13:32 PDT Thứ năm, 18/04/2019
trang music

Menu

CLVNCOM English Edition
HÌNH MCHAU PMAI

Thống kê truy cập

Đang truy cậpĐang truy cập : 61

Máy chủ tìm kiếm : 2

Khách viếng thăm : 59


Hôm nayHôm nay : 12391

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 341310

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 16626838

Trang nhất » Tin Tức » Đó Đây Gần Xa

Nghệ thuật hát bội - nguy cơ mai một

Nghệ thuật hát bội - nguy cơ mai một

Mùa hát chầu tháng 2 âm lịch khép lại với không ít vui buồn của các nghệ sĩ hát bội. Dù còn biết bao khó khăn bủa vây, nhưng các nghệ sĩ vẫn đang nỗ lực vượt qua, để mỗi suất diễn họ lại thăng hoa dưới ánh đèn sân khấu truyền thống. Tuy nhiên, với hiện trạng hoạt động, công tác đầu tư, bảo tồn và phát triển, ước chừng 10 năm nữa nghệ thuật hát bội sẽ không...

Xem tiếp...

SN15-THU MOI
SN15 THU MOI

Danh cầm, NSƯT Ba Tu qua đời ở tuổi 83

Đăng lúc: Thứ bảy - 21/07/2018 14:44 - Đã xem: 739
BT

BT

Theo anh Trương Văn Tý, con trai thứ của danh cầm Ba Tu, ông đã trút hơi thở cuối cùng lúc 12 giờ ngày 21-7 tại nhà riêng, hưởng thọ 83 tuổi.

Anh Tý xúc động kể cha của anh bệnh viêm phổi 5 năm, thời gian gần đây chuyển sang bệnh gan. Cách đây vài ngày, thấy ông khó thở, gia đình đã đưa vào BV An Bình để điều trị. "Khi thấy bệnh trạng của ba tôi ngày một yếu, do tuổi già không đủ sức đề kháng, gia đình đã xin bệnh viện cho ông được về nhà điều dưỡng và ba tôi đã qua đời tại nhà riêng" - anh Tý chia sẻ.

Danh cầm, NSƯT Ba Tu qua đời ở tuổi 83 - Ảnh 1.

Danh cầm Ba Tu

Gia đình danh cầm Ba Tu cho biết tang lễ sẽ được tổ chức tại nhà riêng: 791/26 Trần Xuân Soạn, phường Tân Hưng, quận 7, TP HCM. Lễ truy điệu sẽ được tổ chức 7 giờ ngày 23-7 và sẽ đưa đi an táng tại quê nhà: huyện Cần Đước, Long An.

Nhạc sĩ, danh cầm Ba Tu tên thật là Trương Văn Tự, sinh năm 1936. Ông được xem là báu vật của nghệ thuật đờn ca tài tử (ĐCTT) và sân khấu cải lương.

Danh cầm, NSƯT Ba Tu qua đời ở tuổi 83 - Ảnh 2.

Danh cầm Ba Tu, nghệ sĩ hài Thúy Nga và các nghệ nhân thực hiện bức tượng sáp của ông vào ngày 25-8-2016

Những năm gần đây, dù đã hơn 80 tuổi, ông vẫn lên sàn diễn cùng thế hệ nghệ nhân đờn, nghệ nhân ca hòa tấu, độc tấu nhiều loại nhạc cụ. Đặc biệt, ông vẫn dạy học trò theo ý nguyện, truyền thụ ngón đờn kìm độc nhất vô nhị để nâng bước thế hệ nhạc công trẻ phát triển nghề.

Với ngón đờn tinh hoa bậc nhất, ông đã hoàn thành công trình nghiên cứu về ĐCTT Nam Bộ: độc tấu đờn kìm với bộ đĩa 20 bản tổ nhạc tài tử cho tỉnh Long An - quê hương ông - để bảo tồn nguồn gốc, sự sáng tạo của loại nhạc cụ này trong đời sống ĐCTT hôm nay.

