16:04 PDT Thứ sáu, 22/06/2018
trang music

Menu

Ads

CLVNCOM English Edition
HÌNH MCHAU PMAI

Trang nhất » Tin Tức » Tìm Hiểu Nghệ Thuật

Kép đóng đào, đào đóng kép trên sân khấu xưa

Đăng lúc: Thứ tư - 10/05/2017 15:06 - Đã xem: 858
PM

PM

Vở chèo Quan Âm Thị Kính, các thầy chèo đã sử dụng thủ pháp nhân vật giả trai. Việc thầy chèo cho Thị Kính giả làm trai nhằm hai mục đích, một là tạo ra tình huống gây cười và làm bật tính cách của Thị Mầu qua đó nói lên khát vọng của người phụ nữ trong xã hội phong kiến. Còn kép đóng đào thì xuất hiện từ thời nhà Lê.
 
Nghệ sĩ Nhân dân Phùng Há trong vở Mộng hoa vương /// Ảnh: T.L
Nghệ sĩ Nhân dân Phùng Há trong vở Mộng hoa vương

Kép đóng đào vì quan niệm Nho giáo
Khâm định Việt sử thông giám cương mục chép: “Thời nhà Trần đời vua Dụ Tông năm thứ 12 (1369) có người anh cả là Cung Túc Vương Nguyên Dục khi xem vợ chồng người phường chèo tên là Dương Khương diễn tích Vương mẫu hiến bàn đào, Nguyên Dục mê vợ Dương Khương trẻ đẹp hát hay đã cưỡng ép làm vợ trong khi nàng đang mang thai. Sau khi nàng sinh con trai đã nhận đứa bé là con mình đặt tên là Trần Nhật Kiên”. Lấy vợ con hát khi đang mang thai, tước quyền làm bố của người khác thì quá đáng hết chỗ nói. Nhưng đến thời nhà Lê, triều đại mà các nhà sử học gọi là quân chủ Nho giáo thì các vua đối xử với con hát còn tệ hơn. Theo quan niệm của Nho giáo, xã hội chỉ có 4 nghề là “sĩ, nông, công, thương”, con hát xướng không thuộc 4 nghề trên nên bị xếp vào loại vô loài (loại). Song nguyên nhân chính là các vua Lê theo nhã nhạc, phẩm phục, tang lễ... Trung Hoa nên cấm các điệu dân gian Lý Liên (Thanh Hóa gọi là Rí Ren). Đại Việt sử ký toàn thư chép: “Lê Thánh Tông đã đuổi chèo ra khỏi cung đình vì hay châm biếm người khác”. Trong một bài viết, nhà nghiên cứu và biên khảo văn hóa dân gian Toan Ánh cho rằng: “Trong diễn xướng có khi cha lại đóng con, con lại đóng vai cha hay vợ đóng vai mẹ, mọi thứ lộn tùng phèo nên bị ghét và coi rẻ.”
Theo Đại Việt sử ký toàn thư, năm 1462 vua Lê Thánh Tông quy định: “Nhà phường chèo con hát và những kẻ phản nghịch ngụy quan, có tiếng xấu bản thân và con cháu không được đi thi, nếu mang sách hay mượn người khác làm hộ thì trị tội theo luật”. Lê Thánh Tông đưa ra 24 huấn điều, theo Khâm định Việt sử thông giám cương mục, điều 1 ghi: “Cha mẹ dạy con phải đúng khuôn phép hợp với lẽ phải: con trai, con gái đều dạy cho có nghề nghiệp, không được buông tuồng đắm đuối vào cờ bạc, rượu chè, tập nghề hát xướng để hại đến phong tục”. Còn điều 16 ghi: “Khi hát chèo, lúc hội hè trai gái đến chơi xem không được đứng ngồi lẫn lộn để ngăn ngừa thói dâm ô”, đúng với quan niệm Nho giáo “nam nữ thụ thụ bất thân”. Tuy nhiên, huấn điều chưa thể khống chế được hát xướng nên Lê Thánh Tông lại ban sắc lệnh mà Khâm định Việt sử thông giám cương mục đã chép: “Phàm ai là người lương thiện mới chuẩn y cho nộp thóc và trao cho quan tước, nếu là kẻ ác nghịch, trộm cướp, hào cường ngỗ ngược và phường chèo con hát thì bản thân họ và con cháu họ không được dự”. Không chỉ huấn điều, sắc lệnh mà ngay trong Lê Triều hình luật cũng quy định: “Con trai nhà xướng ca không được dự thi, con gái không được lấy nhà quyền quý, quan chức lấy con gái nhà xướng ca làm vợ, làm thiếp bị phạt đánh 70 trượng, con cháu nhà quan chức lấy con gái nhà xướng ca cũng bị phạt đánh 60 trượng và nhất thiết bắt ly dị”.
