22:12 PDT Chủ nhật, 25/08/2019
trang music

Menu

CLVNCOM English Edition
HÌNH MCHAU PMAI

Thống kê truy cập

Đang truy cậpĐang truy cập : 93

Máy chủ tìm kiếm : 1

Khách viếng thăm : 92


Hôm nayHôm nay : 13639

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 424707

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 18935372

Trang nhất » Tin Tức » Hậu Trường Sân Khấu

Niềm vui của chàng kép cải lương Tây Đô Niềm vui của chàng kép cải lương Tây Đô

Niềm vui của chàng kép cải lương Tây Đô Niềm vui của chàng kép cải lương Tây Đô

Nghệ sĩ Hoàng Khanh (Đoàn Cải lương Tây Đô) mở đầu câu chuyện bằng niềm vui ngập tràn khi vừa được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú (NSƯT). Đó là phần thưởng xứng đáng cho chàng kép cải lương đất Tây Đô sau hơn 17 năm theo nghề và dành trọn tình yêu cho những vai tuồng, vở diễn trên sân khấu.

Xem tiếp...

Ăn cơm hội cải lương

Đăng lúc: Chủ nhật - 12/01/2014 13:24 - Đã xem: 2633
Hình ảnh một bữa ăn cơm hội cải lương của đoàn hát nhỏ.

Hình ảnh một bữa ăn cơm hội cải lương của đoàn hát nhỏ.

Nói về ăn cơm hội ở các gánh hát cải lương, thì những ai từng theo dõi hoạt động của bộ môn nghệ thuật sân khấu cũng đều biết, bữa cơm hội ngày Tết khác xa với bữa cơm hội ngày thường. Và đây cũng là một đặc thù của văn hóa liên quan đến hoạt động nghệ thuật mà lịch sử cải lương của dân tộc chắc không bỏ sót.
Đặc thù văn hóa

Nói về ăn cơm hội ở các gánh hát cải lương, thì những ai từng theo dõi hoạt động của bộ môn nghệ thuật sân khấu cũng đều biết, bữa cơm hội ngày Tết khác xa với bữa cơm hội ngày thường. Và đây cũng là một đặc thù của văn hóa liên quan đến hoạt động nghệ thuật mà lịch sử cải lương của dân tộc chắc không bỏ sót.

Ngày xưa cả gánh hát sống với nhau, ăn cơm chung với nhau như một gia đình. Mỗi suất hát, bầu gánh trích một khoản tiền dành cho cơm hội và phòng xa những khi trời mưa gió, hát ế ẩm, nên dù có lúc gánh hát không mở màn được, chẳng ai có lương, nhưng mọi người vẫn có cơm ăn để sống qua ngày. Gánh hát dù lớn hay nhỏ, dù diễn ở tỉnh thành hay ở thôn quê hẻo lánh, các thành viên trong đoàn từ bầu gánh, đào kép, thầy tuồng, thầy đờn, công nhân, người bán vé, gác cửa..., đều ngày hai bữa ăn cơm hội.

Người ta không rõ biết cơm hội có từ bao giờ, chỉ biết là có từ thời xa xưa lắm rồi, từ thời các gánh hát còn rày đây mai đó, dong ruỗi trên khắp các nẻo đường quê. Cái đặc điểm của cơm hội là nuôi cơm tất cả thành viên trong đoàn, không phân biệt nghệ sĩ, hay công nhân hậu đài, ai muốn ăn thì nhào vô, bằng không ăn thì thôi chớ không có vấn đề được trả tiền thay thế phần ăn. Xưa giờ là vậy.

Thời vàng son của cải lương, các gánh lớn thường hoạt động ở vùng Sài Gòn, Chợ Lớn, Gia Định như gánh Kim Chưởng của bà bầu Kim Chưởng, Kim Chung của Bầu Long, Thanh Minh Thanh Nga của bà Bầu Thơ, Dạ Lý Hương của Bầu Xuân, Hương Mùa Thu của bầu soạn giả Thu An thì các bữa cơm hội khá thịnh soạn, trên mâm có nhiều món ăn gồm đủ canh, xào, kho mặn. Có những lúc còn được ăn heo quay, vịt quay... Đó là thời kỳ thịnh hành của cải lương vào những năm cuối thập niên 1950 và đầu thập niên 1960.

