Câu chuyện nhà tiền đạo Nguyễn Văn Quận và sự chính xác của một bài viết cải lương

.


Hình chụp bản tin của Việt Tấn Xã đăng trên tờ báo Chính Luận ngày 22 Tháng Giêng, 1969, lúc đoàn cải lương Thanh Minh Thanh Nga đi Tây. (Hình: Bộ sưu tập của Ngành Mai)

Khi một đoàn hát muốn dọn đến tỉnh nào thì người tiền đạo phải đi đến đó trước vài tuần hoặc ít nhứt cũng 4, 5 ngày để nghiên cứu tình hình ở địa phương rồi đề nghị về đoàn để bầu gánh quyết định xem có nên di chuyển đoàn đến nơi đó. Không phải chỉ ở trong nước, mà khi đi trình diễn ở nước ngoài, cải lương cũng phải có người tiền đạo, mà đoàn Thanh Minh Thanh Nga đi Pháp là một trường hợp. (Chuyện “tiền đạo” dài dòng lắm tôi sẽ có bài nói riêng về vấn đề này). Và hôm nay xin nói về nhà tiền đạo Nguyễn Văn Quận.

Ðài Á Châu Tự Do phát đi từ thủ đô Washington, buổi phát thanh lúc 6 giờ 30 sáng Chủ Nhựt ngày 5 Tháng Năm, trong chương trình cổ nhạc nói về chuyện đoàn Thanh Minh Thanh Nga đi Pháp. Nhà văn Ngành Mai, người phụ trách chương trình, có đề cập đến nhà tiền đạo Nguyễn Văn Quận đi trước sang Ba Lê để nghiên cứu về thiên thời, địa lợi, nhân hòa trước khi Thanh Nga sang ký hợp đồng trình diễn tại Pháp.

Sau đó thì người con của ông Quận tên Ðoàn Anh Loan (không thấy nói cư ngụ ở quốc gia nào) đã e-mail về đài với nội dung: “Hôm qua gia đình chúng tôi nghe đài RFA, tin về ''Giai thoại về đoàn Thanh Minh Thanh Nga'' đi Pháp biểu diễn của thông tín viên Ngành Mai. Như những bài viết khác rất hay của tác giả này, bài về đoàn Thanh Minh Thanh Nga đi Pháp cũng cung cấp nhiều thông tin quí báu và chính xác, cùng những nhận định sâu sắc, chi tiết về tình hình hoạt động và diễn biến việc đi Pháp của đoàn. Trong đó, có thông tin về người đi tiền đạo qua Pháp là ông Nguyễn Văn Quận. Người này chính là thân phụ quá cố của chúng tôi. Tuy nhiên, tên ông chính thật là Ðoàn Kỳ Quận, chứ không phải Nguyễn Văn Quận. Có lẽ thời gian quá lâu và chi tiết này không phải là quan trọng nhất, nên tác giả bài viết nhớ chưa chính xác. Vậy, nếu không có gì khó khăn, xin quý vị chỉnh sửa giùm. Bài viết này gợi lại cho gia đình chúng tôi những kỷ niệm khó quên về một cột mốc quan trọng trong đời của người cha quá cố, đã góp phần nhỏ cho đoàn Thanh Minh Thanh Nga, đồng thời đóng góp vào hoạt động nghệ thuật của nước nhà ở Pháp vào thập niên 1960. Xin chân thành cảm ơn ông Ngành Mai, cô Hòa Ái cùng đài RFA đã cho cộng đồng người Việt nhiều thông tin bổ ích.”

Tuy là vấn đề không quan trọng lắm, nhưng sự việc lên tiếng của cô Ðoàn Anh Loan cũng ít nhiều giảm đi mức độ chính xác của bài nói chuyện trên làn sóng phát thanh một đài có hàng triệu người nghe. Nhà văn Ngành Mai đã gởi thư trả lời cho cô Ðoàn Anh Loan, và kèm bản chụp hình bản tin của Việt Tấn Xã hồi 44 năm về trước, được đăng trên tờ báo Chính Luận ngày 22 Tháng Giêng, 1969 có tên nhà tiền đạo là Nguyễn Văn Quận, gởi về đài RFA để thông báo trả lời cho cô Ðoàn trong mục Thư Tín của đài.

Qua sự việc trên, nếu như không có tài liệu chứng minh thì khó mà giải thích, bởi người con nói tên họ của cha mình thì ai lại không tin. Làm ký giả kịch trường đâu  phải dễ!