11:08 PDT Thứ hai, 14/10/2019
trang music

Menu

CLVNCOM English Edition
HÌNH MCHAU PMAI

Thống kê truy cập

Đang truy cậpĐang truy cập : 120

Máy chủ tìm kiếm : 10

Khách viếng thăm : 110


Hôm nayHôm nay : 11004

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 291641

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 19932624

Trang nhất » Tin Tức » Gìn Vàng Giữ Ngọc

100 năm cải lương: Từ gánh hát bội Vĩnh Xuân Ban đến đoàn cải lương Hồ Quảng Khánh Hồng - Minh Tơ

Đăng lúc: Thứ ba - 01/05/2018 07:54 - Đã xem: 1630
Hậu duệ

Hậu duệ

Hơn chín mươi năm kể từ gánh hát bội Vĩnh Xuân Ban về đóng đô ở Đình Cầu Quan, hành trình từ Vĩnh Xuân Ban đến Khánh Hồng - Minh Tơ là những ký ức tự hào của cả gia tộc Bầu Thắng.

Hành trình từ Vĩnh Xuân Ban đến Minh Tơ – Khánh Hồng dù không được ghi chép lại bằng sổ sách, nhưng mỗi chặng đường vẫn cứ hiển hiện thật rõ nét trong tâm trí các thế hệ hậu duệ của bầu Thắng.

Đó không chỉ là những ký ức đầy tự hào mà còn là những lời răn dạy về thái độ làm nghề và khát vọng giữ lửa đam mê của những người đi trước gởi gắm lại cho các thế hệ con cháu.

Những ký ức tự hào

Theo lời kể của nghệ sĩ (NS) Công Minh, khoảng giữa thập niên 20 của thế kỷ trước, ông bà nội của ông là bầu Thắng đã đưa gánh hát Vĩnh Xuân Ban về trụ tại đình Cầu Quan. Bà bầu Thắng là người rất giỏi quản lý nên chịu trách nhiệm lo toan mọi việc trong ngoài để chồng là nghệ sĩ Hai Thắng, vốn là một kép hát bội tài năng, tập trung cho nghề hát và huấn luyện nghề cho con cháu trong gia đình. Thời đó Vĩnh Xuân Ban dưới sự lèo lái của bà bầu Thắng đã trở thành một trong những gánh hát nổi tiếng của Sài Gòn.

100 nam cai luong: Tu ganh hat boi Vinh Xuan Ban den doan cai luong Ho Quang Khanh Hong - Minh To

NSND Thanh Tòng và Bo Bo Hoàng ở nhóm Đồng Ấu Minh Tơ (Ảnh: Huỳnh Công Minh)

Được cha dạy nghề, uốn nắn từ khi còn nhỏ, 5 trong số 8 người con của bầu Thắng là Minh Tơ, Khánh Hồng, Đức Phú, Huỳnh Mai (vợ của NSND Thành Tôn – PV) và Bạch Cúc đều nối nghiệp cha.

 

“Khi hát bội mất dần khán giả và ca ra bộ rồi đến cải lương như một làn gió mới thu hút đông đảo công chúng, gánh Vĩnh Xuân Ban của nội tôi đã cố gắng thích nghi. Cha mẹ tôi là NS Minh Tơ - Bảy Sự cùng các chú đã đi học hát cải lương để quay trở về cùng gầy dựng gánh hát với bà nội. Bắt đầu từ hình thức hát bội pha cải lương, phần âm nhạc được viết thêm những bài ca, điệu lý của cải lương. Cha tôi và các chú tìm cách đổi mới cách thức trình diễn, điệu bộ, cách ca, hát, dàn cảnh, y trang… lời văn và các bài ca cũng lược bỏ bớt câu chữ nho, thay bằng lời văn được sử dụng phổ biến trên tạp chí lúc bấy giờ. Cha tôi cũng thành lập nhóm cải lương từ nhóm Đồng ấu Minh Tơ để truyền dạy nghề hát cho con cháu trong gia đình và nhiều nghệ sĩ khác” – NS Công Minh nhắc lại câu chuyện ông vẫn thường được nghe các cô chú trong gia đình kể khi ông còn nhỏ.