Image
Con gái chị Hằng (soạn giả Hà Triều - Hoa Phượng) với Tám Vân - Thanh Nga - Hữu Phước


Cùng thời điểm trên lại có rất nhiều gánh thuộc dạng “B” hay “C” mà thiên hạ thường gọi là gánh hát bầu tèo, quanh năm suốt tháng chỉ quanh quẩn ở các quận xã, thường hát ở các nhà lồng chợ, rất hiếm khi hát rạp ở tỉnh lỵ thì các bữa cơm hội quá thê thảm. Do vậy mà người ta thường nhìn vào bữa cơm hội, cũng đoán được gánh hát có khá hay không, nói rõ hơn là hằng đêm vé bán có nhiều không.

Từ lâu rồi, các đoàn cải lương lưu diễn rày đây mai đó không có nơi nào cố định. Cả đoàn hát từ bầu gánh đến nghệ sĩ, nhân viên sống nhờ đồng tiền kiếm được do số thu bán vé khi nhiều, khi ít, không có gì chắc chắn, mà thông thường là đa số anh chị em đều thiếu kém nếu không muốn nói là vất vả khổ sở. Đồng lương mà đoàn hát ấn định theo sự thỏa thuận, nhưng khi hát ế, vé bán không được như ý muốn thì bầu gánh áp dụng “luật cải lương”. Nghệ sĩ thành viên đoàn phải chấp nhận, khi thì lãnh ba phần tư lương, lúc còn phân nửa lương, còn gọi là lương đờ mi, có lúc chỉ một phần tư lương trên mỗi xuất hát hàng đêm. Và cũng lắm lúc hát không lương, chỉ lãnh tiền cà phê kéo dài từ tháng này qua tháng nọ, nghệ sĩ cũng đành cam chịu, bởi nếu không chịu như thế thì đoàn rã rồi thất nghiệp không nơi ca hát còn khổ hơn là... có tiền cà phê và cơm hội!
Gánh hát “du mục”

Sau 1975 thì vấn đề cơm hội có khác đôi chút, các đoàn hoạt động ở thành phố, nghệ sĩ, công nhân được phát tiền cơm bằng một phần cơm bình dân lao động. Còn các đoàn đi lưu diễn thì vẫn là cơm hội. Hình ảnh những gánh hát “du mục” rày đây mai đó với cơm hội, tưởng đã đi vào dĩ vãng, nhưng thỉnh thoảng người ta vẫn còn thấy ở miền Trung, miền Tây. Trong cái nắng chói chang giữa trưa hè, cả đoàn hát ngồi vòng tròn dưới đất xung quanh một nồi cơm bốc khói lên nghi ngút. Cái nồi to sứt quai đầy lọ chắc hẳn cũng thọ lâu năm, cùng đi theo đoàn từ nơi này

sang nơi khác. Bữa cơm đạm bạc chỉ có rổ rau luộc, ít con cá kho thật mặn, thật cay, nhưng họ ăn uống vui vẻ như bữa cơm trong gia đình vậy. Nhiều người dân địa phương khi thấy bữa ăn của một số đoàn quá đạm bạc, họ đã sốt sắng “viện trợ” cho đoàn. Có khi họ kho sẵn cả nồi cá kho mang lại tặng đoàn. Cũng có người gánh cả trái cây, rau, cải đến cho đoàn ăn cả tuần. Có lần ở Bình Lâm tỉnh Quảng Nam người ta còn làm heo đãi đoàn, rồi muối mặn gửi cho đoàn dự trữ ăn dần. Nhiều khi anh em ăn chay hoài cũng không nổi nên các thanh niên thường rủ nhau đi câu cá, bắt ếch mò cua... cải thiện bữa ăn.

Image
Gánh hát rong nghèo ở miền Bắc Việt Nam, thập niên 1930-1940, ảnh minh họa.