GS-TS Trần Văn Khê, khi còn sống, mỗi lần hội ngộ với danh cầm Ba Tu, ông đã nhận xét ngón đờn Ba Tu nhấn chữ xang nức nở đến đổ hột như người có tâm sự kể về những trạng thái của mình bằng hơi thở, con tim. Ba Tu đờn bản vọng cổ có nhiều chữ nhạc rất mới, tạo nét duyên dáng. Các thể điệu Bắc hùng tráng, Nam - Oán của ngón đờn đó rất mùi mẫn. Kỹ thuật nhấn nhá, chạy chữ, chẻ, xốc nhịp vô cùng kịch tính.

Danh cầm, NSƯT Ba Tu qua đời ở tuổi 83 - Ảnh 3.

Danh cầm Ba Tu và đạo diễn Triệu Trung Kiên

Những năm kháng chiến chống Pháp, danh cầm Ba Tu lên Sài Gòn gia nhập Đoàn cải lương Tiếng Vang Thủ Đô đi lưu diễn khắp nơi. Những năm 1960, ông là nhạc trưởng của ban cổ nhạc trên sân khấu các đoàn Phước Thành, Minh Tơ. Sau năm 1975, ông vẫn giữ vị trí độc tôn với ngón đờn kìm trứ danh của Đoàn Cải lương Sài Gòn 3 và Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang cho đến lúc nghỉ hưu.

 

Giới nghệ nhân đờn ca tài tử Nam Bộ và các nghệ sĩ nhiều thế hệ đã bàng hoàng xúc động khi biết tin danh cầm Ba Tu qua đời. Ông là tấm gương sáng đối với các thế hệ hậu bối đang tiếp tục giữ gìn nghệ thuật đờn ca tài tử Nam bộ - di sản phi vật thể đại diện của nhân loại đã được thế giới vinh danh.

Danh cầm, NSƯT Ba Tu qua đời ở tuổi 83 - Ảnh 4.

Danh cầm Ba Tu và NSƯT Quế Trân

Bài và ảnh: Thanh Hiệp

“Đệ nhất nguyệt cầm” Ba Tu


Ông là bậc thầy đáng kính trong làng cổ nhạc có cái tâm hiền lành và luôn giữ nhân cách, đạo đức sáng ngời của người thầy đờn

Nhạc sĩ, danh cầm Ba Tu được xem là báu vật của nghệ thuật đờn ca tài tử (ĐCTT) và sân khấu cải lương. Gần tuổi 80, ông vẫn lên sàn diễn cùng con cháu hòa đờn, đặc biệt là vẫn dạy học trò theo ý nguyện, truyền thụ ngón đờn kìm độc nhất vô nhị để nâng bước thế hệ nhạc công trẻ phát triển nghề. Với ngón đờn tinh hoa bậc nhất, ông đã hoàn thành công trình nghiên cứu về ĐCTT Nam Bộ: độc tấu đờn kìm với bộ đĩa 20 bản tổ nhạc tài tử cho tỉnh Long An - quê hương ông - để bảo tồn nguồn gốc, sự sáng tạo của loại nhạc cụ này trong đời sống ĐCTT hôm nay.

Ngón đàn mê hoặc nghệ sĩ

GS-TS Trần Văn Khê, khi còn sống, mỗi lần hội ngộ với danh cầm Ba Tu, ông đã nhận xét ngón đờn Ba Tu nhấn chữ xang nức nở đến đổ hột như người có tâm sự kể về những trạng thái của mình bằng hơi thở, con tim. Ba Tu đờn bản vọng cổ có nhiều chữ nhạc rất mới, tạo nét duyên dáng. Các thể điệu Bắc hùng tráng, Nam - Oán của ngón đờn đó rất mùi mẫn. Kỹ thuật nhấn nhá, chạy chữ, chẻ, xốc nhịp vô cùng kịch tính.

Ông lớn lên trong nghèo khó, từ nhỏ đã bộc lộ niềm đam mê cổ nhạc, nhất định chọn cây đờn kìm để học. Ông cho biết khi đã nằm lòng 20 bài bản tổ của nghệ thuật đờn ca tài tử, mình bắt đầu học qua nhiều loại nhạc cụ khác như: cò, tranh, sến, guitar phím lõm.

