03:58 PDT Thứ sáu, 29/05/2020
trang music

Menu

CLVNCOM English Edition
HÌNH MCHAU PMAI

Thống kê truy cập

Đang truy cậpĐang truy cập : 68

Máy chủ tìm kiếm : 4

Khách viếng thăm : 64


Hôm nayHôm nay : 2463

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 589395

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 24693184

Trang nhất » Tin Tức » Chân Dung Nghệ Sĩ

45 năm sân khấu cải lương

45 năm sân khấu cải lương

Đối với các nghệ sĩ thế hệ vàng của cải lương, 45 năm qua thật sự là những mùa nắng ấm, niềm tự hào lớn để họ đồng hành đầy trách nhiệm với thế hệ trẻ

Xem tiếp...

Năm Phỉ và những vai diễn huyền thoại

Đăng lúc: Thứ tư - 12/03/2014 03:44 - Đã xem: 4105
Năm Phỉ và những vai diễn huyền thoại

Năm Phỉ và những vai diễn huyền thoại



Nói đến nghệ sĩ cải lương nổi tiếng người ta hay nhắc những cái tên như: Phùng Há, Bảy Nam, Kim Cương... chứ ít ai nói đến Năm Phỉ. Thế nhưng với những người lớn tuổi yêu nghệ thuật cải lương thế hệ trước thì Năm Phỉ mới là nghệ sĩ kỳ tài bậc nhất thiên hạ.

Image
Nghệ sĩ Năm Phỉ - Ảnh tư liệu


Soạn giả Nguyễn Ngọc Minh (giám đốc Sở VH-TT&DL tỉnh Tiền Giang) nói về nghệ sĩ Năm Phỉ với sự kính trọng: “Xưa nay tôi chỉ mới nghe có một người hát cải lương hay đến mức khán giả tưởng những gì đang diễn ra trên sân khấu là ở đời thật nên leo lên hành hung nhân vật phản diện, hoặc đồng thanh xin tha chết cho nhân vật mà nghệ sĩ Năm Phỉ đóng. Bà không có danh hiệu do Nhà nước phong tặng nhưng lại có vô số danh hiệu trong lòng nhân dân”.

Vai diễn trăm lần, khán giả vẫn khóc

Tài liệu của tác giả Lê Tấn Chí ghi lại được Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Tiền Giang xuất bản năm 1993 cho biết nhiều người thế hệ trước năm 1954 rất yêu mến nghệ sĩ Năm Phỉ. Vai diễn bất hủ của bà là Bàng Quý Phi trong vở Xử án Bàng Quý Phi. Vai diễn này đã đưa tên tuổi nghệ sĩ Năm Phỉ lên tột đỉnh vinh quang. Cũng vì diễn vai này quá tuyệt vời nên năm 1931 gánh Phước Cương của bầu Nguyễn Phước Cương (chồng nghệ sĩ Năm Phỉ) được chọn sang Pháp tham dự hội chợ đấu xảo quốc tế tại Paris và cũng diễn vở này cho khán giả xem. Sau khi xem nghệ sĩ Năm Phỉ diễn vai Bàng Quý Phi, ký giả của tờ La Comédia đã viết: “Nữ diễn viên tài nghệ này muốn dẫn dắt ta đến đâu cũng được”. Sự kiện này còn được nhạc sĩ Lê Thương kể lại vào tháng 10-1988 thế này: “Năm 1931 cô Năm Phỉ được mời sang Paris cùng các tài tử gánh Phước Cương, trong đó có anh Hai Nhiêu, để lưu diễn hai tuồng xuất sắc nhứt thời đó là Xử án Bàng Quý Phi và Phụng Nghi Đình. Các tài tử trứ danh Pháp và báo chí quốc tế ở Paris ngạc nhiên và khen ngợi cô vô cùng.

