07:44 PDT Thứ hai, 20/05/2019
trang music

Menu

CLVNCOM English Edition
HÌNH MCHAU PMAI

Thống kê truy cập

Đang truy cậpĐang truy cập : 106

Máy chủ tìm kiếm : 2

Khách viếng thăm : 104


Hôm nayHôm nay : 5254

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 335137

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 17197323

Trang nhất » Tin Tức » Hậu Trường Sân Khấu

Gắn cải lương với du lịch văn hóa

Gắn cải lương với du lịch văn hóa

Nghệ sĩ cải lương tham quan thực địa để có thêm trải nghiệm, sáng tạo và làm cầu nối du lịch văn hóa. Đó là cách làm mới của một đơn vị cải lương vừa ra đời

Xem tiếp...

SN15-THU MOI
SN15 THU MOI

Nghề chơi cũng lắm công phu: Người giữ tiếng tơ, cung đàn

Đăng lúc: Thứ hai - 10/06/2013 23:29 - Đã xem: 1724
Nghề chơi cũng lắm công phu: Người giữ tiếng tơ, cung đàn

Nghề chơi cũng lắm công phu: Người giữ tiếng tơ, cung đàn





NSND Xuân Hoạch ôm cây đàn đáy trong lòng, gảy một điệu cổ nhạc. Tiếng đàn của ông vang lên trầm đục, tựa như tiếng người đang tâm tình, thủ thỉ. Tiếng đàn ấy là tiếng tơ!


Tìm lại tiếng tơ xưa

Đã từ lâu, người ta không còn biết đến tiếng tơ của cây đàn cổ truyền. Chỉ mãi sau này khi NSND Xuân Hoạch phục hồi, tiếng tơ mới lại ngân lên.

Người xưa chơi đàn bằng dây tơ, đến thời Pháp thuộc dây tơ không còn nữa, bị thay bằng dây ni lông. Tiếng đàn bằng dây ni lông nghe vang hơn nhưng chói gắt và nhất là nghe cứ là lạ, không gần gũi. Thuở sinh thời, nghệ nhân Đinh Khắc Ban mãi hoài nhớ về tiếng tơ năm xưa nhưng cũng đành lực bất tòng tâm. Khi ấy, cậu học trò Xuân Hoạch dù chỉ được biết tiếng tơ qua những lời kể của thầy đã nuôi ý định tìm lại cho kỳ được.

Nhưng, hành trình đi tìm tiếng tơ cứ long đong mãi, ông tìm về Vạn Phúc nhưng không ai còn nhớ cách xe tơ dây đàn. Đã có lúc ông cảm thấy việc tìm dây tơ là vô vọng. Cho đến khi một người bạn từ Pháp trở về nói với Xuân Hoạch: “Tôi có tơ rồi, anh có xe được dây tơ không?”, ông như được khích lệ: “Tôi sẽ thử”.

 

Đàn bầu trong gánh xẩm xưa trông khác với đàn bầu bây giờ lắm. Nếu không phục dựng lại chắc người ta sẽ không còn biết đến đàn bầu xưa trông thế nào

NSND Xuân Hoạch

 Tơ làm dây đàn phải là tơ sống vừa kéo từ con tằm, vẫn còn nằm trong kén và còn lớp nhựa dính. Nhờ lớp nhựa này, dây tơ xe xong mới cuộn lại, bện vào với nhau. Có tơ rồi, NSND Xuân Hoạch tự dựng khung xe tơ. Ông vừa xe vừa tính, xe mỏng quá thì không thành tiếng, mà xe dày quá cũng mất hay, phải tính bao nhiêu sợi tơ nhỏ, mỏng manh chặp lại mới được một dây tơ. Vừa xe được một đoạn dây tơ mới, Xuân Hoạch lại thử lắp ngay vào đàn. Cả năm trời bền bỉ, ông mới tìm được độ dày thích hợp cho dây tơ. Trước ngày cuối cùng thử dây tơ cho đàn, cả đêm ông không thể chợp mắt. Bữa đó, nghệ nhân Kim Đức đến tận nhà ông để được nghe thử tiếng đàn. Tất thảy mọi người có mặt đều nín lặng dõi theo, rồi vỡ òa khi cụ run run nhận ra: “Đúng rồi. Đúng rồi. Đúng tiếng tơ đây rồi!”.

