16:49 PST Thứ năm, 13/12/2018
trang music

Menu

CLVNCOM English Edition
HÌNH MCHAU PMAI

Thống kê truy cập

Đang truy cậpĐang truy cập : 75

Máy chủ tìm kiếm : 21

Khách viếng thăm : 54


Hôm nayHôm nay : 15324

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 258803

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 14189838

Trang nhất » Tin Tức » Đó Đây Gần Xa

Danh cầm, NSƯT Ba Tu qua đời ở tuổi 83

Đăng lúc: Thứ bảy - 21/07/2018 14:44 - Đã xem: 548
BT

BT

Theo anh Trương Văn Tý, con trai thứ của danh cầm Ba Tu, ông đã trút hơi thở cuối cùng lúc 12 giờ ngày 21-7 tại nhà riêng, hưởng thọ 83 tuổi.

Anh Tý xúc động kể cha của anh bệnh viêm phổi 5 năm, thời gian gần đây chuyển sang bệnh gan. Cách đây vài ngày, thấy ông khó thở, gia đình đã đưa vào BV An Bình để điều trị. "Khi thấy bệnh trạng của ba tôi ngày một yếu, do tuổi già không đủ sức đề kháng, gia đình đã xin bệnh viện cho ông được về nhà điều dưỡng và ba tôi đã qua đời tại nhà riêng" - anh Tý chia sẻ.

Danh cầm, NSƯT Ba Tu qua đời ở tuổi 83 - Ảnh 1.

Danh cầm Ba Tu

Gia đình danh cầm Ba Tu cho biết tang lễ sẽ được tổ chức tại nhà riêng: 791/26 Trần Xuân Soạn, phường Tân Hưng, quận 7, TP HCM. Lễ truy điệu sẽ được tổ chức 7 giờ ngày 23-7 và sẽ đưa đi an táng tại quê nhà: huyện Cần Đước, Long An.

Nhạc sĩ, danh cầm Ba Tu tên thật là Trương Văn Tự, sinh năm 1936. Ông được xem là báu vật của nghệ thuật đờn ca tài tử (ĐCTT) và sân khấu cải lương.

Danh cầm, NSƯT Ba Tu qua đời ở tuổi 83 - Ảnh 2.

Danh cầm Ba Tu, nghệ sĩ hài Thúy Nga và các nghệ nhân thực hiện bức tượng sáp của ông vào ngày 25-8-2016

Những năm gần đây, dù đã hơn 80 tuổi, ông vẫn lên sàn diễn cùng thế hệ nghệ nhân đờn, nghệ nhân ca hòa tấu, độc tấu nhiều loại nhạc cụ. Đặc biệt, ông vẫn dạy học trò theo ý nguyện, truyền thụ ngón đờn kìm độc nhất vô nhị để nâng bước thế hệ nhạc công trẻ phát triển nghề.

Với ngón đờn tinh hoa bậc nhất, ông đã hoàn thành công trình nghiên cứu về ĐCTT Nam Bộ: độc tấu đờn kìm với bộ đĩa 20 bản tổ nhạc tài tử cho tỉnh Long An - quê hương ông - để bảo tồn nguồn gốc, sự sáng tạo của loại nhạc cụ này trong đời sống ĐCTT hôm nay.

GS-TS Trần Văn Khê, khi còn sống, mỗi lần hội ngộ với danh cầm Ba Tu, ông đã nhận xét ngón đờn Ba Tu nhấn chữ xang nức nở đến đổ hột như người có tâm sự kể về những trạng thái của mình bằng hơi thở, con tim. Ba Tu đờn bản vọng cổ có nhiều chữ nhạc rất mới, tạo nét duyên dáng. Các thể điệu Bắc hùng tráng, Nam - Oán của ngón đờn đó rất mùi mẫn. Kỹ thuật nhấn nhá, chạy chữ, chẻ, xốc nhịp vô cùng kịch tính.

Danh cầm, NSƯT Ba Tu qua đời ở tuổi 83 - Ảnh 3.

Danh cầm Ba Tu và đạo diễn Triệu Trung Kiên

Những năm kháng chiến chống Pháp, danh cầm Ba Tu lên Sài Gòn gia nhập Đoàn cải lương Tiếng Vang Thủ Đô đi lưu diễn khắp nơi. Những năm 1960, ông là nhạc trưởng của ban cổ nhạc trên sân khấu các đoàn Phước Thành, Minh Tơ. Sau năm 1975, ông vẫn giữ vị trí độc tôn với ngón đờn kìm trứ danh của Đoàn Cải lương Sài Gòn 3 và Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang cho đến lúc nghỉ hưu.