Ký giả Ngọc Điền trong một bài báo thời ấy đã kể lại: “Người ta vẫn nhớ mãi hình ảnh của nữ nghệ sĩ Năm Phỉ có vóc dáng mảnh khảnh, đài các ấy qua ba vai tuồng thật đặc sắc: Điêu Thuyền trong vở Phụng Nghi Đình, Bàng Quý Phi trong vở Xử án Bàng Quý Phi và Lan trong vở Lan và Điệp... Tài nghệ xuất chúng của cô Năm Phỉ được diễn tả qua sắc diện, điệu bộ không thiếu một nét đã làm rơi nước mắt biết bao khán giả. Xem cô diễn, người ta phải tội nghiệp cho Bàng Quý Phi mặc dù có đoạn làm người ta rất ghét người đàn bà nham hiểm ấy”. Đoạn Bàng Quý Phi - Năm Phỉ làm khán giả xúc động nhất là khi Địch Thái Hậu bảo vua ra lệnh tru di tam tộc dòng họ Bàng. Lúc này Năm Phỉ diễn xuất thần: run rẩy toàn thân từ đầu đến chân, mặt cắt không còn chút máu. Bàng Quý Phi thụp ngay xuống đất, lết đến chân vua cầu khẩn, van xin. Đôi mắt, sắc diện của Năm Phỉ diễn rất tha thiết làm cho nhiều người xem rơi lệ. Nhiều khán giả thương yêu Bàng Quý Phi quá bèn la lớn: “Tha đi! Tha đi!...”.

Ký giả Thanh Đạm viết: “Chúng tôi biết cô Năm Phỉ từ thuở còn cắp sách đến trường. Cuộc đời học trò với cơm cha áo mẹ làm gì có tiền nhưng chúng tôi cũng ráng ky cóp dành dụm đủ mua cái vé hạng bét nửa phần tiền vào chiều thứ bảy để thưởng thức tài nghệ cô Năm Phỉ... Đặc sắc nhứt là vai Bàng Quý Phi. Nghệ thuật diễn xuất của cô Năm Phỉ hấp dẫn, lôi cuốn hầu hết khán giả. Nhiều ông già lấy khăn lau nước mắt, lắm bà cụ mếu máo khóc không thành tiếng, một đứa trẻ như tôi cũng thấy điếng lòng”.

Một số tài liệu ghi lại rằng từ ngày có cải lương đến khi nghệ sĩ Năm Phỉ còn chói sáng trên bầu trời nghệ thuật sân khấu cải lương thì chưa có vở diễn nào đạt nhiều kỷ lục như vở Xử án Bàng Quý Phi. Vở này nghệ sĩ Năm Phỉ phải diễn đi diễn lại mấy trăm suất mà khán giả vẫn đông nghẹt. Ngoài ra nghệ sĩ Năm Phỉ còn được tặng bốn huy chương của bốn quốc gia, nhận 186 bức thư tỏ tình của khán giả, 1.009 tấm danh thiếp với những lời khen nức nở, 167 kiểu ảnh và 42 bài báo viết về vở diễn này. Tiền thù lao mà nghệ sĩ Năm Phỉ nhận được với vai Bàng Quý Phi lên đến 230.000 đồng thời đó, trị giá hàng ngàn lượng vàng. Vai diễn Bàng Quý Phi của nghệ sĩ Năm Phỉ đã trở thành huyền thoại nên sau này những diễn viên khác đóng vai Bàng Quý Phi thì khán giả không còn cảm giác “hỉ, nộ, ái, ố” như trước.

Thiên tài đoản mệnh

Năm lên 13 tuổi, tài năng của Năm Phỉ được ông thợ bạc trong xóm là Hai Cu phát hiện. Sau khi thuyết phục được mẹ bà Năm Phỉ cho con theo nghề hát, năm 1920 ông Hai Cu vận động giới thợ bạc ở Mỹ Tho thành lập đoàn hát Nam Đồng Ban. Tuy nhiên cha của Năm Phỉ phản đối kịch liệt vì ông rất ghét “xướng ca vô loài”. Cũng vì việc này mà Năm Phỉ bị ông tuyên bố từ con.

