10:31 PDT Thứ hai, 24/09/2018
trang music

Menu

CLVNCOM English Edition
HÌNH MCHAU PMAI

Thống kê truy cập

Đang truy cậpĐang truy cập : 53

Máy chủ tìm kiếm : 3

Khách viếng thăm : 50


Hôm nayHôm nay : 7764

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 400369

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 12546675

Trang nhất » Tin Tức » Gìn Vàng Giữ Ngọc

Vũ Linh giải mã sự giống nhau đến kỳ lạ với Vũ Luân

Vũ Linh giải mã sự giống nhau đến kỳ lạ với Vũ Luân

Về nước sau thời gian định cư tại Mỹ, NSƯT Vũ Luân đã đến thăm người cha nuôi là NSƯT Vũ Linh. Hai nghệ sĩ này có nhiều nét tương đồng kỳ lạ từ giọng ca đến ngoại hình.

Xem tiếp...

Đinh Bằng Phi: Vương mang gánh nghĩa, gánh tình

Đăng lúc: Thứ sáu - 17/08/2018 19:11 - Đã xem: 320
ĐBP

ĐBP

NSND Đinh Bằng Phi nói hát bội quá nghèo nên tâm huyết của nghệ sĩ cũng bị bào mòn. Đó là điều ông lo cho sự tồn vong của môn nghệ thuật có hơn 100 tuổi này
Deewatch Wedding Watches and Bracelets

Là bậc trưởng thượng của ngành nghệ thuật hát bội hiện nay nhưng bao giờ bắt đầu một cuộc trò chuyện, ông cũng nhấn mạnh gốc gác của mình không phải là con nhà nòi mà là một anh "tay ngang" vượt qua rào cản khắc nghiệt của gia tộc đến với hát bội như một định mệnh gắn kết suốt cuộc đời. Ông luôn tự hào vì điều đó.

Bước qua lời nguyền của dòng tộc

Cụ thân sinh của ông tên Đinh Văn Đương, một công chức thời Pháp thuộc, làm việc tại Kho bạc Sài Gòn. Mẹ ông là Trần Kim Nở vốn là người chịu thương chịu khó, làm nội trợ lo cho chồng con. Gia đình không dính dáng gì đến hát bội. Nhưng vì ông xem nhiều, học nghề hát bội thông qua phương pháp thính thị rồi bắt chước làm theo. Đoàn hát nào về mái đình gần nhà, ông đều bỏ ăn để đi xem cho bằng được các vở tuồng. Không những thế, ông còn tìm mua sách, xin các kịch bản hát bội về đọc ngấu nghiến. Đam mê của ông không nhận được sự đồng ý của cha mẹ. Ông bị ngăn cấm khi biết có liên hệ với người của hát bội. Cha ông xem nghề hát là "xướng ca vô loài", còn mẹ ông vẫn nặng lòng với câu chuyện chất chứa thù hận của gia tộc đối với hát bội. Người con gái xinh đẹp nhất làng mà ông gọi là bà cố bên ngoại vì mê anh kép hát bội đã bỏ nhà trốn theo đoàn hát. Cả gia đình báo làng xã, đốt đuốc đi tìm cả đêm để bắt cho bằng được cô gái mang về. Bị chia cắt tình duyên, cô gái về nhà giam mình trong phòng, không ăn uống, miệng cứ lảm nhảm một mình. Người trong nhà mời thầy cúng đến trục hồn ma, vì cho rằng cô gái bị "ma hát bội" nhập. Hồn con ma đâu không thấy chỉ thấy cô gái bị chết chìm dưới mương do thầy cúng và đám rước bất cẩn gây ra. Từ đó, gia đình sinh ra thù oán hát bội. Ông đau xót khi chịu nhiều cấm đoán từ gia đình. Nhưng rồi xóm Xẻo Lò - Sa Đéc vẫn có một thanh niên dám bước qua lời nguyền của gia tộc, dấn thân vào hát bội chính là ông.

Đinh Bằng Phi: Vương mang gánh nghĩa, gánh tình - Ảnh 1.

