05:40 PDT Thứ ba, 17/09/2019
trang music

Menu

CLVNCOM English Edition
HÌNH MCHAU PMAI

Thống kê truy cập

Đang truy cậpĐang truy cập : 96

Máy chủ tìm kiếm : 12

Khách viếng thăm : 84


Hôm nayHôm nay : 5381

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 331041

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 19384338

Trang nhất » Tin Tức » Hậu Trường Sân Khấu

Người phổ nhạc Truyện Kiều qua đời

Người phổ nhạc Truyện Kiều qua đời

GS-TS Trần Quang Hải vừa cho biết nhạc sĩ Quách Vĩnh Thiện, người phổ nhạc Truyện Kiều của đại thi hào Nguyễn Du, đã qua đời hôm 13-9, hưởng thọ 76 tuổi, tang lễ tổ chức ngày 20-9 tại Paris - Pháp.

Xem tiếp...

Nghề chơi cũng lắm công phu: Người giữ tiếng tơ, cung đàn

Đăng lúc: Thứ hai - 10/06/2013 23:29 - Đã xem: 1866
Nghề chơi cũng lắm công phu: Người giữ tiếng tơ, cung đàn

Nghề chơi cũng lắm công phu: Người giữ tiếng tơ, cung đàn





NSND Xuân Hoạch ôm cây đàn đáy trong lòng, gảy một điệu cổ nhạc. Tiếng đàn của ông vang lên trầm đục, tựa như tiếng người đang tâm tình, thủ thỉ. Tiếng đàn ấy là tiếng tơ!


Tìm lại tiếng tơ xưa

Đã từ lâu, người ta không còn biết đến tiếng tơ của cây đàn cổ truyền. Chỉ mãi sau này khi NSND Xuân Hoạch phục hồi, tiếng tơ mới lại ngân lên.

Người xưa chơi đàn bằng dây tơ, đến thời Pháp thuộc dây tơ không còn nữa, bị thay bằng dây ni lông. Tiếng đàn bằng dây ni lông nghe vang hơn nhưng chói gắt và nhất là nghe cứ là lạ, không gần gũi. Thuở sinh thời, nghệ nhân Đinh Khắc Ban mãi hoài nhớ về tiếng tơ năm xưa nhưng cũng đành lực bất tòng tâm. Khi ấy, cậu học trò Xuân Hoạch dù chỉ được biết tiếng tơ qua những lời kể của thầy đã nuôi ý định tìm lại cho kỳ được.

Nhưng, hành trình đi tìm tiếng tơ cứ long đong mãi, ông tìm về Vạn Phúc nhưng không ai còn nhớ cách xe tơ dây đàn. Đã có lúc ông cảm thấy việc tìm dây tơ là vô vọng. Cho đến khi một người bạn từ Pháp trở về nói với Xuân Hoạch: “Tôi có tơ rồi, anh có xe được dây tơ không?”, ông như được khích lệ: “Tôi sẽ thử”.

 

Đàn bầu trong gánh xẩm xưa trông khác với đàn bầu bây giờ lắm. Nếu không phục dựng lại chắc người ta sẽ không còn biết đến đàn bầu xưa trông thế nào

NSND Xuân Hoạch

 Tơ làm dây đàn phải là tơ sống vừa kéo từ con tằm, vẫn còn nằm trong kén và còn lớp nhựa dính. Nhờ lớp nhựa này, dây tơ xe xong mới cuộn lại, bện vào với nhau. Có tơ rồi, NSND Xuân Hoạch tự dựng khung xe tơ. Ông vừa xe vừa tính, xe mỏng quá thì không thành tiếng, mà xe dày quá cũng mất hay, phải tính bao nhiêu sợi tơ nhỏ, mỏng manh chặp lại mới được một dây tơ. Vừa xe được một đoạn dây tơ mới, Xuân Hoạch lại thử lắp ngay vào đàn. Cả năm trời bền bỉ, ông mới tìm được độ dày thích hợp cho dây tơ. Trước ngày cuối cùng thử dây tơ cho đàn, cả đêm ông không thể chợp mắt. Bữa đó, nghệ nhân Kim Đức đến tận nhà ông để được nghe thử tiếng đàn. Tất thảy mọi người có mặt đều nín lặng dõi theo, rồi vỡ òa khi cụ run run nhận ra: “Đúng rồi. Đúng rồi. Đúng tiếng tơ đây rồi!”.

