21:57 PDT Thứ hai, 12/04/2021
trang music

Menu

CLVNCOM English Edition
HÌNH MCHAU PMAI

Thống kê truy cập

Đang truy cậpĐang truy cập : 205

Máy chủ tìm kiếm : 1

Khách viếng thăm : 204


Hôm nayHôm nay : 34083

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 335444

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 33499271

Trang nhất » Tin Tức » Hậu Trường Sân Khấu

Vợ chồng nghệ sĩ Chí Linh - Vân Hà: Phải chắp cánh cho tài năng bay cao

Vợ chồng nghệ sĩ Chí Linh - Vân Hà: Phải chắp cánh cho tài năng bay cao

Đang lèo lái đoàn xã hội hóa cải lương đạt doanh thu cao, hai nghệ sĩ Chí Linh và Vân Hà luôn cho rằng lợi nhuận lớn nhất chính là sự trưởng thành của đào kép trẻ

Xem tiếp...

Chuyện về vở hát Tây Thi gái nước Việt

Đăng lúc: Thứ hai - 30/12/2013 11:17 - Đã xem: 4558
Chuyện về vở hát Tây Thi gái nước Việt

Chuyện về vở hát Tây Thi gái nước Việt



Câu chuyện Việt Vương Câu Tiễn “nằm gai nếm mật” được soạn giả Năm Châu viết thành tuồng cải lương với tên tựa “Tây Thi gái nước Việt” đưa lên sân khấu từ đầu thập niên 1950, gồm các nhân vật chính như: Ngô Phù Sai, Tây Thi, Việt Vương Câu Tiễn, Phạm Lãi, Ngũ Tử Tư


Khán giả chật rạp

Đây là vở tuồng màu sắc khá ăn khách, hát liên tục cả tháng tại rạp Aristo mà đêm nào cũng chật rạp, thậm chí vé bán trước cả tuần. Vở hát lúc mới khai trương, vai Ngô Phù Sai do nghệ sĩ Năm Châu đóng; Má Bảy Phùng Há đảm nhận vai Phạm Lãi; nghệ sĩ Bảy Nhiêu vai Ngũ Tử Tư; ba nghệ sĩ hề là Ba Vân, Văn Lâu, Tám Vân vai Bá Hỉ. Hai cô đào Kim Cúc – Kim Lan trước sau thay nhau đóng vai Tây Thi. Nghe nói với vai nữ chánh này, hai cô đào phải đi học 72 đường kiếm thuật với ông thầy Tàu ở Chợ Lớn.

Vậy tuồng Tây Thi gái nước Việt hay đến cỡ nào mà khán giả cải lương lại đông đảo như thế? Tình tiết câu chuyện khá dài, tôi sẽ trở lại ở các kỳ sau. Giờ đây tôi trình bày diễn tiến trong việc viết vở tuồng này, cũng như ai là người đã sáng tác lên câu chuyện đã làm say mê khán giả khi nó được chuyển thể thành tuồng cải lương.

Số là kể từ lúc tuồng được ra mắt cho đến mấy thập niên sau, rất hiếm người biết rằng, soạn giả Năm Châu đã dựa vào vở kịch thơ “Tây Thi gái nước Việt” của Hoàng Mai, được nhà xuất bản Sống Chung phát hành giữa năm 1949. Hoàng Mai, tức Mai Văn Bộ, cán bộ kháng chiến Hội Liên Việt của Thành Sài Gòn – Chợ Lớn. Về sau ông Mai Văn Bộ được điều động đến khu kháng chiến Nam Bộ và soạn giả Trần Hữu Trang, tức Tư Trang tìm đến đây, để rồi sau đó vở hát “Tây Thi gái nước Việt” được ra đời, đóng góp một cành bông tươi đẹp vào vườn hoa nghệ thuật cải lương. (Lúc có Hòa Đàm Ba Lê ông Mai Văn Bộ làm Đại Sứ Bắc Việt tại Ba Lê).

Đầu năm 1950 Đoàn Việt Kịch Năm Châu trên đà mất khán giả vì thiếu tuồng mới, tuồng cũ diễn đi diễn lại nhiều lần không còn ăn khách nửa, nên soạn giả Tư Trang (em bà con với Năm Châu) đã lặn lội vào tận khu kháng chiến Nam Bộ (Khu 9) để gặp tác giả vở kịch thơ Hoàng Mai, xin được chuyển thể vở kịch thơ thành tuồng cải lương. Ông Bộ chấp thuận (không đòi hỏi tiền bản quyền).

