01:38 PST Thứ ba, 10/12/2019
trang music

Menu

CLVNCOM English Edition
HÌNH MCHAU PMAI

Thống kê truy cập

Đang truy cậpĐang truy cập : 72

Máy chủ tìm kiếm : 5

Khách viếng thăm : 67


Hôm nayHôm nay : 1279

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 159596

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 21071942

Trang nhất » Tin Tức » Hậu Trường Sân Khấu

Nghề chơi cũng lắm công phu: Người giữ tiếng tơ, cung đàn

Đăng lúc: Thứ hai - 10/06/2013 23:29 - Đã xem: 1950
Nghề chơi cũng lắm công phu: Người giữ tiếng tơ, cung đàn

Nghề chơi cũng lắm công phu: Người giữ tiếng tơ, cung đàn





NSND Xuân Hoạch ôm cây đàn đáy trong lòng, gảy một điệu cổ nhạc. Tiếng đàn của ông vang lên trầm đục, tựa như tiếng người đang tâm tình, thủ thỉ. Tiếng đàn ấy là tiếng tơ!


Tìm lại tiếng tơ xưa

Đã từ lâu, người ta không còn biết đến tiếng tơ của cây đàn cổ truyền. Chỉ mãi sau này khi NSND Xuân Hoạch phục hồi, tiếng tơ mới lại ngân lên.

Người xưa chơi đàn bằng dây tơ, đến thời Pháp thuộc dây tơ không còn nữa, bị thay bằng dây ni lông. Tiếng đàn bằng dây ni lông nghe vang hơn nhưng chói gắt và nhất là nghe cứ là lạ, không gần gũi. Thuở sinh thời, nghệ nhân Đinh Khắc Ban mãi hoài nhớ về tiếng tơ năm xưa nhưng cũng đành lực bất tòng tâm. Khi ấy, cậu học trò Xuân Hoạch dù chỉ được biết tiếng tơ qua những lời kể của thầy đã nuôi ý định tìm lại cho kỳ được.

Nhưng, hành trình đi tìm tiếng tơ cứ long đong mãi, ông tìm về Vạn Phúc nhưng không ai còn nhớ cách xe tơ dây đàn. Đã có lúc ông cảm thấy việc tìm dây tơ là vô vọng. Cho đến khi một người bạn từ Pháp trở về nói với Xuân Hoạch: “Tôi có tơ rồi, anh có xe được dây tơ không?”, ông như được khích lệ: “Tôi sẽ thử”.

 

Đàn bầu trong gánh xẩm xưa trông khác với đàn bầu bây giờ lắm. Nếu không phục dựng lại chắc người ta sẽ không còn biết đến đàn bầu xưa trông thế nào

NSND Xuân Hoạch

 Tơ làm dây đàn phải là tơ sống vừa kéo từ con tằm, vẫn còn nằm trong kén và còn lớp nhựa dính. Nhờ lớp nhựa này, dây tơ xe xong mới cuộn lại, bện vào với nhau. Có tơ rồi, NSND Xuân Hoạch tự dựng khung xe tơ. Ông vừa xe vừa tính, xe mỏng quá thì không thành tiếng, mà xe dày quá cũng mất hay, phải tính bao nhiêu sợi tơ nhỏ, mỏng manh chặp lại mới được một dây tơ. Vừa xe được một đoạn dây tơ mới, Xuân Hoạch lại thử lắp ngay vào đàn. Cả năm trời bền bỉ, ông mới tìm được độ dày thích hợp cho dây tơ. Trước ngày cuối cùng thử dây tơ cho đàn, cả đêm ông không thể chợp mắt. Bữa đó, nghệ nhân Kim Đức đến tận nhà ông để được nghe thử tiếng đàn. Tất thảy mọi người có mặt đều nín lặng dõi theo, rồi vỡ òa khi cụ run run nhận ra: “Đúng rồi. Đúng rồi. Đúng tiếng tơ đây rồi!”.

Dây tơ mỏng nên dễ đứt, chỉ chơi được một bản nhạc đã phải thay dây mới. Sau này, NSND Xuân Hoạch nghĩ ra cách bôi sáp ong lên dây tơ tăng độ dai. Một bộ dây tơ giờ đã chơi được 5-7 bản nhạc. Dù xe tơ có kỳ công, người chơi cũng vất vả hơn, phải chăm chú, tinh tế hơn, nhưng tiếng tơ lại đáp thỏa tất cả. Tiếng tơ như tiếng người, người buồn, người vui, người khóc, người cười. Và chỉ có người hiểu tiếng đàn như tiếng lòng mình mới có thể tìm lại được tiếng tơ!