Cải lương không bao giờ hết khó khăn, ngay cả ở thời điểm cải lương đang ở thời vàng son. Thập niên 40 – 50, rất nhiều gánh cải lương ra đời, tạo nên sự cạnh tranh gay gắt. Để tồn tại, mỗi gánh hát phải tìm cách lôi kéo khán giả bằng tuồng tích, lối biểu diễn trên sân khấu… Đoàn Minh Tơ – Khánh Hồng có được một lợi thế lớn khi thu nhận môt số nghệ sĩ của gánh hát Hong Kong ở lại Sài Gòn sau một chuyến lưu diễn.

Các NS này đã hướng dẫn nghệ sĩ trong đoàn hát những động tác vũ đạo, múa giáo, đánh gươm… được sử dụng ở các tuồng hát có xuất xứ từ Quảng Đông. Những chất liệu này rất phù hợp trong bối cảnh nhiều đoàn hát có tuồng được sáng tác dựa trên nội dung các câu truyện của Trung Quốc.

100 nam cai luong: Tu ganh hat boi Vinh Xuan Ban den doan cai luong Ho Quang Khanh Hong - Minh To

Câu thơ yên ngựa- một trong những tuồng cải lương nổi tiếng của gia tộc bầu Thắng- Minh Tơ

Để có chất liệu âm nhạc mới và khác biệt, NS Minh Tơ và em trai là NS Đức Phú, người rất giỏi về âm nhạc đã quyết định sử dụng thêm chất liệu âm nhạc từ tuồng Quảng Đông cho các tuồng cải lương của Minh Tơ. “Bảng hiệu đoàn cải lương tuồng Tàu Khánh Hồng – Minh Tơ được đổi tên thành đoàn Cải lương Hồ Quảng Khánh Hồng - Minh Tơ từ đó”- NS Công Minh chia sẻ.

Khát vọng đổi mới dường chưa bao giờ dừng lại dù chỉ trong suy nghĩ của những người con gia tộc bầu Thắng. Đầu những năm 1960, cải lương lại gặp khó trước sự tấn công ồ ạt của phim ảnh đại vĩ tuyến từ Đài Loan, Ấn Độ. Trong “cái khó, ló cái khôn”, tuồng cải lương Lương Sơn Bá – Chúc Anh Đài đã được NS Đức Phú viết dựa trên bộ phim cùng tên do Đài Loan sản xuất.

Điều khác biệt nhất ở Lương Sơn Bá - Chúc Anh Đài là lần đầu tiên chất liệu âm nhạc của Đài Loan đã được đưa vào tuồng. Đây cũng là một trong những kịch bản được viết hoàn chỉnh hiếm hoi của đoàn Khánh Hồng – Minh Tơ giai đoạn trước năm 1975.

Một điều có lẽ ít khán giả biết, hầu hết tuồng tích của đoàn cải lương Hồ Quảng Minh Tơ trước năm 1975 đều được các nghệ sĩ tập theo lối “hát cương”. Tác giả chỉ đưa ra phần khung sườn của kịch bản gồm nội dung, tính cách nhân vật, quy định tình huống kịch, nhiệm vụ của nhân vật… trong từng lớp diễn. NS sẽ tự sáng tạo văn thoại và hát các bài ca dựa trên chất liệu âm nhạc được NS Đức Phú viết riêng cho Khánh Hồng - Minh Tơ

100 nam cai luong: Tu ganh hat boi Vinh Xuan Ban den doan cai luong Ho Quang Khanh Hong - Minh To
NS Công Minh - Thanh Sơn trong một chương trình của Đài truyền hình TP.HCM

Cho đến sau năm 1975, khi Đài Truyền hình TP.HCM yêu cầu các tuồng cải lương được ghi hình phải có kịch bản, các tuồng cải lương của đoàn Minh Tơ mới bắt đầu có kịch bản hoàn chỉnh và các NS thôi hát cương.