Đào Duy Từ (1572 - 1634) có cha làm nghề ca hát nên ông không được thi dưới triều vua Lê - chúa Trịnh. Bất bình, ông bỏ vào nam gây dựng sự nghiệp. Nhận ra ông là nhân tài nên chúa Nguyễn Phúc Nguyên trọng dụng, phong tước Lộc Khê Hầu; được vua Minh Mạng truy tặng là bậc khai quốc công thần, cho thờ tại Thái Miếu. Vì những quy định nghiệt ngã đó nên các vở tuồng có đề tài quân quốc (trung quân ái quốc) phải dùng kép để đóng đào.
Thời thế thay đổi, những quy định với con hát có phần bớt nghiệt hơn. Trong Vũ trung tùy bút, Phạm Đình Hổ viết: “Từ khi bà Trương Thị Ngọc Chủ, là kẻ hát xướng được tuyển vào cung hầu Tần Quang Vương sinh ra Trịnh Nhân Vương (Trịnh Cương), Biện trưởng cung, người ở Á Lữ sau lại đắc sủng với Nhân Vương nên các họ về giáo phường mới được kể bằng hàng với các họ lương gia. Sau này các họ nhà đại khoa hiển loạn cũng thường có dòng họ hát xướng mà phát đạt lên nên những kẻ sĩ phu cũng giao du tự nhiên và rồi những nhà hát xướng cũng quên hẳn thế hệ nhà mình từ đâu mà ra. Xem đó thì biết thế vận phong tục mỗi ngày một khác”. Tuy nhiên những quy định trước đó vẫn như luật bất thành văn khiến các gia đình không cho con gái theo nghề hát, do vậy ở các vở tuồng, có nhân vật nữ, các thầy tuồng vẫn phải dùng kép đóng đào.
Đào đóng kép vì thiếu kép
Đầu những năm 1950, các nam nghệ sĩ nổi tiếng như: Tư Út, Từ Anh đột ngột qua đời chỉ còn lại nghệ sĩ Năm Châu. Đoàn Phụng Hảo thiếu kép tài năng để đóng các vai diễn khó nên nữ nghệ sĩ Phùng Há bàn với nghệ sĩ Năm Châu để bà đóng thử vai An Lộc Sơn khi dựng vở Đường Minh Hoàng du nguyệt điện đang ăn khách. Nghệ sĩ Năm Châu tin tưởng tài năng diễn xuất của Phùng Há nhưng băn khoăn: giọng đào giả kép có thuyết phục khán giả không? Ở tình thế khán giả đang chờ đợi tuồng mới của đoàn Phụng Hảo nên Năm Châu đành phải gật đầu. Và An Lộc Sơn do Phùng Há đảm nhận đã được khán giả nồng nhiệt đón nhận. Thành công đó đã mở ra đường đi mới cho nghệ sĩ Phùng Há, sau đó bà vào nhiều vai dành cho kép, và một trong những vai tạo ấn tượng sâu đậm nhất trong lòng người hâm mộ là Lữ Bố trong vở Phụng Nghi Đình. Từ đó cho đến nay, nhiều đoàn hát đã dùng đào đóng kép, ngoài hiệu quả nghệ thuật còn gây cảm hứng cho khán giả.
Từ giữa năm 1964, khán giả thích cải lương ở miền Nam có sự thay đổi, họ thích cười hơn và không muốn khi ra khỏi rạp phải suy nghĩ nhiều. Nắm bắt tâm lý này các soạn giả đã cho ra đời nhiều soạn phẩm có tính hài hước mà tiên phong là đoàn Thanh Minh - Thanh Nga. Vở đầu tiên Thanh Minh - Thanh Nga dựng là Vàng sáu bạc mười thu hút rất đông khán giả. Thừa thắng xông lên, Thanh Minh - Thanh Nga dựng tiếp vở Hoa Mộc lan và Tình nở đào hoa thôn (phỏng theo phim Tình nở hoa đào của Hồng Kông) trong đó có nhân vật trai giả gái, gái giả trai. Một cách công bằng các soạn giả sử dụng thủ pháp này là từ vai Lang Ba trong phim Hoa Mộc Lan. Cải lương diễn thiên về hài là không dễ bởi bên cạnh giọng xuân lại có cả giọng ai nên chỉ có thể xen vào những lớp hài phù hợp với hoàn cảnh và tình huống trong vở. Nắm bắt được đặc điểm này, hai soạn giả Ngọc Huyền Lan và Viễn Châu soạn theo cách riêng, bắt đúng mạch tâm lý khán giả. Rút kinh nghiệm từ Hoa Mộc Lan, hai soạn giả đã khai thác triệt để mọi tình huống gây cười. Hầu hết các vai chính trong vở không ít thì nhiều mang sẵn tính hài hước, chẳng hạn trai giả gái, gái giả trai lấy vợ lấy chồng lầm lẫn lung tung.
Thấy thủ pháp trai giả gái, gái giả trai gây cười cho khán giả, các đoàn cũng bắt chước Thanh Minh - Thanh Nga và cho đến nay nhiều tiểu phẩm trên sân khấu hay truyền hình vẫn ăn theo người xưa. Tuy nhiên, nó đang bị lạm dụng cho thấy sự lười biếng trong sáng tạo của diễn viên và sự tùy tiện đã gây ra phản ứng ngược của khán giả.