NSND Đinh Bằng Phi tự vẽ mặt tuồng cho mình trong sự hoài niệm

"Tôi luôn ghi nhớ câu chuyện mẹ kể về cái chết oan ức của bà cố. Nhưng không hiểu sao ma lực của nghệ thuật hát bội đã lôi cuốn và ràng buộc tôi cả đời. Tôi lạy tạ lỗi tổ tiên rằng nếu hát bội đã vô tình gây oan trái cho gia tộc thì nay tôi xin được gánh hết phần tội lỗi đó. Dù khi thề nguyền, tôi chẳng biết mình có gánh nổi oan khiên đó không nhưng tôi biết cốt lõi của hát bội chắc chắn là một thế giới tốt đẹp, vở tuồng ca ngợi trung, hiếu, tiết, nghĩa thì làm sao xấu xa được" - ông hồi tưởng.

Đinh Bằng Phi: Vương mang gánh nghĩa, gánh tình - Ảnh 2.

NSND Đinh Bằng Phi và học trò - NSƯT Ngọc Nga bên tấm tranh vẽ vai tuồng của mình

Nhớ ơn những người thầy

Trong ký ức, ông luôn nhớ ơn người thầy đã cổ vũ mình dấn thân vào hát bội là nhà báo Dương Tử Giang, chủ bút Báo Duy Tân ở Sài Gòn. Tờ báo này đã đăng truyện ngắn đầu tay của ông mang tên "Người anh quý" năm 1955. Khi ấy ông tròn 17 tuổi, đang theo học chương trình Cao tiểu Đông Dương tại Trường Pétrus Trương Vĩnh Ký. Trong lời bình cho truyện ngắn, nhà báo Dương Tử Giang đánh giá ông là cây bút trẻ có câu chuyện đơn giản nhưng cảm động. Rồi khi nhận kịch bản hát bội "Phạm Ngũ Lão tòng quân", cho in trên Báo Duy Tân, nhà báo Dương Tử Giang đã mời ông đến nhà in Nguyễn Năng Thân trên đường Trần Hưng Đạo để gặp gỡ và trao đổi. Nhà báo không ngờ người mình gặp là một thanh niên 17 tuổi mà trước đó khi đọc, nghĩ tác giả là một ông già am hiểu cổ văn mới viết được như thế. Từ đó, nhà báo đã động viên ông tiếp tục sáng tác. "Nhà báo ca ngợi vốn tuồng quý của ông cha, cộng với chiến tích đánh đuổi giặc ngoại xâm của dân tộc mình là một kho tàng quý nhưng sẽ mai một nếu không có người tiếp nối. Tôi còn nhớ ông nắm chặt tay tôi nói nếu em biết thưởng thức, suy nghĩ, đam mê thì sau này còn hy vọng có người lo cho hát bội" - ông nhớ lại lời người thầy mà mình mang ơn, trong niềm xúc động.

Nếu ở lĩnh vực sáng tác kịch bản tuồng, NSND Đinh Bằng Phi may mắn gặp được nhà báo Dương Tử Giang thì ở lĩnh vực biểu diễn, ông xem các nghệ sĩ thời ấy đều là thầy của mình. Bởi, ông xem đi xem lại nhiều vở tuồng, nhận thấy chất văn học biền ngẫu được sử dụng đều lấy từ nho học và dùng quá nhiều chữ Hán. Có những chữ không hiểu, ông lân la tìm các nghệ sĩ trong hậu trường để nhờ họ cắt nghĩa. Người này không chỉ, ông tìm người khác. Rồi ông lao vào học chữ Hán, món nợ mà ông cho rằng mãi đến năm 1977 mới trả dứt, khi học hết những gì cơ bản nhất về chữ Hán để hiểu và dịch nghĩa một cách chính xác. "Từ những người thầy là nghệ sĩ biểu diễn, tôi đã vững tin bước lên sân khấu. Vì tôi nghĩ muốn viết tuồng hát bội hay, phải biết hát, dù ít, dù nhiều. Những trải nghiệm trên sân khấu giúp tôi mạnh dạn vận dụng kiến thức để điều chỉnh, cắt bỏ những câu từ tối nghĩa, những rề rà trong nói lối, dài dòng không cần thiết trong câu hát của người xưa. Không phải tôi cho rằng người xưa lạc hậu, mà vì để hát bội tiếp cận với giới trẻ như tôi lúc đó, nó phải có sự cập nhật. Nhà báo Dương Tử Giang đã từng nói với tôi, hát bội muốn dựng các tuồng sử Việt Nam để truyền tinh thần yêu nước đến giới trẻ thì câu chữ không thể đánh đố họ, mà phải dễ hiểu" - ông nhớ lại.

