Sân khấu phía bắc đang chuyển động?
- Thứ ba - 06/08/2013 22:11
- |In ra
- |Đóng cửa sổ này
Dư luận đã nói rất nhiều về sự chênh lệch phát triển giữa sân khấu TP Hồ Chí Minh và sân khấu Hà Nội. Nếu sân khấu TP Hồ Chí Minh năng động trong xã hội hóa cũng như có nhiều đổi mới từ cách lựa chọn đề tài, dàn dựng và đặc biệt là các rạp hát luôn sáng đèn với nhiều đối tượng khán giả, thì sân khấu Hà Nội như một cỗ máy già nua, hoạt động cầm chừng và thiếu năng động. Cũng đã có những nỗ lực đổi mới từ sân khấu phía bắc được khán giả và đồng nghiệp ghi nhận, nhưng...
Cuối
tháng
7
này,
Công
ty
cổ
phần
Truyền
thông
HK
sẽ
cho
ra
đời
"chợ
kịch
bản
điện
tử"
nhằm
quy
tụ
những
kịch
bản
sân
khấu
có
chất
lượng,
đáp
ứng
nhu
cầu
kịch
bản
của
các
nhà
hát,
các
đơn
vị
nghệ
thuật.
Thông
tin
này
ngay
lập
tức
thu
hút
sự
chú
ý
của
giới
sân
khấu.
NSƯT Triệu Trung Kiên, Giám đốc Nghệ thuật Công ty HK, trưởng ban điều hành dự án chia sẻ: "Chợ kịch bản ra đời sẽ giúp các đơn vị nghệ thuật có thêm nhiều cơ hội lựa chọn kịch bản để dàn dựng hoặc phục dựng lại trong bối cảnh "khan hiếm" kịch bản hay như hiện nay. Trong khi đó, có nhiều kịch bản viết xong nhưng tác giả không biết quảng bá, giới thiệu bằng cách nào, dẫn đến tình trạng lãng phí chất xám, công sức, tâm huyết...
Chợ kịch bản nằm dưới sự bảo trợ của Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam. Khi ký hợp đồng giao kịch bản của mình cho Chợ kịch bản, các tác giả không phải đóng một khoản phí dịch vụ nào. Các đơn vị nghệ thuật sân khấu cũng như khách truy cập xem các kịch bản cũng không phải chịu khoản phí nào. Chỉ khi giao dịch được thực hiện thành công thì tác giả sẽ trích một khoản trong số nhuận bút kịch bản để chi trả nhằm duy trì hoạt động của trang điện tử này. Những giao kèo và ký kết đều dựa trên những thỏa thuận hợp lý, hợp tình nhất. Hiện nay đã có gần 50 tác giả thuộc CLB tác giả sân khấu phía bắc đồng ý tham gia Chợ kịch bản. Hy vọng khi trang web đưa vào sử dụng, không chỉ thu hút được tất cả các đơn vị sân khấu trên cả nước mà các tác giả phía nam cũng sẽ tham gia bán kịch bản với hình thức này".
Mới mẻ hơn là nếu đơn vị nghệ thuật nào muốn hoàn thiện và nâng cao hơn chất lượng của kịch bản, ban điều hành cũng sẽ yêu cầu tác giả hợp tác để cùng chỉnh sửa. Vui và mong chờ, nhưng cũng không ít ý kiến còn băn khoăn liệu "chợ kịch bản" có đứng vững trước nạn sao chép, ăn cắp và liệu những người nghệ sĩ khi làm kinh tế có đủ tỉnh táo, khôn ngoan để áp dụng những phương pháp bảo mật cũng như giao dịch mua bán kịch bản, bảo vệ quyền lợi cho tác giả hay không? Ðiều này lại phải chờ vào thực tế khi website Chợ điện tử hoạt động mới có thể biết được!
Cũng trong tháng 7 này, Nhà hát Cải lương Hà Nội vừa áp dụng phương thức dàn dựng mới, đưa kỹ thuật điện ảnh vào sân khấu cải lương, khởi đầu là vở Yêu là thoát tội vừa được công diễn tại rạp Hồng Hà. Việc đưa kỹ thuật điện ảnh làm kinh phí "đội" lên đáng kể, nhưng cải lương Hà Nội vẫn cố gắng thực hiện vì mong muốn đổi mới, mở rộng không gian, xóa đi sự ngắt quãng của việc chạy cảnh thông thường giữa màn trước và màn sau thường thấy trong các vở diễn. Sự chuyển cảnh này còn khiến khán giả nghe thấy những âm thanh khá sinh động như tiếng vó ngựa, tiếng gươm khua... Tuy nhiên cách thể hiện và khai thác kỹ thuật điện ảnh vẫn chưa thật sự đạt hiệu quả cao, mới chỉ cốt mang tính minh họa như một phần "trang trí" cho vở diễn. Màn hình lớn trên sân khấu đôi khi chỉ diễn đạt những cảnh đi lại, cảnh phụ họa làm cảm xúc của người xem bị ngắt quãng mạch kịch.
