22:59 PDT Thứ tư, 10/08/2022
trang music

Menu

CLVNCOM English Edition
HÌNH MCHAU PMAI

Thống kê truy cập

Đang truy cậpĐang truy cập : 153

Máy chủ tìm kiếm : 6

Khách viếng thăm : 147


Hôm nayHôm nay : 47400

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 443573

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 51303026

Trang nhất » Tin Tức » Gìn Vàng Giữ Ngọc

Hiếm nghệ nhân vẽ mặt tuồng

Đăng lúc: Chủ nhật - 13/09/2020 12:53 - Đã xem: 3054
MN

MN

Các nghệ nhân vẽ mặt tuồng có cùng suy nghĩ, họ bám nghề không chỉ mưu sinh mà muốn góp phần lưu giữ lại giá trị tinh hoa của nghệ thuật vẽ mặt tuồng

Điều hấp dẫn nhất của nghệ thuật hát bội (còn gọi là tuồng) chính là mặt nạ biểu hiện tính cách các nhân vật. Với nghệ nhân lành nghề, mỗi gương mặt nhân vật là một tác phẩm mà họ dồn hết tâm huyết để sáng tạo qua mỗi suất hát. Ngày nay, hát bội hiếm dần suất diễn, càng đi sâu vào thế giới hậu trường của nghệ nhân vẽ mặt tuồng càng thấy chạnh lòng.

Bám nghề trong gian khó

Tìm đến nhà của nghệ nhân Trường Quang ở đình Cầu Quan (quận 1, TP HCM), nơi xưa kia là sân khấu biểu diễn của Đoàn Cải lương tuồng cổ Minh Tơ - Khánh Hồng. Ông là nghệ nhân hiếm hoi chuyên vẽ mặt tuồng cho các nghệ sĩ hát bội, cải lương tuồng cổ tại TP HCM; xông pha khắp nơi, từ sàn diễn cho đến phim trường điện ảnh, cải lương video, cải lương truyền hình, phim truyền hình… Nơi nào cần hóa trang nhân vật hát bội đều phải nhờ đến bàn tay khéo léo của ông.

Hiếm nghệ nhân vẽ mặt tuồng - Ảnh 1.

Nghệ nhân Trường Quang vẽ mặt tuồng cho diễn viên trẻ CLB Sân khấu Lạc Long Quân

Từ hai năm qua, căn bệnh thấp khớp khiến ông không thể đi xa, đồng thời sô diễn cũng ít dần. Đời sống khó khăn nhưng ông vẫn bám trụ.

"Tôi học nghề từ thầy, nghệ sĩ Minh Tơ. Ông ấy là người sản sinh ra đồng ấu Minh Tơ, làm nên tên tuổi cho những con em nghệ sĩ và con cháu trong gia tộc như: Thanh Tòng, Bo Bo Hoàng, Xuân Yến, Trường Sơn, Thanh Long, Bửu Truyện, Ngọc Đáng, Thanh Thế, Thanh Sơn… Nghề này càng học càng say mê, cho đến bây giờ tôi vẫn còn học để tồn tại với nghề" - nghệ nhân Trường Quang nói.

Sự ham học của ông được thể hiện bằng ý chí của một chàng thiếu niên, lúc đó mới 13 tuổi, sống trong con hẻm dẫn vào đình Cầu Quan, trong khi những đứa trẻ là con em nghệ sĩ đều mong muốn lớn lên làm nghề diễn viên thì ông lại thích học vẽ. "Học vẽ mặt tuồng ở thầy Minh Tơ là mình không được phép ngồi xem trực tiếp mà chờ thầy vẽ xong nửa mặt, mình vẽ nửa mặt còn lại cho đến khi hoàn thành. Cứ thế tôi vào nghề" - nghệ sĩ Trường Quang kể.

Nghệ nhân Tuấn Tú gắn bó với Đoàn Cải lương tuồng cổ Huỳnh Long khá lâu, ngoài vẽ mặt tuồng, ông còn chế tác mũ mão, gắn râu cho các nhân vật đúng tính cách gương mặt tuồng mà ông vẽ.

Còn nghệ nhân Trường Lộc là học trò của nghệ nhân Trường Quang đang từng bước nối nghiệp thầy.

Nghệ nhân Hồ Hữu Có tại Quảng Nam cũng vậy, ông say mê nghề, chịu khó nghiên cứu, dù cực nhọc vẫn chung thủy, đến nay đã gần 70 tuổi vẫn bám nghề.