Dây tơ mỏng nên dễ đứt, chỉ chơi được một bản nhạc đã phải thay dây mới. Sau này, NSND Xuân Hoạch nghĩ ra cách bôi sáp ong lên dây tơ tăng độ dai. Một bộ dây tơ giờ đã chơi được 5-7 bản nhạc. Dù xe tơ có kỳ công, người chơi cũng vất vả hơn, phải chăm chú, tinh tế hơn, nhưng tiếng tơ lại đáp thỏa tất cả. Tiếng tơ như tiếng người, người buồn, người vui, người khóc, người cười. Và chỉ có người hiểu tiếng đàn như tiếng lòng mình mới có thể tìm lại được tiếng tơ!

Cung đàn xưa và nay

Trước khi đi xa, người thầy Đinh Khắc Ban để lại cho cậu học trò Xuân Hoạch một cây đàn quý - vật gia bảo của nhà họ Đinh. Cụ thân sinh của nghệ nhân Đinh Khắc Ban cũng theo nghiệp kép đàn. Khi thấy Đinh Khắc Ban đã đủ lông đủ cánh, ông tặng con trai mình một cây đàn đáy. Thuở ấy, đàn không có sẵn, kép đàn thường tự mình hoặc thuê thợ làm đàn rất kỳ công. Mỗi phần của cây đàn lại làm bằng những loại gỗ khác nhau: trắc, mật, nghiến. Những miếng gỗ đã mua từ lâu, phải phơi nắng, gió, sương, mưa hàng tháng trời sau mới được dùng đóng đàn. Trước khi làm đàn, người ta còn làm lễ dựng đàn. Vì vậy, cây đàn vẫn được ví như linh hồn của người chơi đàn và mang đủ những tiếng hỉ nộ ái ố của trần ai. Nghệ nhân Đinh Khắc Ban đã cùng cây đàn đáy mà cha tặng đi khắp các giáo phường. Đến lúc cuối đời, ông muốn trao lại cây đàn cho người đủ tâm, đủ tài nối nghiệp mình, như người cha đã dựng cây đàn này tặng ông. Và người được tin tưởng gửi gắm là NSND Xuân Hoạch. Cây đàn đáy ấy đã “sống” với hai đời kép đàn, ngót nghét gần một thế kỷ. Các nhà nghiên cứu âm nhạc nhận định đây là cây đàn đáy cổ nhất Hà thành cho đến giờ.

 
NSND Xuân Hoạch cùng chiếc đàn đáy cổ của người thầy Đinh Khắc Ban - Ảnh: Ngọc an

NSND Xuân Hoạch còn đang giữ một cây đàn bầu cổ. Điều đặc biệt là nghệ sĩ đã phục dựng lại cây đàn cổ này, nhân lần được mời tham gia khôi phục loại hình nghệ xẩm. “Đàn bầu trong gánh xẩm xưa trông khác với đàn bầu bây giờ lắm. Nếu không phục dựng lại chắc người ta sẽ không còn biết đến đàn bầu xưa trông thế nào”, NSND Xuân Hoạch nói. Trong ảnh chụp một gia đình gánh xẩm đang hát ở chợ ngày trước, vẫn còn rõ hình dáng cây đàn bầu cổ. NSND Xuân Hoạch tìm thêm tư liệu, rồi tự loay hoay đóng, dựng đàn. Cần đàn dài và cao hơn, phù hợp với người chơi đàn khiếm thị. Hộp đàn bầu cổ to hơn hộp đàn bây giờ. Tiếng đàn kéo lên nghe vang và to hơn. Chẳng thế mà hồi xưa, gánh xẩm chỉ ngồi ở một góc, mà tiếng đàn cứ vang khắp cả chợ.

