Mạo hiểm với cải lương Tết 2014

Còn nước còn tát

Sân khấu cải lương trong dịp Tết Giáp Ngọ 2014 vẫn tiếp tục rơi vào cảnh đìu hiu như mọi năm. Nhà hát cải lương Trần Hữu Trang xác nhận năm nay, đoàn 1 của đơn vị này chỉ dựng một vở hài duy nhất tại sân khấu Thủ Đô. Đó là vở Rể quý (tác giả Lam Tuyền, đạo diễn Quốc Kiệt).
Được biết đoàn 2 cũng lên kế hoạch tập tuồng Tết nhưng chưa biết tình hình cụ thể ra sao. Tết là mùa phục vụ nghệ thuật, nhưng việc đơn vị chủ lực của sân khấu cải lương Sài Gòn không thể “cục cựa” cho thấy sự bế tắc thực sự.

Theo nhiều người am hiểu, do không có kịch bản hay nên nhiều năm trở lại đây tuồng mới nào cho dù có nhiều ngôi sao tham dự cũng ế ‘sặc gạch” nên các ông bà bầu quốc doanh lẫn tư nhân đều không dám đầu tư.

Vì vậy, các nghệ sĩ ngôi sao cải lương hoạt động mạnh trong dịp Tết như NSUT Vũ Linh, NSUT Kim Tử Long, NSUT Thoại Mỹ, NSUT Quế Trân, NSUT Trọng Phúc, Vũ Luân đến giờ vẫn chưa biết có ai mời tham gia tuồng dài hay không, trước mắt chỉ là kế hoạch ca lẻ cho những chương trình mừng xuân do các cơ quan ban ngành tổ chức.


Một cảnh trong vở cải lương hài Rể quý của đoàn 1 nhà hát Trần Hữu Trang

Trong bức tranh màu xám ấy, vẫn có hai con người mà từ nhiều năm qua được người trong giới khẳng định đó là những kẻ “khùng” của cải lương, tiếp tục cống hiến một cách hết mình vì bộ môn nghệ thuật truyền thống. Đó là nghệ sĩ Linh Huyền và đạo diễn Nguyên Đạt.

Vừa qua, công ty Mekong Artists của Linh Huyền đã ký kết với Viện trao đổi văn hóa với Pháp (IDECAF) hợp đồng trình diễn cải lương định kỳ vào ngày thứ ba hằng tuần. Theo đó, vào ngày 7.1.2013, chương trình đầu tiên có tên là Năm tháng không phai sẽ diễn các trích đoạn Tiếng trống Mê Linh, Dương Qúy Phi, Bên cầu dệt lụa, và Nửa đời hương phấn. Tham gia các vở diễn này sẽ có tên tuổi gạo cội của sân khấu cải lương là NSƯT Thanh Sang, NSƯT Hữu Tài, Linh Huyền, Chế Thanh và Thy Nhung.

NSƯT Thanh Sang cho biết: “Có lần tôi đã từng nói đùa với anh em nghệ sĩ rằng chắc Linh Huyền quá dư tiền hay sao mà dám làm cải lương trong thời điểm sa sút này. Nói ra rồi chợt nghĩ lại, tôi thấy mình có lỗi vì không có những người như Linh Huyền sân khấu cải lương sẽ thế nào đây. Cải lương rất cần những người có nhiệt huyết như cô ấy”.


Vở kịch Nửa đời hương phấn đã đi vào lòng của biết bao khán giả - Nguồn Youtube

Được biết, sau chương trình đầu tiên, nghệ sĩ Linh Huyền sẽ tái dựng lại các vở Bà chúa thơ nôm, Trạng trình Nguyễn Bỉnh Khiêm, Đoàn Thị Điểm. Việc chị tập trung vào các kịch bản ca ngợi các danh nhân văn hóa Việt Nam nhằm hai mục đích mượn cải lương để nhắc nhở thế hệ trẻ trân trọng giá trị dân tộc, và đồng thời phục vụ cho du khách quốc tế. Vào Chủ nhật hàng tuần, sân khấu cải lương tại Idecaf của Mekong Artists còn phục vụ cải lương thiếu nhi. Buổi diễn đầu tiên bắt đầu từ ngày 5.1.2013 với hai vở Bông vạn thọ, và Chúa tể muôn loài.