Nguyễn Ngọc Tiến



Nguồn tin: tcgd theo TNO
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 4 trong 1 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Ý kiến bạn đọc

Mã an toàn:   Mã chống spamThay mới     

 

TIN TỨC TỪ DIỄN ĐÀN SÂN CHƠI CHO KHÁN GIẢ - FORUM FOR CLVN LOVERS

du lich
CMX2018vth

CHUYỂN ĐẾN

Đăng nhập thành viên

NSMAU

Thăm dò ý kiến

Bạn ưa thích giọng ca nam nghệ sĩ nào của thế hệ vàng nhất?

Út Trà Ôn

Hữu Phước

Thành Được

Thanh Hải

Minh Cảnh

Phương Quang

Thanh Sang

Minh Phụng

Minh Vương

Hùng Cường

Tấn Tài

Dũng Thanh Lâm

animation

Tỷ giá ngoại tệ

Tháng Sáu 22, 2018, 3:24 pm
Code Buy Transfer Sell
AUD 16,747.51 16,848.60 17,032.83
CAD 16,951.20 17,105.15 17,292.18
CHF 22,796.75 22,957.45 23,254.93
DKK - 3,519.20 3,629.56
EUR 26,428.67 26,508.19 26,744.49
GBP 30,027.47 30,239.14 30,508.70
HKD 2,872.67 2,892.92 2,936.28
INR - 336.52 349.73
JPY 202.61 204.66 208.33
KRW 19.05 20.05 21.31
KWD - 75,427.85 78,388.44
MYR - 5,679.67 5,753.27
NOK - 2,782.04 2,869.28
RUB - 360.75 401.99
SAR - 6,082.02 6,320.74
SEK - 2,547.40 2,611.57
SGD 16,651.01 16,768.39 16,951.74
THB 679.82 679.82 708.19
USD 22,830.00 22,830.00 22,900.00