Nói NSND Xuân Hoạch hoài cổ, thích giữ và tìm lại tiếng đàn, cung đàn xưa, đúng nhưng vẫn là chưa đủ về ông. Ông là người thích mày mò, tạo ra những cây đàn với thanh âm khác lạ cho riêng mình. Đến nhà ông mới thấy ngỡ ngàng trước những cây đàn đủ loại hình dáng lạ mắt. Có cây đàn làm bằng vỏ dừa, có cây làm bằng vỏ bầu, cần đàn được làm bằng tre, khi bằng trúc... “Chú làm đàn để chơi thôi”, ông cười bảo. Nhưng cuộc chơi của ông xem ra cũng có nhiều điều thú vị. Ông cầm cây đàn được làm bằng gáo dừa, gảy vài tiếng nghe trầm khàn, nhưng lạ là tiếng đàn đi vào lòng người chẳng khác tiếng bầu, tiếng nhị. Chẳng biết, do ông làm đàn giỏi, hay cây đàn nào vào tay ông cũng phát ra những thứ âm thanh tuyệt diệu.

NSND Xuân Hoạch là người kiệm lời, có lẽ bao tâm sự, nỗi lòng ông đều gửi gắm qua tiếng đàn. Chẳng dám nhận mình là người có công giữ gìn vốn âm nhạc cổ truyền, ông chỉ nghĩ đơn giản mình đang làm công việc của người giữ tiếng tơ, cung đàn. Đôi bàn tay chai sần và biến dạng của ông vẫn miết trên những dây đàn, như hàng chục năm rồi chưa khi nào dứt ra được.

Minh Ngọc

Tác giả bài viết: tancogiaoduyen
Nguồn tin: TNO
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Ý kiến bạn đọc

Mã an toàn:   Mã chống spamThay mới     

 
du lich

CHUYỂN ĐẾN WEBSITE...

DUY TRÌ TRANG WEB & GIÚP NSKK

Đăng nhập thành viên

NSMAU

Thăm dò ý kiến

Bạn ưa thích giọng ca nam nghệ sĩ nào của thế hệ vàng nhất?

Út Trà Ôn

Hữu Phước

Thành Được

Thanh Hải

Minh Cảnh

Phương Quang

Thanh Sang

Minh Phụng

Minh Vương

Hùng Cường

Tấn Tài

Dũng Thanh Lâm

animation

Facebook

NS ANIMATION NHO

Gắn cải lương với du lịch văn hóa

Nghệ sĩ cải lương tham quan thực địa để có thêm trải nghiệm, sáng tạo và làm cầu nối du lịch văn hóa. Đó là cách làm mới của một đơn vị cải lương vừa ra đời

 

Người con gái cuối cùng của Bầu Thắng qua đời

Sáng 16-5, gia tộc Bầu Thắng, Minh Tơ đã tiễn đưa nghệ sĩ Huỳnh Mai, người con gái cuối cùng của ông Bầu Thắng - một gia tộc lớn của sân khấu hát bội - cải lương miền Nam, về nơi an nghỉ cuối cùng.

 

Hậu duệ của cố nghệ sĩ Minh Tơ - Bầu Thắng

CLVNCOM - Tôi đọc facebơok của Lưu B Nguyen tin : Thanh Sơn là người con trai út trong gia đình Bầu Thắng - Minh Tơ vừa làm được một kỳ tích, « đột phá» vào một nhà hát truyền thống ở Paris: Nhà hát Le Mandapa, để giới thiệu về bộ môn Nghệ Thuật Tuồng Cổ Việt Nam.

 

Sao Việt tràn cảm xúc trong Ngày của mẹ

Trang cá nhân của hoa hậu H'hen Nie, Hồ Ngọc Hà, Nhã Phương tràn ngập cảm xúc và hình ảnh về Ngày của mẹ.

 

Tiễn đưa NSƯT Giang Châu về nơi an nghỉ cuối cùng

Sáng 11-5, đông đảo người hâm mộ, nghệ sĩ đã tiễn đưa "Trùm Sò" NSƯT Giang Châu về nơi an nghỉ cuối cùng. Trước tấm lòng của Công ty Chánh Phú Hòa, gia đình NSƯT Giang Châu đã quyết định an táng ông tại Hoa viên Nghĩa trang Bình Dương, thay vì hỏa táng như đã thông báo.

 

NGHÊ SĨ GIANG CHÂU

Từ nhỏ ông đã sớm bộc lộ năng khiếu ca hát, năm 14-15 tuổi, gia đình nghèo nên ông đi học nghề lái tàu. Chủ tàu là ông Hai Đực - một nghệ nhân đờn ca tài tử đã dạy ông ca vọng cổ theo nhịp đờn, và đó là người thầy đầu tiên của ông. Chính vì thích chất giọng của ông mà thầy Hai Đực đã giao chiếc tàu chở trái cây cho ông để điều khiển từ Chợ Lách lên Cái Bè bán cho các vựa lớn.

