22:57 PDT Chủ nhật, 22/04/2018
trang music

Menu

Ads

CLVNCOM English Edition
HÌNH MCHAU PMAI

Trang nhất » Tin Tức » Tìm Hiểu Nghệ Thuật

Ban nhạc tài tử Mỹ Tho đi Tây

Đăng lúc: Thứ tư - 08/03/2017 17:18 - Đã xem: 477
TTMT

TTMT

Theo GS.TS Trần Văn Khê, cải lương được sinh ra từ ca ra bộ, mà ca ra bộ được hình thành từ nghệ thuật đờn ca tài tử. Có một câu chuyện thú vị là ca ra bộ chỉ ra đời sau khi ban nhạc tài tử đầu tiên của VN được mời sang Pháp biểu diễn cách đây hơn 100 năm.

Mỹ Tho (nay là Tiền Giang) được xem là nơi khai sinh nghệ thuật cải lương. Ngày 15-3-1918, tức cách đây tròn 96 năm, vở cải lương đầu tiên đã trình làng. Và cũng ở vùng đất cây lành trái ngọt đã sinh ra rất nhiều nghệ sĩ tài danh cho sân khấu cải lương. Tìm về quá khứ, chúng tôi phát hiện thêm nhiều câu chuyện thú vị mà có lẽ chưa nhiều người biết.

rL5YzRmG.jpg
Ban nhạc tài tử Tư Triều tại Marseille năm 1906 - Ảnh: tư liệu

Bước ngoặt Marseille

Những năm đầu thập niên 1900 ở Mỹ Tho có ban nhạc tài tử của ông Nguyễn Tống Triều (Tư Triều) rất nổi tiếng khắp Nam kỳ lục tỉnh. Tiếng đờn kìm Tư Triều càng ngày càng hay. Ông Diệp Văn Cương - một trí thức có tiếng thời ấy - đã dùng những mỹ từ để nói về Tư Triều: “Sau khi tôi nghe Tư Triều đờn kìm và tiếng đờn tì bà của ông Năm Diệm thì tôi không muốn nghe bất kỳ tiếng đờn của ai khác”. Ông Pierre Châu Văn Tú (còn gọi là thầy Năm Tú) là chủ rạp chiếu bóng ở Mỹ Tho mời ban nhạc của ông Tư Triều cộng tác, đờn ca tài tử trước khi chiếu phim nhằm mục đích câu khách. Cũng vì sự nổi tiếng này mà ban nhạc tài tử của ông Tư Triều được mời đi Pháp biểu diễn.

Trong quá trình tìm hiểu về sự kiện này, chúng tôi đã tiếp cận khá nhiều tư liệu. Phần lớn đều viết ban nhạc tài tử của ông Tư Triều đi Pháp năm 1910 hoặc 1911. Còn điểm đến ở Pháp là thủ đô Paris. Với những tư liệu chúng tôi có được, những chi tiết đó không chính xác.

Tại hội thảo về cải lương tổ chức ở Tiền Giang ngày 18-1, TS Mai Mỹ Duyên cũng khẳng định các tư liệu hình ảnh mới tìm thấy đã “đính chính” thời điểm ban nhạc tài tử của ông Tư Triều sang Pháp: năm 1906. Ban nhạc này biểu diễn tại hội chợ đấu xảo cho các nước thuộc địa tổ chức ở TP cảng Marseille từ ngày 15-4 đến 15-11-1906. Hình ảnh chụp gần 100 năm nhưng vẫn rất rõ nét cho thấy ban nhạc đứng bên căn nhà gỗ được mang từ VN sang Pháp lắp đặt.

Ban nhạc có 16 người gồm một người phụ trách, tám tài tử nam, năm tài tử nữ và hai em nhỏ. Nhạc cụ gồm bảy đờn tranh, một đờn kìm, một đờn đoản, một đờn cò, một đờn bầu, một đờn tì bà, một đờn tam, một thanh la và một trống cái. Ban nhạc tài tử của ông Tư Triều đi Pháp biểu diễn với các nhạc sĩ chính gồm: Tư Triều đờn kìm, Chín Hoán đờn độc huyền, Bảy Võ đờn cò, cô Hai Nhiễu (con ông Tư Triều) đờn tranh, còn cô Ba Đắc là tài tử ca. Điểm đặc biệt của ban nhạc tài tử Tư Triều trong thời gian ở Pháp là được nhà tổ chức đưa lên sân khấu biểu diễn cho khán giả xem chứ không phải ngồi dưới sân khấu đờn hát cho khán giả nghe như ở VN.