Facebook

NS ANIMATION NHO

Ủng hộ quỹ cây mùa xuân NS 2018

GIÚP ĐỠ NSKK-HỘ NGHÈO

ỦNG HỘ CÂY MÙA XUÂN NGHỆ SĨ TẾT MẬU TUẤT 2018

Trong tinh thần lá lành đùm lá rách và góp gió thành bảo, trang nhà cailuongvietnam.com đã khởi sự chương trình quà Tết gửi đến các nghệ sĩ khó khăn, già yếu neo đơn từ mùa lễ , mùa yêu thương của 14 năm về trước: 2004.đến nay. Mỗi năm, thì trang nhà đều có góp sức một chút vào các quỹ của Ban Aí...

Thống kê truy cập

Đang truy cậpĐang truy cập : 127

Máy chủ tìm kiếm : 1

Khách viếng thăm : 126


Hôm nayHôm nay : 8498

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 302803

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 10917739

Thanh Thức: “Tôi không nổi tiếng rần rần vẫn kiếm tiền mua nhà, mua xe"

Thanh Thức nói anh sống khép kín nhưng công việc đóng phim, đi hát cũng mang lại cho mình cuộc sống khá giả.

 

Duy Phương: Lê Giang không đến tòa sẽ chịu chế tài của pháp luật

Duy Phương cho biết anh kiên trì theo đuổi vụ kiện chỉ để lấy lại công bằng. Nếu phía Đài truyền hình HTV, Công ty Đông Tây Promotion (Đông Tây), Lê Giang có thiện chí khắc phục, nói lời xin lỗi, nam danh hài sẽ bỏ qua..

 

Cải lương vẫn sống, chỉ sàn diễn là "chết"!

Danh ca Minh Cảnh cho rằng người làm sân khấu đã không biết giữ cội rễ của bộ môn nghệ thuật này, để những chuẩn mực bị lệch lạc, miễn sao bán vé thu lợi là được nên sân khấu cải lương mới "chết" như hôm nay

 

Danh ca Thanh Tuấn: "Chê cải lương sến, khán giả có lý của mình"

Hóa thân thành công trong vai thầy Ba Đợi, sau chuyến lưu diễn Hà Nội được đông đảo khán giả thủ đô yêu thích, danh ca Thanh Tuấn đã có những suy nghĩ về nghề nghiệp mà ông đeo đuổi hơn 50 năm.

 

Họa sĩ Loka, Một đời tâm huyết vì sân khấu cải lương

Trong thập niên 60, thời vàng son của sân khấu cải lương, các đoàn hát tranh đua thu hút khán giả không chỉ bằng tuồng tích chọn lọc, diễn viên ca hay diễn giỏi, tân cổ nhạc đều hoàn hảo mà về mặt kỹ thuật như quảng cáo, trang trí sân khấu, y phục hát, âm thanh, ánh sáng và xảo thuật cũng phải vượt trội hơn đoàn hát khác, phải có nét đặc trưng của đoàn mình, đáp ứng cảm quan thưởng thức của khán giả.

 

Những gương mặt mới của điện ảnh Việt

Một lứa diễn viên mới gần đây xuất hiện trong nhiều phim Việt đã đem lại sự mới mẻ cho khán giả.

 

Những nghệ sĩ tài danh

Nhắc đến cải lương, người ta thường nhớ đến tên tuổi của các nghệ sĩ (NS) tài danh: Út Trà Ôn, Út Bạch Lan, Thanh Hương, Hữu Phước, Diệu Hiền, Mỹ Châu, Minh Vương,... với biệt tài ca vọng cổ mang sắc thái riêng, sống mãi trong lòng người mộ điệu. Trong đó, có không ít NS xuất thân từ miền đất trù phú giữa hai dòng Vàm Cỏ.