Có lần một đoàn hát nọ đi lưu diễn miền Trung, trên đường di chuyển đến điểm diễn mới thì xe bị hư ngay trên đỉnh đèo Cả (ranh giới Phú Yên và Khánh Hòa). Bác tài hì hục sửa mãi mà xe vẫn không chịu chạy. Giữa cảnh đồi núi vắng vẻ, không bóng cây che, không quán sá mà giờ tới bữa cơm trưa, khiến anh chị em bụng đói như cào. Nhưng khổ nỗi đoàn chỉ có gạo. Có người nêu ý kiến: Có cơm ăn là tốt rồi! Thế là một nhà bếp dã chiến được dựng lên nhanh chóng giữa đỉnh đèo nắng như đổ lửa. Chị bếp căng bạt che gió, đặt ba hòn đá làm bếp. Một số thanh niên lấy thùng chạy đến khe núi để hứng nước nấu cơm, đi kiếm rau dại về luộc. Chỉ một tiếng đồng hồ sau, mọi người đã có cơm ăn. Ngồi bên ven lộ, mỗi người một chén, một đôi đũa tự động bới cơm, chấm rau luộc với nước muối, ăn rất ngon lành. Đói ăn rau cũng thấy ngon nên chỉ một lúc là nồi cơm đã hết sạch.

Các gánh nhỏ hát đình hát chợ phần lớn bữa cơm hội rất là đạm bạc, tới bữa ăn chẳng bàn ghế gì cả. Tôi từng thấy một gánh hát đang trình diễn ở ngôi chợ làng quê. Giữa nhà lồng chợ bỏ trống, bữa cơm trưa được dọn ra với nồi cơm to tướng còn bốc hơi, cùng một tô nước mắm ớt và rỗ dưa leo. Chỉ có thế mà họ xúm lại ăn ngon lành, nồi cơm được bới liên tục. Chẳng mấy chốc nước mắm dưa leo không còn một miếng, và nồi cơm thì cả cơm cháy cũng hết luôn. Rõ ràng các ông bà già xưa thường hay nói: “ăn như hát bội” vậy! Nghe thế, tôi hỏi ăn như hát bội nghĩa là sao? Các ông bà trả lời: Có nghĩa là ăn mau lẹ, ăn nhiều, ăn sạch nồi, ăn như chạy giặc...

Nói chung, trừ một số ít gánh hát lớn, bữa cơm hội khá hơn, có thịt cá, còn đa số gánh nhỏ bữa cơm hội của họ chỉ cần... có cơm ăn là tốt rồi! Đó là cơm hội cải lương của ngày thường, còn ngày Tết thì sao? Dù cho đoàn hát quanh năm chỉ sống cầm hơi, nhưng Tết đến thì bữa cơm hội khá thịnh soạn nhờ bầu gánh bỏ tiền túi ra lo, và quà Tết của gia đình nghệ sĩ mang đến, nào là bánh tét, dưa hành, dưa hấu, củ kiệu, rượu thịt..., nhưng phải nói nhiều nhứt là của bà con ở địa phương, nơi mà đoàn đang diễn Tết, họ mang đến đủ thứ tặng cho nghệ sĩ cùng ăn Tết.

Thế nhưng, khổ nỗi dù thức ăn quá nhiều, mà anh chị em nghệ sĩ và hầu hết người trong đoàn ai cũng mệt đừ ăn không vô, do bởi hát liên tục, vừa vãn hát chưa kịp nghỉ ngơi được phút nào lại phải son phấn hóa trang hát suất kế tiếp. Ngày Tết hát 5, 7 suất là chuyện thường của cải lương, thành thử ra còn thì giờ đâu mà ăn với uống. Do đó mà bánh tét, bánh ít được phơi khô để sau Tết dùng xen kẽ với các bữa cơm hội. Tóm lại cơm hội từ lâu đã thành một nét đẹp trong sinh hoạt của đoàn hát, dầu rất đạm bạc nhưng vẫn là chỗ dựa nương cho những anh chị em có cuộc sống khó khăn nhứt – những người lấy đoàn hát làm nhà, sân khấu làm tổ ấm. Bao thế hệ nghệ sĩ từng có lúc sống qua ngày nhờ cơm hội của các đoàn. Không phải chỉ gánh hát có bán vé mới có cơm hội, mà các gánh nhỏ chỉ 5, 6 người hát dạo bán thuốc cao đơn hoàn tán, cũng có cơm hội. Nhiều bữa thuốc bán ế, tiền túi cũng không còn, bầu gánh đành cho ăn “cháo hội” tức ăn cháo trừ cơm.

