Những điểm lạ trong tuồng Thầy Ba Đợi

.

Cảnh vua Hàm Nghi bị lưu đày sang Pháp trong "Thầy Ba Đợi". Ảnh: Thùy Dung

Một năm sau, năm 1889 thì Thầy Ba Đợi thành tên phản loạn chạy giặc tại Dakao Sài Gòn, thầy Ba Đợi trốn lú cả cái đầu mà cả bày lính với súng lâm le trong tay đi sát bên mà không nhìn thấy, rồi thầy Ba Đợi thoát nạn khi được ngồi cùng Kiệu với tiều thơ Ái Hoa, con đại thần theo Pháp,Kiệu khiêng đi không nổi thấy mả tội cho hai tên phu Kiệu.

Tại dinh của quan Ái Hoa, thầy ba Đọi giả thành công tử Danh Nam con của quan tham tri bộ lễ,đề đuợc thành chông Ái Hoa theo lời nguyện xưa của hai gia đinh. Hoa tình yêu mới nở,sợi tơ thì tình địch cũng xuất hiện đúng lúc dù thầy Ba biết sợi tơ hồng mong manh không troi chặt được trước hai tư tưởng lớn trái chiều, một bên là yêu nước, còn gia đinh Ái Hoa theo pháp hại những người yêu nước.

.

NS Quang Khải vào vai thầy Ba Đợi thời trẻ và NSƯT Quế Trân vào vai tiểu thư Ái Hoa. Ảnh: Thùy Dung

Tình địch của thầy Ba là công tử Hiến,cũng là con một quan tồng đốc theo giặc công tử Hến,cùng có tinh thần yêu nước giống Ái Hoa, cũng biết chủi cha mình là kẻ cúi lòn, bưng bô để bám địa vị,danh vọng,ham vật chất...Cộng tử Hiến thành kẻ si tình đê từ một kẻ trẻ người non dạ, có lúc nhỏng nhèo như trẻ con thành một tên vũ phu, đốn mạt nhất với nhiều thủ đoạn tinh vi nhất, để rồi về sau chính công tử Hiến thành hổ tử, hơn hổ phụ về mặt bưng bô cho Pháp, nhất là cảnh tranh luận đánh gục thầy Ba Đợi nghèo nàn, tham gia hội kín, đầu đễ tóc cũ tỏi, miệng ăn trầu với lối ăn mặc, phong cách thời trang,với kỹ thuật hiện đại, sống đời vật chất. Dễ nhận thấy các quan đại thần xu nịnh hay theo giặc đều bị các con của mình chủi còn hơn là người ngoài, các quan này bị cô lập, cô đơn ngay trong mái ấm gia đình của mình trong hấu hết các tuông kinh điền cải lương sau 1975.

 

Cái lạ chuyển người, chuyển cảnh cho cùng một nhân vật như là một cách nghĩ mới trong cải lương hiện đại, phong cách lể hội..



Cảnh nói chuyện giũa âm dương,giữa người sống với người chết giữa lão sống ở khu mã hoang với linh hôn thầy Ba,có khi có sự có mặt của nhiêu học trò , người mất còn tuyên truyền tư tưởng ý định dở dang cho những người sống,rồi cảnh thầy Ba Đợi hiện tại chia tay nức nở với Ái Hoa đã chết gần 10 năm trước như câu chuyện hư cấu ma mị, kéo quá khứ về hiện tại, hiện tại và quá khứ dường như chỉ cùng một thời điểm ...Người sống còn thấy người chết thực sự ra đi sau 3 ngày 3 đêm từ ngày mất để rồi chia tay quyến luyến và tôn vinh.,rất cải lương cũng như nhiều ngưới khó tính cứ hỏi sao bị đấm, bị chém lòi ruột mà còn lên vọng cỏ dài hơi,và ca trọn hết mấy câu vọng cổ.

 

NSƯT Lê Tứ vào vai thầy Ba Đợi thời trung niên.

Tuồng về hậu tổ của cải lương, thầy ba Đợi với hai mươi bài bản tổ,tuồng không nói về hoàn cảnh ra đời và ý nghĩa của hai mươi bài bãn tổ để hậu thế đuợc gần cải lương xưa hơn. Tuồng chỉ nêu lên tính anh hùng, tinh thần yêu nước của thầy ba Đợi,người đã bảo quản nền nhã nhạc, người giữ lửa cho nên dân tộc ở miền Nam thời thực dân hoá.Thầy Ba Đợi tham gia hay che chở những người tham gia hội kín,biết dùng đàn ca tài tử vào công cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, biết con đường giải phóng dân tộc từ thực dân Pháp mà thời thế chưa tạo anh hùng, ông cho rằng phong trào Đông Du vẹn tình chưa vẹn nghĩa, chưa biết dựa vào lòng dân làm sức mạnh chánh đi lên chớ không phải dựa vào thế lực bên ngoài.

Poster vở cải lương "Thầy Ba Đợi"

Nhân vật thầy Ba Đợi do 4 nghệ sĩ thể hiện: NSƯT Xuân Vinh - giám đốc Nhà hát cải lương Việt Nam, NSƯT Thanh Tuấn, NSƯT Lê Tứ và Quang Khải. - Ảnh: GIA TIẾN, LINH ĐOAN, NVCC