Và những bài học làm nghề

Nhắc lại những ký ức về Đình Cầu Quan, NS Trinh Trinh, thế hệ thứ năm của gia tộc Bầu Thắng – Minh Tơ nói cô vẫn nhớ như in không khí tập tuồng của cha mẹ và luôn ước ao có một ngày mình lại được sống trong không khí đó.

“Mỗi buổi tập tuồng cả đoàn hát phải có mặt. Mọi người im phăng phắc khi các NS đang tập tuồng trên sân khấu. Lớp diễn không có vai, NS ngồi dưới quan sát để học nghề. Vì lẽ đó, một NS có thể thuộc tuồng của tất cả các NS khác và khi có sự cố, đoàn hát không quá khó khăn để tìm được người thế vai’ - Trinh Trinh nói.

NS Thanh Thảo – lớp con cháu cùng thế hệ của NS Trinh Trinh cho biết thêm, từ nhỏ, chị em cô đã được ba mẹ dạy không được phép coi thường những vai diễn nhỏ. Có những nhân vật chỉ là rất phụ trong tuồng, chỉ xuất hiện vài phút trên SK nhưng lại rất quan trọng và đòi hỏi những kỹ năng mà đôi khi NS chuyên đảm nhận vai chính nhưng thiếu luyện tập cũng không thể thể hiện được.

100 nam cai luong: Tu ganh hat boi Vinh Xuan Ban den doan cai luong Ho Quang Khanh Hong - Minh To

5 cô đào thuộc thế hệ thứ năm của gia tộc Bầu Thắng - Minh Tơ (Thanh Thảo, Tú Sương, Quế Trân, Trinh Trinh và Ngọc Nga).

“Câu chuyện ba mẹ kể nhiều nhất cho chị em tôi nghe là đoàn hát của gia tộc gần như không có đào chính, kép chính. Đào chính, kép chính sẽ thay đổi ở từng vở và tuỳ thuộc vào khả năng, sự hợp vai của các NS. NS đóng đào kép chính ở tuồng này có thể xuống đào kép nhì, ba ở tuồng tiếp theo là chuyện bình thường ở Khánh Hồng – Minh Tơ. Những câu chuyện kể đó len sâu vào suy nghĩ không chỉ của chị em tôi mà còn của những người anh chị em họ khác trong gia tộc. Chúng tôi không nề hà vai chính phụ mà chỉ quan tâm phải làm sao để khán giả chấp nhận và yêu thương nhân vật của mình” – Thanh Thảo bộc bạch.

Có rất nhiều câu chuyện kể về sự nghiêm khắc của NSƯT Tú Sương khi truyền nghề cho hai con gái là Hồng Quyên và Tú Quyên. Những người không hiểu về gia tộc Bầu Thắng – Minh Tơ có thể ngờ vực rằng câu chuyện đã được báo chí thổi phồng, nhưng nếu hiểu sự nghiêm khắc có tính truyền thống từ gia tộc này sẽ thấy cách dạy con của NSUT Tú Sương như một lẽ đương nhiên.

100 nam cai luong: Tu ganh hat boi Vinh Xuan Ban den doan cai luong Ho Quang Khanh Hong - Minh To

NS Xuân Yến - Thanh Loan, hai cô đào nổi tiếng một thời của Khánh Hồng - Minh Tơ

Trong câu chuyện của mình, NS Công Minh không quên những lần anh em ông bị thầy dạy vũ đạo lấy giáo “gõ” đầu gối đau điếng vì mất tập trung khi tập luyện hoặc đứng sai thế. Giọng ông hóm hỉnh nhắc cả những lần bị ném dùi trống vì ca "đâm hơi", trật nhịp.

