI
HOÀNG
KIM
Cải
lương
ra
đời
từ
những
năm
1920
và
nhanh
chóng
phát
triển,
trở
thành
bộ
môn
nghệ
thuật
được
nhiều
người
yêu
thích.
Đến
những
năm
1960
thì
cải
lương
phát
triển
rực
rỡ
và
ở
đỉnh
cao
trong
suốt
thời
gian
khoảng
3
thập
kỷ.
Soạn
giả
Huỳnh
Anh
cho
biết:
Trước
giải
phóng,
ở
Sài
Gòn,
nhiều
đoàn
cải
lương
được
thành
lập
như:
Kim
Chung,
Thống
Nhất,
Thanh
Minh
(sau
đổi
tên
thành
Thanh
Minh
-
Thanh
Nga),
Hoa
Sen,
Dạ
Lý
Hương,
Kim
Chưởng,
Phước
Chung…,
với
hàng
loạt
nghệ
sĩ
tài
danh
như:
Út
Trà
Ôn,
Thành
Được,
Út
Bạch
Lan,
Thanh
Nga,
Thanh
Sang,
Diệp
Lang,
Ngọc
Giàu,
Bạch
Tuyết,
Phượng
Liên,
Hồng
Nga,
Mỹ
Châu,
Diệu
Hiền,
Minh
Cảnh,
Minh
Vương,
Minh
Phụng,
Phương
Quang…
“Đặc
sản”
của
Nam
bộ
đã
nhanh
chóng
lan
tỏa
đến
các
vùng
đất
miền
Trung,
miền
Bắc
và
trở
thành
món
ăn
tinh
thần
của
một
bộ
phận
không
nhỏ
công
chúng.
Sau
giải
phóng,
ở
Sài
Gòn
có
nhiều
đoàn
cải
lương
mới
được
thành
lập
như:
Thanh
Nga,
Phước
Chung,
Văn
công
Thành
phố,
các
đoàn
của
Nhà
hát
Trần
Hữu
Trang,
Sài
Gòn
1,
Sài
Gòn
2,
Sài
Gòn
3,
2-89…
Ông
Trần
Phương
Hùng,
nguyên
Phó
Giám
đốc
Sở
VH-TT&DL
cho
biết:
Trong
thập
kỷ
1980,
các
tỉnh
khu
vực
miền
Tây
và
miền
Đông
Nam
bộ
tỉnh
nào
cũng
có
đoàn
cải
lương,
một
số
tỉnh
như:
Tiền
Giang,
Long
An,
Cà
Mau,
Hậu
Giang…
thành
lập
nhiều
đoàn
để
phục
vụ
khán
giả
mộ
điệu.
Nhiều
nghệ
sĩ
tài
danh
trong
giai
đoạn
này
xuất
thân
từ
các
đoàn
hát
ở
tỉnh
như:
Trọng
Hữu,
Thanh
Hằng,
hề
Thanh
Nam,
Vũ
Linh,
Thanh
Ngân…
Ngành
Văn
hóa
của
các
tỉnh
giao
ước
với
nhau:
Các
đoàn
không
được
“bắt”
đào,
kép
của
đoàn
khác.
Khi
nào
lãnh
đạo
ngành
Văn
hóa
và
trưởng
đoàn
đồng
ý
cho
nghệ
sĩ
sang
“đầu
quân”
ở
đoàn
khác
thì
đoàn
mới
được
nhận.
Ở
Tiền
Giang,
sau
ngày
miền
Nam
hoàn
toàn
giải
phóng,
để
đáp
ứng
nhu
cầu
của
công
chúng,
nhiều
đoàn
cải
lương
được
thành
lập
như:
Tiền
Giang
1,
với
các
nghệ
sĩ
nổi
tiếng
như:
Trương
Hoàng
Long,
Kim
Lệ
Thủy,
Vương
Cảnh,
Kim
Hồng
Hạnh;
Tiền
Giang
2
(còn
gọi
Đoàn
Cải
lương
tuồng
cổ)
với
các
nghệ
sĩ
như:
Bảo
Ân,
Kiều
Loan,
Kiều
Phượng,
Hà
Thiện
Chí…
Bên
cạnh
đó,
trên
địa
bàn
tỉnh
còn
có
một
số
đoàn
cải
lương
xã
hội
hóa
như:
Sông
Tiền
của
Trọng
Nhân;
Long
Giang
của
Khánh
Tâm
&
Mai
Trinh;
Tiền
Giang
của
Phương
Lâm;
Tiếng
hát
Tiền
Giang
của
Thanh
Tú
&
Trang
Bích
Liễu…
Các
đoàn
cải
lương
đi
lưu
diễn
khắp
nơi
trong
và
ngoài
tỉnh
để
phục
vụ
công
chúng
mến
mộ.