 

Giới nghệ nhân đờn ca tài tử Nam Bộ và các nghệ sĩ nhiều thế hệ đã bàng hoàng xúc động khi biết tin danh cầm Ba Tu qua đời. Ông là tấm gương sáng đối với các thế hệ hậu bối đang tiếp tục giữ gìn nghệ thuật đờn ca tài tử Nam bộ - di sản phi vật thể đại diện của nhân loại đã được thế giới vinh danh.

Danh cầm, NSƯT Ba Tu qua đời ở tuổi 83 - Ảnh 4.

Danh cầm Ba Tu và NSƯT Quế Trân

Bài và ảnh: Thanh Hiệp

“Đệ nhất nguyệt cầm” Ba Tu


Ông là bậc thầy đáng kính trong làng cổ nhạc có cái tâm hiền lành và luôn giữ nhân cách, đạo đức sáng ngời của người thầy đờn

Nhạc sĩ, danh cầm Ba Tu được xem là báu vật của nghệ thuật đờn ca tài tử (ĐCTT) và sân khấu cải lương. Gần tuổi 80, ông vẫn lên sàn diễn cùng con cháu hòa đờn, đặc biệt là vẫn dạy học trò theo ý nguyện, truyền thụ ngón đờn kìm độc nhất vô nhị để nâng bước thế hệ nhạc công trẻ phát triển nghề. Với ngón đờn tinh hoa bậc nhất, ông đã hoàn thành công trình nghiên cứu về ĐCTT Nam Bộ: độc tấu đờn kìm với bộ đĩa 20 bản tổ nhạc tài tử cho tỉnh Long An - quê hương ông - để bảo tồn nguồn gốc, sự sáng tạo của loại nhạc cụ này trong đời sống ĐCTT hôm nay.

Ngón đàn mê hoặc nghệ sĩ

GS-TS Trần Văn Khê, khi còn sống, mỗi lần hội ngộ với danh cầm Ba Tu, ông đã nhận xét ngón đờn Ba Tu nhấn chữ xang nức nở đến đổ hột như người có tâm sự kể về những trạng thái của mình bằng hơi thở, con tim. Ba Tu đờn bản vọng cổ có nhiều chữ nhạc rất mới, tạo nét duyên dáng. Các thể điệu Bắc hùng tráng, Nam - Oán của ngón đờn đó rất mùi mẫn. Kỹ thuật nhấn nhá, chạy chữ, chẻ, xốc nhịp vô cùng kịch tính.

Ông lớn lên trong nghèo khó, từ nhỏ đã bộc lộ niềm đam mê cổ nhạc, nhất định chọn cây đờn kìm để học. Ông cho biết khi đã nằm lòng 20 bài bản tổ của nghệ thuật đờn ca tài tử, mình bắt đầu học qua nhiều loại nhạc cụ khác như: cò, tranh, sến, guitar phím lõm.

Danh cầm Ba Tu kể cha của ông cũng là người biết ĐCTT, thấy con trai quá mê đờn nên cha ông có phần la rầy, bắt phải học chữ, học văn hóa trước để có kiến thức rồi mới học chuyên môn và chọn nó làm cái nghề. Từ đó, mỗi buổi sáng, ông phải học văn hóa; buổi tối mới học đờn. Ông kể tiếp: “Ba tôi quyết tìm thầy giỏi cho con theo học. Tôi đã làm quen với cây đờn kìm dưới sự hướng dẫn của thầy Chín Phàn, sau đó là các thầy Hai Võ, Bảy Quế. Họ đều là những người thầy xuất thân từ ĐCTT ở làng thôn. Nếu ông Hai Võ có ngón đờn cò độc đáo thì thầy Bảy Quế đờn tranh rất ngọt. Hơn 11 năm, tôi thọ giáo 3 người thầy, đem đam mê đổi lấy kinh nghiệm, rồi trên những nẻo đường theo các gánh hát cải lương, tôi lại tích cóp thêm cho ngón đờn của mình những cảm xúc”.