NS Công Minh: Ở Khánh Hồng - Minh Tơ, người tài sẽ được trân trọng như nhau, bất kể đó là người trong gia tộc hay chỉ là dâu, rể trong nhà. Từ nhỏ tôi đã cảm nhận được ông nội rất trân trọng NSND Thành Tôn dù dượng Thành Tôn chỉ là con rể. Những quyết định quan trọng liên quan đến Khánh Hồng – Minh Tơ luôn luôn có đủ mặt của bốn thành viên là NS Minh Tơ, NS Đức Phú, NSND Thành Tôn và NSND Thanh Tòng.

Là con bầu gánh, nhưng mấy anh em không ai được hưởng quyền ưu tiên mà đều giống hệt các học trò khác của thầy Minh Tơ, cũng phải làm quân lượm tiền, cầm cờ chạy hiệu, bắt ngựa… thậm chí học cả đánh trống, làm đèn, chỉnh âm thanh, đạo cụ, hậu đài….

Bởi, cha ông vẫn dạy các con: "Muốn giỏi nghề thì người NS phải biết tất cả những gì có liên quan đến nghề hát. Và phải biết hết mọi thứ để sau này không bị ai làm khó". Tiền lương của con bầu gánh cũng chỉ như mức của tất cả những NS, nhân viên khác. Để được tăng lương, phải làm được điều gì đặc biệt hoặc có những sáng tạo bất ngờ.

Có lẽ chính nhờ sự rèn giũa đó của NS Minh Tơ mà các con ông ngoài khả năng biểu diễn còn là những tên tuổi được đánh giá cao ở những lĩnh vực khác: NSND Thanh Tòng - người nổi tiếng với những kịch bản đề tài lịch sử, đánh dấu một bước ngoặt mới cho Khánh Hồng – Minh Tơ khi chuyển từ cải lương Hồ Quảng sang cải lương tuồng cổ; NS Minh Tâm tiếp nối công việc của chú Đức Phú, trở thành người viết nhạc cho hầu hết các vở cải lương tuồng cổ của NSND Thanh Tòng và đoàn cải lương Minh Tơ; NS Thanh Sơn là tên tuổi thường được chọn đầu tiên khi các đơn vị nghệ thuật, đoàn làm phim cần tìm cố vấn hoặc người dàn dựng những màn vũ đạo sân khấu; NS Công Minh lại được giới làm nghề biết đến với những bộ trang phục cổ trang được thiết kế, thực hiện tỉ mỉ, công phu với độ chính xác cao về bối cảnh, hoàn cảnh, tính cách nhân vật...

100 nam cai luong: Tu ganh hat boi Vinh Xuan Ban den doan cai luong Ho Quang Khanh Hong - Minh To

Hậu duệ đời thứ sáu của gia tộc Bầu Thắng - Minh Tơ

Ông Bầu Thắng tên thật là Nguyễn Văn Thắng (còn gọi là Hai Thắng, sinh năm 1895, tại làng Thuận Lễ, tỉnh Tân An) là con trai của anh kép Vĩnh và cô đào Xuân - đôi đào kép nổi tiếng của sân khấu hát bội. Lên SK từ khi còn nhỏ, đến năm 20 tuổi ông đã là một kép hát nổi tiếng khắp vùng lục tỉnh. Vợ ông Hai Thắng là bà Ngọc, vốn là một khán giả yêu mến tài năng của ông. 

Sau khi kết hôn, bà Ngọc đã khuyến khích ông Hai Thắng lập một ban hát riêng cho mình. Vợ chồng ông đã gom góp tất cả toàn bộ vốn liếng và vay mượn thêm để mua lại "xác" của một gánh hát bội, rồi tập họp đào kép để thành lập gánh hát Vĩnh Xuân Ban. Sau một thời gian đi lưu diễn, Vĩnh Xuân Ban đã về đóng đô ở Đình Cầu Quan – Sài Gòn. 