Ngoài
ra,
một
số
huyện,
xã
cũng
đã
thành
lập
đoàn
cải
lương
để
phục
vụ
nhân
dân.
Ông
Trần
Phương
Hùng
nhớ
lại,
khoảng
giữa
thập
niên
1980,
trên
địa
bàn
tỉnh
có
5
đoàn
cải
lương
cấp
huyện.
Hàng
năm,
ngành
Văn
hóa
tổ
chức
hội
diễn
các
đoàn
cải
lương
cấp
huyện
để
khuyến
khích
các
đoàn
đầu
tư
tập
vở
mới,
nâng
cao
chất
lượng
nghệ
thuật.
Song
song
với
việc
thành
lập
các
đoàn
cải
lương
thì
nhiều
rạp
hát
cũng
được
xây
dựng
như:
Hoàng
Việt,
Cái
Bè,
Hậu
Mỹ
Bắc
(huyện
Cái
Bè);
rạp
Chợ
Gạo…
Bên
cạnh
đó,
trên
địa
bàn
tỉnh
Tiền
Giang
còn
có
một
số
rạp
hát
được
xây
dựng
trước
giải
phóng
như:
Tiền
Giang
(Vĩnh
Lợi),
Mỹ
Tho
(Viễn
Trường),
Kim
Quang
(Tân
Hiệp
-
Châu
Thành),
Chiến
Thắng
(TX.
Gò
Công).
Trong
giai
đoạn
hoàng
kim,
các
rạp
hát
luôn
sáng
đèn,
các
đoàn
phải
đăng
ký
trước
thì
chủ
rạp
mới
bố
trí
lịch
diễn
được.
Những
ngày
tết,
nhiều
rạp
diễn
3
suất/ngày
để
phục
vụ
khán
giả.
Nghệ
sĩ
Bảo
Ân
bồi
hồi
nhớ
lại:
Đoàn
Cải
lương
Tiền
Giang
2
được
thành
lập
năm
1976
và
đến
năm
1989
thì
tan
rã.
Thời
sân
khấu
cải
lương
còn
hưng
thịnh,
anh
em
nghệ
sĩ
muốn
được
nghỉ
xả
hơi
1
đêm
cũng
không
được.
Đoàn
đến
một
số
tỉnh
khu
vực
miền
Đông
phải
hát
2
suất/ngày.
Đêm
diễn
nào
rạp
cũng
chật
kín
người.
Có
lần,
giàn
(dùng
để
cho
khán
giả
ngồi
xem)
bị
sập,
khiến
cho
1
khán
giả
bị
gãy
chân.
Vậy
mà
đêm
sau
khán
giả
cũng
đến
xem
chật
rạp.
Thời
hoàng
kim,
anh
em
nghệ
sĩ
cải
lương
kiếm
tiền
rất
dễ
nên
cũng
tiêu
xài
phung
phí.
Nhiều
anh
em
ca
sĩ
hát
nhạc
cũng
chuyển
sang
lĩnh
vực
cải
lương,
vì
hát
cải
lương
thu
nhập
cao
hơn.
*
THOÁI
TRÀO
Vào
cuối
những
năm
1980
cải
lương
bắt
đầu
tuột
dốc.
Các
rạp
hát
ở
Tiền
Giang
nói
riêng
và
cả
nước
nói
chung
thưa
dần
những
suất
diễn.
Khán
giả
đến
rạp
hát
để
xem
cải
lương
cũng
thưa
dần,
nhất
là
đối
với
khán
giả
trẻ.
Các
đoàn
cải
lương
phải
đi
lưu
diễn
ở
các
vùng
sâu,
vùng
xa
để
tìm
khán
giả.
Mặt
khác,
để
thu
hút
khán
giả
đến
xem,
các
đoàn
buộc
phải
mời
các
nghệ
sĩ
tài
danh
ở
TP.
Hồ
Chí
Minh
về
hát
một
vài
bài
ca
cổ,
hoặc
diễn
1
vài
cảnh
trong
vở
cải
lương.
Nghệ
sĩ
Bảo
Ân
nhớ
lại:
Cuối
những
năm
1980,
khi
Đoàn
Cải
lương
Tiền
Giang
2
đi
lưu
diễn
thì
khán
giả
đến
xem
thưa
dần.
