NGHĨ VỀ THẦY VÀ TRÒ (Nghệ sĩ và Nhà sư phạm)

Để đào tạo được thế hệ trẻ những những nghệ sĩ tương lai của sân khấu, cần giáo dục ý thức trách nhiệm và niềm tin cho sinh viên biết họ đang mang trên vai một nhiệm vụ lớn lao – một gánh nặng trách nhiệm – trở thành nghệ sĩ đích thực, chân chính, xứng đáng với tên gọi kỹ sư tâm hồn.

Ý thức trách nhiệm và niềm tin trở thành sức mạnh tinh thần trong học tập chỉ có thể hình thành ngay từ những ngày đầu tiên của quá trình hình thành nhân cách nghệ sĩ là người nhìn thấy ở người dạy – Người thầy của mình – không phải là thái độ cao ngạo lên mặt dạy đời, độc đoán áp đặt mà là sự chú ý quan tâm, sự tin cậy, thái độ nghiêm túc đối với những ý đồ, khát vọng sáng tạo của người học trò.

“Sự tôn trọng và tin tưởng như một niềm vinh dự không bao giờ có thể đặt người thầy và học trò vào vị thế xung đột” Stanilavski đã dạy như vậy.

Ông còn nói “Trong nghệ thuật chỉ có thể gây hấp dẫn và yêu mến, ở đó không có mệnh lệnh”.

Trong thực hành, đôi khi chúng ta không chú ý đến điều này, không đánh giá được ý nghĩa có tính nguyên tắc này. Đôi khi, để người học tin vào khả năng, vào uy tín của mình, người thầy thiết lập mối quan hệ với các sinh viên bằng việc khẳng định uy tín của mình, bằng cách áp đặt ý kiến của mình đè bẹp ý chí của tuổi trẻ khiến họ gần như sợ không dám tranh cãi. Buổi lên lớp bề ngoài có vẻ đạt được kết quả nhất định: Sự im lặng, người học thực hiện chính xác các bài tập, tất cả răm rắp làm theo ý muốn của thầy. Và danh tiếng của thầy nổi lên như một nhà sư phạm kinh nghiệm, một người thầy nghiêm khắc. Thế nhưng đồng thời đã làm mất đi cái chủ yếu là giáo dục cho học trò tư duy độc lập sáng tạo, không củng cố niềm tin nơi họ, sức mạnh của họ, của tuổi trẻ.

Đừng quên rằng chúng ta đã xóa bỏ cơ chế bao cấp cho nghệ thuật. Người học sẽ luôn mang vào trường niềm tin vào sự đam mê của mình, vào sự tuyển lựa năng khiếu của nhà trường với khát khao “mình sẽ làm được mọi điều”. Nhưng trong quá trình học tập đại học hoặc cao đẳng dưới sự hướng dẫn của thầy, niềm tin đó lu mờ dần, mọi triển vọng bị thu hẹp lại dẫn tới chán nản thậm chí bỏ nghề. Nguyên nhân sâu xa là ở mới quan hệ thầy trò không được thiết lập đúng đắn. Người học trò quen tin tưởng vào thầy, quen với ý nghĩ của mình chẳng làm được gì và đánh mất đi cảm giác ban đầu khi vào trường: “ Mình sẽ làm được!”.

Sinh viên trường Đại học Sân khấu Điện ảnh và các thầy cô trong ngày thi học kỳ khoa đạo diễn

Nếu như ngay từ những bước đầu người học nhìn thấy ở người thầy sự tin cậy, tộn trọng  đối với tư tưởng, với những tìm tòi sáng tạo của người học trò thì chắc chắn anh ta sẽ giữ được lòng tin và có được sức mạnh của tuổi trẻ trong bản thân anh ta.

Xin lấy một minh chúng: ngay từ buổi tuyển sinh Người thầy hãy chú ý lắng nghe thí sinh, chăm chú xem họ đi qua mặt, tuyển chọn với tinh thần trách nhiệm cao, quan tâm thật sự đến thí sinh…thái độ ân cần chân thành ấy đã tạo cho thí sinh niềm tin và chắc chắn sẽ tạo nên mối quan hệ thầy trò đúng đắn.

Người thầy phải tạo được không khí học tập để quá trình nhận thức bài học của sinh viên- Trong sư phạm sân khấu quá trình này bao giờ cũng là quá trình làm giàu cho cả thầy lẫn trò.

Đừng ngại uy tín sư phạm của mình bị hạ thấp. Người thầy cần gợi cho sinh viên những ý nghĩ là họ đang cùng học, cùng khám phá những phẩm chất hay của nhau. Thầy sẽ thấy cảm giác mình có thêm sức trẻ trong tư duy, trò có thêm sự phong phú về kinh nghiệm, về sáng tạo v.v… Những tháng ngày học tập trong nhà trường không chỉ đơn thuần là thời gian người học học được những kỹ năng diễn, nắm vững kỹ thuật tâm lý mà còn là thời gian tích tụ cho sự học, cho sự hình thành nhân cách nghệ sĩ trong tương lai. Có như vậy người sinh viên mới hiểu việc học ở trường sân khấu có ý nghĩa là Nhận thứ và phát triển.

SV trường Cao đẳng VHNT tham gia vở tốt nghiệp những kẻ độc thân

Trong đào tạo và rèn luyện diễn viên ngoài việc quan tâm, nhấn mạnh khâu đào tạo – công việc của người thầy – chúng ta chưa quan tâm đầy đủ đến khâu rèn luyện hàng ngày – công việc của người sinh viên.

Nghiên cứu kỹ thuật bên ngoài (hình thể) và bên trong (tâm lý, tiếng nói) hiện nay chưa được các sinh viên kịch nói quan tâm rèn luyện hàng ngày. Có thể do họ không cho là quan trọng, có thể do cấu trúc trương chình quá nặng không còn thời gian cho rèn luyện, cho sự hoàn thiện kỹ năng của mình. Điều này khác với sự rèn luyện hàng ngày của nhạc công, vũ công, ca sĩ họ rất coi trọng việc cá nhân rèn luyện hàng ngày.

Luyện tập hàng ngày ngoài ý nghĩa cần thiết để chiếm lĩnh kỹ năng còn là một hình thức đấu tranh chống lại thái độ tự mãn ở người diễn viên tương lai. Stanislavski đã nói: “Đừng bao giờ dừng lại ở cái đã đạt được mà phải luôn nhớ: tri thức và sự phát triển là những khả năng vô tận”.

Điều quan trọng là làm thế nào để sinh viên nhận thức được là phía trước họ và người thầy chỉ có một mục đích như nhau và chính mục đích đó làm cho họ giống nhau: Thầy và Trò cùng tiến đến môt mục tiêu. Các sinh viên phải hiểu sự nghiệp giáo dục không chỉ nằm trong tay các thầy mà trong chừng mực nào đó còn nằm cả trong tay học trò, nằm trong chính bản thân họ.

SV trường Cao đẳng VHNT tham gia vở tốt nghiệp Tình thắm duyên quê

Sự quan tâm của Trò đối với Thầy là không cho phép mình dễ dãi trong lao động sáng tạo, lao động nghệ thuật và sự quan tâm ngược lại của Thầy đối với Trò là hãy đặt ra cho Trò những nhiệm vụ hàng ngày càng khó hơn. Theo cả hai nghĩa sáng tạo và đạo đức.

Nếu những đòi hỏi này dựa vào niềm tin và sự tôn trọng lẫn nhau thì việc học tập và giảng dạy sẽ không còn là gánh nặng mà là niềm vui, là sự hấp dẫn.