Không chỉ được biết đến trong vai trò một ông bầu nổi tiếng, NS Minh Tơ còn là người có tài năng vượt trội. Khoảng 4-5 tuổi, ông đã được đóng vai Lưu Kim Đồng trong vở tuồng Thất hiền quyến. Tài năng của ông ngày càng toả sáng khi có thể diễn tất cả các vai từ kép con đến kép lão và trở thành một trong những kép hát nổi tiếng của Sài Gòn với các vai diễn Lữ Bố, Dương Tôn Bảo, Cao Đổng Kim Lân, Quan Công, Cao Hoài Đức, Hoàng Phi Hổ, Bá Lý Hề… Các con của ông đều là những tên tuổi được nhiều công chúng yêu thích của SK cải lương: NSND Thanh Tòng, NS Xuân Yến, Thanh Loan, Thanh Sơn, Công Minh, Minh Tâm… Học trò của ông có rất nhiều người thành danh.

 Thảo Vân
(Ảnh tư liệu và gia đình cung cấp)

 

 


Nguồn tin: tcgd theo PNO
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Ý kiến bạn đọc

Mã an toàn:   Mã chống spamThay mới     

 
du lich

CHUYỂN ĐẾN WEBSITE...

DUY TRÌ TRANG WEB & GIÚP NSKK

Đăng nhập thành viên

NSMAU

Thăm dò ý kiến

Nữ nghệ sĩ thế hệ vàng được yêu thích nhất

Thanh Hương

Út Bạch Lan

Diệu Hiền

Ngọc Hương

Thanh Nga

Bạch Tuyết

Lệ Thủy

Mỹ Châu

Thanh Kim Huệ

Bích Hạnh

Xuân Lan

Bích Sơn

Ngọc Giàu

Mộng Tuyền

Thanh Thanh Hoa

animation

Facebook

NS ANIMATION NHO

Đam mê và quyền lực làm mới cải lương lịch sử

Sân khấu Kim Ngân vừa ra mắt vở cải lương lịch sử Đam mê và quyền lực (tác giả và đạo diễn: NSƯT Hoa Hạ) tại Nhà hát Bến Thành, quận 1.

 

‘Đường Đến Ánh Đèn Sân Khấu,’ kéo khán giả đến với cải lương

Sau hơn 15 năm vắng bóng trong địa hạt cải lương, nghệ nhân Trần Đông Phương “tái xuất giang hồ” tại Little Saigon với tuồng cải lương “Đường Đến Ánh Đèn Sân Khấu,” một nỗ lực của ông trong việc phục hồi vị trí xứng đáng cho bộ môn cải lương tại hải ngoại.

 

Cải lương miễn phí: Nên hay không?

Giới chuyên môn và nghệ sĩ sân khấu đang lo lắng về dự án cải lương miễn phí, bởi theo họ, đó không phải là cách để cứu sàn diễn của bộ môn nghệ thuật này

 

NSƯT Kim Tử Long dời live show vì Cung Văn hóa Hữu Nghị Việt Xô bị cháy

Chiều 2-10, NSƯT Kim Tử Long đã tổ chức buổi gặp gỡ báo chí giới thiệu về chương trình live show "Thánh đường sân khấu" của anh được tổ chức tại Hà Nội và TP HCM.

 

Đồng nghiệp, bạn bè thương tiếc NSND Thế Anh

Nhiều người trong giới văn nghệ sĩ bày tỏ sự thương tiếc khi hay tin NSND Thế Anh qua đời sáng 29-9 sau thời gian điều trị nhồi máu cơ tim.

 

Giới nghệ sĩ phản ứng khi cải lương được hát miễn phí tại rạp Hưng Đạo

Động thái này thể hiện rõ khát khao muốn chấn hưng cải lương trong tình cảnh đang èo uột. Người trong cuộc đã vận động và tìm kiếm mọi phương cách để tạo lại thói quen đến rạp xem cải lương của công chúng. Tuy nhiên, nhìn ở góc độ khác, có vẻ như quyết định này khiến nghệ sĩ trăn trở nhiều.