Danh cầm Ba Tu hòa nhạc trong chương trình ĐCTT tại Nhà Văn hóa Thanh Niên sáng 19-9
Danh cầm Ba Tu hòa nhạc trong chương trình ĐCTT tại Nhà Văn hóa Thanh Niên sáng 19-9

Những năm kháng chiến chống Pháp, danh cầm Ba Tu lên Sài Gòn gia nhập Đoàn Cải lương Tiếng Vang Thủ Đô đi lưu diễn khắp nơi. Những năm 1960, ông là nhạc trưởng của ban cổ nhạc trên sân khấu các đoàn Phước Thành, Minh Tơ. Sau năm 1975, ông vẫn giữ vị trí độc tôn với ngón đờn kìm trứ danh của Đoàn Cải lương Sài Gòn 3 và Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang cho đến lúc nghỉ hưu.

Cho đến nay, ngón đờn của ông sở dĩ vẫn giữ được nét trẻ trung, tươi mượt chinh phục người mộ điệu là do trong tiếng đờn có tâm tính hiền lành của ông.

Khơi mạch ngầm cảm xúc

“Thông thường, mỗi danh cầm có một sở trường diễn tấu, người theo thể điệu Bắc, Nam hoặc Oán, đằng này danh cầm Ba Tu đều giỏi các thể điệu trong âm nhạc tài tử, cải lương. Ông không chỉ thuộc lòng bản mà còn thuộc cả cách thể hiện của người nghệ sĩ để nhấn nhá từng chữ nhạc một cách chuẩn xác. Tiếng đờn kìm của ông đã tạo được màu sắc rắn rỏi, nâng bài ca cổ và bài bản ĐCTT lên với cảm xúc chân thật nhất” - danh ca Phương Quang nói.

Những thanh âm trầm bổng, réo rắt nhặt khoan từ cây đờn kìm (2 dây, 9 phím) của ông đã làm mê hoặc nhiều nghệ sĩ. “Tiếng đờn của chú Ba Tu nâng giọng ca của mình lên như diều gặp gió” - nghệ sĩ Lệ Thủy nói.

Bà còn nhớ: “Thời đi theo các gánh hát, biết các diễn viên trẻ còn hạn chế về nhịp, chú Ba Tu sau mỗi buổi diễn đều kêu đến chỉ dạy, rồi đệm đờn để giúp họ khắc phục hạn chế. Ông là người thầy có tâm với nghề”.

Ngày xưa, dàn nhạc ngũ âm trong cung đình theo phong cách tứ tuyệt (kìm, cò, tranh, độc) hay ngũ tuyệt (kìm, cò, tranh, độc, sáo), đờn kìm vẫn giữ vai trò lĩnh xướng. Trong nhạc tài tử cải lương, bài bản dựa vào chữ nhạc chính từ cung bậc của đờn kìm; người học ca, các loại nhạc cụ khác cũng dựa vào nền tảng âm nhạc của đờn kìm. Cây đờn kìm (nguyệt cầm) được tôn vinh là “thầy” của các loại nhạc cụ khác là vì vậy.

“Bây giờ, cải lương dần mất khán giả, một nguyên nhân lớn chính là đoàn hát xem nhẹ dàn cổ nhạc. Có đoàn chỉ lèo tèo 3 cây nhạc cụ: guitar, tranh, đờn organ điện tử. Và từ khi đưa guitar điện vào thay thế vị trí số 1 của đờn kìm, đã làm giảm đi giá trị của dàn cổ nhạc” - danh cầm Ba Tu tâm sự.

Với nhạc sĩ Thanh Hải: “Danh cầm Ba Tu đúng nghĩa là một nhạc sĩ cổ nhạc tận tụy với nghề, hiền lành và sâu sắc trong cảm nhận, do vậy học trò của ông cũng học tâm tính như thầy, đặt đạo đức nghề nghiệp lên hàng đầu”. Với các thế hệ học trò, những nhạc công cổ nhạc trẻ, danh cầm Ba Tu thật sự là một vị “tổ” hiền tài.

Phải giữ lấy lề

 

“Khó khăn nhưng phải giữ lấy lề thì nghệ thuật cải lương sẽ không chết. Ngày giỗ Tổ năm nào cũng vậy, học trò quây quần bên tôi báo công, họ đi tứ tán khắp nơi để mưu sinh nhưng vẫn giữ cái lề của nghề, đó là cái tâm và cảm xúc chân thật. Hễ giả vờ yêu, giả vờ có cảm xúc để đờn lấy tiền thì xem như phản Tổ nghiệp” - danh cầm Ba Tu nói.

