Ký sự :Theo chân NSƯT Thanh Thanh Tâm du ký ngũ bang - Giữa núi rừng nghe bài vọng cổ

Tiểu bang Colorado là một trong ba tiểu bang có các ranh giới nằm trên vĩ tuyến và kinh tuyến (hai tiểu bang kia là Wyoming vàUtah). Tiểu bang này có đông người Việt sinh sống và NSƯT Thanh Thanh Tâm đã từng đến Utah biểu diễn cho cộng đồng người Việt sinh sống tại đây. Điều ấn tượng với chị em tôi, chính là nhìn thấy những đống tuyết ở độ cao 4.345 m (14.255 foot) trên đỉnh Long tại Công viên Quốc gia Dãy núi Rocky. Giữa mùa hè mà tuyết vẫn phũ trắng xóa, nhìn xa rất đẹp. Trong đoàn đi có gia đình anh Vũ Tuấn Hoàng – người Đài Loan, anh sinh ra ở Việt Nam đến 10 tuổi mới về quê cha, mẹ anh mất ở quận 11, TPHCM, nên anh vẫn còn nhớ như in những con đường chung quanh vùng Sài Gòn – Chợ Lớn xưa. Anh Hoàng nhận biết chị Tâm, nên không lâu sau đó, cả đoàn biết trên xe có một nghệ sĩ ưu tú của nghệ thuật ca kịch dân tộc Việt Nam. Các du khách đến từ Thụy Sĩ, Trung Quốc, Ấn Độ, Anh, Pháp…đã nhanh chóng làm quen với chúng tôi, và họ cứ mở mạng để nghe Thanh Thanh Tâm ca diễn những trích đoạn cải lương. Anh Hoàng nói: “Tôi mấy ngày qua làm phiên dịch cho họ, dù họ không hiểu ngôn ngữ của cải lương, nhưng họ nhìn chị Tâm diễn và cứ khen hoài”.

Tôi tò mò muốn biết du khách các nước đã xem chị Tâm diễn trích đoạn nào trên You tobe, thì ra là “Hòn Vọng Phu”, “Vợ 16 chồng lên 3”, “Dệt gấm”, “Kiều Nguyệt Nga”…Lúc xe chúng tôi đi về phía đông của Front Range - dãy núi Rocky phũ trắng tuyết. Anh Hoàng yêu cầu tài xế dừng xe và yêu cầu chị Tâm ca một lớp Phụng Hoàng giữa không gian yên ắng của đồng bằng miền đông tiểu bang Colorado. Không khí đó thật tuyệt, vì chúng tôi đang ở trên cao độ từ 1.000 đến 2.000 mét. Ngôn ngữ không biên giới là những động tác ra bộ mềm mại, những lời ca chứa đựng tâm trạng người nghệ sĩ xa quê. Một số du khách quay hình lại đoạn chị Tâm ca diễn, tôi thì mong chị đừng khóc, đừng gửi gắm những tủi thân khi phải xa nhà vào lúc này. Nhưng tôi đã không thể ngăn được dòng lệ đó, nước mắt của Dương Vân Nga, Kiều Nguyệt Nga, của cô Lựu, của những vai diễn mà chị nhớ da diết đã tuôn trào. Một số du khách ngỡ ngàng, họ không nghĩ chị tâm lại quá nhập tâm đến như thế. Anh Hoàng sợ chị khóc nhiều sẽ cảm lạnh, nên lấy một chiếc khăn choàng đưa chị, bỗng phút chốc chiếc khăn đó lại là đạo cụ, để chị diễn hăng hơn, khúc Chiêu Quân trong vườn Thúy, nơi nàng Kiều tao ngộ mối duyên đầu.

Sau ngày đầu tiên đến với tiểu bang đầu tiên, du khách đã thi nhau xin chụp hình chung với chị, rồi có cả những trang sổ tay truyền nhau cho chị ký. Tôi tranh thủ ghi vội vào sổ của họ địa chỉ: google. Com.vn và dòng chữ nghệ sĩ Thanh Thanh Tâm, để họ có thể tra cứu khi về nước, giới thiệu với bạn bè năm châu một nghệ sĩ của sân khấu truyền thống Việt Nam. Xe chúng tôi lách mình qua hai thị trấn Kansas và Nebraska nằm bên cạnh Colorado về phía đông. Đồng bằng ở đây bắt đầu thưa dân. Hầu hết người dân sống dọc theo hai con sông Nam Platte và Arkansas và Đường số 70. Tiểu bang này có mưa ít, lượng mưa trung bình hàng năm là 380 milimét (15 inch) nên họ dự trữ nước mưa giống như cách làm của đồng bằng sông Cửu Long khi vào mùa khô.

