06:40 PST Thứ bảy, 19/01/2019
trang music

Menu

CLVNCOM English Edition
HÌNH MCHAU PMAI

Thống kê truy cập

Đang truy cậpĐang truy cập : 105

Thành viên online : 1

Máy chủ tìm kiếm : 3

Khách viếng thăm : 101


Hôm nayHôm nay : 6645

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 337105

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 14864609

Trang nhất » Tin Tức » Gìn Vàng Giữ Ngọc

100 năm cải lương: Từ gánh hát bội Vĩnh Xuân Ban đến đoàn cải lương Hồ Quảng Khánh Hồng - Minh Tơ

Đăng lúc: Thứ ba - 01/05/2018 07:54 - Đã xem: 1005
Hậu duệ

Hậu duệ

Hơn chín mươi năm kể từ gánh hát bội Vĩnh Xuân Ban về đóng đô ở Đình Cầu Quan, hành trình từ Vĩnh Xuân Ban đến Khánh Hồng - Minh Tơ là những ký ức tự hào của cả gia tộc Bầu Thắng.

Hành trình từ Vĩnh Xuân Ban đến Minh Tơ – Khánh Hồng dù không được ghi chép lại bằng sổ sách, nhưng mỗi chặng đường vẫn cứ hiển hiện thật rõ nét trong tâm trí các thế hệ hậu duệ của bầu Thắng.

Đó không chỉ là những ký ức đầy tự hào mà còn là những lời răn dạy về thái độ làm nghề và khát vọng giữ lửa đam mê của những người đi trước gởi gắm lại cho các thế hệ con cháu.

Những ký ức tự hào

Theo lời kể của nghệ sĩ (NS) Công Minh, khoảng giữa thập niên 20 của thế kỷ trước, ông bà nội của ông là bầu Thắng đã đưa gánh hát Vĩnh Xuân Ban về trụ tại đình Cầu Quan. Bà bầu Thắng là người rất giỏi quản lý nên chịu trách nhiệm lo toan mọi việc trong ngoài để chồng là nghệ sĩ Hai Thắng, vốn là một kép hát bội tài năng, tập trung cho nghề hát và huấn luyện nghề cho con cháu trong gia đình. Thời đó Vĩnh Xuân Ban dưới sự lèo lái của bà bầu Thắng đã trở thành một trong những gánh hát nổi tiếng của Sài Gòn.

100 nam cai luong: Tu ganh hat boi Vinh Xuan Ban den doan cai luong Ho Quang Khanh Hong - Minh To

NSND Thanh Tòng và Bo Bo Hoàng ở nhóm Đồng Ấu Minh Tơ (Ảnh: Huỳnh Công Minh)

Được cha dạy nghề, uốn nắn từ khi còn nhỏ, 5 trong số 8 người con của bầu Thắng là Minh Tơ, Khánh Hồng, Đức Phú, Huỳnh Mai (vợ của NSND Thành Tôn – PV) và Bạch Cúc đều nối nghiệp cha.

 

“Khi hát bội mất dần khán giả và ca ra bộ rồi đến cải lương như một làn gió mới thu hút đông đảo công chúng, gánh Vĩnh Xuân Ban của nội tôi đã cố gắng thích nghi. Cha mẹ tôi là NS Minh Tơ - Bảy Sự cùng các chú đã đi học hát cải lương để quay trở về cùng gầy dựng gánh hát với bà nội. Bắt đầu từ hình thức hát bội pha cải lương, phần âm nhạc được viết thêm những bài ca, điệu lý của cải lương. Cha tôi và các chú tìm cách đổi mới cách thức trình diễn, điệu bộ, cách ca, hát, dàn cảnh, y trang… lời văn và các bài ca cũng lược bỏ bớt câu chữ nho, thay bằng lời văn được sử dụng phổ biến trên tạp chí lúc bấy giờ. Cha tôi cũng thành lập nhóm cải lương từ nhóm Đồng ấu Minh Tơ để truyền dạy nghề hát cho con cháu trong gia đình và nhiều nghệ sĩ khác” – NS Công Minh nhắc lại câu chuyện ông vẫn thường được nghe các cô chú trong gia đình kể khi ông còn nhỏ.