Đó là chuyện của ngày xưa, hình ảnh đó hiện nay không còn thấy nữa, vì gánh hát cải lương không còn hoạt động thì cơm hội kể như lui về dĩ vãng. Có còn chăng là trong ký ức của những người mang nặng nghiệp cầm ca, và của những ai hằng lưu tâm đến nghệ thuật sân khấu.

Ngành Mai
Tác giả bài viết: meoxu
Nguồn tin: ĐACTD
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Ý kiến bạn đọc

Mã an toàn:   Mã chống spamThay mới     

 
du lich

CHUYỂN ĐẾN WEBSITE...

DUY TRÌ TRANG WEB & GIÚP NSKK

Đăng nhập thành viên

NSMAU

Thăm dò ý kiến

Nữ nghệ sĩ thế hệ vàng được yêu thích nhất

Thanh Hương

Út Bạch Lan

Diệu Hiền

Ngọc Hương

Thanh Nga

Bạch Tuyết

Lệ Thủy

Mỹ Châu

Thanh Kim Huệ

Bích Hạnh

Xuân Lan

Bích Sơn

Ngọc Giàu

Mộng Tuyền

Thanh Thanh Hoa

animation

Facebook

NS ANIMATION NHO

Niềm vui của chàng kép cải lương Tây Đô Niềm vui của chàng kép cải lương Tây Đô

Nghệ sĩ Hoàng Khanh (Đoàn Cải lương Tây Đô) mở đầu câu chuyện bằng niềm vui ngập tràn khi vừa được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú (NSƯT). Đó là phần thưởng xứng đáng cho chàng kép cải lương đất Tây Đô sau hơn 17 năm theo nghề và dành trọn tình yêu cho những vai tuồng, vở diễn trên sân khấu.

 

TP HCM có 50 nghệ sĩ được tặng và truy tặng danh hiệu NSND, NSƯT

Chiều 23-8, Hội Sân khấu TP HCM đã công bố danh sách 50 nghệ sĩ được tặng và truy tặng danh hiệu nghệ sĩ nhân dân (NSND), nghệ sĩ ưu tú (NSƯT).

 

Tân Cổ CHUYỆN BA NGƯỜI

CLVNCOM - Một người đi với một người Một người đi với nụ cười hắt hiu. Hai người vui biết bao nhiêu. Một người lặng lẽ buồn thiu đứng nhìn. Giữa đường cơn gió lặng thinh. Nghe nghiêng nghiêng nặng lòng mình nao nao. Ba người chẳng biết làm sao. Khi không có kẻ buồn thiu đứng nhìn.

 

Hơn 40 năm, "Lan và Điệp" vẫn trẻ trung, ngọt ngào

Vở cải lương "Lan và Điệp" công diễn tối 17 và 18-8 đã làm hài lòng người mộ điệu. Hơn 40 năm, "Lan và Điệp" vẫn trẻ trung và ngọt ngào như mới hôm qua.

 

NỮ NGHỆ SĨ DIỆU HIỀN

Trên sân khấu cải lương miền Nam, tài năng ca diễn của một số nghệ sĩ đã mang đến cho họ những mỹ danh bất tử, mà mỗi khi nhắc đến mỹ danh này, thì người ta không thể nghĩ đến một nghệ sĩ nào khác. Như danh hiệu “vua ca vọng cổ” thì dành cho Út Trà Ôn, “Nữ vương Sầu Nữ” dành cho Út Bạch Lan, “Nữ hoàng sân khấu” dành cho Thanh Nga

 

Câu nói của NSƯT Diệu Hiền khiến nhiều người rơi nước mắt

Tối 15-8, trong chương trình lễ Vu Lan báo hiếu do đoàn Tình ca Bắc Sơn, Tập đoàn An Nông tổ chức tại Khu dưỡng lão nghệ sĩ TP HCM, NSƯT Diệu Hiền đã làm khán giả xúc động.

