17:52 PDT Thứ sáu, 10/07/2020
trang music

Menu

CLVNCOM English Edition
HÌNH MCHAU PMAI

Thống kê truy cập

Đang truy cậpĐang truy cập : 68

Máy chủ tìm kiếm : 1

Khách viếng thăm : 67


Hôm nayHôm nay : 14681

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 221302

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 25626043

Trang nhất » Tin Tức » Chân Dung Nghệ Sĩ

Năm Phỉ và những vai diễn huyền thoại

Đăng lúc: Thứ tư - 12/03/2014 03:44 - Đã xem: 4153
Năm Phỉ và những vai diễn huyền thoại

Năm Phỉ và những vai diễn huyền thoại



Nói đến nghệ sĩ cải lương nổi tiếng người ta hay nhắc những cái tên như: Phùng Há, Bảy Nam, Kim Cương... chứ ít ai nói đến Năm Phỉ. Thế nhưng với những người lớn tuổi yêu nghệ thuật cải lương thế hệ trước thì Năm Phỉ mới là nghệ sĩ kỳ tài bậc nhất thiên hạ.

Image
Nghệ sĩ Năm Phỉ - Ảnh tư liệu


Soạn giả Nguyễn Ngọc Minh (giám đốc Sở VH-TT&DL tỉnh Tiền Giang) nói về nghệ sĩ Năm Phỉ với sự kính trọng: “Xưa nay tôi chỉ mới nghe có một người hát cải lương hay đến mức khán giả tưởng những gì đang diễn ra trên sân khấu là ở đời thật nên leo lên hành hung nhân vật phản diện, hoặc đồng thanh xin tha chết cho nhân vật mà nghệ sĩ Năm Phỉ đóng. Bà không có danh hiệu do Nhà nước phong tặng nhưng lại có vô số danh hiệu trong lòng nhân dân”.

Vai diễn trăm lần, khán giả vẫn khóc

Tài liệu của tác giả Lê Tấn Chí ghi lại được Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Tiền Giang xuất bản năm 1993 cho biết nhiều người thế hệ trước năm 1954 rất yêu mến nghệ sĩ Năm Phỉ. Vai diễn bất hủ của bà là Bàng Quý Phi trong vở Xử án Bàng Quý Phi. Vai diễn này đã đưa tên tuổi nghệ sĩ Năm Phỉ lên tột đỉnh vinh quang. Cũng vì diễn vai này quá tuyệt vời nên năm 1931 gánh Phước Cương của bầu Nguyễn Phước Cương (chồng nghệ sĩ Năm Phỉ) được chọn sang Pháp tham dự hội chợ đấu xảo quốc tế tại Paris và cũng diễn vở này cho khán giả xem. Sau khi xem nghệ sĩ Năm Phỉ diễn vai Bàng Quý Phi, ký giả của tờ La Comédia đã viết: “Nữ diễn viên tài nghệ này muốn dẫn dắt ta đến đâu cũng được”. Sự kiện này còn được nhạc sĩ Lê Thương kể lại vào tháng 10-1988 thế này: “Năm 1931 cô Năm Phỉ được mời sang Paris cùng các tài tử gánh Phước Cương, trong đó có anh Hai Nhiêu, để lưu diễn hai tuồng xuất sắc nhứt thời đó là Xử án Bàng Quý Phi và Phụng Nghi Đình. Các tài tử trứ danh Pháp và báo chí quốc tế ở Paris ngạc nhiên và khen ngợi cô vô cùng.