Danh cầm Ba Tu kể cha của ông cũng là người biết ĐCTT, thấy con trai quá mê đờn nên cha ông có phần la rầy, bắt phải học chữ, học văn hóa trước để có kiến thức rồi mới học chuyên môn và chọn nó làm cái nghề. Từ đó, mỗi buổi sáng, ông phải học văn hóa; buổi tối mới học đờn. Ông kể tiếp: “Ba tôi quyết tìm thầy giỏi cho con theo học. Tôi đã làm quen với cây đờn kìm dưới sự hướng dẫn của thầy Chín Phàn, sau đó là các thầy Hai Võ, Bảy Quế. Họ đều là những người thầy xuất thân từ ĐCTT ở làng thôn. Nếu ông Hai Võ có ngón đờn cò độc đáo thì thầy Bảy Quế đờn tranh rất ngọt. Hơn 11 năm, tôi thọ giáo 3 người thầy, đem đam mê đổi lấy kinh nghiệm, rồi trên những nẻo đường theo các gánh hát cải lương, tôi lại tích cóp thêm cho ngón đờn của mình những cảm xúc”.

Danh cầm Ba Tu hòa nhạc trong chương trình ĐCTT tại Nhà Văn hóa Thanh Niên sáng 19-9
Danh cầm Ba Tu hòa nhạc trong chương trình ĐCTT tại Nhà Văn hóa Thanh Niên sáng 19-9

Những năm kháng chiến chống Pháp, danh cầm Ba Tu lên Sài Gòn gia nhập Đoàn Cải lương Tiếng Vang Thủ Đô đi lưu diễn khắp nơi. Những năm 1960, ông là nhạc trưởng của ban cổ nhạc trên sân khấu các đoàn Phước Thành, Minh Tơ. Sau năm 1975, ông vẫn giữ vị trí độc tôn với ngón đờn kìm trứ danh của Đoàn Cải lương Sài Gòn 3 và Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang cho đến lúc nghỉ hưu.

Cho đến nay, ngón đờn của ông sở dĩ vẫn giữ được nét trẻ trung, tươi mượt chinh phục người mộ điệu là do trong tiếng đờn có tâm tính hiền lành của ông.

Khơi mạch ngầm cảm xúc

“Thông thường, mỗi danh cầm có một sở trường diễn tấu, người theo thể điệu Bắc, Nam hoặc Oán, đằng này danh cầm Ba Tu đều giỏi các thể điệu trong âm nhạc tài tử, cải lương. Ông không chỉ thuộc lòng bản mà còn thuộc cả cách thể hiện của người nghệ sĩ để nhấn nhá từng chữ nhạc một cách chuẩn xác. Tiếng đờn kìm của ông đã tạo được màu sắc rắn rỏi, nâng bài ca cổ và bài bản ĐCTT lên với cảm xúc chân thật nhất” - danh ca Phương Quang nói.

Những thanh âm trầm bổng, réo rắt nhặt khoan từ cây đờn kìm (2 dây, 9 phím) của ông đã làm mê hoặc nhiều nghệ sĩ. “Tiếng đờn của chú Ba Tu nâng giọng ca của mình lên như diều gặp gió” - nghệ sĩ Lệ Thủy nói.

Bà còn nhớ: “Thời đi theo các gánh hát, biết các diễn viên trẻ còn hạn chế về nhịp, chú Ba Tu sau mỗi buổi diễn đều kêu đến chỉ dạy, rồi đệm đờn để giúp họ khắc phục hạn chế. Ông là người thầy có tâm với nghề”.

Ngày xưa, dàn nhạc ngũ âm trong cung đình theo phong cách tứ tuyệt (kìm, cò, tranh, độc) hay ngũ tuyệt (kìm, cò, tranh, độc, sáo), đờn kìm vẫn giữ vai trò lĩnh xướng. Trong nhạc tài tử cải lương, bài bản dựa vào chữ nhạc chính từ cung bậc của đờn kìm; người học ca, các loại nhạc cụ khác cũng dựa vào nền tảng âm nhạc của đờn kìm. Cây đờn kìm (nguyệt cầm) được tôn vinh là “thầy” của các loại nhạc cụ khác là vì vậy.