Cung đàn xưa và nay

Trước khi đi xa, người thầy Đinh Khắc Ban để lại cho cậu học trò Xuân Hoạch một cây đàn quý - vật gia bảo của nhà họ Đinh. Cụ thân sinh của nghệ nhân Đinh Khắc Ban cũng theo nghiệp kép đàn. Khi thấy Đinh Khắc Ban đã đủ lông đủ cánh, ông tặng con trai mình một cây đàn đáy. Thuở ấy, đàn không có sẵn, kép đàn thường tự mình hoặc thuê thợ làm đàn rất kỳ công. Mỗi phần của cây đàn lại làm bằng những loại gỗ khác nhau: trắc, mật, nghiến. Những miếng gỗ đã mua từ lâu, phải phơi nắng, gió, sương, mưa hàng tháng trời sau mới được dùng đóng đàn. Trước khi làm đàn, người ta còn làm lễ dựng đàn. Vì vậy, cây đàn vẫn được ví như linh hồn của người chơi đàn và mang đủ những tiếng hỉ nộ ái ố của trần ai. Nghệ nhân Đinh Khắc Ban đã cùng cây đàn đáy mà cha tặng đi khắp các giáo phường. Đến lúc cuối đời, ông muốn trao lại cây đàn cho người đủ tâm, đủ tài nối nghiệp mình, như người cha đã dựng cây đàn này tặng ông. Và người được tin tưởng gửi gắm là NSND Xuân Hoạch. Cây đàn đáy ấy đã “sống” với hai đời kép đàn, ngót nghét gần một thế kỷ. Các nhà nghiên cứu âm nhạc nhận định đây là cây đàn đáy cổ nhất Hà thành cho đến giờ.

 
NSND Xuân Hoạch cùng chiếc đàn đáy cổ của người thầy Đinh Khắc Ban - Ảnh: Ngọc an

NSND Xuân Hoạch còn đang giữ một cây đàn bầu cổ. Điều đặc biệt là nghệ sĩ đã phục dựng lại cây đàn cổ này, nhân lần được mời tham gia khôi phục loại hình nghệ xẩm. “Đàn bầu trong gánh xẩm xưa trông khác với đàn bầu bây giờ lắm. Nếu không phục dựng lại chắc người ta sẽ không còn biết đến đàn bầu xưa trông thế nào”, NSND Xuân Hoạch nói. Trong ảnh chụp một gia đình gánh xẩm đang hát ở chợ ngày trước, vẫn còn rõ hình dáng cây đàn bầu cổ. NSND Xuân Hoạch tìm thêm tư liệu, rồi tự loay hoay đóng, dựng đàn. Cần đàn dài và cao hơn, phù hợp với người chơi đàn khiếm thị. Hộp đàn bầu cổ to hơn hộp đàn bây giờ. Tiếng đàn kéo lên nghe vang và to hơn. Chẳng thế mà hồi xưa, gánh xẩm chỉ ngồi ở một góc, mà tiếng đàn cứ vang khắp cả chợ.

Nói NSND Xuân Hoạch hoài cổ, thích giữ và tìm lại tiếng đàn, cung đàn xưa, đúng nhưng vẫn là chưa đủ về ông. Ông là người thích mày mò, tạo ra những cây đàn với thanh âm khác lạ cho riêng mình. Đến nhà ông mới thấy ngỡ ngàng trước những cây đàn đủ loại hình dáng lạ mắt. Có cây đàn làm bằng vỏ dừa, có cây làm bằng vỏ bầu, cần đàn được làm bằng tre, khi bằng trúc... “Chú làm đàn để chơi thôi”, ông cười bảo. Nhưng cuộc chơi của ông xem ra cũng có nhiều điều thú vị. Ông cầm cây đàn được làm bằng gáo dừa, gảy vài tiếng nghe trầm khàn, nhưng lạ là tiếng đàn đi vào lòng người chẳng khác tiếng bầu, tiếng nhị. Chẳng biết, do ông làm đàn giỏi, hay cây đàn nào vào tay ông cũng phát ra những thứ âm thanh tuyệt diệu.