Ký giả Ngọc Điền trong một bài báo thời ấy đã kể lại: “Người ta vẫn nhớ mãi hình ảnh của nữ nghệ sĩ Năm Phỉ có vóc dáng mảnh khảnh, đài các ấy qua ba vai tuồng thật đặc sắc: Điêu Thuyền trong vở Phụng Nghi Đình, Bàng Quý Phi trong vở Xử án Bàng Quý Phi và Lan trong vở Lan và Điệp... Tài nghệ xuất chúng của cô Năm Phỉ được diễn tả qua sắc diện, điệu bộ không thiếu một nét đã làm rơi nước mắt biết bao khán giả. Xem cô diễn, người ta phải tội nghiệp cho Bàng Quý Phi mặc dù có đoạn làm người ta rất ghét người đàn bà nham hiểm ấy”. Đoạn Bàng Quý Phi - Năm Phỉ làm khán giả xúc động nhất là khi Địch Thái Hậu bảo vua ra lệnh tru di tam tộc dòng họ Bàng. Lúc này Năm Phỉ diễn xuất thần: run rẩy toàn thân từ đầu đến chân, mặt cắt không còn chút máu. Bàng Quý Phi thụp ngay xuống đất, lết đến chân vua cầu khẩn, van xin. Đôi mắt, sắc diện của Năm Phỉ diễn rất tha thiết làm cho nhiều người xem rơi lệ. Nhiều khán giả thương yêu Bàng Quý Phi quá bèn la lớn: “Tha đi! Tha đi!...”.

Ký giả Thanh Đạm viết: “Chúng tôi biết cô Năm Phỉ từ thuở còn cắp sách đến trường. Cuộc đời học trò với cơm cha áo mẹ làm gì có tiền nhưng chúng tôi cũng ráng ky cóp dành dụm đủ mua cái vé hạng bét nửa phần tiền vào chiều thứ bảy để thưởng thức tài nghệ cô Năm Phỉ... Đặc sắc nhứt là vai Bàng Quý Phi. Nghệ thuật diễn xuất của cô Năm Phỉ hấp dẫn, lôi cuốn hầu hết khán giả. Nhiều ông già lấy khăn lau nước mắt, lắm bà cụ mếu máo khóc không thành tiếng, một đứa trẻ như tôi cũng thấy điếng lòng”.

Một số tài liệu ghi lại rằng từ ngày có cải lương đến khi nghệ sĩ Năm Phỉ còn chói sáng trên bầu trời nghệ thuật sân khấu cải lương thì chưa có vở diễn nào đạt nhiều kỷ lục như vở Xử án Bàng Quý Phi. Vở này nghệ sĩ Năm Phỉ phải diễn đi diễn lại mấy trăm suất mà khán giả vẫn đông nghẹt. Ngoài ra nghệ sĩ Năm Phỉ còn được tặng bốn huy chương của bốn quốc gia, nhận 186 bức thư tỏ tình của khán giả, 1.009 tấm danh thiếp với những lời khen nức nở, 167 kiểu ảnh và 42 bài báo viết về vở diễn này. Tiền thù lao mà nghệ sĩ Năm Phỉ nhận được với vai Bàng Quý Phi lên đến 230.000 đồng thời đó, trị giá hàng ngàn lượng vàng. Vai diễn Bàng Quý Phi của nghệ sĩ Năm Phỉ đã trở thành huyền thoại nên sau này những diễn viên khác đóng vai Bàng Quý Phi thì khán giả không còn cảm giác “hỉ, nộ, ái, ố” như trước.

Thiên tài đoản mệnh

Năm lên 13 tuổi, tài năng của Năm Phỉ được ông thợ bạc trong xóm là Hai Cu phát hiện. Sau khi thuyết phục được mẹ bà Năm Phỉ cho con theo nghề hát, năm 1920 ông Hai Cu vận động giới thợ bạc ở Mỹ Tho thành lập đoàn hát Nam Đồng Ban. Tuy nhiên cha của Năm Phỉ phản đối kịch liệt vì ông rất ghét “xướng ca vô loài”. Cũng vì việc này mà Năm Phỉ bị ông tuyên bố từ con.

Khi gia nhập đoàn hát, Năm Phỉ yêu kép chính là Hai Giỏi. Thế nhưng sau đó Hai Giỏi ngã bệnh bất ngờ rồi ra đi mãi mãi. Năm Phỉ đau buồn tuyệt vọng vì lần đầu tiên biết yêu và được yêu lại bị gãy đổ. Nhưng đó chưa phải là mất mát lớn nhất mà Năm Phỉ phải chịu đựng bởi vì vài tuần sau đến lượt cha ruột bà cũng từ giã cõi đời. Điều an ủi duy nhất của Năm Phỉ khi trở về nhà thọ tang cha là được mẹ thông tin lại: “Trước khi chết ba đã tha thứ cho con. Ba đã gọi tên con...”. Hai cái tang ập đến cùng lúc, Năm Phỉ bỏ hát nên đoàn Nam Đồng Ban cũng tan rã. Đó là năm 1921. Được một thời gian thì bà Tư Sự đến mời Năm Phỉ đi hát lại và lập đoàn hát lấy tên là Tái Đồng Ban. Nghe cô đào chính Năm Phỉ tái xuất trên sân khấu, khán giả lại ùn ùn kéo đi xem. Sau đêm diễn đầu tiên Năm Phỉ nhận được thư khen và động viên của một công tử từng du học ở Pháp tên Nguyễn Phước Cương.