Khi gia nhập đoàn hát, Năm Phỉ yêu kép chính là Hai Giỏi. Thế nhưng sau đó Hai Giỏi ngã bệnh bất ngờ rồi ra đi mãi mãi. Năm Phỉ đau buồn tuyệt vọng vì lần đầu tiên biết yêu và được yêu lại bị gãy đổ. Nhưng đó chưa phải là mất mát lớn nhất mà Năm Phỉ phải chịu đựng bởi vì vài tuần sau đến lượt cha ruột bà cũng từ giã cõi đời. Điều an ủi duy nhất của Năm Phỉ khi trở về nhà thọ tang cha là được mẹ thông tin lại: “Trước khi chết ba đã tha thứ cho con. Ba đã gọi tên con...”. Hai cái tang ập đến cùng lúc, Năm Phỉ bỏ hát nên đoàn Nam Đồng Ban cũng tan rã. Đó là năm 1921. Được một thời gian thì bà Tư Sự đến mời Năm Phỉ đi hát lại và lập đoàn hát lấy tên là Tái Đồng Ban. Nghe cô đào chính Năm Phỉ tái xuất trên sân khấu, khán giả lại ùn ùn kéo đi xem. Sau đêm diễn đầu tiên Năm Phỉ nhận được thư khen và động viên của một công tử từng du học ở Pháp tên Nguyễn Phước Cương.

Đến năm 1926 Năm Phỉ rời đoàn Tái Đồng Ban sang đầu quân cho gánh Văn Hí Ban của ông Huỳnh Văn Vui. Tại đây Năm Phỉ gặp lại ông Nguyễn Phước Cương khi ông bao rạp Moderne cho gánh Văn Hí Ban biểu diễn. Sau đó hai người yêu nhau. Ông Cương lập gánh hát lấy tên là Phước Cương và Năm Phỉ trở thành đào chính. Lúc này tài năng của Năm Phỉ càng chói sáng. Cũng vì vậy mà năm 1931 gánh hát Phước Cương đã được chọn sang Pháp biểu diễn và gây tiếng vang lớn.

Ngoài ra, Năm Phỉ còn nổi tiếng với vai Lan trong vở Lan và Điệp. Năm Phỉ diễn vai này hay đến mức các soạn giả và nghệ sĩ cải lương lão thành cho rằng đây là vai độc quyền của bà, chưa có ai thay thế nổi. Mẹ của Năm Phỉ xem vở này nhiều lần vẫn tưởng chuyện trên sân khấu là ở đời thực nên cứ khóc nức nở. Năm Phỉ thường nói: “Hễ bước ra sân khấu thì phải hát hết mình, sống trọn vẹn với vai tuồng các nhân vật đó, phải hát thật hay chớ không phải làm điệu bộ huê dạng để làm đẹp, để mua tiếng vỗ tay của khán giả”.

Ngày 2-6-1954 nghệ sĩ tài danh Năm Phỉ qua đời vì bệnh tai biến mạch máu não. Năm Phỉ qua đời khi chỉ mới 46 tuổi, đã làm giới nghệ sĩ bàng hoàng. Nghệ sĩ, soạn giả nổi danh thời ấy là Nguyễn Thành Châu (NSND Năm Châu - cũng là người bạn thân thiết của Năm Phỉ) đau buồn thốt lên: “Thôi rồi! Một tấn kịch đã hạ màn, một quyển truyện dài 46 năm đã được đọc đến dòng chữ chót. Một người lầm. Một thế hệ có thể lầm, nhưng nhân loại không lầm được. Hậu thế sẽ phê phán một cách công bằng và đặt cô đúng vào vị trí. Tôi xin nhường lời cho hậu thế. Ở đây, chúng tôi chỉ bồi hồi thương tiếc một thiên tài đáng mến, ngậm ngùi khóc cho một nghệ sĩ dầu có được tiến lên nấc thang danh vọng cao vút mà số kiếp vẫn ghi nhiều ít thiệt thòi”.

Theo Lê Tấn Chí, cuộc đời nghệ sĩ Năm Phỉ như quyển sách nhiều chương, sang chương nào cũng tuyệt tác, không có vết mực hoen ố, không có đoạn văn nào lạc nghĩa. Cô rất thủy chung. Khi cô gặp luật sư Huỳnh Văn Chín đã xe duyên cầm sắt với cô cho đến hơi thở sau cùng. Luật sư Huỳnh Văn Chín là một mối tình lớn trong cuộc đời cô. Sau khi cô nằm xuống rồi, chiều nào trong nghĩa trang Mạc Đĩnh Chi cũng có người ăn mặc chỉnh tề mang bó hoa hường đến đặt trên mộ cô để tưởng nhớ lại hình ảnh người bạn tình chung đã yên nghỉ dưới ba tấc đất.

