Chuyện người con gái “sầu riêng”

Kim Cương là nữ diễn viên được yêu thích nhất những năm đầu thập niên 70 1 -- Sài Gòn những năm đầu thập niên 60 là thời của cải lương, điện ảnh và các đại nhạc hội với kịch ngắn xen với âm nhạc. Trước khi là một ngôi sao sân khấu, Kim Cương đã rất thành danh với điện ảnh và cải lương. Chị giành giải Nữ diễn viên xuất sắc nhất và giải Đối thoại hay nhất của Đại hội Điện ảnh Á Châu 1974 (Đài Loan), giải Nữ diễn viên đóng nhiều vai chính nhất của Đại hội Điện ảnh tổ chức tại Sài Gòn năm 1973. Thời điểm ấy, Kim Cương được bình chọn là diễn viên được yêu thích nhất của các báo Trắng Đen, Điện Tín, Tiếng Dội, Đuốc Nhà Nam trong nhiều năm. Giữa lúc khán giả còn chưa quen với hình thức kịch dài “đứng” một mình trên sân khấu, Kim Cương quyết định thử. Chị phóng tác Trà hoa nữ với bút danh Hoàng Dũng. Đây cũng là vở kịch dài đầu tiên của sân khấu kịch miền Nam. Suất diễn đầu tiên ra mắt khán giả, vì vẫn phải theo trình tự lúc bấy giờ là phần đầu hát nhạc rồi mới tới diễn kịch nên vở hạ màn lúc... 1 giờ 30 sáng! Nhưng số đông khán giả vẫn ngồi coi. Đây là cơ sở để Kim Cương quyết định theo đuổi kịch dài, loại hình nghệ thuật chị gắn bó suốt 40 năm sau đó. 2- Ngoài tố chất bẩm sinh giúp Kim Cương xuất thần trên sân khấu, “kỳ nữ” khẳng định khả năng viết kịch bản sân khấu đã góp phần giúp chị có thêm điều kiện thi thố tài năng. Kim Cương là tác giả của hơn 50 vở diễn, trong đó có những vở nổi tiếng như Lá sầu riêng, Trà hoa nữ, Dưới hai màu áo, Sắc hoa màu nhớ, Huyền thoại Mẹ, Người mua hạnh phúc... “Hậu trường” chuyện Kim Cương viết kịch bản cũng “không giống ai”. Mỗi khi sáng tác, chị có từ bốn đến năm người phụ việc ngồi xung quanh, Kim Cương diễn thử từng vai và đọc thoại cho mọi người đánh máy. Vì cách làm này mà nhân viên cứ thấy chị đóng cửa phòng liên tục vài ngày là kháo nhau: “Kim Cương đang làm kịch”! Kim Cương khi vừa tròn 18 tuổi (trái), năm 25 tuổi và mẹ - NSND Bảy Nam “Tự viết kịch bản cũng là lợi thế, mình xúc động với điều gì sẽ viết một vai diễn như vậy. Như hồi đó Kim Cương thích hình ảnh các bà xơ nên bắt tay vào viết vở Hai mùa giáng sinh. Còn có dạo Sài Gòn nở rộ phong trào những phụ nữ mang bầu thường mặc áo dài và một chiếc áo khoác ở ngoài trông rất đẹp. Mình thích bộ đồ đó nhưng chưa có bầu thì làm sao mặc, thế là “phóng tay” viết vai diễn một phụ nữ có bầu, để tự mình mặc bộ trang phục ấy lên sân khấu! Vậy đó, nếu chỉ ngồi chờ ai có kịch bản nào đóng vở đó thì làm sao Kim Cương có vai diễn hay suốt bốn mươi năm” - “kỳ nữ” khẳng định. 3- Khi Kim Cương là trưởng đoàn kịch, bàn phấn của chị luôn đặt ở sát... cánh gà sân khấu! Nghệ sĩ hát sai một câu thôi là chị “phóng ra” chỉnh sửa ngay. Mỗi diễn viên chỉ thuộc vai tuồng của mình nhưng Kim Cương thuộc hết vở. Thậm chí chị nhớ làu làu chỗ nào bỏ màn, chỗ nào nhạc vô, chỗ nào tắt đèn. Tình yêu sân khấu một khi đã ăn sâu vào máu thịt thì làm sao có thể tự tan đi. Xa sân khấu 15 năm, Kim Cương nói hàng ngàn lần chị đã phải cố đè nén,” vùi dập” chất nghệ sĩ trong lòng. Nhiều bữa tình cờ đi