Vở tuồng “Tây Thi gái nước Việt” với nguyên tác là vở kịch thơ đã sẵn mang tính văn chương và nghệ thuật, nhiều kịch tính với nội dung truyền cảm. Việc chuyển thể từ kịch thơ qua tuồng cải lương đòi hỏi soạn giả một trình độ cao về kỹ thuật và kinh nghiệm sân khấu, nếu không phải là Năm Châu, thì khó có ai dám mạo muội làm chuyện này. Người ta cho rằng, chính công sức, thông minh và thiện chí, với kinh nghiệm nghề nghiệp đã khiến cho ông Năm Châu vượt qua được cái khó khăn nhất là đặt bài ca cổ nhạc đúng chỗ, hợp lý để không làm gián đoạn đường dây xuyên suốt của kịch bản. Vở tuồng còn có sự đóng góp của nhạc sĩ Lê Thương viết nhạc, và ba ca khúc hát bè, điều đó cho thấy sân khấu cải lương từ thời xa xưa đã có áp dụng ca tân nhạc vào tuồng cải lương.

Đường lối “mua tuồng cũ”

Image
Bìa đĩa hát cải lương Kim Vân Kiều trước đây.


Khoảng giữa thập niên 1950 thỉnh thoảng khán giả cũng có đi coi vở Tây Thi gái nước Việt diễn trên sân khấu Phụng Hảo. Thập niên 1960 cải lương lên cao điểm, nhưng hai đoàn Năm Châu và Phụng Hảo lại bị rã gánh nên khán giả đã không còn thấy nàng Tây Thi xuất hiện ở đâu hết.

Rồi đến năm 1974 thì đoàn Kim Chung cũng cho diễn tuồng “Tây Thi” của soạn giả Yên Lang, mà không phải tuồng của Năm Châu trước đó, khiến cho nhiều người thắc mắc rằng không biết Tây Thi này có phải là Tây Thi gái nước Việt mà nhiều năm trước đó khán giả cải lương đã đi coi? Và câu giải đáp như sau:

Lúc cao điểm khai thác nghệ thuật cải lương của những năm giữa thập niên 1960, bảng hiệu Kim Chung có đến 6 đoàn hát, hoạt động luân chuyển đều đặn từ Thủ Đô Sài Gòn đến các tỉnh miền Tây, miền Đông, miền Trung. Chỉ trừ những lúc đoàn đang đi chuyển thì không có hát chớ đêm nào các gánh cũng mở màn, do đó ông Bầu Long rất cần nhiều soạn giả cộng tác để cung cấp tuồng mới cho các đoàn.

Ngoài mấy soạn giả thường trực người miền Bắc, đa số là các soạn giả miền Nam đã tập trung dưới trướng của Bầu Long (báo chí gọi là Bầu Rồng). Lúc bấy giờ soạn giả Yên Lang giữ một vai trò quan trọng về tuồng tích cho đoàn Kim Chung, nhưng sau cơn bão lốc Mậu Thân cuốn đi hết mấy đoàn, chỉ còn lại 2 đoàn hoạt động cầm chừng.

Tình hình đen tối như vậy nên Kim Chung không thể nào “nuôi” hết một “tiểu đội” soạn giả để phải trả lương tháng nữa. Đường lối của Bầu Long lúc ấy là mua đứt một số tuồng cũ rồi đổi tựa mới để cho 2 đoàn còn lại “hát cho có hát” mà thôi. Như vậy đỡ tốn tiền tuồng, và cũng để nuôi sống những đào kép công nhân từng trung thành với bảng hiệu Kim Chung, nhứt là những người đã theo đoàn từ Bắc vô Nam. Do đường lối “mua tuồng cũ” ấy nên soạn giả Yên Lang đương nhiên không còn chỗ đứng ở Kim Chung nữa, đã phải chạy lung tung qua mấy đoàn Việt Nam, Du Sỹ Ca Quốc Trầm...