“Bây giờ, cải lương dần mất khán giả, một nguyên nhân lớn chính là đoàn hát xem nhẹ dàn cổ nhạc. Có đoàn chỉ lèo tèo 3 cây nhạc cụ: guitar, tranh, đờn organ điện tử. Và từ khi đưa guitar điện vào thay thế vị trí số 1 của đờn kìm, đã làm giảm đi giá trị của dàn cổ nhạc” - danh cầm Ba Tu tâm sự.

Với nhạc sĩ Thanh Hải: “Danh cầm Ba Tu đúng nghĩa là một nhạc sĩ cổ nhạc tận tụy với nghề, hiền lành và sâu sắc trong cảm nhận, do vậy học trò của ông cũng học tâm tính như thầy, đặt đạo đức nghề nghiệp lên hàng đầu”. Với các thế hệ học trò, những nhạc công cổ nhạc trẻ, danh cầm Ba Tu thật sự là một vị “tổ” hiền tài.

Phải giữ lấy lề

 

“Khó khăn nhưng phải giữ lấy lề thì nghệ thuật cải lương sẽ không chết. Ngày giỗ Tổ năm nào cũng vậy, học trò quây quần bên tôi báo công, họ đi tứ tán khắp nơi để mưu sinh nhưng vẫn giữ cái lề của nghề, đó là cái tâm và cảm xúc chân thật. Hễ giả vờ yêu, giả vờ có cảm xúc để đờn lấy tiền thì xem như phản Tổ nghiệp” - danh cầm Ba Tu nói.

Với soạn giả Viễn Châu, đạo đức của người thầy đờn chính là ở “tâm tấu”. “Ba Tu cũng như thế hệ chúng tôi, được xem là thầy đờn chính vì làm sáng hơn tâm tấu. Từ khi tôi đau yếu rời xa sàn diễn, không còn nhận học trò, các danh cầm khác như: Năm Cơ, Văn Vĩ, Hai Thơm, Chín Trích... đều đã quy tiên, chỉ còn mỗi Ba Tu là miệt mài rèn giũa tâm tấu” - ông vua vọng cổ ghi nhận.

Chính thời gian theo các đoàn hát, danh cầm Ba Tu tích lũy biết bao kinh nghiệm để hình thành giáo trình giảng dạy nhạc cụ theo lối truyền ngón cho học trò. Dù tuổi cao sức yếu, NSƯT Ba Tu vẫn đang miệt mài với công việc đào tạo, truyền nghề tại nhà. Vừa xuất viện vài hôm là ông điện thoại giục học trò đến để dạy. Ông là bậc thầy đáng kính trong làng cổ nhạc có cái tâm hiền lành và luôn giữ nhân cách, đạo đức sáng ngời.

Băn khoăn chuyện bảo tồn

Trăn trở với việc làm sao bảo tồn nghệ thuật ĐCTT Nam Bộ, danh cầm Ba Tu nói: “Nghệ thuật ĐCTT Nam Bộ đã được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Tôi hạnh phúc vì câu chuyện bảo tồn loại hình nghệ thuật này đến nay đã có hướng đi chính danh. Tuy nhiên, vẫn còn băn khoăn chưa tìm được lời giải căn cơ là tre đã già như tôi mà măng bắt đầu mới mọc nhưng có nguy cơ không lớn nổi khi thế hệ nghệ nhân đờn, ca chưa có chính sách tích cực hơn từ phía nhà nước để họ có thể nuôi sống bản thân và gia đình. Liệu họ có đổ hết tâm huyết mà bảo tồn, truyền thụ?”.

 

Bài và ảnh: Thanh Hiệp


Nguồn tin: tcgd theo NLĐ
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Ý kiến bạn đọc

Mã an toàn:   Mã chống spamThay mới     

 
du lich

CHUYỂN ĐẾN WEBSITE...