ngang qua, tình cờ xem được hình ảnh một vở kịch hay bộ phim, Kim Cương nhớ nghề đến mức nửa đêm sang ngồi khóc trước bàn thờ má đến tận sáng vẫn chưa nguôi. Khi nhận được danh hiệu nghệ sĩ nhân dân, nghe bạn bè thổ lộ mong muốn xem lại những vở kịch một thời vang bóng, chất nghệ sĩ trong Kim Cương bắt đầu “nổi loạn”. Bắt tay vào làm ba đêm diễn, Kim Cương lo liệu mọi việc ngày đêm. Nhạc chỉnh sửa từng câu. Lần tập nào chị cũng khóc mờ mắt. Ba đêm diễn có sự giúp đỡ của nhiều nghệ sĩ: Soạn giả Viễn Châu viết tặng chị bài Tâm sự Kim Cương khi diễn Lá sầu riêng không có mẹ, Thành Lộc nhận lời làm MC. Riêng Cẩm Ly ngoài việc siêng năng đến tập bài tại nhà soạn giả Viễn Châu còn mời thêm giảng viên về nhà tập. Các Mạnh Thường Quân đã sát cánh cùng chị mấy chục năm qua cũng góp nhiều công sức cho chương trình. Kim Cương trong vở Trà hoa nữ trên sân khấu và trong một chuyến từ thiện ở miền Tây Liveshow mang tên Tạ ơn đời, thế nên dù tiền bán vé chi phí không đủ và nhiều người bạn đề nghị tăng giá vé lên 2-3 triệu đồng, nhưng Kim Cương từ chối. Chị nói vui nếu bán giá vé mức đó là tặng người xem “quả tạ” chứ không phải “tạ ơn đời” nữa. “Đây là ba đêm diễn tạm biệt và nhiều người hỏi liệu Kim Cương có trở lại với sân khấu sau chương trình này. Không nghệ sĩ nào muốn bỏ nghề nhưng với hoàn cảnh sức khỏe và tình hình sân khấu hiện tại thì Kim Cương ít có cơ hội trở lại. Mỗi tuổi có một phận sự để lo và một công việc để làm. Mình gắn bó với công tác từ thiện lâu nay và còn rất nhiều việc phải làm trên con đường này” - Kim Cương chia sẻ. Không trở lại sân khấu nhưng chị dự định viết một cuốn hồi ký với đầy đủ ngọt ngào và cay đắng của nghề diễn. Chị muốn thế hệ sau thấy được bề trái của tấm huy chương, thấy những cực khổ thăng trầm để các em hiểu rằng không phải cứ làm nghệ sĩ là chỉ có tiếng vỗ tay và những bông hoa. 4- Kim Cương hiện là Thường vụ của Hội bảo trợ bệnh nhân nghèo và là Phó chủ tịch thứ nhất của Hội bảo trợ người khuyết tật và trẻ mồ côi TPHCM. Ở hai cương vị này, chị bận bịu tối ngày. Trường dạy nghề cho người khuyết tật của Hội bảo trợ người khuyết tật và trẻ mồ côi ở quận Gò Vấp, sau bao nỗ lực của nhiều người, từ miếng ruộng hoang đã trở thành cơ ngơi khang trang giá trị. Để lo sinh hoạt phí cho hơn 100 em, mỗi tháng các thành viên hội phải xoay xở hơn 300 triệu đồng. Bước đầu tạo “cần câu” cho các em, hội vừa xin 2ha đất mở xưởng trường để các em khuyết tật học nghề. Chị cũng báo tin vui cuối tháng 7 sẽ có 5.000 trái tim được mổ từ thiện miễn phí. Bàn sang chủ đề nào, Kim Cương cũng quay về với từ thiện. Chị cho biết trong liveshow Tạ ơn đời sẽ có cuốn sổ vàng để những tấm lòng nhân ái tùy tâm đóng góp. Chuyện không suôn sẻ đường tình duyên, nếu như lúc trước Kim Cương khóc lóc vật vã và thấy bao nước mắt lận đận trên sân khấu dường như vận hết vào cuộc đời mình, thì đến nay chị cũng thấy rằng đó chưa hẳn là việc không may. Bởi như Kim Cương nói “nếu có một ông chồng bên cạnh thì liệu có còn thời gian sống cho ai khác? Có còn toàn tâm toàn ý cho những mảnh đời bất hạnh”?!