Cải lương không bao giờ hết khó khăn, ngay cả ở thời điểm cải lương đang ở thời vàng son. Thập niên 40 – 50, rất nhiều gánh cải lương ra đời, tạo nên sự cạnh tranh gay gắt. Để tồn tại, mỗi gánh hát phải tìm cách lôi kéo khán giả bằng tuồng tích, lối biểu diễn trên sân khấu… Đoàn Minh Tơ – Khánh Hồng có được một lợi thế lớn khi thu nhận môt số nghệ sĩ của gánh hát Hong Kong ở lại Sài Gòn sau một chuyến lưu diễn.

Các NS này đã hướng dẫn nghệ sĩ trong đoàn hát những động tác vũ đạo, múa giáo, đánh gươm… được sử dụng ở các tuồng hát có xuất xứ từ Quảng Đông. Những chất liệu này rất phù hợp trong bối cảnh nhiều đoàn hát có tuồng được sáng tác dựa trên nội dung các câu truyện của Trung Quốc.

100 nam cai luong: Tu ganh hat boi Vinh Xuan Ban den doan cai luong Ho Quang Khanh Hong - Minh To

Câu thơ yên ngựa- một trong những tuồng cải lương nổi tiếng của gia tộc bầu Thắng- Minh Tơ

Để có chất liệu âm nhạc mới và khác biệt, NS Minh Tơ và em trai là NS Đức Phú, người rất giỏi về âm nhạc đã quyết định sử dụng thêm chất liệu âm nhạc từ tuồng Quảng Đông cho các tuồng cải lương của Minh Tơ. “Bảng hiệu đoàn cải lương tuồng Tàu Khánh Hồng – Minh Tơ được đổi tên thành đoàn Cải lương Hồ Quảng Khánh Hồng - Minh Tơ từ đó”- NS Công Minh chia sẻ.

Khát vọng đổi mới dường chưa bao giờ dừng lại dù chỉ trong suy nghĩ của những người con gia tộc bầu Thắng. Đầu những năm 1960, cải lương lại gặp khó trước sự tấn công ồ ạt của phim ảnh đại vĩ tuyến từ Đài Loan, Ấn Độ. Trong “cái khó, ló cái khôn”, tuồng cải lương Lương Sơn Bá – Chúc Anh Đài đã được NS Đức Phú viết dựa trên bộ phim cùng tên do Đài Loan sản xuất.

Điều khác biệt nhất ở Lương Sơn Bá - Chúc Anh Đài là lần đầu tiên chất liệu âm nhạc của Đài Loan đã được đưa vào tuồng. Đây cũng là một trong những kịch bản được viết hoàn chỉnh hiếm hoi của đoàn Khánh Hồng – Minh Tơ giai đoạn trước năm 1975.

Một điều có lẽ ít khán giả biết, hầu hết tuồng tích của đoàn cải lương Hồ Quảng Minh Tơ trước năm 1975 đều được các nghệ sĩ tập theo lối “hát cương”. Tác giả chỉ đưa ra phần khung sườn của kịch bản gồm nội dung, tính cách nhân vật, quy định tình huống kịch, nhiệm vụ của nhân vật… trong từng lớp diễn. NS sẽ tự sáng tạo văn thoại và hát các bài ca dựa trên chất liệu âm nhạc được NS Đức Phú viết riêng cho Khánh Hồng - Minh Tơ

100 nam cai luong: Tu ganh hat boi Vinh Xuan Ban den doan cai luong Ho Quang Khanh Hong - Minh To
NS Công Minh - Thanh Sơn trong một chương trình của Đài truyền hình TP.HCM

Cho đến sau năm 1975, khi Đài Truyền hình TP.HCM yêu cầu các tuồng cải lương được ghi hình phải có kịch bản, các tuồng cải lương của đoàn Minh Tơ mới bắt đầu có kịch bản hoàn chỉnh và các NS thôi hát cương.