Khi về nước, ông Tư Triều kể lại sự việc ban nhạc của ông được người Pháp cho xuất hiện trước công chúng một cách rất trịnh trọng và được khán giả hoan nghênh nhiệt liệt. Thầy Năm Tú thấy có thể áp dụng cách này được bèn đưa hẳn ban nhạc đờn ca tài tử lên sân khấu của rạp chiếu bóng của mình trình diễn. Cái màn bạc dùng làm phông, giữa sân khấu có lót một bộ ván. Đến lượt ai ca thì người đó đứng trên bộ ván, trình diễn một bài ca và có ra điệu bộ để minh họa. Vì có thêm yếu tố diễn xuất nên các bài ca thu hút thêm người xem hơn trước. Hồi ký của cụ Vương Hồng Sển xác nhận việc này như sau: “Trước năm 1915, chưa có tỉnh nào dám đưa đờn ca lên diễn trên sân khấu công khai. Tỉnh khởi đầu việc này có lẽ là tỉnh Mỹ Tho, vì danh tiếng không thua Sài Gòn. Và dàn đờn tài tử ra đờn cho công chúng đi xem hát bóng thưởng thức chờ quay phim, y như giáo đầu tuồng bên hát bội, là dàn đờn của ông Tư Triều ở Mỹ Tho”.

wElPqCRH.jpg
Một ban nhạc tài tử ở Mỹ Tho đầu thế kỷ 20 - Ảnh tư liệu

Ca ra bộ

Hồi ký 50 năm mê hát của cụ Vương Hồng Sển và quyển Sân khấu VN của học giả Trần Văn Khải đều đề cập chuyện sau khi đi Pháp về, ông Tư Triều có nhận lời mời của ông chủ khách sạn Minh Tân (nằm cạnh ga xe lửa Mỹ Tho, bây giờ là khu vực công viên Lạc Hồng, TP Mỹ Tho) và thầy Năm Hộ (chủ rạp chiếu bóng Casino ở Mỹ Tho) đưa ban nhạc tài tử đến biểu diễn hằng tuần. Ở khách sạn Minh Tân diễn cho khách thưởng thức, còn ở rạp Casino diễn trước khi chiếu phim.

Học giả Trần Văn Khải kể về thời kỳ đầu của đờn ca tài tử được đưa lên sâu khấu từ “hiệu ứng Marseille” thế này: “Lúc bấy giờ, lối năm 1912, chúng tôi tòng học tại tỉnh Mỹ Tho, có đến xem. Cách chưng dọn sân khấu còn đơn sơ. Cái màn bạc dùng làm tấm phông, kế đó có lót một bộ ván, trước bộ ván để một cái bàn chưn cheo. Hai bên sân khấu có để cây kiểng xem rậm đám và khán giả có cảm giác đứng trước một cái phòng khách hạng trung lưu. Các tài tử đều ngồi trên bộ ván và mặc quốc phục xem nghiêm trang”. Tuy nhiên với ban nhạc tài tử của ông Tư Triều thì khác.

Cô Ba Đắc ca bài Tứ đại oán nhan đề Bùi Kiệm-Nguyệt Nga một mình cô diễn xuất vai của ba nhân vật: Bùi Kiệm, Bùi Ông và Nguyệt Nga rất duyên dáng: “Kiệm từ khi thi rớt trở về/ Bùi Ông mắng nhiếc nhún trề/ Cũng tại mầy ham bề vui chơi/ Kiệm thưa: Tài bất thắng thời/ Con dễ nào không lo bề công danh/ Tuổi con còn xuân xanh/ Ơn cha mẹ chưa đền/ Bùi Ông nghe/ Tiếng nỉ non vuốt ve khuyên Kiệm/ Thôi con ở nhà, đặng khuya sớm với cha”. TS Mai Mỹ Duyên cho rằng ban nhạc tài tử của ông Tư Triều đi Pháp biểu diễn đã học hỏi được phong cách trình diễn âm nhạc mới mẻ, tiến bộ của các nước trên thế giới. Khi về VN, ban nhạc này áp dụng theo nên đã làm thay đổi phong cách biểu diễn, với cách thức trình diễn gần gũi với công chúng hơn.