 

Càng cố kéo dài, phim dễ đuối!

Phim "Về nhà đi con" phát sóng tập cuối vào tối 12-8, kết thúc hành trình kéo dài 85 tập phim xoay quanh cuộc sống gia đình ông Sơn cùng 3 cô con gái: Huệ, Thư, Dương.

 

Nghệ sĩ Hồng Đào: Đạo diễn thật can đảm khi mời tôi... diễn cải lương!

Sau ồn ào ly hôn, nghệ sĩ Hồng Đào trở lại với công việc và gây bất ngờ thú vị khi nhận vai diễn trong vở cải lương "Lan và Điệp"

 

Nửa thế kỷ, "Bông hồng cài áo" vẫn thắm

Khán phòng kín chỗ ngồi, nhiều hàng ghế phụ được bổ sung dày đặc trên lối đi. Đó là quang cảnh của sân khấu Hoàng Thái Thanh đêm diễn ra mắt khán giả vở "Bông hồng cài áo" (tác giả: Kim Cương - Lê Khâm, đạo diễn: Ái Như), tối 3-8.

 

Thừa sức biến đờn ca tài tử thành đặc sản

Cần thiết xây dựng ngay không gian cho nghệ thuật đàn ca tài tử, biến bộ môn nghệ thuật là di sản văn hóa của thế giới này thành đặc sản văn hóa của TP HCM

 

ĐẠI THÀNH – QUÊ MỚI TẦM CAO.

CLVNCOM - ĐẠI THÀNH – QUÊ MỚI TẦM CAO. ( Ca cổ) Sáng tác : Nguyễn Văn Bớt - Nguyển Quang. Ý thơ : Huy Tùng Trình bày : NSND Trọng Hữu - NSUT Thanh Kim Huệ.

 

NSND Diệp Lang xúc động hội ngộ nhạc sĩ Lam Phương

NSND Diệp Lang đã đến thăm nhạc sĩ Lam Phương tại Nursinghome - California - Mỹ khi hay tin ông bệnh nặng. Hai nghệ sĩ đã hội ngộ sau nhiều năm xa cách.

 

Nghệ sĩ Hoài Dung từ trần

Nghệ sĩ Hoài Dung – vợ của tác giả vở cải lương “Tướng cướp Bạch Hải Đường” - đã trút hơi thở cuối cùng lúc 15 giờ 30 phút ngày 18-6 tại Bệnh viện Chợ Rẫy, hưởng thọ 82 tuổi.

 

Diễn viên Lê Dương Bảo Lâm bị đánh khi phát cơm từ thiện: "Diễn để quay phim"?

Khi đoạn clip nghệ sĩ Lê Dương Bảo Lâm bị đánh trong lúc phát cơm từ thiện tại Bệnh viện Ung Bướu (TP HCM) lan truyền chóng mặt trên mạng xã hội, nhiều người đã đặt nghi vấn về độ trung thực của sự việc này.

 

965 số "Tạp chí văn nghệ" sau 20 năm phát sóng

Tối 8-6, Hãng phim TFS của Đài Truyền hình TP HCM đã tổ chức "Đêm Gala tri ân đội ngũ sáng lập Hãng phim TFS", đồng thời mừng sinh nhật 20 năm của chương trình "Tạp chí văn nghệ" đã gần chạm đến cột mốc 1000 số phát sóng.

 

Hồng Đào, Diễm My kể chuyện xin vai trong "Phượng khấu"

Nữ diễn viên Hồng Đào, Diễm My và nam diễn viên Jun Phạm thổ lộ rằng đi xin vai chứ không được mời trong dự án phim nhiều tập "Phượng khấu".