 

VÂN TRƯỜNG

5 anh chị em theo nghệ thuật

Năm Phỉ tên thật là Lê Thị Phỉ, sinh năm 1908 tại làng Điều Hòa, Mỹ Tho (nay là tỉnh Tiền Giang) trong một gia đình công chức. Thân sinh ra Năm Phỉ là cụ Lê Tấn Công - một trí thức Tây học nhưng chịu ảnh hưởng khá rõ nét tư tưởng Nho giáo. Ông Công có 11 người con, được đặt tên có ý nghĩa: Công, Thành, Danh, Toại, Phỉ, Chí, Nam, Nhi, Bia, Truyền, Tạc, Để. Trong số này có năm người theo nghệ thuật và rất thành danh là: Ba Danh, Năm Phỉ, Bảy Nam (thân sinh NSND Kim Cương), Chín Bia, Mười Truyền.

Ghi nhận tài năng, đóng góp lớn lao của Năm Phỉ cho nghệ thuật sân khấu cải lương của nước nhà, tỉnh Tiền Giang đã lấy tên bà đặt tên cho một con đường ngay trung tâm TP Mỹ Tho - đường Lê Thị Phỉ.

Tác giả bài viết: meoxu & tu kien
Nguồn tin: TTO - ST
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 5 trong 1 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Ý kiến bạn đọc

Mã an toàn:   Mã chống spamThay mới     

 
du lich
SN15-THU MOI
SN15 THU MOI

CHUYỂN ĐẾN WEBSITE...

DUY TRÌ TRANG WEB & GIÚP NSKK

Đăng nhập thành viên

NSMAU

Thăm dò ý kiến

Nữ nghệ sĩ thế hệ vàng được yêu thích nhất

Thanh Hương

Út Bạch Lan

Diệu Hiền

Ngọc Hương

Thanh Nga

Bạch Tuyết

Lệ Thủy

Mỹ Châu

Thanh Kim Huệ

Bích Hạnh

Xuân Lan

Bích Sơn

Ngọc Giàu

Mộng Tuyền

Thanh Thanh Hoa

animation

Facebook

NS ANIMATION NHO

45 năm sân khấu cải lương

Đối với các nghệ sĩ thế hệ vàng của cải lương, 45 năm qua thật sự là những mùa nắng ấm, niềm tự hào lớn để họ đồng hành đầy trách nhiệm với thế hệ trẻ

 

Nghệ sĩ xót xa khi nhìn thấy gương mặt ca sĩ Hồng Ngọc

Rạng sáng nay, 23-5, ca sĩ Hồng Ngọc bất ngờ chia sẻ hình ảnh gương mặt bị phỏng nặng của mình khiến nhiều người không khỏi xót xa

 

Sân khấu kịch giảm giá vé để hút khách - Sân khấu sáng đèn trở lại, nghệ sĩ rộn ràng trên sàn tập

Sau thời gian tạm ngưng hoạt động, từ ngày 21-5, Sân khấu Kịch IDECAF đã sáng đèn trở lại với vở "Mưu bà Tú". Ông bầu Huỳnh Anh Tuấn cho biết lực vé bán khả quan khi sân khấu này quyết định giảm 30% giá vé. Từ hiệu ứng này, một số sân khấu kịch đã giảm giá đồng loạt để hút khán giả.

 

Nghệ sĩ "khóc" nhà báo Tần Nguyên

Tối 20-5, NSND Lệ Thủy và nhiều nghệ sĩ đã đến thắp hương tiễn biệt nhà báo Tần Nguyên – ký giả kịch trường thân thuộc với giới sân khấu, thành viên của Ban liên lạc Tổ chức phong trào "Ký giả ăn mày", Phó Ban Ái hữu Hội Sân khấu TP HCM.