Miền Arkansas chỉ có vài vùng đất có nước tưới tiêu, và phần lớn đất dành cho nông nghiệp đất khô hay trại chăn nuôi gia súc. Cây lúa mì vụ đông là vụ mùa đặc trưng và hầu hết các thị trấn nhỏ trong vùng tự hào vì có cả tháp nước và máy hút lúa. Người Việt ở đây sống rải rác, họ làm nghề nông, kết hôn với người bản địa, nên rất ít khi giao du văn nghệ với cộng đồng. Và đến khi gặp được chị Tâm, họ reo vui như được gặp lại người thân trong gia đình.

Chúng tôi đã đi qua các thành phố lớn và thị trấn nằm phía đông dãy núi đầy tuyết. Trước mặt, gần Đường số 25 nơi có quán ăn người Việt. Giữa một vùng hoang vắng, đọc tấm bảng viết tiếng Việt: Phở Tàu Bay, tôi muốn ứa nước mắt. Phần lớn dân cư Colorado ở trong khu vực đô thị đông đúc này. Dãy núi trước mặt chúng tôi mang tên Rocky có những đỉnh nổi tiếng như đỉnh Long, núi Evans, đỉnh Pike, và Spanish Peaks gần Walsenburg về phía nam. Nước ở vùng này chảy về phía đông, và vùng này có rừng và thành thị ở một phần. Khi các thành phố ở đây mở mang, đất ở đây không còn được sử dụng cho việc đốn gỗ và nuôi súc vật ăn cỏ, dẫn đến việc dầu xăng lên giá. Và người ta đã tích trữ dầu, khiến cho mùa hạn hán năm 2002, ở đây đã xảy ra những vụ cháy rừng dữ dội.

Chúng tôi đi về phía tây của dãy núi nằm trên đường chia lục địa của Bắc Mỹ ra nhiều hướng, phía tây của đường chia đôi này gọi là dốc Tây. Nước từ phía đông chảy vào vịnh Mexico theo sông Mississippi, và nước cũng chảy từ phía tây vào Thái Bình Dương theo sông Colorado. Khi xem dừng lại ở triền đồi, anh Hoàng đề nghị tài xế dừng xe để chụp ảnh. Chị Tâm bỗng ngâm câu thơ: “Chiều chiều lại nhớ chiều chiều, nhớ về quê mẹ ruột đau chín chiều”…Các du khách lại muốn học tiếng Việt, họ chép hai câu thơ và anh Hoàng lại là người dịch ra tiếng Anh, tiếng Hoa để họ cùng ngâm trong một không gian rất hữu tình.

Dãy núi Rocky trong Colorado có 54 đỉnh cao hơn 4.270 m, được gọi fourteener trong nghề leo núi do độ cao trong hệ đo lường Hoa Kỳ. Các núi đây có cây tùng bách và cây lá rung tới đường giới hạn cây cối, cao độ từ khoảng 4.000 m vào miền nam tiểu bang đến 3.200 m vào miền bắc; trên đường này chỉ có cây cối Alpine. Dãy Rocky chỉ có thuyết vào mùa đông; phần nhiều tuyết tan ra vào giữa tháng 8 trừ một số sông băng nhỏ. Vành đai Khoáng vật Colorado, kéo ra từ dãy núi San Juan vào miền tây nam tới Bouldervà Thành phố Trung (Central City) trên dãy núi Trước mặt, bao gồm phần nhiều của những khu vực mỏ vàng và bạc lịch sử của Colorado.

Ở Denver chúng tôi gặp anh Hùng, một khán giả trung thành của sân khấu cải lương, anh vui mừng biết bao khi gặp được người nghệ sĩ mà anh yêu quý. Hàn quyên chưa đủ, anh muốn ghi âm chị Tâm ca ngâm một bài vọng cổ. Giữa núi rừng sương giăng, độ lạnh như bị xua đi không phải nhờ bếp lửa được nhóm giữa rừng, mà vì tấm lòng hoài vọng cổ hướng của những người xa xứ, mãi tự hào về biển đảo quê hương và cả tinh thần yêu nước trong tim người Việt.

Bài THANH HIỆP

Ảnh MINH HOÀNG STUDIO – THANH HIỆP