Đến năm 1926 Năm Phỉ rời đoàn Tái Đồng Ban sang đầu quân cho gánh Văn Hí Ban của ông Huỳnh Văn Vui. Tại đây Năm Phỉ gặp lại ông Nguyễn Phước Cương khi ông bao rạp Moderne cho gánh Văn Hí Ban biểu diễn. Sau đó hai người yêu nhau. Ông Cương lập gánh hát lấy tên là Phước Cương và Năm Phỉ trở thành đào chính. Lúc này tài năng của Năm Phỉ càng chói sáng. Cũng vì vậy mà năm 1931 gánh hát Phước Cương đã được chọn sang Pháp biểu diễn và gây tiếng vang lớn.

Ngoài ra, Năm Phỉ còn nổi tiếng với vai Lan trong vở Lan và Điệp. Năm Phỉ diễn vai này hay đến mức các soạn giả và nghệ sĩ cải lương lão thành cho rằng đây là vai độc quyền của bà, chưa có ai thay thế nổi. Mẹ của Năm Phỉ xem vở này nhiều lần vẫn tưởng chuyện trên sân khấu là ở đời thực nên cứ khóc nức nở. Năm Phỉ thường nói: “Hễ bước ra sân khấu thì phải hát hết mình, sống trọn vẹn với vai tuồng các nhân vật đó, phải hát thật hay chớ không phải làm điệu bộ huê dạng để làm đẹp, để mua tiếng vỗ tay của khán giả”.

Ngày 2-6-1954 nghệ sĩ tài danh Năm Phỉ qua đời vì bệnh tai biến mạch máu não. Năm Phỉ qua đời khi chỉ mới 46 tuổi, đã làm giới nghệ sĩ bàng hoàng. Nghệ sĩ, soạn giả nổi danh thời ấy là Nguyễn Thành Châu (NSND Năm Châu - cũng là người bạn thân thiết của Năm Phỉ) đau buồn thốt lên: “Thôi rồi! Một tấn kịch đã hạ màn, một quyển truyện dài 46 năm đã được đọc đến dòng chữ chót. Một người lầm. Một thế hệ có thể lầm, nhưng nhân loại không lầm được. Hậu thế sẽ phê phán một cách công bằng và đặt cô đúng vào vị trí. Tôi xin nhường lời cho hậu thế. Ở đây, chúng tôi chỉ bồi hồi thương tiếc một thiên tài đáng mến, ngậm ngùi khóc cho một nghệ sĩ dầu có được tiến lên nấc thang danh vọng cao vút mà số kiếp vẫn ghi nhiều ít thiệt thòi”.

Theo Lê Tấn Chí, cuộc đời nghệ sĩ Năm Phỉ như quyển sách nhiều chương, sang chương nào cũng tuyệt tác, không có vết mực hoen ố, không có đoạn văn nào lạc nghĩa. Cô rất thủy chung. Khi cô gặp luật sư Huỳnh Văn Chín đã xe duyên cầm sắt với cô cho đến hơi thở sau cùng. Luật sư Huỳnh Văn Chín là một mối tình lớn trong cuộc đời cô. Sau khi cô nằm xuống rồi, chiều nào trong nghĩa trang Mạc Đĩnh Chi cũng có người ăn mặc chỉnh tề mang bó hoa hường đến đặt trên mộ cô để tưởng nhớ lại hình ảnh người bạn tình chung đã yên nghỉ dưới ba tấc đất.