Một cái tên phải kể đến trong mùa cải lương Tết là đạo diễn Nguyên Đạt, Trưởng khoa nghệ thuật dân tộc của Trường đại học sân khấu và điện ảnh TP.HCM. Một năm qua, dù không dàn dựng vở mới, nhưng anh cũng tìm mọi cách để học trò của mình có dịp thể hiện tài năng tại nhiều sân chơi như tham gia Liên hoan sân khấu cải lương chuyên nghiệp toàn quốc tại Biên Hòa, Liên hoan sân khấu quốc tế tại TP.HCM. Tết này, anh dựng vở cải lương Ngôi hoàng hậu tại sân khấu Sao Minh Béo. Vở diễn này có sự tham gia của ngôi sao cải lương trẻ Võ Minh Lâm, Lê Hồng Thắm, Thúy Loan, Thanh Phương.

Được hỏi có tự tin sẽ thành công trong mùa Tết năm nay hay không, cả Linh Huyền và Nguyên Đạt thừa nhận rằng họ tin chắc lẽ sẽ lổ nhưng vẫn dấn than, bởi vì, họ đã trót mang ơn tổ nghiệp phải trả ơn tổ nghiệp. Họ nỗ lực hết mình với tinh thần còn nước còn tát, và biết đâu rằng tấm lòng của họ với nghệ thuật truyền thống sẽ nhận được phản hồi tốt từ công chúng.


Lê Hồng Thắm sẽ xuất hiện trong vở Ngôi hoàng hậu của đạo diễn Nguyên Đạt

Những con én cô đơn

Vài năm trở lại đây, mùa cải lương Tết, ngoài đơn vị công lập thì Linh Huyền và Nguyên Đạt là hai cái tên lẻ loi dám làm cải lương. Năm nào cũng vậy, may mắn lắm họ được hòa vốn còn lổ vốn là chuyện thường ngày ở huyện.
Họ thất bại về doanh thu nhiều đến mức xem đó là bình thường. Nhớ lại cách đây vài năm, Linh Huyền đầu tư cả đóng tiền vào vở Bà chúa thơ Nôm, mời NSUT Thanh Thanh Hiền vào vai chính, diễn tại Nhà hát TP.HCM như là cách làm sang cho cải lương. Kết quả, Linh Huyền lỗ đến hơn 500 triệu đồng. Còn quá trình làm cải lương đã khiến cho Nguyên Đạt bán đứt một căn nhà tại trung tâm Sài Gòn.
Với số tiền đó, nếu không làm cải lương mà chỉ gửi nhân hàng thì tiền gốc còn nguyên mà vẫn có lãi xài hằng tháng. Nhưng họ không suy nghĩ giống như số đông và chấp nhận hy sinh vì cải lương. Nói theo một nghĩa nào đó, họ giống như những cánh én cô đơn lạc lỏng không làm nổi mùa xuân. Tuy nhiên, đến giờ dù có nhiều lời khuyên là hãy bỏ cuộc nhưng cả hai vẫn chưa tỏ dấu hiệu mệt mỏi. Họ vẫn làm nhiều công việc khác lấy tiền nuôi cải lương.
Thực sự cải lương vẫn tồn tại nhưng đã bị biến dạng sang hình thức ca lẻ phục vụ cho các sự kiện và đám tiệc, còn cải lương đúng nghĩa với những tuồng tích bài bản, sân khấu hoành tráng đang chìm vào khủng hoảng. Nếu như không có những kẻ khùng rất dễ thương kia thì liệu tình hình sẽ còn bi đát đến đâu? Hy vọng rằng với tâm huyết sẵn có họ sẽ tìm ra được một phương cách khả thi để góp phần đưa cải lương trở về thời hoàng kim.