Thời ấy người ở các tỉnh miền Tây như Vĩnh Long, Sa Đéc, Cần Thơ, Bạc Liêu, Rạch Giá... muốn đi Sài Gòn đều phải ghé ga xe lửa Mỹ Tho nghỉ một đêm rồi sáng hôm sau đi xe lửa lên Sài Gòn. Trong số du khách ấy có ông Tống Hữu Định (còn gọi là Phó Mười Hai) ở Vĩnh Long, là người rất hâm mộ cầm ca. Khi ghé Mỹ Tho nghỉ chân, ông đi xem hát và được nghe cô Ba Đắc ca bài Tứ đại oán nói trên. Lúc này cô không ngồi chung dàn nhạc ca như trước mà đứng riêng. Sau khi trở về Vĩnh Long, ông Tống Hữu Định nảy ra ý tưởng cho các tài tử ca ở nhà mình đứng trên bộ ván ca và có ra điệu bộ minh họa. Thay vì một tài tử ca đóng vai ba nhân vật Bùi Ông, Bùi Kiệm, Nguyệt Nga trong lớp Tứ đại oán Bùi Kiệm-Nguyệt Nga như ban nhạc tài tử của ông Tư Triều làm ở Mỹ Tho, ông Tống Hữu Định phân vai cho mỗi người ca và diễn xuất một nhân vật. Điệu ca ra bộ phát sinh từ đó, khoảng năm 1915-1916.

Bài Tứ đại oán Bùi Kiệm-Nguyệt Nga là tác phẩm ca ra bộ đầu tiên của ông Trương Duy Toản. Nó khơi nguồn cho các soạn giả đặt những bài ca có đối đáp - một yếu tố cho điệu cải lương sau này. Ông Trương Duy Toản có bút danh là Mạnh Tử (1885-1957), từng bôn ba ở nước Pháp, là cây bút tài hoa về văn chương, báo chí, về sau là tác giả của những vở cải lương đầu tiên như Kim Vân Kiều, Lục Vân Tiên, Trang Châu mộng hồ điệp, Lưu Yến Ngọc cứu cha. Từ lớp Tứ đại oán ca ra bộ mà một số nơi đã thử nghiệm, ông Toản phát triển thêm bài bản và lời ca đối đáp cho từng nhân vật.

Năm 1916 Lê Văn Thận (André Thận, chủ hãng tàu người Sa Đéc) đã thành lập gánh xiếc và ca nhạc Tân Nam Việt (Cirque Jeune Annam) chính thức trưng biển quảng cáo ca ra bộ như sau: “Gánh hát Thầy Thận. Ca ra bộ. Các diễn viên của gánh gồm có Bảy Thông, Tám Cang, Tư Hương, Hai Cúc, Năm Thoàng, Hai Biêu, Ba Vui ca toàn những bài lớn như sáu bài Bắc: Lưu thủy, Phú lục, Bình bán, Xuân tình, Tây Thi, Cổ bản và ba bài Nam: Đảo ngũ cung, Nam xuân, Nam ai”. Hình thức ca ra bộ dần đạt đến đỉnh cao, nhiều người ca diễn gọi là hát chập. Đây mới là tiết mục sân khấu, là sự thai nghén chuẩn bị cho sự ra đời của sân khấu cải lương.