 

VÂN TRƯỜNG

5 anh chị em theo nghệ thuật

Năm Phỉ tên thật là Lê Thị Phỉ, sinh năm 1908 tại làng Điều Hòa, Mỹ Tho (nay là tỉnh Tiền Giang) trong một gia đình công chức. Thân sinh ra Năm Phỉ là cụ Lê Tấn Công - một trí thức Tây học nhưng chịu ảnh hưởng khá rõ nét tư tưởng Nho giáo. Ông Công có 11 người con, được đặt tên có ý nghĩa: Công, Thành, Danh, Toại, Phỉ, Chí, Nam, Nhi, Bia, Truyền, Tạc, Để. Trong số này có năm người theo nghệ thuật và rất thành danh là: Ba Danh, Năm Phỉ, Bảy Nam (thân sinh NSND Kim Cương), Chín Bia, Mười Truyền.

Ghi nhận tài năng, đóng góp lớn lao của Năm Phỉ cho nghệ thuật sân khấu cải lương của nước nhà, tỉnh Tiền Giang đã lấy tên bà đặt tên cho một con đường ngay trung tâm TP Mỹ Tho - đường Lê Thị Phỉ.

Tác giả bài viết: meoxu & tu kien
Nguồn tin: TTO - ST
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 5 trong 1 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Ý kiến bạn đọc

Mã an toàn:   Mã chống spamThay mới     

 
du lich
SN15-THU MOI
SN15 THU MOI

CHUYỂN ĐẾN WEBSITE...

DUY TRÌ TRANG WEB & GIÚP NSKK

Đăng nhập thành viên

NSMAU

Thăm dò ý kiến

Bạn ưa thích giọng ca nam nghệ sĩ nào của thế hệ vàng nhất?

Út Trà Ôn

Hữu Phước

Thành Được

Thanh Hải

Minh Cảnh

Phương Quang

Thanh Sang

Minh Phụng

Minh Vương

Hùng Cường

Tấn Tài

Dũng Thanh Lâm

animation

Facebook

NS ANIMATION NHO

Nghệ sĩ cải lương Nam Bắc hội ngộ trong “Chuyện tình Khau Vai”

Khán giả Hà Nội sẽ có cơ hội thưởng thức vở cải lương “Chuyện tình Khau Vai” với sự tham gia của nghệ sĩ hai miền Nam Bắc vào 11 và 12/7 tại Nhà hát Lớn Hà Nội.

 

Đồng nghiệp thương xót “bà mối” Cát Tường bị thương trên trường quay

Nhiều đồng nghiệp, bạn bè của MC Cát Tường, người đã và đang dẫn nhiều chương trình mai mối: “Bạn muốn hẹn hò”, “Hẹn ăn trưa”…, lo lắng, động viên khi biết cô bị thương trên trường quay, phải khâu 3 mũi tại hiện trường.

 

NSƯT Nam Hùng cấp cứu, đạo diễn Ái Như ngã chấn thương cột sống

Giới nghệ sĩ sân khấu lo lắng khi biết tin NSƯT Nam Hùng cấp cứu tại Bệnh viện Chợ Rẫy và đạo diễn Ái Như chấn thương cột sống sau suất diễn tại sân khấu Hoàng Thái Thanh.

 

Vô cùng thương tiếc một cây bút tâm nghệ sĩ tầm vĩ mô

CLVNCOM - Cảm giác xốn xang, rơi nướcc mắt khi hung tin loan truyền trên mạng xã hội , soan giả Nguyễn Phương qua đời. Nam mộ a đà Phật, nguyện Câu hương Linh ông được tiêu diêu miền cực lạc , còn cái tinh yêu to lớn cho nghệ Thuật cai luong của 0ng vẫn còn ở trong trái tim của những nguời còn yêu và gìn giữ cải lương...

 

SG tài danh Nguyễn Phương ra đi đúng ngày tròn 98 tuổi

Soạn giả Nguyễn Phương sáng ngày 1-7-2020 dùng điểm tâm với gia đình con gái út (không ở viện dưỡng lão từ lúc có đại dịch). Hôm đó bác rất vui và khoe với con cháu là có nhiều bạn bè gởi chúc mừng đại thọ 98

 

Sự thật chuyện Hoài Lâm bỏ ca hát, bán cà phê mưu sinh sau ly hôn

Hình ảnh Hoài Lâm đang dọn bàn ở một quán cà phê tại Vĩnh Long được chia sẻ rộng rãi khiến nhiều người cho rằng anh giải nghệ, mở quán cà phê mưu sinh sau ly hôn.