DUY TRÌ TRANG WEB & GIÚP NSKK

Đăng nhập thành viên

NSMAU

Thăm dò ý kiến

Nữ nghệ sĩ thế hệ vàng được yêu thích nhất

Thanh Hương

Út Bạch Lan

Diệu Hiền

Ngọc Hương

Thanh Nga

Bạch Tuyết

Lệ Thủy

Mỹ Châu

Thanh Kim Huệ

Bích Hạnh

Xuân Lan

Bích Sơn

Ngọc Giàu

Mộng Tuyền

Thanh Thanh Hoa

animation

Facebook

NS ANIMATION NHO

Nghệ thuật hát bội - nguy cơ mai một

Mùa hát chầu tháng 2 âm lịch khép lại với không ít vui buồn của các nghệ sĩ hát bội. Dù còn biết bao khó khăn bủa vây, nhưng các nghệ sĩ vẫn đang nỗ lực vượt qua, để mỗi suất diễn họ lại thăng hoa dưới ánh đèn sân khấu truyền thống. Tuy nhiên, với hiện trạng hoạt động, công tác đầu tư, bảo tồn và phát triển, ước chừng 10 năm nữa nghệ thuật hát bội sẽ không tránh khỏi sự mai một.

 

Khai mạc liên hoan đờn ca tài tử Saigon

Liên hoan Đờn ca tài tử TP HCM 2019 - Giải "Hoa Sen Vàng" đang diễn ra từ nay đến ngày 18-4, mở cửa tự do cho khán giả vào xem.

 

Đường dài miệt mài web đi-15 năm

13-4-2004, 13-4-2019 một chặng đường 15 năm, một móc thời gian đáng nhớ,nhớ một trò chơi trong ký ức chúng ta 5,10,15,20. nhớ những dấu ấn, những dấu chân của web; những bài viết, những bản tin,video clip, những hình ảnh xưa, mới nhât,những tính năng mới của web... đều chung một mục đích bảo tồn và phát triền cải lương...Mọi thứ tưởng dễ chớ không dể, nhất là trong giai đoạn dài trầm lắng của cải lương,có những hy sinh,có những qui tắc thầm lặng, có những nụ cười cũng như có những giọt nước mắt...

 

Một Kỳ Tích

Thanh Sơn là người con trai út trong gia đình Bầu Thắng _ Minh Tơ vừa làm được một kỳ tích, ''đột phá'' vào một nhà hát truyền thống ở Paris _ Nhà hát Le Mandapa , để giới thiệu về bộ môn Nghệ Thuật Tuồng Cổ Việt Nam, đồng thời hướng dẫn, giảng dạy hàng chục thanh niên nam nữ trẻ người Pháp chính thống có, người Pháp di dân có...đã ghi danh học hỏi tìm hiểu về bộ môn này.

 

Nghệ sĩ Lê Bình ráng viết cho xong quyển hồi ký cuộc đời

Sáng 6-4, CLB Phóng viên sân khấu - Hội Sân khấu TP HCM đã đến thăm nghệ sĩ Lê Bình đang điều trị ung thư phổi và bị liệt nửa người tại Bệnh viện Quân đội 175.

 

Xúc động tang lễ của nghệ sĩ Anh Vũ tại Mỹ

Sáng 6-4, theo giờ địa phương, ca sĩ Leon Vũ và các nghệ sĩ đồng nghiệp tại Mỹ đã tổ chức tang lễ nghệ sĩ Anh Vũ tại nhà quàn An Lạc tại tiểu bang California – Mỹ. Nhiều nghệ sĩ đã đến thắp hương, tiễn đưa nghệ sĩ Anh Vũ trong niềm tiếc thương.

 

Nghệ sĩ Hoàng Lan xuất hiện trên truyền hình sau nhiều năm vắng bóng vì bệnh tật

Sự xuất hiện của Hoàng Lan tại Ký ức vui vẻ khiến người hâm mộ không khỏi bất ngờ. Nữ nghệ sĩ hạnh phúc khi được đứng trên sân khấu, gặp lại khán giả sau nhiều năm vắng bóng vì bệnh tật.