Một chương trình đang gây nhiều tranh cãi gần đây, là việc sau bốn năm "chinh chiến" trên khắp các sân khấu quốc tế tại Pháp, Bỉ, Hồng Công, Hy Lạp, Hung-ga-ri, Tây Ban Nha, Hà Lan... nhóm nghệ sĩ tham gia chương trình Làng tôi của Liên đoàn Xiếc Việt Nam đang đứng trước một "bài toán khó" để có thể "tái hòa nhập" với môi trường văn hóa tại nơi "chôn rau, cắt rốn" của mình. Ðã gần một năm, ê kíp diễn Làng tôi vẫn án binh bất động. Vấn đề là vì sao Làng tôi được khán giả quốc tế hào hứng đón nhận, khi về Việt Nam lại có nguy cơ bị xếp kho? Có nhiều nguyên nhân, nào là không có rạp biểu diễn nào có thể tổ chức biểu diễn thường xuyên cố định cho Làng tôi vì sân khấu dàn dựng với kỹ thuật cao đòi hỏi việc tháo lắp rất tốn thời gian, nào là phải đi thuê dàn âm thanh, ánh sáng sân khấu.
Mặt khác, NSND Vũ Ngoạn Hợp, Giám đốc Liên đoàn Xiếc Việt Nam cho biết: "Làng tôi được dàn dựng với kỹ thuật hoàn toàn mới mẻ nhưng lại mang đậm dấu ấn văn hóa Việt, vì vậy đã trở thành "món ăn" hấp dẫn đối với khán giả quốc tế. Nhưng để diễn ở trong nước thì chưa chắc được đón nhận. Bởi lẽ gu thưởng thức nghệ thuật của khán giả có thể sẽ khác nhau. Ðối tượng của Làng tôi nếu diễn ở trong nước vẫn phải nhắm tới đó là khách du lịch quốc tế, giúp họ tiếp cận được với văn hóa Việt Nam. Tuy nhiên khán giả Việt Nam lại có thể thích những chương trình giải trí ảnh hưởng của xiếc hiện đại với phong cách sôi động".
Không có rạp biểu diễn thường xuyên là một lý do có thể chấp nhận nhưng không phải vì thế mà không có hướng giải quyết. Nhưng cho rằng tại gu thẩm mỹ của khán giả trong nước khác với quốc tế thì không được thuyết phục cho lắm, bởi lẽ ngôn ngữ của nghệ thuật xiếc khác với các loại hình nghệ thuật khác, điều quan trọng vẫn là kỹ thuật, kỹ xảo phải đạt trình độ đẳng cấp cao mới tạo sức hấp dẫn thật sự.
Sân khấu phía bắc, có lẽ, vẫn chưa thật sự chuyển mình. Nhưng đã có những thay đổi trong cách nghĩ, cách làm. Và vì thế, tạo nên hy vọng.
NSƯT Triệu Trung Kiên, Giám đốc Nghệ thuật Công ty HK, trưởng ban điều hành dự án chia sẻ: "Chợ kịch bản ra đời sẽ giúp các đơn vị nghệ thuật có thêm nhiều cơ hội lựa chọn kịch bản để dàn dựng hoặc phục dựng lại trong bối cảnh "khan hiếm" kịch bản hay như hiện nay. Trong khi đó, có nhiều kịch bản viết xong nhưng tác giả không biết quảng bá, giới thiệu bằng cách nào, dẫn đến tình trạng lãng phí chất xám, công sức, tâm huyết...
Chợ kịch bản nằm dưới sự bảo trợ của Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam. Khi ký hợp đồng giao kịch bản của mình cho Chợ kịch bản, các tác giả không phải đóng một khoản phí dịch vụ nào. Các đơn vị nghệ thuật sân khấu cũng như khách truy cập xem các kịch bản cũng không phải chịu khoản phí nào. Chỉ khi giao dịch được thực hiện thành công thì tác giả sẽ trích một khoản trong số nhuận bút kịch bản để chi trả nhằm duy trì hoạt động của trang điện tử này. Những giao kèo và ký kết đều dựa trên những thỏa thuận hợp lý, hợp tình nhất. Hiện nay đã có gần 50 tác giả thuộc CLB tác giả sân khấu phía bắc đồng ý tham gia Chợ kịch bản. Hy vọng khi trang web đưa vào sử dụng, không chỉ thu hút được tất cả các đơn vị sân khấu trên cả nước mà các tác giả phía nam cũng sẽ tham gia bán kịch bản với hình thức này".