 

Nghệ sĩ Cẩm Thu: "Hát trên quê hương mình, cảm xúc nồng nàn lắm"

Tham gia dự án thiện nguyện mang lời ca tiếng hát phục vụ trẻ em mồ côi, nghệ sĩ Cẩm Thu từ Mỹ về Việt Nam đã tích cực đi tìm những hạt giống yêu thương.

 

Quách Thị Diễm Ngọc đoạt giải Chuông vàng vọng cổ 2019

Tối 29-9, tại Nhà hát Đài Truyền hình TP HCM, đêm chung kết xếp hạng và trao giải cuộc thi Chuông vàng vọng cổ lần thứ 14 – năm 2019 đã diễn ra. Thí sinh Quách Thị Diễm Ngọc – Cà Mau đã đoạt giải Chuông vàng vọng cổ 2019.

 

Vở "Giấc mộng đêm xuân" diễn miễn phí phục vụ khán giả

Nằm trong kế hoạch sáng đèn từ nay đến cuối năm 2019 của Nhà hát cải lương Trần Hữu Trang, vở "Giấc mộng đêm xuân" sẽ khởi động dự án tạo thói quen để khán giả đến rạp.

 

Đề cử giải Mai Vàng lần thứ 25-2019: Nhiều vở diễn ấn tượng

Có nhiều vở diễn tạo được dấu ấn đậm nét trong lòng công chúng, xứng đáng được đề cử tranh Giải Mai Vàng năm nay

 

Điều gì làm nên “Ấn tượng” ở “Ký ức vui vẻ”?

“Ấn tượng” là một hạng mục của Giải thưởng Truyền hình VTV Awards 2019. Hạng mục này đã được trao cho chương trình “Ký ức vui vẻ” (phát sóng lúc 20 giờ Chủ nhật hằng tuần trên kênh VTV3). Vậy điều gì làm nên “Ấn tượng” để “Ký ức vui vẻ”, một chương trình còn rất mới, vượt qua những đối thủ khác để đoạt giải thưởng?

 

Bị nhồi máu cơ tim, NSND Kim Cương cấp cứu

Ngày 21-9, gia đình đã đưa NSND Kim Cương vào cấp cứu tại Bệnh viện Tâm Đức, TP HCM trong tình trạng khó thở. Các bác sĩ chuyên khoa tim mạch đã chẩn đoán bà bị nhồi máu cơ tim.

 

Quách Thị Diễm Ngọc chứng minh bản thân là “con nhà nòi” chính hiệu

Đến với cuộc thi Chuông vàng vọng cổ 2019, Quách Thị Diễm Ngọc khiến người hâm mộ yêu mến qua các trích đoạn ngọt ngào, trữ tình, nhẹ nhàng rót vào lòng người nghe nhiều cung bậc cảm xúc.

 

CHUÔNG VÀNG VỌNG CỔ 2019 "Trai tài gái sắc" miền Bắc: "Đi thi là chính, đi học là... mười"

Tuy không sở hữu ưu thế "thiên thời, địa lợi" như những thí sinh ở khu vực miền Nam, hai giọng ca đến từ miền Bắc là Vũ Thị Nguyệt và Lê Trung Tuấn vẫn xuất sắc vượt qua gần 30 thí sinh để góp mặt trong vòng Chung kết Chuông vàng vọng cổ 2019.

 

Nghệ sĩ Trung Dân: "Sách của tôi mà in thì... đám tang tôi sẽ ít người đến!"

Nghệ sĩ Trung Dân đã viết về những người chầu chực bên đạo diễn để xin được đóng vai quần chúng. Song, khi trở thành đạo diễn có tên tuổi, họ đã gợi ý diễn viên "lên giường trước khi lên phim".

 

Diễn viên hài Thu Trang diễn... cải lương

Khi công bố diễn viên hài Thu Trang tham gia vở cải lương tuồng cổ "Dương Quý Phi" của cố soạn giản NSND Thế Châu, công chúng tỏ ra hoang mang