Với soạn giả Viễn Châu, đạo đức của người thầy đờn chính là ở “tâm tấu”. “Ba Tu cũng như thế hệ chúng tôi, được xem là thầy đờn chính vì làm sáng hơn tâm tấu. Từ khi tôi đau yếu rời xa sàn diễn, không còn nhận học trò, các danh cầm khác như: Năm Cơ, Văn Vĩ, Hai Thơm, Chín Trích... đều đã quy tiên, chỉ còn mỗi Ba Tu là miệt mài rèn giũa tâm tấu” - ông vua vọng cổ ghi nhận.

Chính thời gian theo các đoàn hát, danh cầm Ba Tu tích lũy biết bao kinh nghiệm để hình thành giáo trình giảng dạy nhạc cụ theo lối truyền ngón cho học trò. Dù tuổi cao sức yếu, NSƯT Ba Tu vẫn đang miệt mài với công việc đào tạo, truyền nghề tại nhà. Vừa xuất viện vài hôm là ông điện thoại giục học trò đến để dạy. Ông là bậc thầy đáng kính trong làng cổ nhạc có cái tâm hiền lành và luôn giữ nhân cách, đạo đức sáng ngời.

Băn khoăn chuyện bảo tồn

Trăn trở với việc làm sao bảo tồn nghệ thuật ĐCTT Nam Bộ, danh cầm Ba Tu nói: “Nghệ thuật ĐCTT Nam Bộ đã được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Tôi hạnh phúc vì câu chuyện bảo tồn loại hình nghệ thuật này đến nay đã có hướng đi chính danh. Tuy nhiên, vẫn còn băn khoăn chưa tìm được lời giải căn cơ là tre đã già như tôi mà măng bắt đầu mới mọc nhưng có nguy cơ không lớn nổi khi thế hệ nghệ nhân đờn, ca chưa có chính sách tích cực hơn từ phía nhà nước để họ có thể nuôi sống bản thân và gia đình. Liệu họ có đổ hết tâm huyết mà bảo tồn, truyền thụ?”.

 

Bài và ảnh: Thanh Hiệp


Nguồn tin: tcgd theo NLĐ
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Ý kiến bạn đọc

Mã an toàn:   Mã chống spamThay mới     

 
du lich

CHUYỂN ĐẾN WEBSITE...

Đăng nhập thành viên

NSMAU

Thăm dò ý kiến

Bạn ưa thích giọng ca nam nghệ sĩ nào của thế hệ vàng nhất?

Út Trà Ôn

Hữu Phước

Thành Được

Thanh Hải

Minh Cảnh

Phương Quang

Thanh Sang

Minh Phụng

Minh Vương

Hùng Cường

Tấn Tài

Dũng Thanh Lâm

animation

Facebook

NS ANIMATION NHO

Bầu chọn Giải Mai Vàng 2018: Bốn anh kép "quyền lực"

ọ được xem là 4 anh kép "quyền lực" nhất của sân khấu năm 2018 bởi sức hút khán giả tại các sân khấu mỗi khi sàn diễn sáng đèn

 

Minh Vương hóa thân ông già Noel trong ngày giỗ Minh Phụng

Tối 9-12, đông đảo nghệ sĩ (NS) đến dự ngày giỗ lần thứ 10 của danh ca Minh Phụng đã bất ngờ khi nhìn thấy ông già Noel Minh Vương.

 

Nghệ sĩ ưu tú Vũ Luân: “Giải Mai Vàng là ngôi nhà hạnh phúc”

hi nhận biết mình có tên trong danh sách đề cử Giải Mai Vàng 2018, NSƯT Vũ Luân đã xúc động nói rằng Giải Mai Vàng là ngôi nhà chung của người nghệ sĩ.

 

Võ Thị Thắm đoạt giải Quán quân Tài tử miệt vườn 2018

Tối 2-12, sau hơn 5 tháng diễn ra cuộc thi “Tài tử miệt vườn”, vòng chung kết xếp hạng đã diễn ra trong sự cổ vũ nhiệt tình của đông đảo khán giả. Thí sinh Võ Thị Thắm đoạt giải quán quân.

 

Quái kiệt Tòng Sơn cấp cứu, nghệ sĩ kêu gọi giúp đỡ

Quái kiệt Tòng Sơn với biệt tài vừa thổi harmonica vừa ăn chuối, uống bia đang nằm cấp cứu tại Bệnh viện Trưng Vương (TP HCM)

 

Tọa đàm khoa học “Theo dòng lịch sử sân khấu cải lương”

Ngày 7-12, Trường ĐH KHXH-NV TPHCM phối hợp với Hội Sân khấu TPHCM tổ chức tọa đàm khoa học “Theo dòng lịch sử sân khấu cải lương”, nhân kỷ niệm 100 năm sân khấu cải lương (1918 - 2018).