Mới mẻ hơn là nếu đơn vị nghệ thuật nào muốn hoàn thiện và nâng cao hơn chất lượng của kịch bản, ban điều hành cũng sẽ yêu cầu tác giả hợp tác để cùng chỉnh sửa. Vui và mong chờ, nhưng cũng không ít ý kiến còn băn khoăn liệu "chợ kịch bản" có đứng vững trước nạn sao chép, ăn cắp và liệu những người nghệ sĩ khi làm kinh tế có đủ tỉnh táo, khôn ngoan để áp dụng những phương pháp bảo mật cũng như giao dịch mua bán kịch bản, bảo vệ quyền lợi cho tác giả hay không? Ðiều này lại phải chờ vào thực tế khi website Chợ điện tử hoạt động mới có thể biết được!
Cũng trong tháng 7 này, Nhà hát Cải lương Hà Nội vừa áp dụng phương thức dàn dựng mới, đưa kỹ thuật điện ảnh vào sân khấu cải lương, khởi đầu là vở Yêu là thoát tội vừa được công diễn tại rạp Hồng Hà. Việc đưa kỹ thuật điện ảnh làm kinh phí "đội" lên đáng kể, nhưng cải lương Hà Nội vẫn cố gắng thực hiện vì mong muốn đổi mới, mở rộng không gian, xóa đi sự ngắt quãng của việc chạy cảnh thông thường giữa màn trước và màn sau thường thấy trong các vở diễn. Sự chuyển cảnh này còn khiến khán giả nghe thấy những âm thanh khá sinh động như tiếng vó ngựa, tiếng gươm khua... Tuy nhiên cách thể hiện và khai thác kỹ thuật điện ảnh vẫn chưa thật sự đạt hiệu quả cao, mới chỉ cốt mang tính minh họa như một phần "trang trí" cho vở diễn. Màn hình lớn trên sân khấu đôi khi chỉ diễn đạt những cảnh đi lại, cảnh phụ họa làm cảm xúc của người xem bị ngắt quãng mạch kịch.
Một chương trình đang gây nhiều tranh cãi gần đây, là việc sau bốn năm "chinh chiến" trên khắp các sân khấu quốc tế tại Pháp, Bỉ, Hồng Công, Hy Lạp, Hung-ga-ri, Tây Ban Nha, Hà Lan... nhóm nghệ sĩ tham gia chương trình Làng tôi của Liên đoàn Xiếc Việt Nam đang đứng trước một "bài toán khó" để có thể "tái hòa nhập" với môi trường văn hóa tại nơi "chôn rau, cắt rốn" của mình. Ðã gần một năm, ê kíp diễn Làng tôi vẫn án binh bất động. Vấn đề là vì sao Làng tôi được khán giả quốc tế hào hứng đón nhận, khi về Việt Nam lại có nguy cơ bị xếp kho? Có nhiều nguyên nhân, nào là không có rạp biểu diễn nào có thể tổ chức biểu diễn thường xuyên cố định cho Làng tôi vì sân khấu dàn dựng với kỹ thuật cao đòi hỏi việc tháo lắp rất tốn thời gian, nào là phải đi thuê dàn âm thanh, ánh sáng sân khấu.
Mặt khác, NSND Vũ Ngoạn Hợp, Giám đốc Liên đoàn Xiếc Việt Nam cho biết: "Làng tôi được dàn dựng với kỹ thuật hoàn toàn mới mẻ nhưng lại mang đậm dấu ấn văn hóa Việt, vì vậy đã trở thành "món ăn" hấp dẫn đối với khán giả quốc tế. Nhưng để diễn ở trong nước thì chưa chắc được đón nhận. Bởi lẽ gu thưởng thức nghệ thuật của khán giả có thể sẽ khác nhau. Ðối tượng của Làng tôi nếu diễn ở trong nước vẫn phải nhắm tới đó là khách du lịch quốc tế, giúp họ tiếp cận được với văn hóa Việt Nam. Tuy nhiên khán giả Việt Nam lại có thể thích những chương trình giải trí ảnh hưởng của xiếc hiện đại với phong cách sôi động".
Không có rạp biểu diễn thường xuyên là một lý do có thể chấp nhận nhưng không phải vì thế mà không có hướng giải quyết. Nhưng cho rằng tại gu thẩm mỹ của khán giả trong nước khác với quốc tế thì không được thuyết phục cho lắm, bởi lẽ ngôn ngữ của nghệ thuật xiếc khác với các loại hình nghệ thuật khác, điều quan trọng vẫn là kỹ thuật, kỹ xảo phải đạt trình độ đẳng cấp cao mới tạo sức hấp dẫn thật sự.
Sân khấu phía bắc, có lẽ, vẫn chưa thật sự chuyển mình. Nhưng đã có những thay đổi trong cách nghĩ, cách làm. Và vì thế, tạo nên hy vọng.
NGÂN
CA