Và những bài học làm nghề

Nhắc lại những ký ức về Đình Cầu Quan, NS Trinh Trinh, thế hệ thứ năm của gia tộc Bầu Thắng – Minh Tơ nói cô vẫn nhớ như in không khí tập tuồng của cha mẹ và luôn ước ao có một ngày mình lại được sống trong không khí đó.

“Mỗi buổi tập tuồng cả đoàn hát phải có mặt. Mọi người im phăng phắc khi các NS đang tập tuồng trên sân khấu. Lớp diễn không có vai, NS ngồi dưới quan sát để học nghề. Vì lẽ đó, một NS có thể thuộc tuồng của tất cả các NS khác và khi có sự cố, đoàn hát không quá khó khăn để tìm được người thế vai’ - Trinh Trinh nói.

NS Thanh Thảo – lớp con cháu cùng thế hệ của NS Trinh Trinh cho biết thêm, từ nhỏ, chị em cô đã được ba mẹ dạy không được phép coi thường những vai diễn nhỏ. Có những nhân vật chỉ là rất phụ trong tuồng, chỉ xuất hiện vài phút trên SK nhưng lại rất quan trọng và đòi hỏi những kỹ năng mà đôi khi NS chuyên đảm nhận vai chính nhưng thiếu luyện tập cũng không thể thể hiện được.

100 nam cai luong: Tu ganh hat boi Vinh Xuan Ban den doan cai luong Ho Quang Khanh Hong - Minh To

5 cô đào thuộc thế hệ thứ năm của gia tộc Bầu Thắng - Minh Tơ (Thanh Thảo, Tú Sương, Quế Trân, Trinh Trinh và Ngọc Nga).

“Câu chuyện ba mẹ kể nhiều nhất cho chị em tôi nghe là đoàn hát của gia tộc gần như không có đào chính, kép chính. Đào chính, kép chính sẽ thay đổi ở từng vở và tuỳ thuộc vào khả năng, sự hợp vai của các NS. NS đóng đào kép chính ở tuồng này có thể xuống đào kép nhì, ba ở tuồng tiếp theo là chuyện bình thường ở Khánh Hồng – Minh Tơ. Những câu chuyện kể đó len sâu vào suy nghĩ không chỉ của chị em tôi mà còn của những người anh chị em họ khác trong gia tộc. Chúng tôi không nề hà vai chính phụ mà chỉ quan tâm phải làm sao để khán giả chấp nhận và yêu thương nhân vật của mình” – Thanh Thảo bộc bạch.

Có rất nhiều câu chuyện kể về sự nghiêm khắc của NSƯT Tú Sương khi truyền nghề cho hai con gái là Hồng Quyên và Tú Quyên. Những người không hiểu về gia tộc Bầu Thắng – Minh Tơ có thể ngờ vực rằng câu chuyện đã được báo chí thổi phồng, nhưng nếu hiểu sự nghiêm khắc có tính truyền thống từ gia tộc này sẽ thấy cách dạy con của NSUT Tú Sương như một lẽ đương nhiên.

100 nam cai luong: Tu ganh hat boi Vinh Xuan Ban den doan cai luong Ho Quang Khanh Hong - Minh To

NS Xuân Yến - Thanh Loan, hai cô đào nổi tiếng một thời của Khánh Hồng - Minh Tơ

Trong câu chuyện của mình, NS Công Minh không quên những lần anh em ông bị thầy dạy vũ đạo lấy giáo “gõ” đầu gối đau điếng vì mất tập trung khi tập luyện hoặc đứng sai thế. Giọng ông hóm hỉnh nhắc cả những lần bị ném dùi trống vì ca "đâm hơi", trật nhịp.

NS Công Minh: Ở Khánh Hồng - Minh Tơ, người tài sẽ được trân trọng như nhau, bất kể đó là người trong gia tộc hay chỉ là dâu, rể trong nhà. Từ nhỏ tôi đã cảm nhận được ông nội rất trân trọng NSND Thành Tôn dù dượng Thành Tôn chỉ là con rể. Những quyết định quan trọng liên quan đến Khánh Hồng – Minh Tơ luôn luôn có đủ mặt của bốn thành viên là NS Minh Tơ, NS Đức Phú, NSND Thành Tôn và NSND Thanh Tòng.