Mãi đến 1974 thì Yên Lang “phản hồi cố quận” được Bầu Long mời cộng tác trở lại cùng lúc với soạn giả Thiếu Linh. Trở về với Kim Chung thì soạn giả nào lại chẳng mừng, bởi viết xong tuồng là có tiền ngay, chớ không như các gánh khác, tuồng hát rồi chưa chắc có tiền. Do vậy mà soạn giả cần đến những câu chuyện ăn khách để cộng tác lâu dài với Bầu Long, và chiêu đầu tiên mà soạn giả Yên Lang tung ra tại rạp Olympic mang tựa đề là Tây Thi.

Có lẽ biết rõ câu chuyện “nằm gai nếm mật” của Việt Vương Câu Tiễn ăn khách, hát đi hát lại nhiều lần vẫn có đông đảo khán giả đi coi, nên soạn giả Yên Lang đã đưa nàng Tây Thi và các nhân vật trong câu chuyện lên sân khấu Kim Chung.

Thế nhưng, lấy tên tựa gì đây? “Tây Thi gái nước Việt” thì Năm Châu đã đặt tựa rồi, không lẽ giờ đây đề tựa Tây Thi... gái nước Tàu? Dù rằng câu chuyện này là của Trung Hoa, thời Xuân Thu Chiến Quốc, nước Ngô nước Việt là chư hầu của Nhà Chu (có nhiều người lầm lẫn nước Việt ở đây là Việt Nam).

Thật ra thì sử sách chính thống của Tàu ghi chép rất ít về nàng Tây Thi, mà phần lớn hình ảnh đẹp của Tây Thi là do nhân gian sáng tạo, gần như là chuyện xưa tích cũ vậy. Chẳng hạn như tuồng cải lương của Năm Châu đã dựng lên một nàng Tây Thi vừa đẹp tuyệt trần, vừa yêu nước mến dân, lại vẹn tình vẹn nghĩa...

Do cốt truyện gần như chuyện nhân gian của Tàu, thì soạn giả cải lương Việt Nam ai viết được thì viết, chứ đâu phải tác quyền của Năm Châu. Thành thử ra soạn giả Yên Lang viết thoải mái, tạo nên nàng Tây Thi thế nào tùy ý, chỉ có cái khó là đặt tựa làm sao cho khán giả hiểu được Tây Thi này cũng là Tây Thi của Năm Châu mới ăn khách. Cái tựa là cả một vấn đề, và soạn giả nhà ta đã đặt tựa là “Tây Thi”... khơi khơi vậy thôi, ai muốn hiểu sao thì hiểu.

Đến hôm đăng bảng trình diễn, các ký giả kịch trường phỏng vấn ông Bầu Long:

- Sao lại chỉ có hai chữ “Tây Thi” thôi, còn “gái nước Việt” bỏ đi đâu?

Bầu Long trả lời:

- Mấy anh cứ hỏi thẳng soạn giả Yên Lang.

- Ông là bầu gánh phải biết chớ!

Là người Bắc di cư, ông Bầu Long dùng từ ngữ Bắc rặt:

- Tớ chả cần biết làm gì, miễn tuồng ăn khách là tốt rồi.

- Vậy có phải Tây Thi gái nước Việt như tuồng của Năm Châu hay là... gái nước Tàu?

Bầu Long nói:

- Gái nước Tàu, nước Nhựt, Miên, Lèo, Ấn Độ, Chà Và hay gái nước nào cũng được, tớ chả cần quan tâm làm chi.

- Thế là huề! Đối với Bầu Long thì báo chí có khen cũng vậy, mà chê thì cũng thế thôi!

Như vậy tuồng “Tây Thi gái nước Việt” đã có 2 người viết: Năm Châu và Yên Lang.

Một điều cũng cần nói thêm, năm 1969 lúc Hòa Đàm Ba Lê đang diễn ra, cả hai miền Nam, Bắc đã đưa các đoàn văn nghệ sang nước Pháp làm công tác văn hóa, thu phục kiều bào. Riêng miền Nam thì trước tiên là đoàn Thanh Minh Thanh Nga như tôi đã từng trình bày với thính giả trên làn sóng phát thanh này. Kế đó thì các đoàn văn nghệ khác cũng được đưa sang, trong số có đoàn của Năm Châu, Phùng Há.

