Bay trên sân khấu: Hát cải lương hay là chim bay kiếm mồi
- Thứ năm - 09/07/2015 16:56
- |In ra
- |Đóng cửa sổ này
Nghệ sĩ Phùng Há trong vở tuồng Mộng Hoa Vương.
Ảnh tư liệu gia đình
Xem “bay” hay xem hát
Thời bấy giờ nhiều người họ mua vé chỉ để đi coi những màn bay, chớ còn tuồng hay hoặc dở họ chẳng quan tâm bao nhiêu. Thật vậy đó quí vị, ngay cả chính tôi đây thời đầu thập niên 1950 cũng thích đi coi tuồng cải lương có bay hơn là loại tuồng nào khác.
Tôi còn nhớ lúc cư ngụ gần Đại Thế Giới, một buổi tối nọ thay vì vô rạp Đông Vũ Đài trong khuôn viên Đại Thế Giới để coi gánh Thanh Minh hát tuồng Người Nô Lệ cũng khá hay. Thế mà tôi không coi, lại lội bộ đến rạp Văn Cầm ở Chợ Quán xa hơn 1 cây số để coi gánh “Chim Việt” hát tuồng bay, bởi các tấm bãng vẽ giới thiệu tuồng trước rạp hát, hầu như tấm nào cũng vẽ cảnh bay đã thu hút tôi.
Biết được tâm lý khán giả thích coi bay, nên phần lớn bầu gánh hát thời ấy đã cố học hỏi xem cách bay như thế nào, rồi đem áp dụng ở gánh hát mình, có nghĩa là ít nhiều gì cũng biến sân khấu thành hát xiệc, chớ nếu không thì khó kiếm ăn, bị chê là dở hơn mấy gánh khác.
Rồi người ta không biết có phải cái nghệ thuật bay đã không ăn khách lâu dài, hay là do tai nạn của diễn viên, thường hay bị đứt dây bay, mà tuồng có đào kép bay giảm dần, chỉ thỉnh thoảng mới nghe các đoàn nhỏ ở thôn quê là còn nhưng cũng ít. Rồi thì suốt cả chục năm không nghe nói bay, thiên hạ tưởng đâu cái trò bay kia đã chấm dứt rồi. Thế nhưng, sau 1975, khán giả lại thấy cải lương bay trở lại, và còn bay “bạo” hơn nhiều. Thay vì khi xưa chỉ bay vòng vòng trên sân khấu, giờ đây bay luôn ra ở những hàng ghế của khán giả, từ 3 hàng ghế đến 6 hàng ghế, rồi bay xa đến 10 hàng ghế, thật là hát xiệc cũng không bằng.
Diễn viên hay lượn như chim bay bên trên, bên dưới khán giả đưa quạt giấy có cột tiền lên để “chim” bay ngang đớp cây quạt tiền! Thì ra diễn viên bay ra xa ngoài khán giả là để đớp tiền! Nghệ thuật sân khấu có một không hai, mạng sống chẳng cần để có tiền, thì người ta còn cần thứ gì nữa chớ? Cái trò bay ở sân khấu để kiếm tiền thật là đáng buồn. Khán giả cho tiền đã xem nghệ sĩ như là chim bay kiếm mồi vậy!
Cô Năm Cần Thơ, người đứng sau cô Kim Hà trong một vở diễn trước đây.
Khoảng 1991 đoàn cải lương Thủ Đức đi lưu diễn ở Phan Thiết, diễn tuồng “Hỏa Sơn Thần Nữ” cũng có bay. Khi vở hát mới mở màn độ 15 phút, nữ diễn viên chánh của đoàn là Lệ Huyền (vai Hỏa Sơn Thần Nữ) trong một lớp đu bay, bất ngờ gặp trở ngại kỹ thuật, cũng dây bay bị đứt, Hỏa Sơn thần nữ rơi xuống sân khấu bất tỉnh nhân sự! Toàn thể khán giả ngày hôm ấy đều xôn xao khi thấy gương mặt của Lệ Huyền bị chảy máu!
Cô đã không may rớt xuống đất cấn vào bậc tam cấp. Ngay lập tức đoàn phải kéo màn cáo lỗi với khán giả.
Cũng khoảng thời gian ấy tại rạp Hưng Đạo, đoàn cải lương Thanh Nga diễn tuồng “Duyên Chị Tình Em”, kép Vương Cảnh cũng bay vòng ra ngoài những hàng ghế khán giả, khi trở vào bị chạm vào bục sân khấu, chỗ dàn đờn, bị thương phải vào bệnh viện.
Trước Lệ Huyền và Vương Cảnh còn rất nhiều nghệ sĩ bị đứt dây bay, khi đang biểu những đường bay đẹp mắt từ sân khấu xuống những hàng ghế khán giả. Và cũng đã nhiều lần khán giả mến mộ sân khấu cải lương đã mục kích những nghệ sĩ “phiêu lưu trên không” này bị “rớt đài” và mang thương tật. Người ta thương cho những nghệ sĩ đã can đảm chấp nhận thuyết định mệnh “sinh nghe tử nghiệp” vậy!
Đó là các nghệ sĩ có lẽ không nổi tiếng mấy về ca diễn mới liều mình như thế, chớ như danh ca Minh Cảnh, thì chỉ nội làn hơi ca vọng cổ trời cho của anh cũng ăn tiền rồi. Vậy mà anh cũng bay và cứ mỗi hai năm là bị tai nạn một lần, và tất cả 4 lần như vậy mới không nghe thấy anh ta bay nữa.
Ngành Mai