Là con bầu gánh, nhưng mấy anh em không ai được hưởng quyền ưu tiên mà đều giống hệt các học trò khác của thầy Minh Tơ, cũng phải làm quân lượm tiền, cầm cờ chạy hiệu, bắt ngựa… thậm chí học cả đánh trống, làm đèn, chỉnh âm thanh, đạo cụ, hậu đài….

Bởi, cha ông vẫn dạy các con: "Muốn giỏi nghề thì người NS phải biết tất cả những gì có liên quan đến nghề hát. Và phải biết hết mọi thứ để sau này không bị ai làm khó". Tiền lương của con bầu gánh cũng chỉ như mức của tất cả những NS, nhân viên khác. Để được tăng lương, phải làm được điều gì đặc biệt hoặc có những sáng tạo bất ngờ.

Có lẽ chính nhờ sự rèn giũa đó của NS Minh Tơ mà các con ông ngoài khả năng biểu diễn còn là những tên tuổi được đánh giá cao ở những lĩnh vực khác: NSND Thanh Tòng - người nổi tiếng với những kịch bản đề tài lịch sử, đánh dấu một bước ngoặt mới cho Khánh Hồng – Minh Tơ khi chuyển từ cải lương Hồ Quảng sang cải lương tuồng cổ; NS Minh Tâm tiếp nối công việc của chú Đức Phú, trở thành người viết nhạc cho hầu hết các vở cải lương tuồng cổ của NSND Thanh Tòng và đoàn cải lương Minh Tơ; NS Thanh Sơn là tên tuổi thường được chọn đầu tiên khi các đơn vị nghệ thuật, đoàn làm phim cần tìm cố vấn hoặc người dàn dựng những màn vũ đạo sân khấu; NS Công Minh lại được giới làm nghề biết đến với những bộ trang phục cổ trang được thiết kế, thực hiện tỉ mỉ, công phu với độ chính xác cao về bối cảnh, hoàn cảnh, tính cách nhân vật...

100 nam cai luong: Tu ganh hat boi Vinh Xuan Ban den doan cai luong Ho Quang Khanh Hong - Minh To

Hậu duệ đời thứ sáu của gia tộc Bầu Thắng - Minh Tơ

Ông Bầu Thắng tên thật là Nguyễn Văn Thắng (còn gọi là Hai Thắng, sinh năm 1895, tại làng Thuận Lễ, tỉnh Tân An) là con trai của anh kép Vĩnh và cô đào Xuân - đôi đào kép nổi tiếng của sân khấu hát bội. Lên SK từ khi còn nhỏ, đến năm 20 tuổi ông đã là một kép hát nổi tiếng khắp vùng lục tỉnh. Vợ ông Hai Thắng là bà Ngọc, vốn là một khán giả yêu mến tài năng của ông. 

Sau khi kết hôn, bà Ngọc đã khuyến khích ông Hai Thắng lập một ban hát riêng cho mình. Vợ chồng ông đã gom góp tất cả toàn bộ vốn liếng và vay mượn thêm để mua lại "xác" của một gánh hát bội, rồi tập họp đào kép để thành lập gánh hát Vĩnh Xuân Ban. Sau một thời gian đi lưu diễn, Vĩnh Xuân Ban đã về đóng đô ở Đình Cầu Quan – Sài Gòn. 

Không chỉ được biết đến trong vai trò một ông bầu nổi tiếng, NS Minh Tơ còn là người có tài năng vượt trội. Khoảng 4-5 tuổi, ông đã được đóng vai Lưu Kim Đồng trong vở tuồng Thất hiền quyến. Tài năng của ông ngày càng toả sáng khi có thể diễn tất cả các vai từ kép con đến kép lão và trở thành một trong những kép hát nổi tiếng của Sài Gòn với các vai diễn Lữ Bố, Dương Tôn Bảo, Cao Đổng Kim Lân, Quan Công, Cao Hoài Đức, Hoàng Phi Hổ, Bá Lý Hề… Các con của ông đều là những tên tuổi được nhiều công chúng yêu thích của SK cải lương: NSND Thanh Tòng, NS Xuân Yến, Thanh Loan, Thanh Sơn, Công Minh, Minh Tâm… Học trò của ông có rất nhiều người thành danh.