Hiếm nghệ nhân vẽ mặt tuồng - Ảnh 2.

Nghệ nhân Hồ Hữu Có vẽ mặt tuồng cho diễn viên

Nghệ nhân Nguyễn Ngọc Linh, con trai cố NSƯT Nguyễn Vĩnh Huế (Nhà hát Tuồng Nguyễn Hiển Dĩnh), sống ở "phố nghệ sĩ" (đường Tô Hiến Thành, quận Sơn Trà, Đà Nẵng), cho rằng dù đời cơ cực nhưng có cái nghề đáng tự hào nên ông cứ đeo bám.

Hiếm nghệ nhân vẽ mặt tuồng - Ảnh 3.

Nghệ nhân Nguyễn Ngọc Linh với bộ mặt nạ tuồng được vẽ trên khuôn thạch cao


 

"Nghề này cực nhọc lắm, từ khi sàn diễn yên ắng, tôi chuyển sang vẽ mặt nạ trên thạch cao để bán, qua đó có thu nhập, đồng thời còn dạy thêm cho giới trẻ hiểu về nghề tuồng. Cực lắm nhưng vẫn bám nghề" - nghệ nhân Nguyễn Ngọc Linh bày tỏ.

Tư chất nghệ sĩ

Hát bội có một số hình mẫu hóa trang thành các loại mặt: mặt đen (tính cách ngay thẳng, trung thực như Bao Công), mặt đỏ (nhân vật trí dũng, chững chạc như Quan Công), mặt tròng xéo xanh (tính cách trung trực, vũ dũng, nóng tính như Khương Linh Tá), mặt tròng xéo đỏ (nhân vật trung thần như Hoàng Phi Hổ), mặt tròng xéo xám (nhân vật nịnh như Võ Tam Tư), mặt lưỡi cày (người đoản hậu, hèn nhát như Mao Ất)… Thế nhưng, qua cách suy nghĩ của nghệ nhân Hồ Hữu Có, ông sáng tạo mới để nhân vật lịch sử Việt Nam qua nét cọ trên từng gương mặt nghệ sĩ tuồng đi vào đời sống sàn diễn, nêu cao tinh thần ái quốc.

Ông phân tích: "Học từ căn bản các thầy, tôi chế biến cách vẽ theo suy nghĩ của mình. Hát bội và cải lương tuồng cổ Việt không quá lòe loẹt trong cách phối màu. Các nhân vật đều phải vẽ đôi mắt đủ độ thần sắc".

Theo nghệ nhân Tuấn Tú, mỗi mặt nạ tuồng khi được vẽ đều phải thể hiện rõ tính cách điển hình, tính cách ấy theo nhân vật đồng hành xuyên suốt từ đầu đến cuối vở diễn.

Với nghệ nhân Trường Quang, các nhân vật mặt trắng pha hồng "phe trung" như: Địch Thanh, Tiết Nhơn Quý, Hứa Hớn Văn, thì cũng có mặt trắng "phe nịnh" như Lữ Bố, Lý Thông; có vai mặt "rằn trung" như Lưu Khánh, Trương Phi, thì cũng có mặt "rằn nịnh" như Tạ Ôn Đình, Xích Bảo... "Thầy tôi dạy rất kỹ, phân tích thấu đáo để thấy riêng trong hóa trang mặt tuồng, phạm trù cái đẹp trong mỹ học dân tộc rất phong phú" - nghệ nhân Trường Quang phân tích.

Riêng nghệ nhân Nguyễn Ngọc Linh chuyên tâm nghiên cứu về mặt nạ tuồng. Ông đã có công trình tương đối đầy đủ về lý luận và thống kê 82 mẫu mặt các nhân vật tuồng, các quy ước cơ bản của mặt nạ: Mặt chữ điền là người chính trực, mặt lưỡi cày là kẻ đoản hậu…

Các nghệ nhân vẽ mặt tuồng có cùng suy nghĩ, họ bám nghề không chỉ mưu sinh mà muốn góp phần lưu giữ lại giá trị tinh hoa của nghệ thuật vẽ mặt tuồng.

"Có một số em ban đầu thích thú nhưng rồi thấy tiền đồ nghề này không mấy sáng sủa nên đã ngưng ngang, tôi buồn tiếc lắm" - nghệ sĩ Trường Quang bày tỏ.

Còn nghệ nhân Trường Lộc cho biết ông đang dạy nghề cho con cháu trong nhà. "Trước hết, chỉ mong có người nối nghiệp, còn với số đông để phổ biến nghề này, cần chính sách, lộ trình hỗ trợ của nhà nước thì mới mong giữ gìn, tôn tạo" - nghệ nhân Trường Lộc trăn trở.