 

Tâm tình cùng danh ca vọng cổ Minh Cảnh:

Với sự xúc động, nghệ sĩ tài danh Minh Cảnh đã có những chia sẻ tâm tình trong lần về nước biểu diễn sau 13 năm xa quê hương.

 

Kỳ Duyên và Nguyễn Ngọc Ngạn Một phần tư thế kỷ

Hồi tưởng lại chuyến bay đêm của hãng Air France đưa tôi từ Toronto sang Pháp giữa tháng 8 năm 1992, tôi chẳng bao giờ hình dung trước là mình sẽ có mặt trên Paris By Night đến nay đã 26 năm. Từ nhỏ tới giờ, chưa có công việc nào tôi làm lâu như thế! Nói đúng ra, trước đó, trong làng văn nghệ Việt Nam, MC chưa hề là một cái job được người ta chú ý kể cả quốc nội lẫn hải ngoại.

 

Một thế kỷ cải lương

Năm 2018, giới mộ điệu và những người hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật cải lương kỷ niệm 100 năm ngày cải lương ra đời. Một thế kỷ trôi qua, loại hình nghệ thuật sân khấu này vẫn đang phát triển và là món ăn tinh thần của người Việt Nam nói chung, Nam bộ nói riêng. Nhìn lại chặng đường đã qua càng trân quý công lao của bao thế hệ nghệ sĩ và khán giả đã gìn vàng giữ ngọc.

 

Tiễn biệt đạo diễn phim “Về nơi gió cát”!

Nhiều đồng nghiệp, bạn bè tề tựu tại Nhà tang lễ TP HCM (25, Lê Quý Đôn, Q.3) sáng 10-6, thắp nén nhang tiễn biệt NSND – Đạo diễn Nguyễn Huy Thành.

 

Sự thật đằng sau các cuộc thi tìm kiếm tài năng: "Gà" đến từ đâu?

Đó là những thí sinh không hẳn mạnh về chuyên môn nhưng mạnh về quan hệ và tài chính. Và họ luôn có ưu thế trong các chương trình truyền hình thực tế.

 

Danh ca Minh Cảnh khóc đời mồ côi

Tối 31-5, danh ca Minh Cảnh và gia đình cố nhạc sĩ Bắc Sơn đã đến thăm và trao quà cho trẻ em mồ côi tại Trung tâm Nhân đạo Quê hương – Bình Dương nhân ngày quốc tế thiếu nhi 1-6.

 

NSND Hồng Vân: “Tôi đã lên chức bà sui”

Ngày 11-6, theo giờ địa phương, tại miền Nam tiểu bang California - Mỹ, Nguyễn Ngô Hồng Châu (Xí Ngầu) - con gái NSND Hồng Vân - đã lên xe hoa.

 

CẢI LƯƠNG VÀO MÙA HÁT CHẦU KỲ 3: CÁC LỄ TRONG MÙA KỲ YÊN

CLVNCOM - Nếu "Cải lương vào mùa hát chầu" đã được đăng trên hai kỳ vừa qua là sự giới thiệu sơ lược về mùa hát chầu và tiếng trống chầu thì kỳ này xin được nói về các lễ trong mùa Kỳ Yên.

 

Soạn giả kiêm đạo diễn Hoàng Việt, một nghệ sĩ tài ba ít được nhắc đến.

CLVNCOM - Nữ nghệ sĩ Tịnh Đế Liên Hoa LMH ở Touluose - Pháp gởi email cho tôi biết: bạn TG viết tiểu sử soạn giả Hoàng Việt như sau: « Hoàng Việt tên Phan Văn Việt, sanh ngày 3 tháng 11 năm 1928, đài trưởng đoàn Dạ Lý Hương từ năm 1963 » và hỏi tôi đúng không?