 

Nghệ sĩ Bạch Long hóa thân "tướng giặc Corona" mang tiếng cười đến học đường

Sáng 29-6, vở "Bé Tí đại phá Corona" do nghệ sĩ Bạch Long dàn dựng diễn suất đầu tiên tại Trường THCS Tân Tạo A, quận Bình Tân, TP HCM. Khán giả học sinh hồ hởi đón nhận vở diễn rất thời sự này

 

NSND Thanh Tuấn: Mừng khi cải lương có đến 5 cuộc thi

Sáng 22-6, NSND Thanh Tuấn đã có cuộc giao lưu với diễn viên trẻ do HTV tổ chức nhằm vận động họ tích cực tham gia các cuộc thi tuyển chọn tài năng trẻ cho sân khấu cải lương.

 

NSƯT Quế Trân phấn khởi hòa cùng sân khấu miền Bắc

NSƯT Quế Trân cho biết cô rất phấn khởi trước lời mời của Nhà hát Cải lương Việt Nam khi cùng một số đồng nghiệp phía Nam ra thủ đô diễn lại "Chuyện tình Khau Vai" – vở đoạt Giải Mai Vàng năm 2019

 

Đoàn tuồng cổ Huỳnh Long "dọn nhà", ra mắt vở diễn mới

Đoàn cải lương tuồng cổ Huỳnh Long dời địa điểm biểu diễn về Sân khấu Kim Ngân (144 Đinh Tiên Hoàng, quận Bình Thạnh, TP HCM) sau gần hai năm trụ bến tại Nhà văn hóa Thanh Niên.

 

Nghệ sĩ Võ Minh Lâm khóc thầy - nghệ nhân ưu tú Thanh Liêm

Nghệ nhân ưu tú Nguyễn Thanh Liêm, nguyên trưởng Bộ môn Sân khấu Trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Cần Thơ, đột ngột ra đi vì tai biến mạch máu não ngày 16-6, thọ 72 tuổi. Ông là thầy dạy nghề của nghệ sĩ Võ Minh Lâm

 

Nhớ TUẤN ANH.

Năm 1976 ,chúng tôi cùng học khóa 1 chính qui Hệ Cải Lương 4 năm sau cuộc xét tuyển gắt gao chọn được 20 người. Lúc đó Má Bảy PHÙNG HÁ là chánh chủ khảo. Trường có các Hệ: Kịch Nói , Cải Lương ,Nhạc Cụ , Hát Bội, Bổ Túc Diễn Viên, Bổ Túc Đạo Diễn. Thầy THANH HẠP làm Giáo viên chủ nhiệm, tôi làm Lớp Trưởng.

 

Phùng Ngọc Huy xin lỗi chị em Họa Mi - bảo mẫu của bé Lavie

Phùng Ngọc Huy ngày 17-6 chia sẻ trên trang cá nhân về việc đã chính thức ủy quyền cho 2 bảo mẫu (là chị em sinh đôi) chăm sóc bé Lavie trong thời điểm Mai Phương mới qua đời mà anh chưa thể về Việt Nam.

 

Thanh Ngân, Trọng Phúc ghi dấu ấn trong "Tướng cướp Bạch Hải Đường"

Tối 13-6, dù trời mưa to, khán giả vẫn đến Nhà hát cải lương Trần Hữu Trang xem suất hát đầu tiên của vở cải lương "Tướng cướp Bạch Hải Đường" với phiên bản mới do đạo diễn NSND Trần Ngọc Giàu dàn dựng.

 

NSND Thoại Miêu: Nghệ sĩ chân chính là sống có trách nhiệm

Luôn sống có trách nhiệm không chỉ với từng vai diễn mà còn với đồng nghiệp, đàn em trong nghề, NSND Thoại Miêu tỏa sáng hơn vì lối sống đúng mực của bà

 

Vở cải lương hài "Cơm phở" lên sóng truyền hình

I Sáng 9-6, nghệ sĩ Linh Trung đã đưa hai vở cải lương hài do anh sáng tác và đạo diễn lên sóng Đài Truyền hình TP HCM (HTV)