"Bây giờ muốn truyền dạy nghề cho giới trẻ nhưng hiếm hoi người theo học tới nơi, tới chốn" - nghệ nhân Nguyễn Ngọc Linh thở dài. 

Giải pháp bảo tồn mặt nạ tuồng

Theo các nghệ nhân, giải pháp đầu tiên cần làm chính là chuẩn hóa những phương pháp vẽ mặt tuồng hiện nay đang bị mai một. "Trước hết làm công tác bảo lưu, sau đó hệ thống một cách khoa học thành giáo trình giảng dạy. Các trường: Đại học Sân khấu Điện ảnh TP HCM, CĐ Văn hóa Nghệ thuật TP HCM; Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang, Nhà hát Nghệ thuật hát bội TP HCM; các đoàn cải lương xã hội hóa… cần tổ chức các lớp học miễn phí vẽ mặt tuồng. Cứ để thời gian trôi đi, các nghệ nhân không còn đủ sức giảng dạy sẽ mai một bộ môn này" - NSND Đinh Bằng Phi từng nói.

Hội Sân khấu TP HCM cho biết sẽ chuẩn hóa các phương pháp vẽ mặt tuồng. Tôn trọng nền tảng mà các nghệ nhân đã dày công vun đắp, đưa nghệ thuật hát bội từ một hình thức sân khấu dân gian trở thành sân khấu truyền thống mang tính bác học, Hội Sân khấu TP HCM đã tiến hành việc khảo sát, mời các nghệ nhân hát bội có thành tích về vẽ mặt tuồng tham gia; tổ chức hóa số các bài giảng, các bài thực hành và trích đoạn biểu diễn, tiến tới tổ chức các tọa đàm, hội thảo về nghệ thuật hát bội trong thời đại mới cần bảo tồn và phát huy như thế nào cho phù hợp trước nhu cầu khán giả, người học nghề hôm nay.

Bài và ảnh: Thanh Hiệp

Nguồn tin: tcgd theo NLĐ
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Ý kiến bạn đọc

Mã an toàn:   Mã chống spamThay mới     

 

CHUYỂN ĐẾN WEBSITE...

Đăng nhập thành viên

NSMAU

Thăm dò ý kiến

Nữ nghệ sĩ thế hệ vàng được yêu thích nhất

Thanh Hương

Út Bạch Lan

Diệu Hiền

Ngọc Hương

Thanh Nga

Bạch Tuyết

Lệ Thủy

Mỹ Châu

Thanh Kim Huệ

Bích Hạnh

Xuân Lan

Bích Sơn

Ngọc Giàu

Mộng Tuyền

Thanh Thanh Hoa

DUY TRÌ TRANG WEB

animation

Facebook

NS ANIMATION NHO

NSƯT Diệu Hiền: 'Các em, các cháu bây giờ phải nhớ tới má bảy Phùng Há'

'Kế bên tôi là Bạch Tuyết đã hốt hết những gì về nghề nghiệp má bảy dạy rồi. Bạch Tuyết giỏi lắm, cái gì má Phùng Há dạy cũng học theo hết' – NSƯT Diệu Hiền nói.

 

Nghệ sĩ Chí Linh: Trăn trở viết và dựng vở sử Việt

Nghệ sĩ Chí Linh luôn trăn trở về đội ngũ kế thừa, không chỉ diễn viên mà còn với cả lực lượng tác giả, đạo diễn sân khấu cải lương

 

"Hotboy cải lương" Võ Minh Lâm tiếp tục ngồi ghế nóng Chuông vàng vọng cổ

Cuộc thi "Chuông vàng vọng cổ" lần thứ 17-2022 thu hút 181 thí sinh tham gia tranh tài, nghệ sĩ Võ Minh Lâm cùng với NSƯT Hồ Ngọc Trinh tiếp tục ngồi ghế nóng để "chọn mặt gửi vàng".

 

Nghệ sĩ Bảo Quốc được cổ vũ khi tάι xuất ở tuổi 73

Danh hài Bảo Quốc lấy nước mắɫ, tiếng cười khán gιả qυα cάƈ tɾíƈн đoạn ĸιnн điển trong show kỷ niệm 60 năm làm nghề, tối 3/7.