 

VÂN TRƯỜNG

Nguồn tin: tcgd theo TTO
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 4 trong 1 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Ý kiến bạn đọc

Mã an toàn:   Mã chống spamThay mới     

 

TIN TỨC TỪ DIỄN ĐÀN SÂN CHƠI CHO KHÁN GIẢ - FORUM FOR CLVN LOVERS

du lich
CMX2018vth

CHUYỂN ĐẾN

Đăng nhập thành viên

NSMAU

Thăm dò ý kiến

Nữ nghệ sĩ thế hệ vàng được yêu thích nhất

Thanh Hương

Út Bạch Lan

Diệu Hiền

Ngọc Hương

Thanh Nga

Bạch Tuyết

Lệ Thủy

Mỹ Châu

Thanh Kim Huệ

Bích Hạnh

Xuân Lan

Bích Sơn

Ngọc Giàu

Mộng Tuyền

Thanh Thanh Hoa

animation

Tỷ giá ngoại tệ

Tháng Tư 22, 2018, 10:26 pm
Code Buy Transfer Sell
AUD 17,298.54 17,402.96 17,558.16
CAD 17,560.46 17,719.94 17,949.41
CHF 23,032.49 23,194.85 23,495.49
DKK - 3,695.03 3,810.91
EUR 27,733.63 27,817.08 28,065.15
GBP 31,552.65 31,775.08 32,058.45
HKD 2,861.72 2,881.89 2,925.09
INR - 343.16 356.63
JPY 208.15 210.25 212.13
KRW 19.65 20.68 21.98
KWD - 75,690.01 78,661.17
MYR - 5,805.56 5,880.81
NOK - 2,861.84 2,951.59
RUB - 370.97 413.37
SAR - 6,057.38 6,295.16
SEK - 2,660.86 2,727.89
SGD 17,077.94 17,198.33 17,386.45
THB 711.31 711.31 740.99
USD 22,735.00 22,735.00 22,805.00

Facebook

NS ANIMATION NHO

Ủng hộ quỹ cây mùa xuân NS 2018

GIÚP ĐỠ NSKK-HỘ NGHÈO

ỦNG HỘ CÂY MÙA XUÂN NGHỆ SĨ TẾT MẬU TUẤT 2018

Trong tinh thần lá lành đùm lá rách và góp gió thành bảo, trang nhà cailuongvietnam.com đã khởi sự chương trình quà Tết gửi đến các nghệ sĩ khó khăn, già yếu neo đơn từ mùa lễ , mùa yêu thương của 14 năm về trước: 2004.đến nay. Mỗi năm, thì trang nhà đều có góp sức một chút vào các quỹ của Ban Aí...

Thống kê truy cập

Đang truy cậpĐang truy cập : 82

Máy chủ tìm kiếm : 2

Khách viếng thăm : 80


Hôm nayHôm nay : 13250

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 328562

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 10026239

"Thầy Ba Đợi" - hòa điệu cải lương hai miền

Vở "Thầy Ba Đợi" được xem là công trình kỷ niệm một thế kỷ sân khấu cải lương của nghệ sĩ hai miền Nam - Bắc

 

Nhiều hoạt động kỷ niệm 100 năm sân khấu cải lương

Sáng 19-4, Đài Tiếng nói Việt Nam, Hội đồng Lý luận, phê bình văn học nghệ thuật Trung ương, Hội Nghệ sĩ sân khấu Việt Nam tổ chức họp báo giới thiệu đợt hoạt động kỷ niệm 100 năm sân khấu cải lương hình thành và phát triển.

 

"Tiên Nga" thắng lớn, Thành Lộc về Bến Tre tạ ơn cụ Nguyễn Đình Chiểu

Sáng 11-4, NSƯT Thành Lộc đã có mặt tại đền thờ nhà thơ yêu nước Nguyễn Đình Chiểu tại huyện Ba Tri, tỉnh Bến Tre, nhằm tạ ơn ông sau thành công của tác phẩm nhạc kịch thuần Việt "Tiên Nga".

 

Chuông vàng 2017 Nguyễn Văn Khởi: Chưa từng biết đến cám dỗ là gì

Cuộc thi "Chuông vàng vọng cổ" 2017 khép lại với kết quả như mong đợi của đông đảo khán giả mộ điệu. Chàng trai Rạch Giá, Kiên Giang với giọng hát trời phú đã đăng quang ngôi vị Quán quân "Chuông vàng vọng cổ" 2017 trong sự chúc mừng của mọi người.