 Thảo Vân
(Ảnh tư liệu và gia đình cung cấp)

 

 


Nguồn tin: tcgd theo PNO
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Ý kiến bạn đọc

Mã an toàn:   Mã chống spamThay mới     

 
du lich

CHUYỂN ĐẾN WEBSITE...

Ủng hộ quỹ cây mùa xuân NS 2019

Đăng nhập thành viên

NSMAU

Thăm dò ý kiến

Nữ nghệ sĩ thế hệ vàng được yêu thích nhất

Thanh Hương

Út Bạch Lan

Diệu Hiền

Ngọc Hương

Thanh Nga

Bạch Tuyết

Lệ Thủy

Mỹ Châu

Thanh Kim Huệ

Bích Hạnh

Xuân Lan

Bích Sơn

Ngọc Giàu

Mộng Tuyền

Thanh Thanh Hoa

animation

Facebook

NS ANIMATION NHO

Nỗi buồn hậu 'trăm năm'- Giọt nước mắt đêm tôn vinh

Ngay cả với thầy mình mà mình còn vô cảm thì làm sao chịu trách nhiệm cho một chương trình tri ân Tổ nghiệp?

 

Đêm tôn vinh 100 năm hình thành và phát triển nghệ thuật cải lương

Tối 13-1, tại phố đi bộ Nguyễn Huệ (quận 1, TPHCM) đã diễn ra chương trình giao lưu, biểu diễn, tôn vinh 100 năm hình thành và phát triển nghệ thuật sân khấu cải lương. Đến dự có các đồng chí: Trương Tấn Sang, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Chủ tịch nước; Lê Thanh Hải, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Bí thư Thành ủy TPHCM; Võ Văn Thưởng, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương; Nguyễn Thiện Nhân, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TPHCM; Nguyễn Thành Phong, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND TPHCM; Trương Thị Ánh, Phó Chủ tịch HĐND TPHCM; Thân Thị Thư, Trưởng ban Tuyên giáo Thành ủy TPHCM; Nguyễn Thành Trung, Phó chủ tịch UBMTTQ TPHCM; cùng đại diện lãnh đạo các sở, ban, ngành, đoàn thể TPHCM; lãnh đạo Sở VH-TT-DL các tỉnh, thành lân cận, các nghệ sĩ cải lương và đông đảo công chúng mộ điệu.

 

Nghệ sĩ tranh Giải Mai Vàng 2018 nói trước giờ G: Đủ cung bậc cảm xúc!

Ai cũng mong chờ điều may mắn đến với mình trong lễ trao Giải Mai Vàng 2018 tối 12-1 tại Nhà hát TP

 

Tết đến sớm với nghệ sĩ lão thành

Chiều 10-1, Công đoàn Sở Văn hóa và Thể thao (VH-TT) TP HCM đã tổ chức đưa đoàn y - bác sĩ Bệnh viện quận Thủ Đức đến khám bệnh và phát thuốc cho các nghệ sĩ lão thành tại Khu Dưỡng lão nghệ sĩ TP.

 

Góc nhìn mới về "Ngao sò ốc hến"

Tối 7-1, Nhà hát kịch TP HCM đã ra mắt vở diễn mới mang tên "Nàng Hến tầm duyên" của tác giả Vương Huyền Cơ (đạo diễn Lê Diễn) - một góc nhìn mới của nữ tác giả, thể hiện tính thời sự vào một câu chuyện kịch vốn đã quen thuộc với khán giả.