 

"Trùm sò" - NSƯT Giang Châu qua đời

NSƯT Giang Châu sau thời gian bị bệnh thoái hóa não đã trút hơi thở cuối cùng lúc 6 giờ 35 ngày 8-5 tại nhà riêng ở quận Tân Phú, hưởng thọ 68 tuổi.

 

Trinh Trinh, Quế Trân, Lê Khánh khoác áo mới cho "Tiên Nga"

Tối 5-5, đông đảo khán giả đã đến xem và cổ vũ suất diễn cuối khép lại đợt tái diễn lần thứ tư của vở "Tiên Nga" tại Nhà hát Bến Thành

 

Nghệ sĩ hài Thúy Nga: "Tôi trở lại và lợi hại hơn xưa"

Nghệ sĩ hài Thúy Nga bộc bạch về sự vắng bóng của mình trong thời gian qua. Cô khẳng định lần trở lại này "đã lợi hại hơn xưa".

 

NS Lê Bình : Một Đời Tài Hoa

Những ngày cuối cùng của đời mình, nghệ sĩ Lê Bình chìm vào cơn mê sảng như nhiều bệnh nhân ung thư khác. Sự ra đi của ông được báo trước. Nhưng nó không ngăn nổi những xót xa của những người biết về ông: Người nghệ sĩ một đời tài hoa.

 

Kịch bản phim “Song lang” được tôn vinh tại Liên hoan phim quốc tế Asean

Kịch bản phim “Song lang” do Nguyễn Thị Minh Ngọc và đạo diễn Leon Quang Lê cùng viết được tôn vinh hạng mục “Kịch bản xuất sắc” tại Liên hoan phim quốc tế Asean, diễn ra ở Kuching – Malaysia, tối 27-4.

 

Gìn giữ tinh hoa cải lương

Đồng thời với sự chuẩn bị cho triễn lãm đa phương tiện về các dự án di sản kết nối với thế giới được Hội đồng Anh Việt Nam tổ chức, buổi tọa đàm với chủ đề "Tinh hoa cải lương còn hay mất?" diễn ra sáng ngày 27-4, tại TPHCM với sự tham dự của nhiều nghệ sĩ và các khán giả đam mê với cải lương.

 

Vì sao Khánh Ly hủy vé máy bay không về viếng Trịnh Công Sơn vào phút cuối?

Nữ ca sĩ nổi tiếng chia sẻ lúc đó về sẽ có rất nhiều người tới xem Khánh Ly thế nào sau mấy chục năm sống ở nước ngoài? Nếu điều đó xảy ra, có lẽ chính gia đình Trịnh Công Sơn cũng sẽ nghĩ thôi chị ở nhà đi, đừng đến quấy rối không khí ngày tang lễ

 

Lê Bình - Nụ cười cho người, nước mắt cho mình

Kỳ lạ, nét mặt của nghệ sĩ Lê Bình khi khỏe cũng như khi bệnh, vừa khổ sở vừa lạc quan, đan xen nhau như một sức mạnh ngầm đủ cho ông chống chọi với cuộc đời và cũng đủ cho ông thành công trong sự nghiệp

 

Game show: Chết vì ăn xổi!

Có thể nói, game show hiện đã rơi vào tình trạng thoái trào. Rất nhiều chương trình thu hẹp quy mô sản xuất, rất ít chương trình truyền hình trực tiếp, mà thay vào đó là ghi hình phát sóng.

 

Nghệ thuật hát bội - nguy cơ mai một

Mùa hát chầu tháng 2 âm lịch khép lại với không ít vui buồn của các nghệ sĩ hát bội. Dù còn biết bao khó khăn bủa vây, nhưng các nghệ sĩ vẫn đang nỗ lực vượt qua, để mỗi suất diễn họ lại thăng hoa dưới ánh đèn sân khấu truyền thống. Tuy nhiên, với hiện trạng hoạt động, công tác đầu tư, bảo tồn và phát triển, ước chừng 10 năm nữa nghệ thuật hát bội sẽ không tránh khỏi sự mai một.