Dây tơ mỏng nên dễ đứt, chỉ chơi được một bản nhạc đã phải thay dây mới. Sau này, NSND Xuân Hoạch nghĩ ra cách bôi sáp ong lên dây tơ tăng độ dai. Một bộ dây tơ giờ đã chơi được 5-7 bản nhạc. Dù xe tơ có kỳ công, người chơi cũng vất vả hơn, phải chăm chú, tinh tế hơn, nhưng tiếng tơ lại đáp thỏa tất cả. Tiếng tơ như tiếng người, người buồn, người vui, người khóc, người cười. Và chỉ có người hiểu tiếng đàn như tiếng lòng mình mới có thể tìm lại được tiếng tơ!

Cung đàn xưa và nay

Trước khi đi xa, người thầy Đinh Khắc Ban để lại cho cậu học trò Xuân Hoạch một cây đàn quý - vật gia bảo của nhà họ Đinh. Cụ thân sinh của nghệ nhân Đinh Khắc Ban cũng theo nghiệp kép đàn. Khi thấy Đinh Khắc Ban đã đủ lông đủ cánh, ông tặng con trai mình một cây đàn đáy. Thuở ấy, đàn không có sẵn, kép đàn thường tự mình hoặc thuê thợ làm đàn rất kỳ công. Mỗi phần của cây đàn lại làm bằng những loại gỗ khác nhau: trắc, mật, nghiến. Những miếng gỗ đã mua từ lâu, phải phơi nắng, gió, sương, mưa hàng tháng trời sau mới được dùng đóng đàn. Trước khi làm đàn, người ta còn làm lễ dựng đàn. Vì vậy, cây đàn vẫn được ví như linh hồn của người chơi đàn và mang đủ những tiếng hỉ nộ ái ố của trần ai. Nghệ nhân Đinh Khắc Ban đã cùng cây đàn đáy mà cha tặng đi khắp các giáo phường. Đến lúc cuối đời, ông muốn trao lại cây đàn cho người đủ tâm, đủ tài nối nghiệp mình, như người cha đã dựng cây đàn này tặng ông. Và người được tin tưởng gửi gắm là NSND Xuân Hoạch. Cây đàn đáy ấy đã “sống” với hai đời kép đàn, ngót nghét gần một thế kỷ. Các nhà nghiên cứu âm nhạc nhận định đây là cây đàn đáy cổ nhất Hà thành cho đến giờ.

 
NSND Xuân Hoạch cùng chiếc đàn đáy cổ của người thầy Đinh Khắc Ban - Ảnh: Ngọc an

NSND Xuân Hoạch còn đang giữ một cây đàn bầu cổ. Điều đặc biệt là nghệ sĩ đã phục dựng lại cây đàn cổ này, nhân lần được mời tham gia khôi phục loại hình nghệ xẩm. “Đàn bầu trong gánh xẩm xưa trông khác với đàn bầu bây giờ lắm. Nếu không phục dựng lại chắc người ta sẽ không còn biết đến đàn bầu xưa trông thế nào”, NSND Xuân Hoạch nói. Trong ảnh chụp một gia đình gánh xẩm đang hát ở chợ ngày trước, vẫn còn rõ hình dáng cây đàn bầu cổ. NSND Xuân Hoạch tìm thêm tư liệu, rồi tự loay hoay đóng, dựng đàn. Cần đàn dài và cao hơn, phù hợp với người chơi đàn khiếm thị. Hộp đàn bầu cổ to hơn hộp đàn bây giờ. Tiếng đàn kéo lên nghe vang và to hơn. Chẳng thế mà hồi xưa, gánh xẩm chỉ ngồi ở một góc, mà tiếng đàn cứ vang khắp cả chợ.

Nói NSND Xuân Hoạch hoài cổ, thích giữ và tìm lại tiếng đàn, cung đàn xưa, đúng nhưng vẫn là chưa đủ về ông. Ông là người thích mày mò, tạo ra những cây đàn với thanh âm khác lạ cho riêng mình. Đến nhà ông mới thấy ngỡ ngàng trước những cây đàn đủ loại hình dáng lạ mắt. Có cây đàn làm bằng vỏ dừa, có cây làm bằng vỏ bầu, cần đàn được làm bằng tre, khi bằng trúc... “Chú làm đàn để chơi thôi”, ông cười bảo. Nhưng cuộc chơi của ông xem ra cũng có nhiều điều thú vị. Ông cầm cây đàn được làm bằng gáo dừa, gảy vài tiếng nghe trầm khàn, nhưng lạ là tiếng đàn đi vào lòng người chẳng khác tiếng bầu, tiếng nhị. Chẳng biết, do ông làm đàn giỏi, hay cây đàn nào vào tay ông cũng phát ra những thứ âm thanh tuyệt diệu.