 

NSND Bạch Tuyết: Sợ cũ với mình và khán giả

"Tôi luôn sống và làm việc như chỉ còn một ngày cuối cùng trong đời" - NSND Bạch Tuyết bày tỏ và cho biết bà luôn xác định mục tiêu phải làm mới mình liên tục

 

Diễn viên hài Hiếu Hiền, cứ nghe vọng cổ là tôi nhớ mẹ

Tối 15-5, HTV tổ chức chương trình giao lưu với diễn viên hài Hiếu Hiền trong chương trình sân khấu với khán giả trẻ. Anh đã tâm sự trong nước mắt khi nói về mẹ - cố nghệ sĩ Kim Ngọc.

 

Con gái soạn giả Hoa Phượng sáng tác cải lương về Covid-19 tại Đức

Nữ soạn giả Lương Nhứt Nương, con gái cố soạn giả tài danh Hoa Phượng, đang sinh sống tại thành phố Munich – Đức đã gửi tặng bạn đọc Báo Người Lao Động MV cải lương "Chuyện khu cách ly" do chị sáng tác.

 

Cải lương tuồng cổ gian nan truyền nghề

Mô hình đào tạo xã hội hóa nghệ thuật truyền thống rất cần sự tiếp sức của nhà nước

 

Nghệ sĩ trải lòng về "Ngày của mẹ"

Ngày của mẹ (10-5) năm nay, rất nhiều nghệ sĩ đã tri ân đấng sinh thành. Câu "Với mẹ, ngày nào cũng là "ngày của con" đã nói lên những cảm xúc khó tả về sự hy sinh thầm lặng và tình yêu của mẹ dành cho họ.

 

Vĩnh biệt nhạc sĩ Vũ Đức Sao Biển

Nhạc sĩ Vũ Đức Sao Biển đã trút hơi thở cuối cùng vào 23 giờ 25 phút ngày 6-5 tại tư gia ở TP HCM do căn bệnh ung thư vòm họng.

 

NSƯT Kim Tiểu Long lên tiếng khi "fan ảo" soi giới tính

NSƯT Kim Tiểu Long đã phản ứng trước nhiều tin đồn nghi ngờ về giới tính, điều mà anh cho là làm tổn thương đến gia đình mình.

 

Soạn giả Huỳnh Vũ qua đời, hưởng thọ 68 tuổi

Lúc 11 giờ ngày 1-5, các nghệ sĩ và người mộ điệu tiễn biệt tác giả Huỳnh Vũ về nơi an nghỉ cuối cùng tại An Giang. Ông qua đời lúc 15 giờ 50 ngày 29-4 do bệnh chấn thương sọ não để lại di chứng gây ứ nước trong não và bẹnh tiểu đường, hưởng thọ 68 tuổi.

 

"Bao Công" Linh Trung dốc sức cho cải lương 60 phút

Nghệ sĩ Linh Trung sau thành công với nhân vật Bao Công trong vở cải lương tuồng cổ "Bao Công sát thủ hoa hồng" đã bắt tay vào sáng tác kịch bản cho chương trình cải lương 60 phút của HTV.

 

"Bà chúa Tuồng" NSND Đàm Liên qua đời, thọ 77 tuổi

Theo tin từ NSND Lê Tiến Thọ, sân khấu tuồng Việt Nam vừa mất đi một nữ nghệ sĩ tài hoa, đó là NSND Đàm Liên. Bà trút hơi thở cuối cùng lúc 9 giờ 40 ngày 25-4, hưởng thọ 77 tuổi.

 

Mai Thế Hiệp: Thức tỉnh đam mê nghệ thuật sau phút "sinh tử"

"Nếu được chọn lại, tôi vẫn quyết theo nghệ thuật" là thông điệp mà diễn viên - đạo diễn - nhà sản xuất phim Mai Thế Hiệp đã mang đến trong chương trình "Khoảnh khắc cuộc đời".

 

Nghệ sĩ Bạch Long dồn sức cho "Đồng ấu" sau đại dịch

Khi nhận được thông tin TP HCM nới lỏng cách ly xã hội, dù chưa biết sân khấu sẽ được mở cửa trở lại lúc nào nhưng nghệ sĩ Bạch Long đã chuẩn bị cho sự trở lại của "Đồng ấu" mang tên anh.