NSND Xuân Hoạch là người kiệm lời, có lẽ bao tâm sự, nỗi lòng ông đều gửi gắm qua tiếng đàn. Chẳng dám nhận mình là người có công giữ gìn vốn âm nhạc cổ truyền, ông chỉ nghĩ đơn giản mình đang làm công việc của người giữ tiếng tơ, cung đàn. Đôi bàn tay chai sần và biến dạng của ông vẫn miết trên những dây đàn, như hàng chục năm rồi chưa khi nào dứt ra được.

Minh Ngọc

Tác giả bài viết: tancogiaoduyen
Nguồn tin: TNO
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Ý kiến bạn đọc

Mã an toàn:   Mã chống spamThay mới     

 
du lich

CHUYỂN ĐẾN WEBSITE...

DUY TRÌ TRANG WEB & GIÚP NSKK

Đăng nhập thành viên

NSMAU

Thăm dò ý kiến

Nữ nghệ sĩ thế hệ vàng được yêu thích nhất

Thanh Hương

Út Bạch Lan

Diệu Hiền

Ngọc Hương

Thanh Nga

Bạch Tuyết

Lệ Thủy

Mỹ Châu

Thanh Kim Huệ

Bích Hạnh

Xuân Lan

Bích Sơn

Ngọc Giàu

Mộng Tuyền

Thanh Thanh Hoa

animation

Facebook

NS ANIMATION NHO

NS Trinh Trinh "cứu nguy" vở "Tiên Nga", hóa thân hai vai trong suất diễn

Tối 5-12, suất diễn đầu tiên trong đợt tái diễn vở "Tiên Nga" tại Nhà hát Bến Thành, nghệ sĩ Trinh Trinh đã cứu nguy khi thế vai Lê Khánh vào phút chót.

 

Lệ Thủy ra mắt hồi ký bằng hình ảnh

Trưa 30-11, NSND Lệ Thủy đã tổ chức họp báo giới thiệu về hồi ký "Một kiếp cầm ca, sinh ra để hát" của bà do con trai là ca sĩ Dương Đình Trí thực hiện.

 

Tấn Beo: 'Tôi đã nhiều lần trả nợ cho Tấn Bo'

Nghệ sĩ hài tâm sự anh đã nhiều lần giúp em trai Tấn Bo trả nợ. Tấn Beo cho rằng khi giúp đỡ em trai hay người ngoài, anh đều không cần báo đáp.

 

100 năm bài "Dạ cổ hoài lang": NSND Ngọc Giàu thổ lộ về nhạc sĩ Cao Văn Lầu

Nhiều soạn giả, nhạc sĩ đã lấy cảm hứng từ bản nhạc "Dạ cổ hoài lang" của nhạc sĩ Cao Văn Lầu để sáng tác, như: NSND Viễn Châu (tân cổ giao duyên), Vũ Đức Sao Biển ("Đêm Gành Hào nghe điệu Hoài Lang")...

 

Nghệ sĩ Tấn Bo trần tình về nợ của vợ

Sáng 21-11, vợ chồng nghệ sĩ Tấn Bo – Xuân Nhi đã gặp phóng viên Báo Người Lao Động để trần tình về vụ việc bị tố quỵt nợ 220 triệu đồng.

 

Xúc động những lời tri ân thầy cô của nghệ sĩ sân khấu

Nhân ngày Nhà giáo Việt Nam 20-11, các nghệ sĩ sân khấu đã dành những lời tốt đẹp nhất đến thầy cô, các bậc ân sư dìu dắt mình vào nghề.

 

Danh sách Đề cử Mai Vàng 2019 sẽ gọi tên nghệ sĩ trẻ Hoàng Hải?

CLVNCOM - Theo số liệu tổng hợp gần nhất (8/11) của ban tổ chức giải Mai vàng 2019, Nghệ sĩ trẻ Hoàng Hải lần đầu góp mặt trong Top dẫn đầu danh sách Đề cử Mai vàng 2019 với hạng mục Nam diễn viên sân khấu

 

Biết làm, cải lương vẫn ăn khách

Vở diễn "Áo cưới trước cổng chùa" phiên bản mới vừa ra mắt cho thấy cải lương được chăm chút vẫn thu hút khán giả

 