NSND Xuân Hoạch là người kiệm lời, có lẽ bao tâm sự, nỗi lòng ông đều gửi gắm qua tiếng đàn. Chẳng dám nhận mình là người có công giữ gìn vốn âm nhạc cổ truyền, ông chỉ nghĩ đơn giản mình đang làm công việc của người giữ tiếng tơ, cung đàn. Đôi bàn tay chai sần và biến dạng của ông vẫn miết trên những dây đàn, như hàng chục năm rồi chưa khi nào dứt ra được.

Minh Ngọc

Tác giả bài viết: tancogiaoduyen
Nguồn tin: TNO
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Ý kiến bạn đọc

Mã an toàn:   Mã chống spamThay mới     

 
du lich

CHUYỂN ĐẾN WEBSITE...

DUY TRÌ TRANG WEB & GIÚP NSKK

Đăng nhập thành viên

NSMAU

Thăm dò ý kiến

Bạn ưa thích giọng ca nam nghệ sĩ nào của thế hệ vàng nhất?

Út Trà Ôn

Hữu Phước

Thành Được

Thanh Hải

Minh Cảnh

Phương Quang

Thanh Sang

Minh Phụng

Minh Vương

Hùng Cường

Tấn Tài

Dũng Thanh Lâm

animation

Facebook

NS ANIMATION NHO

Người phổ nhạc Truyện Kiều qua đời

GS-TS Trần Quang Hải vừa cho biết nhạc sĩ Quách Vĩnh Thiện, người phổ nhạc Truyện Kiều của đại thi hào Nguyễn Du, đã qua đời hôm 13-9, hưởng thọ 76 tuổi, tang lễ tổ chức ngày 20-9 tại Paris - Pháp.

 

Cư xá của những nghệ sĩ danh tiếng Sài Gòn xưa

Cư xá Chu Mạnh Trinh trước kia có tên là cư xá Ngân hàng Đông Dương, nằm trong hẻm số 215 Chi Lăng, ấp Đông Nhất, xã Phú Nhuận, quận Tân Bình, tỉnh Gia Định, ngoại vi Sài Gòn. Đây là một con hẻm có quy hoạch cho khu cư xá, gồm một hẻm trục lớn và các hẻm nhỏ tỏa nhánh thẳng góc hai bên, đánh số 215 A, B, C, D, E, F cho tới G. Khoảng năm 1962 hay 1963, Trường Chu Mạnh Trinh được lập ở phía đầu hẻm nên dân quanh vùng gọi là cư xá Chu Mạnh Trinh.

 

NSND Minh Vương tri ân đồng nghiệp trong ngày giỗ Tổ sân khấu

Tối 9-9, NSND Minh Vương đã tổ chức lễ giỗ Tổ sân khấu tại Trung tâm Văn hóa quận 5, TP HCM nhằm tri ân tình cảm và sự đồng hành của các nghệ sĩ đồng nghiệp đối với ông.

 

Nghệ sĩ sân khấu tưng bừng giỗ Tổ

Sáng 9-9, Ban Ái hữu nghệ sĩ - Hội Sân khấu TP HCM đã tổ chức chương trình kỷ niệm Ngày truyền thống Sân khấu Việt Nam. Đông đảo nghệ sĩ nhiều thế hệ đã đến tham dự và thắp hương tưởng nhớ những bậc tiền bối đã dày công vun đắp ngôi nhà sân khấu của dân tộc.

 

CHUÔNG VÀNG VỌNG CỔ 2019 - ĐÊM CHUNG KẾT 1 Cuộc tranh tài đầu tiên của top 9

Top 9 thí sinh của vòng Chung kết Chuông vàng vọng cổ 2019 đã có những ngày tập luyện "chạy nước rút" cùng ban huấn luyện, sẵn sàng cho đêm loại trực tiếp đầu tiên diễn ra vào lúc 20g30 chủ nhật (8/9) tại Nhà hát HTV.