 

“Thần đồng cải lương” Thanh Thanh Tâm và cuộc sống đầy biến cố ở Mỹ

Trong chương trình Gõ Cửa Thăm Nhà, NSƯT Thanh Thanh Tâm đã có những trải lòng về cuộc sống đầy tủi thân bên Mỹ khiến nhiều người xót xa.

 

Danh hài Hoài Linh tái ngộ khán giả cải lương tuồng cổ

Tối 11 và 12-6, tại rạp Hồng Liên - Trung tâm văn hóa Quận 6 (TP HCM), Đoàn cải lương Huỳnh Long sẽ ra mắt khán giả vở cải lương tuồng cổ "Hoàn Châu cách cách" (tác giả Bạch Mai, đạo diễn NSƯT Hữu Quốc). Đặc biệt chương trình có sự xuất hiện của danh hài Hoài Linh trong vai Dung Ma ma.

 

Danh hài Hoài Linh tái ngộ khán giả cải lương tuồng cổ

Tối 11 và 12-6, tại rạp Hồng Liên - Trung tâm văn hóa Quận 6 (TP HCM), Đoàn cải lương Huỳnh Long sẽ ra mắt khán giả vở cải lương tuồng cổ "Hoàn Châu cách cách" (tác giả Bạch Mai, đạo diễn NSƯT Hữu Quốc). Đặc biệt chương trình có sự xuất hiện của danh hài Hoài Linh trong vai Dung Ma ma.

 

Độc đáo "Gánh hát lưu diễn muôn phương"

Họ là những người trẻ cùng nhau lan tỏa niềm yêu thích và đam mê nghiên cứu các loại hình nghệ thuật diễn xướng dân gian

 

Nghệ sĩ Thanh Hằng đưa dân ca vào học đường

Cùng với nhiều nghệ sĩ (NS), ca sĩ khác, NS Thanh Hằng đưa dòng nhạc mang âm hưởng dân ca đế trường học, tạo điều kiện cho học sinh nâng cao văn hóa thưởng thức, tiếp cận với các thể loại âm nhạc dân tộc.

 

Nghe lại tiếng ca Cô Út, nhớ thương cải lương miền Nam

Nhớ về một giọng ca đi vào lịch sử cải lương miền Nam. Khi những ngôi sao lóe sáng trên bầu trời, mới biết chúng ta đang ở thăm thẳm đêm đen như thế nào của cải lương hôm nay.

 

Truyền lửa cho sân khấu cải lương

Tối 7 và 8-5, chương trình nghệ thuật quảng bá cuộc thi "Tài năng diễn viên sân khấu cải lương Trần Hữu Trang" đã được Nhà hát Trần Hữu Trang tổ chức tại nhà hát (7-5) và huyện Củ Chi (8-5), thu hút nhiều khán giả theo dõi trực tiếp và trực tuyến

 

Tâm Tình với Web CailuongVietNam.com tròn 18

Dịch covid 19 hoành hành hơn hai năm qua, có lúc làm tê liệt các hoat động, sinh hoạt của xã hội thì trang web cailuongvietnam.com không phải là một ngoại lệ.

 

NSND Bạch Tuyết bật khóc với NSƯT Diệu Hiền trong đêm nhạc ‘Gửi người tri kỷ 2’

NSND Bạch Tuyết, NSƯT Diệu Hiền đã bùi ngùi ôn lại những tɾíƈн đoạn cải lương dưới ngón đàn của NSND Thanh Hải trong chương trình Gửi người tri kỷ 2.

 

Thành Được - Út Bạch Lan, duyên và nợ!

Trong giới sân khấu cải lương, chuyện tình buồn giữa “kép hát thượng hạng” Thành Được và “sầu nữ” Út Bạch Lan gần như đã trở thành giai thoại. Cuộc hôn nhân của họ có thể ngắn ngủi nhưng những mối tình trên sân khấu thì bất tận khi người ta còn say mê và khám phá vẻ đẹp của nghệ thuật cải lương.

 

NSND Thanh Tuấn mở công ty truyền nghề ca vọng cổ

Sự kiện NSND Thanh Tuấn mở công ty truyền nghề là một tín hiệu mới trong làng cổ nhạc hiện nay

 

NSƯT Ngọc Khanh: Dòng chảy hát bội đang được nối tiếp

Trên sân khấu, Khánh Minh hóa thân vào các nhân vật Triệu Tử Long, Châu Du, Lữ Bố… phía cánh gà, người nghệ sĩ già lặng lẽ quan sát từng lớp ca diễn của cháu nội trong hạnh phúc lẫn với nước mắt nén vào lòng.