 

Sao nối ngôi' mùa 4: Mới lạ và đa dạng mang đậm tính giải trí

Chiều ngày 28/3, Jet Studio đã tổ chức thành công buổi họp báo công bố phát sóng chương trình Sao nối ngôi mùa thứ tư. Chương trình gồm 13 tập phát sóng trên kênh THVL1 vào lúc 21h00 thứ Tư hàng tuần, kể từ ngày 3/4/2019.

 

NGHỆ SĨ HÀI ANH VŨ

Mỗi lần mưa gió lớn là tôi lại nhớ về tuổi thơ. Nhớ mái nhà thân thương của gia đình bao năm qua vẫn tồn tại một niềm trăn trở:” Ai sẽ thay thế ba má làm trụ cột trong gia đình?”

 

Nghệ sĩ Anh Vũ đột ngột qua đời, trái tim tôi nhói đau!

Nghệ sĩ hài Anh Vũ được khán giả yêu thích qua nhiều vai diễn từ sân khấu kịch, tấu hài cho đến các chương trình truyền hình, phim điện ảnh. Anh đã ra đi ở tuổi 47 khi đang lưu diễn tại Mỹ.

 

Nghệ sĩ hài Anh Vũ mất đột ngột tại Mỹ

Diễn viên điện ảnh Trí Quang vừa thông tin cho PV báo NLĐ biết nghệ sĩ hài Anh Vũ đã đột ngột mất tại Mỹ tối 1-4 theo giờ địa phương tại quận Cam, tiểu bang California.

 

Hát bội không chết, nếu biết làm

Tìm cho nghệ thuật tuồng (hát bội) một lối đi mới, những thành tựu đạt được của Nhà hát Tuồng Nguyễn Hiển Dĩnh đáng để Nhà hát Nghệ thuật hát bội TP HCM suy nghĩ

 

Theo Bước Dấn Thân Của Soạn Giả Loan Thảo - 100 Năm Cải Lương

CLVNCOM - Soạn giả Loan Thảo đã làm cho tân cổ giao duyên thành lời ru, đưa khán giả vào những mộng đẹp, những giấc ngủ an lành, nghe đi nghe lại khán giả không chán, càng nghe càng thấm, nghe thành thuộc lòng...những bài tân cổ giao duyên dường như ai thích sáng tác,đam mê nghệ thuật.. đều có thể sáng tác được nhưng để đưa ra một sản phẩm chất lượng,một cuộc giao duyên đẹp,ý nghĩa là điều không dễ chút nào...

 

Những “tuyệt kỹ” của tài tử Tây Đô

Các nghệ nhân: Hai Lợi, Đào Xinh và Thanh Tùng là 3 trong 8 nghệ nhân Cần Thơ vừa được Chủ tịch nước ký Quyết định phong tặng danh hiệu Nghệ nhân ưu tú (NNƯT). Đây là những nghệ nhân gạo cội của đờn ca tài tử Cần Thơ, sở hữu những “tuyệt kỹ” mà giới tài tử Nam bộ đều công nhận.

 

Nghệ sĩ Thanh Sơn: Hãy nhìn thoáng hơn về nghệ thuật tuồng cổ

Nghệ sĩ Thanh Sơn, hậu duệ đời thứ 3 của cải lương tuồng cổ Bầu Thắng - Minh Tơ - Thanh Tòng, chập chững học lóm nghề của ông bà, cha mẹ khi mới 6, 7 tuổi. Khi có tuổi, nghệ sĩ Thanh Sơn lại đau đáu với công tác truyền nghề cho thế hệ trẻ, đó là lý do ông gắn bó 13 năm với vai trò giảng viên vũ đạo tuồng cổ Khoa Kịch hát dân tộc Trường Sân khấu điện ảnh TPHCM; rồi mở lớp học dành cho các bạn trẻ yêu thích nghệ thuật tuồng cổ.

 

Ra mắt “Sân khấu cải lương mới Đại Việt”

Chiều 25-3, soạn giả Hoàng Song Việt và NSƯT Triệu Trung Kiên đã họp báo giới thiệu chương trình “Sân khấu cải lương mới Đại Việt”.