 

Vang tiếng đờn ca tài tử Nam Bộ giữa thủ đô

Những CLB đờn ca tài tử Nam Bộ và CLB hâm mộ sân khấu cải lương tại Hà Nội đã góp phần làm nên diện mạo của bộ môn nghệ thuật độc đáo này tại thủ đô

 

Gameshow “Tài tử miệt vườn” tái xuất mùa 2 có gì mới?

Vào lúc 20h ngày 31.8.2019, “Tài tử miệt vườn” sẽ tái xuất trên sóng của 02 Đài phát thanh truyền hình Đồng Tháp, Tây Ninh với tổng giải thưởng lên đến 267 triệu đồng.

 

Nghệ sĩ Hoàng Long từ trần

Nghệ sĩ Kim Ngân vừa báo tin cha của cô là nghệ sĩ Hoàng Long đã trút hơi thở cuối cùng lúc 16 giờ 25 ngày 4-9.

 

Bình Tinh kể chuyện khán giả tưởng mình chết vì chỉ hát đám tiệc

Hai nghệ sĩ cải lương Bình Tinh và Thanh Thảo rớt nước mắt chia sẻ về quãng thời gian khó khăn khi duy trì nghệ thuật hát cải lương.

 

NSUT Vũ Linh

Sau khi tham gia chương trình "Trăm năm nguồn cội" tại Nhà hát Bến Thành được khán giả khen ngợi, NSƯT Vũ Linh đã có những tâm sự về niềm hạnh phúc của đời nghệ sĩ, trong đó hai năm 1995 và 1999 anh được trao giải với một vai diễn: Nguyễn Địa Lô trong vở "Bức ngôn đồ Đại Việt".

 

NSND Minh Vương trải lòng trong ngày nhận danh hiệu cao quý

Nghệ sĩ Minh Vương là một trong 3 người được UBND TP HCM gửi văn bản đề nghị trung ương xem xét, đặc cách phong tặng danh hiệu NSND cùng với hai nghệ sĩ Thanh Tuấn và Giang Châu.

 

Niềm vui của chàng kép cải lương Tây Đô Niềm vui của chàng kép cải lương Tây Đô

Nghệ sĩ Hoàng Khanh (Đoàn Cải lương Tây Đô) mở đầu câu chuyện bằng niềm vui ngập tràn khi vừa được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú (NSƯT). Đó là phần thưởng xứng đáng cho chàng kép cải lương đất Tây Đô sau hơn 17 năm theo nghề và dành trọn tình yêu cho những vai tuồng, vở diễn trên sân khấu.

 

TP HCM có 50 nghệ sĩ được tặng và truy tặng danh hiệu NSND, NSƯT

Chiều 23-8, Hội Sân khấu TP HCM đã công bố danh sách 50 nghệ sĩ được tặng và truy tặng danh hiệu nghệ sĩ nhân dân (NSND), nghệ sĩ ưu tú (NSƯT).

 

Tân Cổ CHUYỆN BA NGƯỜI

CLVNCOM - Một người đi với một người Một người đi với nụ cười hắt hiu. Hai người vui biết bao nhiêu. Một người lặng lẽ buồn thiu đứng nhìn. Giữa đường cơn gió lặng thinh. Nghe nghiêng nghiêng nặng lòng mình nao nao. Ba người chẳng biết làm sao. Khi không có kẻ buồn thiu đứng nhìn.

 

Hơn 40 năm, "Lan và Điệp" vẫn trẻ trung, ngọt ngào

Vở cải lương "Lan và Điệp" công diễn tối 17 và 18-8 đã làm hài lòng người mộ điệu. Hơn 40 năm, "Lan và Điệp" vẫn trẻ trung và ngọt ngào như mới hôm qua.

 

NỮ NGHỆ SĨ DIỆU HIỀN

Trên sân khấu cải lương miền Nam, tài năng ca diễn của một số nghệ sĩ đã mang đến cho họ những mỹ danh bất tử, mà mỗi khi nhắc đến mỹ danh này, thì người ta không thể nghĩ đến một nghệ sĩ nào khác. Như danh hiệu “vua ca vọng cổ” thì dành cho Út Trà Ôn, “Nữ vương Sầu Nữ” dành cho Út Bạch Lan, “Nữ hoàng sân khấu” dành cho Thanh Nga