Ngũ Đối Hạ 38 câu - Niềm Vui Trở Lại - 2 dàn Cổ nhạc : Vĩnh Long và Tây Ninh

Thân chào Quý Bạn, Hồi còn nhỏ ở Tân Trụ, Long An, có lần tôi theo Ba tôi (lúc ấy đang làm Trưởng Chi Y Tế) tới thăm một cựu bệnh nhân ( một vị bô lão xưa từng làm quan dưới triều Nguyễn) và được nghe vị bô lão này dùng đàn cò đờn bản Ngũ Đối Hạ . Lúc ấy, chỉ có Ba tôi biết thưởng thức, còn tôi thì mù tịt. Tuy nhiên, tôi còn nhớ những lời vị bô lão này nói rằng bản Ngũ Đối Hạ là một bài luận văn hoàn chỉnh gồm nhập đề (lớp 1), thân bài ( 3 lớp kế tiếp), và kết luận (lớp 5). Thân bài có lúc hùng lẫn bi ai, nhưng lớp 5 phải có hậu, tức là kết quả tốt đẹp. Bản Ngũ Đối Hạ sau này được lưu truyền trong dân gian, và được dùng để rước lễ hoặc khai mạc những buổi cúng Đình. Hôm nay, tôi dùng thể điệu Ngũ Đối Hạ để viết và ca (dù giọng già không hay) bài Niềm Vui Trở Lại thuật lại tâm tình của một Cụ Bà là bạn của Mẹ tôi. Cụ bà nói rằng niềm sung sướng nhứt trong đời của Cụ là được ở gần Ngoại và Má của Cụ bà. Bài này được tôi ca theo tiếng đàn hoà tấu của dàn cổ nhạc Vĩnh Long và dàn cổ nhạc Tây Ninh. Phạm văn Phú TB: Tôi đã dùng lối diễn tả chân phương tuyệt vời của Cố Nữ Nghệ Nhân Bạch Huệ trong bài Hồn Thiêng Sông Núi của tác giả Trần ngọc Thạch để viết bài Niềm Vui Trở Lại.

 

Hé lộ 12 nam nghệ sĩ dẫn đầu danh sách đề cử giải Mai Vàng 2019

Danh sách nghệ sĩ và tác phẩm đang ở tốp đầu đề cử qua phiếu điện tử báo NLĐ trong đợt tổng kết mới nhất, 12 nam diễn viên sân khấu là những gương mặt tài năng, có nhiều vai diễn hay trong năm 2019.

 

Học người xưa để tìm lại vàng son cho cải lương ngày nay

Sáng 8-11, Hội Sân khấu TP HCM tổ chức tọa đàm "Theo dòng lịch sử sân khấu cải lương tại Sài Gòn – 1955-1975". Các nhà nghiên cứu, nghệ sĩ, nhà báo hiến kế, đóng góp ý kiến cho việc bảo tồn, phát triển cải lương trong thời đại mới.

 

: Thanh Hằng, Thanh Ngân và 3 tượng Mai Vàng

Thanh Hằng, Thanh Ngân cùng Ngân Quỳnh, Thanh Ngọc - những nghệ sĩ thế hệ thứ tư của gia tộc nổi tiếng 4 đời theo nghề hát - đã làm rạng danh thêm cho truyền thống của gia tộc

 

Xem hậu bối diễn, cô đào võ nhớ "Nhụy Kiều tướng quân"

Chương trình văn nghệ do đoàn "Tình ca Bắc Sơn" tổ chức tại Khu Dưỡng lão nghệ sĩ TP HCM tối 3-11 đã làm ấm lòng các nghệ sĩ đang an dưỡng ở đây. Trong đó, NSƯT Diệu Hiền xúc động với trích đoạn "Nhụy Kiều tướng quân" do diễn viên trẻ thể hiện.

 

NSƯT Vũ Linh: "Phương Hồng Thủy là cô đào tình tứ nhất"

Tối 30-10, trong buổi họp mặt nghệ sĩ, Vũ Linh đã bộc bạch suy nghĩ về NSƯT Phương Hồng Thủy và những vấn đề về sân khấu cải lương.

 

Thêm một nữ đạo diễn trẻ dựng vở lịch sử

Đông khán giả đã đến xem và cổ vũ nồng nhiệt vở cải lương "Dậy sóng Bạch Đằng Giang" do nữ đạo diễn trẻ Dương Thị Kim Tiến dàn dựng tại Nhà hát Trần Hữu Trang (TP HCM) tối 25-10.

 

Khán giả không muốn mua vé xem ca nhạc?

Khi khán giả có rất nhiều lựa chọn cho nhu cầu giải trí (hoàn toàn miễn phí) của mình như hiện nay, việc ai đó bỏ tiền mua vé để xem chương trình mà không phải quá đặc sắc đôi khi phải cân nhắc