Ông lân la làm quen với các tài danh hát bội như: Cô Ba Út, Năm Đồ, Hai Nhỏ, Năm Sa Đéc, Hữu Thoại, Minh Tơ, Thành Tôn…để làm dày thêm cho mình vốn nghề. "Đâu phải sống lâu thì cứ lên lão làng, tri thức của người nghệ sĩ chính là đích đến. NSND Thành Tôn đã dạy tôi điều đó" - ông xúc động nhắc đến một thế hệ tiền bối.

Sau này, 2 người thầy ông thọ giáo trong việc sáng tác những kịch bản dành cho thanh thiếu niên và đưa hát bội vào học đường chính là NSND Mịch Quang và nhà nghiên cứu Hoàng Châu Ký.

Nghèo xơ xác vẫn theo đuổi đến cùng

Phần lớn nghệ sĩ hát bội chịu cảnh nghèo xơ xác. Chẳng ai giàu có từ nghề này. Một lần về diễn cùng gánh hát bội ở Vũng Tàu, ông bắt gặp người ăn mày ngồi bên vỉa hè nơi một ngôi chợ đông đúc. Ông lão không van xin, chỉ đặt nón lá trước mặt, bày biện đồ hát bội ra, lặng lẽ ngồi hóa trang từng gương mặt tuồng. Người đi chợ thấy lạ nên bu lại. Họ thương một kép hát về chiều, không còn gánh hát bội nào cưu mang, sống kiếp ăn mày nhưng không cầu xin, mà hóa thân thật đẹp các vai tuồng hồi trẻ mình từng hát. Đó là một nghệ sĩ tên tuổi, khi hát bội không còn hưng thịnh, đã chọn cách ăn mày theo kiểu… hát bội để có cơm ăn. Một thời gian sau, không còn đủ sức để làm tuồng, đôi tay bắt đầu run, lão nghệ sĩ ra chợ cất tiếng hát sầu não nghe xé ruột, xé gan: "Lao xao sóng vỗ ngọn tùng, gian nan là nợ anh hùng phải vay… Vì vương mang gánh nghĩa, gánh tình. Phải lịu địu tay bồng tay ẵm. Xót thương nghề, biển thẳm non cao". Nghe đâu sau đó không lâu, ông lão ấy qua đời, được bà con chôn cất ở một góc đình.

Thân phận nghề hát bội là thế nhưng khi dấn thân vào rồi thì khó mà rứt ra. Ông cũng nhìn lại đời mình vì yêu hát bội mà từ bỏ nghề giáo truyền dạy con chữ cho trẻ quay về gánh hát, lập ban hát bội sống bằng thóc gạo, muối mắm của dân các làng chài...

Canh cánh nỗi lo

Ông đưa tôi xem những trang bản thảo soạn về giáo trình giảng dạy hát bội và hàng trăm vở tuồng đã biên soạn, sáng tác. Tất cả đều ố vàng theo thời gian. Ông nghẹn ngào: "Tuần rồi nhận được email của một trong 4 học trò ở Pháp, họ chọn hát bội Việt Nam để làm luận án tiến sĩ. Trong khi người Pháp trân quý viên ngọc của chúng ta thì do nhiều hoàn cảnh, nguyên nhân mà chúng ta để viên ngọc lu mờ theo thời gian".

Nỗi lo sợ nhất đời ông là hát bội chết do chính sự nhận thức trong giáo dục khiến người trẻ thờ ơ. "Nếu đã xem là di sản, đưa vào bảo tàng thì việc trước hết là phải làm cho xứng cái danh bảo tàng. Cải lương có 100 năm thì hát bội đã hơn một thế kỷ" - ông bày tỏ .

"Hát bội quá nghèo nên tâm huyết của nghệ sĩ cũng bị bào mòn" - ông nói trong nước mắt.

 

Các học trò ông hiểu được tâm nguyện của thầy, họ đã hứa cùng nhau đồng hành cùng ông. NSƯT Ngọc Nga nói: "Chúng tôi sẽ cùng thầy làm hết sức hết lòng để đưa hát bội đến gần công chúng trẻ".

