Có hay không đoàn cải lương 'Thanh Minh Bảo Quốc'?

Có lẽ do nguồn tin trên mà khi xưa, thời kỳ trước 1975 và ngay cả mấy lúc sau này, thỉnh thoảng vẫn có người hỏi tôi rằng:

“Nghe nói hồi đó có đoàn hát ‘Thanh Minh Bảo Quốc’ phải không? Nếu có thì đoàn thành lập hồi nào, hoạt động được bao lâu, và Bảo Quốc đóng vai chánh hay là hề?”

Trước hết tôi xin nói rằng trong lịch sử cải lương không có đoàn Thanh Minh Bảo Quốc, bà bầu Thơ chỉ mới dự tính mà thôi chứ chưa thành lập đoàn 2 với cái tên “Thanh Minh Bảo Quốc” ấy. Thế nhưng, tại sao dự tính mà không tiến tới để hình thành đoàn hát, do trở ngại nào?

Tìm hiểu vấn đề trên tôi được biết như sau:

Số là vào khoảng cuối năm 1965 đoàn Út Bạch Lan-Thành Ðược giải tán, đồng thời với việc cặp vợ chồng nghệ sĩ này chia tay đường ai nấy đi. Ðào thương Út Bạch Lan thì về đầu quân công ty Kim Chung. Do được đệ nhứt đào thương về hợp tác dưới bảng hiệu, nên ông Bầu Long quyết định thành lập đoàn Kim Chung 4 (lúc ấy đã có 3 đoàn rồi).

Về phần kép Thành Ðược thì anh chàng nghệ sĩ nổi tiếng đào hoa và “chơi xe hơi” này, không biết có phải nhắm vào người đẹp Thanh Nga hay không, mà chàng ta bỏ hết tất cả để về cộng tác với đoàn Thanh Minh Thanh Nga của bà bầu Thơ, mà còn dẫn theo số nghệ sĩ của đoàn mình vừa rã gánh về cộng tác.

Hai đoàn nhập lại nghệ sĩ đông quá, lại là những nghệ sĩ tên tuổi như Thanh Thanh Hoa, Nam Hùng, Thanh Tú nên bà bầu Thơ dự tính thành lập đoàn 2 lấy tên đoàn “Thanh Minh Bảo Quốc.” Nhưng rồi dự tính kia đã không thành, do các nguyên nhân:

Nguyên nhân thứ nhứt, vấn đề có vẻ huyền bí là nếu đã làm cải lương thì không nên thành lập 2 đoàn, đó là kinh nghiệm rằng đã có người thành lập đoàn 2 rồi một thời gian sau đó là cả hai đoàn đều tan rã.

Không biết có phải bà bầu Thơ suy nghiệm kinh nghiệm của nhiều người đi trước mà bỏ dự định thành lập đoàn Thanh Minh Bảo Quốc chăng? Bởi xét thời cuộc lúc đó, thấy làm nhiều đoàn có vẻ bất lợi. Với lại chắc bà thấy không có ai có khả năng và sự tin cậy để lèo lái đoàn 2, trong khi bà phải theo con gái là Thanh Nga ở đoàn 1, tức đoàn Thanh Minh Thanh Nga.

Lại thêm, nếu thành lập đoàn 2 mà không có thêm soạn giả tài giỏi như Hà Triều Hoa Phượng thì tuồng tích của đoàn phải tính liệu như thế nào. Hiện tại chỉ có một đoàn Thanh Minh Thanh Nga mà bà phải chật vật về tuồng tích. Tóm lại nguyên nhân thứ hai thuộc về thời cuộc và nhân sự, cụ thể trước mắt của một người đã từng nhiều vui buồn và khổ với cải lương như bà bầu Thơ. Có lẽ nguyên nhân thứ hai “thúc bách” hơn nên bà bầu Thơ đã bỏ dự định thành lập đoàn 2.

Rồi cũng có thêm nguyên nhân thứ ba mà theo như một số người thì là nguyên nhân chính, đó là phải có thêm vốn, mà vốn là do chủ nợ, mà chủ nợ xét thời cuộc, thấy... chưa nên chăng? Tóm lại đoàn Thanh Minh Bảo Quốc chưa hình thành đã chết từ trong trứng nước.

Còn thắc mắc kế tiếp là nếu có đoàn Thanh Minh Bảo Quốc thì Bảo Quốc vai trò gì, kép mùi hay là hề? Theo tôi nếu như đoàn Thanh Minh Bảo Quốc mà được hình thành thì có lẽ Bảo Quốc sẽ là kép mùi chớ không phải hề, bởi lúc ấy Bảo Quốc đã lên sân khấu rồi, có vai trò của kép mùi rồi.

Trong một bài báo mà chúng tôi có dịp xem qua, khi được phỏng vấn Bảo Quốc có nói rằng hôm bữa anh ca bài vọng cổ thành công thì thân phụ anh quá xúc động đã thở hơi cuối cùng, do bởi ông đã bị bệnh trầm kha trong nhiều năm qua.