Thời gian công tác cho đoàn văn nghệ miền Nam tại Ba Lê, hai nghê sĩ Năm Châu, Phùng Há đã bí mật gặp ông Đại Sứ Mai Văn Bộ của miền Bắc. Giáo sư Trần Văn Khê dùng xe riêng đưa 2 người đến gặp ông Bộ tại nhà của Bác Sĩ Nguyễn Ngọc Hà. Dù là tác giả câu chuyện, nhưng ông Mai Văn Bộ vì ở trong khu kháng chiến, đã không có dịp nào được coi vở hát nói trên. Cuộc gặp gỡ này ông Bộ yêu cầu nghệ sĩ Phùng Há diễn lại một lớp trong tuồng Tây Thi gái nước Việt (Má Bảy diễn lớp Phạm Lãi gặp Tây Thi ở Cô Tô Đài).

Vấn đề trên về sau ông Mai Văn Bộ kể lại với báo chí rằng: “Năm phút diễn xuất kỳ diệu của chị Bảy trong vai Phạm Lãi, đã giúp tôi hình dung được toàn bộ vở kịch hoành tráng và lộng lẫy Tây Thi gái nước Việt trên sân khấu của Đoàn Việt Kịch Năm Châu năm nào. Chuyện đời kể ra cũng lạ, trong khi hằng bao khán giả thì được coi nguyên vở tuồng. Còn tác giả câu chuyện thì chỉ được xem một đoạn với thời gian 5 phút ngắn ngủi. Sau 1975 vở Tây Thi được diễn trở lại, không biết ông Mai Văn Bộ có dịp đi coi không?

Ngành Mai
Tác giả bài viết: meoxu
Nguồn tin: RFA
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Ý kiến bạn đọc

Mã an toàn:   Mã chống spamThay mới     

 
du lich

CHUYỂN ĐẾN WEBSITE...

DUY TRÌ TRANG WEB & GIÚP NSKK

Đăng nhập thành viên

NSMAU

Thăm dò ý kiến

Bạn ưa thích giọng ca nam nghệ sĩ nào của thế hệ vàng nhất?

Út Trà Ôn

Hữu Phước

Thành Được

Thanh Hải

Minh Cảnh

Phương Quang

Thanh Sang

Minh Phụng

Minh Vương

Hùng Cường

Tấn Tài

Dũng Thanh Lâm

animation

Facebook

NS ANIMATION NHO

Vợ chồng nghệ sĩ Chí Linh - Vân Hà: Phải chắp cánh cho tài năng bay cao

Đang lèo lái đoàn xã hội hóa cải lương đạt doanh thu cao, hai nghệ sĩ Chí Linh và Vân Hà luôn cho rằng lợi nhuận lớn nhất chính là sự trưởng thành của đào kép trẻ

 

Võ Minh Lâm mong tái diễn "Nàng Xê Đa"

Khép lại đợt tái diễn cuối tuần qua, nghệ sĩ Võ Minh Lâm xúc động trước tình cảm của công chúng dành cho vở "Nàng Xê Đa". Anh mong muốn vở diễn này sẽ tiếp tục được diễn lại.

 

Con trai cố nghệ sĩ Chinh Nhân viết lời yêu thương trong dịp sinh nhật cha

Ngày 1-4 là ngày sinh cố nghệ sĩ Chinh Nhân. Trên trang cá nhân, diễn viên múa Jacky, con trai của nghệ sĩ Chinh Nhân, đã viết những dòng tâm sự khiến cư dân mạng xúc động

 

NSƯT Hùng Minh: Một đời sân khấu

NSƯT Hùng Minh chia sẻ: “Tính đến nay cũng đã 65 năm đi hát. Tôi vẫn nhớ mãi một thời tuổi trẻ bôn ba, vất vả vì miếng cơm, manh áo. Ngẫm nghĩ thấy cuộc đời mình cũng có nhiều may mắn, được ông Tổ nghề thương, nên từ một cậu bé nghèo chẳng biết hát xướng là gì, trong dòng đời xuôi ngược nhận được những cơ may để từng bước thành danh với nghiệp ca diễn”.

