Bước vào nghề với mơ ước làm kép chính, giọng ca của nghệ sĩ (NS) Văn Chung (tên thật là Quách Văn Chung, SN 1928, tại Sài Gòn) thời trai trẻ rất mùi mẫn. Năm 1948, ông tham gia Việt Nam Cổ nhạc Đoàn của Đài Phát thanh Pháp Á. Thính giả mê cải lương thời đó lập tức chú ý đến giọng ca của Văn Chung và “đệ nhất đào thương” Thanh Hương, con gái NSND Năm Châu và NS Tư Sạng.
Ngậm đắng nuốt cay
Năm 1952, từ mối duyên hát chung trong đài, hai người yêu nhau rồi tiến đến hôn nhân. Cặp NS Văn Chung - Thanh Hương được các hãng Pathé, Asia, Hoành Sơn mời thu thanh nhiều bộ dĩa nguyên vở tuồng và hàng loạt bài vọng cổ. Sau đó, ông được cha vợ thu nhận vào Đoàn Việt kịch Năm Châu. Thoạt tiên, Văn Chung chỉ được giao vai phụ, về sau, diễn các vai kép trẻ do cha vợ viết để lăng xê con rể.
Năm 1955, để khẳng định tên tuổi, Văn Chung quyết định sang đoàn khác. Ông và NS Thanh Hương về cộng tác với Đoàn Thanh Minh. Đây là giai đoạn ông được báo giới Sài Gòn khen ngợi vì sự phấn đấu vượt bậc, tạo được uy tín cho nghề nghiệp.
Năm 1957, Văn Chung được mời về hát chính trên sân khấu Đoàn Kim Chưởng và nổi tiếng với vai người tình của Kiều Mộng Liên - Thanh Hương đóng trong tuồng Nhặt cánh mai vàng (soạn giả Thu An). Một năm sau, NS Thanh Hương sinh con gái đầu lòng. Năm 1960, vợ chồng ông rời Đoàn Kim Chưởng và lập gánh hát Thanh Hương - Văn Chung.
Ngậm đắng nuốt cay, Văn Chung trở về Sài Gòn gia nhập Đoàn Dạ Lý Hương. “Lúc này, hai kép trẻ là Hùng Cường và Dũng Thanh Lâm đang nổi. Để có thể tồn tại và vượt qua nỗi đau buồn từ chuyện gia đình, tôi được soạn giả Nguyễn Phương đề nghị diễn vai hài lẳng trong tuồng Tiền rừng bạc biển do ông sáng tác. Từ đó, tôi chuyển qua diễn hài” - Văn Chung nhớ lại.
Muốn xóa niềm đau
Trong một lần sang Mỹ, trò chuyện với NS Văn Chung tại hậu trường rạp SAC ở miền Nam California, tôi được nghe ông giải thích thêm về bước ngoặt này. “Khi chuyển sang diễn hài, tôi muốn đời mình lạc quan hơn, xóa đi những niềm đau riêng. Có lúc tôi hận đời sao đen bạc, cuộc hôn nhân hạnh phúc bỗng chốc như đàn lạc điệu. Mỗi đêm, tôi đem tiếng cười đến cho khán giả để giúp mình thêm trẻ trung, yêu đời” - ông tâm sự.
“Nghịch cảnh đẩy đưa nên tôi sống với duyên hài cho đến giờ. Thêm nữa, khi biết không thể sánh với những kép trẻ về mặt sắc vóc, hình thể lẫn giọng ca, tôi phải có bước đột phá. Giữa lúc sân khấu Sài Gòn có nhiều danh hài, tôi buộc phải tìm nét riêng. Vậy là tôi sáng chế ra cách diễn khác lạ và được khán giả tặng biệt hiệu hề dê và hề té” – Văn Chung nhớ lại.
Trở thành danh hài từ giữa thập niên 1960, Văn Chung còn thành công ở lĩnh vực phim ảnh khi đóng những vai hề trong các bộ phim: Lệnh bà xã, Triệu phú bất đắc dĩ, Con ma nhà họ Hứa...
Ao ước live show cuối đời
Cuối thập niên 1960, danh hài Văn Chung đi thêm bước nữa. Vợ của ông là con gái một doanh nhân, vì mê duyên hài của Văn Chung mà chấp nhận theo ông nâng khăn sửa túi. Cuộc tình muộn nhưng chung thủy và mặn nồng đã kéo dài gần 40 năm nay.
NS Văn Chung năm nay đã 84 tuổi. Ở tuổi này, hiếm ai còn đứng trên sân khấu biểu diễn. Thế nhưng, từ ngày sang Mỹ định cư đến nay đã gần 20 năm, ông chỉ sống bằng nghề hát. Không chỉ đắt sô diễn hài, ông còn được nhiều hãng băng dĩa tại Mỹ mời quay hình. Hết diễn xuyên bang ở Mỹ, ông lại bay  sô sang Paris - Pháp, Toronto và Montréal - Canada…

Sống với trái tim “sắt” NS Phượng Liên cho biết có lần đi diễn ở Mỹ, bà và NS Văn Chung làm thủ tục ở sân bay. Đến lượt NS Văn Chung, bỗng dưng chuông báo động reo vang làm hàng trăm hành khách hốt hoảng. Hải quan sân bay lập tức chặn Văn Chung lại nhưng kiểm tra khắp người ông vẫn không phát hiện được mảnh kim loại nào. Khi đó, Văn Chung mới chỉ vào ngực trái và đưa ra giấy xác nhận của bệnh viện… Thì ra, cách đây 12 năm, căn bệnh tim ngỡ đã cướp đi mạng sống của NS Văn Chung trên đất Mỹ. Khi phẫu thuật, các bác sĩ đã đặt vào ngực ông một thiết bị hỗ trợ tim bằng kim loại. Do vậy, hễ đi máy bay là ông phải mang theo giấy xác nhận của bệnh viện để làm thủ tục hải quan.

 

Bài và ảnh: THANH HIỆP