 

MV: Hướng đi mới của cải lương

Cuộc "bứt phá" này mang lại hiệu ứng tích cực cho việc quảng bá nghệ thuật cải lương nhưng còn đó những băn khoăn

 

Viết nhân những ngày cuối tháng tư...

CLVNCOM - Một niềm tin bất diệt rằng “khi sinh ra tự trong lòng mỗi người đã có sẵn lòng yêu nước và lòng tự tôn dân tộc”.

 

Thướt tha những tà áo Việt

Tối 25/3, các nghệ sĩ đã mang đến những tiết mục ca cổ, trích đoạn gắn liền với hình ảnh những bộ trang phục truyền thống 3 miền của phụ nữ Việt Nam.

 

NSND - Tiến sĩ Bạch Tuyết: Nỗ lực mang cải lương đến gần công chúng trẻ

Thời gian qua, khán giả mộ điệu cải lương đi từ bất ngờ này đến bất ngờ khác khi thưởng thức các bản cover nhạc trẻ thành những bản vọng cổ do NSND - Tiến sĩ Bạch Tuyết thể hiện. Phóng viên HTV đã có cuộc trò chuyện cùng cô về vấn đề này.

 

Lưu Bình – Dương Lễ: Nghĩa kim bằng thâm sâu

Chương trình “Ngân mãi chuông vàng” vừa diễn ra ít phút với vở cải lương “Lưu Bình – Dương Lễ”. Câu chuyện về tình bằng hữu giữa Lưu Bình và Dương Lễ đã khiến nhiều người cảm phục.

 

Góc khuất rớt nước mắt của 2 mối tình "chị em" nổi tiếng trong showbiz Việt

Kiều Minh Tuấn kém Cát Phượng tới 18 tuổi thì Trung Kiên cũng kém Lê Phương 7 tuổi. Đằng sau 2 mối tình “chị em” vốn rất nổi tiếng trong showbiz Việt là không ít những lần rơi nước mắt trong thầm lặng.

 

NSƯT Kim Tiểu Long: Nỗi đau lớn nhất là xa con

NSƯT Kim Tiểu Long chăm làm việc thiện để mong gặp con trai sau 12 năm xa cách. Với anh, không gặp mặt con trong ngần ấy năm đó là nỗi đau lớn nhất trong cuộc đời

 

Nghệ sĩ dễ bị lợi dụng hay...

ự thật là ít nghệ sĩ có trách nhiệm tìm hiểu cặn kẽ khi tham gia các hoạt động quảng bá cho một thương hiệu, nhãn hàng nào đó nên dễ dàng bị lợi dụng

 

Minh Vương ca "Bên cầu dệt lụa" tưởng nhớ Thanh Sang trong ngày giỗ đầu

Trưa 10-4, NSƯT Minh Vương và nhiều nghệ sĩ đồng nghiệp đã đến thắp hương tưởng nhớ cố NSƯT Thanh Sang nhân ngày cúng giáp năm của ông tại nhà riêng.

 

Sao cứ phải “trùng hợp”?

“Sing my song” (Bài hát hay nhất) là chương trình truyền hình thực tế dành cho những người sáng tác nhạc nghiệp dư, phát sóng lúc 21 giờ Chủ nhật hằng tuần trên kênh VTV3. Chương trình xuất hiện ngày càng nhiều nghi vấn đạo, nhái nhạc khiến dư luận bất bình.

 

Tiếng đờn kìm bên bờ Vàm Thủ

Sinh ra và lớn lên trong âm hưởng trang nghiêm của nhạc lễ, tuổi thơ lại được dưỡng nuôi bằng tiếng đờn dìu dặt của cha và những người hàng xóm đam mê đờn hát, nghệ nhân (NN) dân gian Tấn Khoa (xã Bình An, huyện Thủ Thừa, tỉnh Long An) nhận ra cuộc sống của mình không thể vắng những tiếng đờn.

 

NHỮNG KHOẢNG TRỜI RIÊNG

CLVNCOM - Nếu ai đó hỏi tuổi thơ của tôi là gì, không cần suy nghĩ tôi sẽ trả lời ngay, đó là CAILUONGVIETNAM.COM