 

Nghệ sĩ khóc thương danh hài Mạnh Tràng

Nghệ sĩ Mạnh Tràng, sau thời gian điều trị bệnh ung thư gan tại BV Đại học Y dược TP HCM, đã ra đi lúc 0 giờ 10 ngày 7-1. Hưởng dương 53 tuổi. Nghệ sĩ đồng nghiệp đã bày tỏ nhiều cảm xúc trước sự ra đi đột ngột của anh.

 

Minh Vương, Lệ Thủy, Ngọc Giàu, Hồng Nga hội ngộ "Vọng trăng xưa"

Trưa 7-1, 4 danh ca Lệ Thủy, Minh Vương, Ngọc Giàu, Hồng Nga đã lên sàn tập tiết mục ca cảnh "Vọng trăng xưa" của soạn giả Hoàng Song Việt cho chương trình chào mừng kỷ niệm 100 năm sân khấu cải lương.

 

Liên Bỉnh Phát: Tay ngang đóng phim đoạt giải thưởng

Liên Bỉnh Phát hạnh phúc khi liên tục nhận được các giải thưởng cho vai diễn "giang hồ gốc cải lương" Dũng Thiên Lôi trong phim "Song lang".

 

NS Hồng Nga: "Cần cơ chế cho tác giả sáng tác cải lương"

Bà trở về nước để chuẩn bị tham gia các hoạt động chào mừng sự kiện 100 năm sân khấu cải lương do TP HCM tổ chức tối 13 và 14-1 và đã nói những điều trăn trở.

 

20 mốc đáng nhớ của cải lương 100 năm

CLVNCOM - 20 mốc đáng nhớ của cải lương 100 năm: từ ca ra bộ đến gánh hát đầu tiên:

 

Minh Cảnh về nước, nghệ sĩ cải lương hân hoan đón chào

Sau 14 năm biền biệt, đây là lần thứ hai nghệ sĩ cải lương Minh Cảnh về nước. Tuy chưa có được giấy phép biểu diễn nhưng công chúng và giới nghệ sĩ cải lương luôn hân hoan chào đón ông.

 

Tái hiện hoành tráng vở cải lương kinh điển "Máu nhuộm sân chùa"

Tối 30-12, chào mừng năm mới 2019, đoàn 3 Nhà hát cải lương Trần Hữu Trang đã diễn vở cải lương "Máu nhuộm sân chùa". NSƯT Tú Sương cùng các diễn viên dồn hết tâm lực cho vở cải lương kinh điển này với mong muốn nhà hát sẽ sáng đèn liên tục.

 

Sân khấu cải lương thời khủng hoảng

Sau giai đoạn nhà nhà xem cải lương, người người mê cải lương, là giai đoạn sàn diễn thể hiện sự chậm chân khi song hành cùng cuộc sống. Qua thời hưng thịnh, sân khấu cải lương bước vào khủng hoảng vì thiếu kịch bản mới, chất lượng; mất dần những rạp hát; bị lấn át bởi nhiều loại hình giải trí hiện đại…

 

Vầng trăng cổ nhạc 202: Thương quá Hậu Giang

Chương trình Vầng trăng cổ nhạc tháng 12 sẽ diễn ra tại Hậu Giang vào lúc 20g tối nay (30/12), trực tiếp trên sóng HTV1 và HTV9.

 

Cải Lương Một Thời Thịnh Suy

Thập niên 1960 thế kỷ trước có thể coi là thời kỳ hoàng kim của sân khấu cải lương Sài Gòn và miền Nam nói chung. Trong năm 1966, toàn miền Nam có 92 gánh cải lương lớn nhỏ, trụ ở Sài Gòn và các tỉnh. Báo Chánh Đạo số tất niên chốt hạ bằng một câu: “Đi đâu cũng gặp hát cải lương!”.

 

Cải Lương Rực Rỡ Thời Vàng Son

Thời hoàng kim, cải lương đi vào đời sống người dân bằng sức sống mạnh mẽ, lan tỏa rộng khắp làng xóm, phố phường, làm sinh động không gian sinh hoạt văn hóa nghệ thuật từ thành thị đến nông thôn. Từ sân khấu cải lương đã tạo nên những lớp nghệ sĩ tài danh mà tên tuổi sống mãi với thời gian.