Lúc
đầu
mỗi
đêm
còn
được
một
vài
trăm
khán
giả
thì
đoàn
còn
trụ
được,
đến
khi
mỗi
đêm
chỉ
còn
chừng
vài
chục
khán
giả
thì
đoàn
buộc
phải
giải
tán,
vì
càng
diễn
càng
không
bù
đắp
nổi
chi
phí.
Ông
Trần
Phương
Hùng
cho
biết,
đến
cuối
những
năm
1990
thì
các
đoàn
ở
nơi
được
xem
là
“cái
nôi
của
cải
lương”
đều
giải
tán
vì
không
thể
cứ
kéo
màn
biểu
diễn
trong
khi
khán
giả
đến
xem
trong
cảnh
“chợ
chiều”.
Cải
lương
thoái
trào
nguyên
nhân
do
đâu?
Soạn
giả
Huỳnh
Anh
lý
giải:
Cuối
thập
niên
1980,
những
năm
đầu
thập
niên
1990,
đất
nước
bắt
đầu
mở
cửa.
Cùng
với
sự
mở
cửa
hội
nhập
của
đất
nước
là
các
loại
hình
văn
hóa
khác
du
nhập
vào
Việt
Nam,
nhất
là
phim
ảnh,
tạo
hấp
lực
mạnh
mẽ,
nhất
là
đối
với
giới
trẻ.
Bên
cạnh
đó,
sự
phát
triển
của
khoa
học
kỹ
thuật,
chiếc
đầu
máy
video
và
băng,
đĩa
xuất
hiện
ở
Việt
Nam
đã
đáp
ứng
nhu
cầu
nghe
-
nhìn
của
công
chúng
một
cách
tối
ưu
nhất.
Vì
vậy,
sân
khấu
không
còn
là
phương
tiện
giải
trí
duy
nhất
đối
với
công
chúng.
Mặt
khác,
phương
tiện
kỹ
thuật
hiện
đại
có
thể
che
lấp
các
khuyết
điểm
giọng
hát
của
nghệ
sĩ,
vì
vậy
một
số
nghệ
sĩ
không
chú
tâm
rèn
luyện,
dễ
dãi
với
chính
mình.
Một
số
soạn
giả,
đạo
diễn,
nghệ
sĩ
không
có
phong
cách
riêng,
không
có
sự
đầu
tư
nghiêm
túc…
cùng
những
nguyên
nhân
chủ
quan
và
khách
quan
khác.
Từ
khi
cải
lương
thoái
trào,
cùng
với
các
địa
phương
khác,
ngành
Văn
hóa
của
Tiền
Giang
ra
sức
vực
dậy
phong
trào
để
bộ
môn
nghệ
thuật
cải
lương
không
bị
mai
một.
Đạo
diễn
Tấn
Lộc,
Trưởng
đoàn
Nghệ
thuật
tổng
hợp
Tiền
Giang
cho
biết:
Năm
1998,
dù
kinh
phí
còn
khó
khăn,
nhưng
ngành
Văn
hóa
đã
đồng
ý
cho
Đoàn
Nghệ
thuật
tổng
hợp
tỉnh
thành
lập
Đội
Cải
lương
để
đầu
tư
dựng
các
vở
cải
lương
tham
gia
các
kỳ
hội
diễn
cải
lương
chuyên
nghiệp
toàn
quốc.
Từ
năm
1998
đến
nay,
Đội
Cải
lương
của
đoàn
đã
dựng
được
5
vở
để
tham
dự
Hội
diễn
Cải
lương
chuyên
nghiệp
toàn
quốc
và
đã
đoạt
nhiều
huy
chương,
trong
đó
có
3
Huy
chương
Vàng
dành
cho
Nghệ
sĩ
Nhơn
Hậu
và
Đào
Vũ
Thanh.
Sau
thành
công
từ
Hội
diễn
Cải
lương
chuyên
nghiệp
toàn
quốc,
mỗi
vở
đã
được
diễn
khoảng
20
suất
để
phục
vụ
nhân
dân
(không
bán
vé).
Tuy
nhiên,
điều
đáng
buồn
là
hầu
hết
các
suất
diễn
phục
vụ
cũng
rất
ít
khán
giả
đến
xem.
Theo
dòng
thời
gian,
cải
lương
từ
hoàng
kim
đến
thoái
trào
quả
là
có
nhiều
điều
ray
rứt.
Liệu
mai
này
cải
lương
đi
về
đâu?
Đó
là
câu
hỏi
khó
đoán
định…
Nguyên
Chương
(Theo
Ấp
Bắc)
Ý kiến bạn đọc