Ông bày tỏ niềm vui vì còn có người đồng hành cùng mình. Giới sinh viên trẻ vẫn có người biểu lộ niềm say mê hát bội qua những đề án nghiên cứu bảo tồn, họ tìm đến ông để xin được đỡ đầu làm luận án tốt nghiệp cao học. Trong số đó có cả những họa sĩ trẻ, họ biểu hiện tình cảm dành cho hát bội qua các tác phẩm của mình. "Tôi chết nhắm mắt được rồi, khi có sinh viên, dẫu là quá ít, vẫn còn yêu cái nghề "biển thẳm non cao" mà tôi đã dấn thân vào" - ông cười mãn nguyện. 

Nguyện vọng cuối đời

Tay ông nâng niu những bức họa chân dung về mình, do nhóm họa sĩ trẻ TP HCM vẽ tặng, tươi cười nói: "Vậy là phòng tư liệu hình ảnh của tôi sẽ có thêm nhiều bức họa tuồng mà tôi ưng ý". Ở tuổi 80, đôi mắt đã mờ đục, muốn đọc, ông phải dùng đến kính lúp. Thế mà chưa bao giờ ông có suy nghĩ thôi không sáng tác, viết lách.

Nguyện vọng cuối đời của ông là xây dựng một phòng trưng bày những hình ảnh tư liệu, tạo không gian đặc trưng của hát bội đối với những ai yêu thích bộ môn nghệ thuật này. Và trên hết vẫn là hiệu quả của việc trao truyền những kinh nghiệm quý báu cho thế hệ trẻ, để họ biết nâng niu, gìn giữ giá trị nghệ thuật hát bội của dân tộc.

Bài và ảnh: Thanh Hiệp

Nguồn tin: tcgd theo NLĐ
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Ý kiến bạn đọc

Mã an toàn:   Mã chống spamThay mới     

 
du lich

CHUYỂN ĐẾN WEBSITE...

Đăng nhập thành viên

NSMAU

Thăm dò ý kiến

Bạn ưa thích giọng ca nam nghệ sĩ nào của thế hệ vàng nhất?

Út Trà Ôn

Hữu Phước

Thành Được

Thanh Hải

Minh Cảnh

Phương Quang

Thanh Sang

Minh Phụng

Minh Vương

Hùng Cường

Tấn Tài

Dũng Thanh Lâm

animation

Facebook

NS ANIMATION NHO

Vũ Linh giải mã sự giống nhau đến kỳ lạ với Vũ Luân

Về nước sau thời gian định cư tại Mỹ, NSƯT Vũ Luân đã đến thăm người cha nuôi là NSƯT Vũ Linh. Hai nghệ sĩ này có nhiều nét tương đồng kỳ lạ từ giọng ca đến ngoại hình.

 

Soạn giả Nguyên Thảo cấp cứu vì ung thư ruột

Soạn giả Nguyên Thảo, cha đẻ của vở cải lương "Xin một lần yêu nhau" với nhân vật nổi tiếng Âu Thiên Vũ, đang cấp cứu vì bị ung thư ruột.

 

Vĩnh Sơn - trọn lòng với cải lương

Nghệ sĩ Vĩnh Sơn hiện là một trong những diễn viên trụ cột của Đoàn Cải lương Cao Văn Lầu (tỉnh Bạc Liêu). Từng thử sức qua nhiều cuộc thi, trải nghiệm nhiều vai diễn, chàng trai 33 tuổi xứ Bạc Liêu vẫn luôn tâm nguyện sẽ sống trọn lòng với sân khấu cải lương.

 

Kiều Trinh- Thanh Tú: Mẹ, con mê nghiệp diễn

Nhiều người mừng vì Kiều Trinh không chỉ có người nối nghiệp mà còn mừng vì người đẹp một thời nay đã giảm bớt gánh nặng áo cơm

 

Nghệ sĩ tổ chức Giỗ Tổ sân khấu

Sáng 21-9 (nhằm ngày 12-8 âm lịch), NSƯT Hoài Linh đã tổ chức Lễ dâng hương tại Đền thờ Tổ. Đông đảo nghệ sĩ các bộ môn nghệ thuật đã thành kính dâng hương.