 

"Cậu bé thông minh" Chấn Cường 20 năm quay lại trường xưa

Sáng 4-12, diễn viên điện ảnh Chấn Cường đã đến biểu diễn trong chương trình "Đưa âm nhạc mang âm hưởng dân ca vào học đường" tại Trường THCS Đồng Khởi, quận 1, TP HCM - nơi 20 năm trước anh từng là học sinh giỏi.

 

Nguyễn Thị Minh Ngọc và “Cải lương dẫy chết”

Gần đây thông tin và những bài báo trong nước có nêu lên và thỉnh thoảng lại hát điệp khúc “Cải lương vẫn hấp hối”. Đầu năm 2017, nhà hát cải lương Trần Hữu Trang ra mắt vài vở mới trình diễn trong mùa tết, nhưng cũng không tạo được tiếng vang hay dấu ấn đặc biệt đối với công chúng.

 

Thanh Hải – Ngọc Hương: Vụt sáng bất ngờ

Thời sân khấu cải lương hưng thịnh, khán giả thích những đào kép mới có giọng ca lạ, phong cách ca diễn sáng sân khấu. Hai ngôi sao thuộc làn sóng mới thập niên 1960 - 1970 có đủ hai yếu tố này nhanh chóng vụt sáng là Thanh Hải – Ngọc Hương.

 

Nhiều nghệ sĩ mang hoa hồng dự giỗ thứ 40 NSƯT Thanh Nga

Trưa 2-12, NSƯT Hữu Châu đã đại diện gia tộc Thanh Minh - Thanh Nga tổ chức giỗ lần thứ 40 của cố NSƯT Thanh Nga tại một nhà hàng ở quận 4, TP HCM.

 

Út Trà Ôn – Diệu Hiền: "Gã khổng lồ và nàng ốc tiêu"

Ông được mệnh danh là "Đệ nhất danh ca miền Nam", còn bà là "Đệ nhất đào võ sân khấu cải lương". Tên tuổi của ông vang dội thời kỳ hưng thịnh của sân khấu cải lương và lan tỏa đến nhiều diễn viên trẻ, trong đó nghệ sĩ Diệu Hiền.

 

NSND Ngọc Giàu lo ngại chuyện nghệ sĩ "đập ra làm lại" vì mê tín

Gần đây, một số diễn viên sân khấu chạy theo xu hướng độn cằm, sửa mũi, khoét lúm đồng tiền, nâng ngực... Theo NSND Ngọc Giàu, việc "tân trang 5 m" bị lạm dụng vì nhiều nghệ sĩ quá mê tín.

 

Thành Được - Út Bạch Lan: Trời trao duyên phận

Khó có cặp đôi nào tạo nên làn sóng hâm mộ những vở tuồng tâm lý xã hội đi vào số phận trái ngang như nghệ sĩ (NS) Thành Được – Út Bạch Lan. Đôi uyên ương nghệ thuật được cho là "trời trao duyên phận".

 

Thanh Sang - Thanh Nga: Đôi uyên ương nghệ thuật tuyệt vời

NSƯT Hữu Châu đã chuẩn bị mọi khâu cho lễ kỷ niệm 40 năm ngày mất của cố NSƯT Thanh Nga. Đối với anh, gia đình luôn trân quý những tình cảm đẹp dành cho cố NSƯT Thanh Nga và người bạn diễn ăn ý, cố NSƯT Thanh Sang

 

NS Mộng Tuyền: "Đời tôi truân chuyên nên cô độc"

Chuẩn bị thực hiện chuyên đề sân khấu về cuộc đời nghệ thuật của mình, nghệ sĩ (NS) Mộng Tuyền đã tâm sự cuộc đời bà đã vượt qua nhiều ghềnh thác, nên phận buồn khiến bà sống nội tâm, cô độc.

 

Khóc cười với "Trời trao của lạ"

Nhà hát Kịch Sân khấu nhỏ TP HCM (5B Võ Văn Tần, phường 6, quận 3, TP HCM) sẽ công diễn vở kịch mang tên "Trời trao của lạ" (tác giả, đạo diễn: Mai Thắm), với sự tham gia diễn xuất của các diễn viên: Hạnh Thúy, Thanh Tuấn, Phương Bình, Quỳnh Anh, Thái Kim Tùng, Lê Hoàng Giang, Hồng Nhung, Nhã Thy… vào tối chủ nhật 25-11.