 

Nàng Xê Đa" Thanh Vy hội ngộ các "chiến binh" năm xưa

Tối 28-3, Nhà hát Trần Hữu Trang đã tổ chức buổi giao lưu "Ký ức với Đoàn Cải lương Nam Bộ". NSND Thanh Vy xúc động nghẹn ngào gặp lại các nghệ sĩ từng gắn bó với chiếc nôi nghệ thuật cải lương trên đất Bắc.

 

Chương trình sân khấu: Thương hoài hai tiếng cải lương

Công ty TNHH Giải trí Gia Bảo tổ chức họp báo thông tin về dự án cải lương mới Tài danh đất Việt 5, tôn vinh những nghệ sĩ (NS) có nhiều đóng góp cho sân khấu cải lương.

 

Ca sĩ Như Quỳnh nói gì về việc nghiện thuốc dẫn đến quên lời, mất giọng?

Trong buổi họp báo giới thiệu liveshow "Chuyện ba người" tổ chức vào đêm 16-3 tại phòng trà Đồng Dao, ca sĩ Như Quỳnh thừa nhận đang chịu những tác dụng phụ của chứng nghiện thuốc.

 

Cải lương nỗ lực vượt khó

P Nhiều nghệ sĩ cải lương tài năng đoạt HCV Giải thưởng Trần Hữu Trang trong những năm qua nhưng lại thiếu sàn diễn cho họ phát triển sau khi được vinh danh

 

Phi Nhung nói gì khi fan đề nghị cưới Mạnh Quỳnh

Ca sĩ Phi Nhung nhắn nhủ ca sĩ Mạnh Quỳnh "Mãi bên nhau bạn nhé" khi cặp đôi tung ra bộ ảnh chụp chung mà theo cư dân mạng là không khác gì ảnh cưới.

 

HCV làm gì để tỏa sáng trong năm 2021?

Năm 2021 dù khó khăn bủa vây, sàn diễn cải lương vẫn nỗ lực sáng đèn, các nghệ sĩ đoạt HCV cuộc thi "Tài năng trẻ diễn viên cải lương" và cuộc thi Trần Hữu Trang đã nỗ lực làm mới chính mình.

 

ĐOÀN CẢI LƯƠNG TUỒNG CỔ HUỲNH LONG: Tìm chỗ đứng trong khán giả trẻ

Chiều 18-1, nghệ sĩ (NS) Bình Tinh và NS Nhật Khánh đã giới thiệu vở diễn sân khấu "Ngô Quyền và chiến thắng Bạch Đằng giang", do Đài Truyền hình TP HCM thực hiện.

 

Nhiều nghệ sĩ qua đời đầu năm 2021, khán giả thương tiếc

Từ đầu năm 2021 đến nay, lần lượt nhiều nghệ sĩ gạo cội trong và ngoài nước đã ra đi vĩnh viễn, để lại niềm tiếc thương trong lòng công chúng hâm mộ.

 

Con gái soạn giả Hoa Phượng nói gì về phim "Kiều@"?

Sau những dư luận trái chiều khen chê về bộ phim "Kiều@" dựa theo kịch bản cải lương "Nửa đời hương phấn" của Hà Triều, Hoa Phượng, con gái của cố soạn giả Hoa Phượng tại Munich – Đức đã trao đổi với PV Báo Người Lao Động về bộ phim này.

 

Sau ly hôn, nghệ sĩ Linh Tâm – Cẩm Thu bất ngờ khoe hình con trong ngày sinh nhật

Không hẹn mà tương đồng, nghệ sĩ Linh Tâm và Cẩm Thu trong ngày sinh nhật của con trai – nghệ sĩ Linh Tý đã đồng loạt khoe ảnh thời thơ ấu của con khiến cộng đồng mạng xao xuyến về một cặp đôi tuyệt đẹp trên sân khấu một thời.

 

Nghệ sĩ Tú Trinh: Tôi sợ lặp lại chính mình

Nghệ sĩ Tú Trinh cho biết chị là mẫu diễn viên không hề chê vai phụ. Chị luôn ý thức phải làm mới mình để được lòng khán giả mộ điệu

 

Diễn viên Thương Tín bị đột quỵ

Diễn viên Thương Tín bị đột quỵ, được người bạn đưa vào bệnh viện vào 18 giờ ngày 25-2 để được chăm sóc, điều trị tích cực.