 

Danh cầm đàn tranh Lâm Nghĩa qua đời tuổi 74

Danh cầm đàn tranh Lâm Nghĩa là thầy NSƯT Ngọc Huyền. Sau thời gian điều trị căn bệnh tai biến mạch máu não, ông đã trút hơi thở cuối cùng lúc 11 giờ ngày 19-9. Hưởng thọ 74 tuổi.

 

Liên hoan Cải lương toàn quốc: Huy chương "mặt trận", nghệ sĩ mất vui

Giá trị tôn vinh nghệ sĩ ở Liên hoan Cải lương toàn quốc 2018 phần nào bị ảnh hưởng khi có tới 49 HCV, 66 HCB được trao theo kiểu... "mặt trận" cho "cả làng đều vui"

 

Bế mạc Liên hoan Cải lương toàn quốc 2018: Trao 55 huy chương vàng, 73 huy chương bạc

Tối 19-9, tại rạp hát Đoàn Nghệ thuật cải lương Long An, Ban tổ chức Liên hoan Cải lương toàn quốc 2018 đã tổ chức đêm nghệ thuật và trao giải “Tài danh hội tụ”.

 

NSND Đoàn Dũng từ trần: "Kẻ đốt đền" bất tử

Vĩnh biệt người nghệ sĩ tài hoa, người thầy tận tụy của nhiều thế hệ nghệ sĩ sân khấu, điện ảnh Việt Nam. Công chúng sẽ nhớ mãi những vai diễn để đời của ông

 

MÙA THU NÓI

CLVNCOM - Mùa Thu Nói Thơ: Khaly Chàm “Mùa thu nói” Vọng cổ: Lê Văn Thật

 

Cứu cải lương bằng cách nào?

Nhiều loại hình nghệ thuật truyền thống ở Việt Nam, trong đó có cải lương đang đứng trước nguy cơ mai một vì thiếu nguồn nhân lực kế thừa, thiếu không gian biểu diễn, cơ sở vật chất lạc hậu, các loại hình giải trí mới bủa vây... Tuy nhiên, thời gian qua, nhiều cá nhân và đơn vị vẫn không ngừng nỗ lực để gìn giữ và lan tỏa nghệ thuật cải lương.

 

"Bà Tư bán chè Kim Dung" trong chương trình "Thách thức danh hài" đột ngột qua đời

Gia đình bà Huỳnh Thị Kim Dung - "bà Tư bán chè" trong chương trình "Thách thức danh hài" 2017 đã qua đời vì đột quỵ ở tuổi 56.

 

"Vợ chồng A Phủ" của Tô Hoài lên sân khấu Nhà hát Lớn

Câu chuyện Vợ chồng A Phủ của nhà văn Tô Hoài quen thuộc được chuyển tải qua ngôn ngữ ca múa nhạc với vở "Mỵ" sẽ công diễn trên sân khấu Nhà hát lớn Hà Nội tối 26-9 sắp tới. Đây cũng là vở đầu tiên trong chuỗi Nam An show dự kiến phục vụ du khách quốc tế.

 

Nghệ sĩ Bình Tinh dốc sức đưa sân khấu vào trường học

Sáng 12-9, nghệ sĩ Bình Tinh và nhiều nghệ sĩ đã mang chương trình "Đưa âm nhạc mang âm hưởng dân ca vào học đường" đến với Trường THCS Lê Văn Hưu (huyện Nhà Bè, TP HCM).

 

NSƯT Thanh Nam: Không có ngôi sao, cải lương dễ "chết"

Danh hài Thanh Nam nhiều ngày qua rời Kiên Giang đi về giữa TP HCM và Long An để "ngồi ghế nóng" Liên hoan Cải lương toàn quốc 2018. Dịp này, ông đã trải lòng với những suy nghĩ của một danh hài được đông đảo khán giả yêu thích.

 

Chuông vàng vọng cổ: Tiếc nuối chia tay 2 giọng ca triển vọng

NSƯT Phượng Loan trong vai trò ban huấn luyện đã bày tỏ sự tiếc nuối khi 2 giọng ca triển vọng bị loại khỏi vòng chung kết 1, cuộc thi Chuông vàng vọng cổ năm 2018