06:27 PST Thứ ba, 12/11/2019
trang music

Menu

Tin ngẫu nhiên

CLVNCOM English Edition
HÌNH MCHAU PMAI

Thống kê truy cập

Đang truy cậpĐang truy cập : 128

Máy chủ tìm kiếm : 4

Khách viếng thăm : 124


Hôm nayHôm nay : 9932

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 292238

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 20570017

Trang nhất » Tin Tức » Những Giọng Ca Vàng

Học người xưa để tìm lại vàng son cho cải lương ngày nay

Học người xưa để tìm lại vàng son cho cải lương ngày nay

Sáng 8-11, Hội Sân khấu TP HCM tổ chức tọa đàm "Theo dòng lịch sử sân khấu cải lương tại Sài Gòn – 1955-1975". Các nhà nghiên cứu, nghệ sĩ, nhà báo hiến kế, đóng góp ý kiến cho việc bảo tồn, phát triển cải lương trong thời đại mới.

Xem tiếp...

HAI MƯƠI BÀI TỔ - CỔ NHẠC MIỀN NAM

Đăng lúc: Thứ bảy - 07/06/2014 18:06 - Đã xem: 6041
TG Bước Đường Của Cải Lương :  Nguyễn Tuấn Khanh

TG Bước Đường Của Cải Lương : Nguyễn Tuấn Khanh


CLVNCOM - Song song với nghệ thuật trình diễn trên sân khấu là Hát Bội, các bộ môn ca Huế, Nhạc Lễ và Nhã Nhạc cung đình cũng theo bước chân khẩn hoang của những người dân miền Trung vào Nam, qua mỗi vùng đất nước, thâu nhận thêm những bài dân ca, câu hò, điệu lý của từng vùng mà tạo thành một loại ca nhạc “sa lông”, tức là loại nhạc thính phòng để đờn ca giải trí vui chơi trong lúc nhàn hạ chứ không có trình diễn gọi là Nhạc Tài Tử.

Sau cuộc binh biến kinh thành Huế vào năm 1885, vua Hàm Nghi xuất bôn ra chiếu Cần Vương, một số nhạc quan và nhạc công của triều đình lánh nạn vào miền Nam sinh sống, trong đó có Nguyễn Quang Đại, người đã có công rất nhiều trong việc phổ biến Nhạc Tài Tử tại miền Nam. Nguyễn Quang Đại được các báo chí hồi đầu thế kỷ 20 gọi là Ba Đại, nhưng sau này đổi thành Ba Đợi (có người cho là do gọi theo cách phát âm của miền Trung, nhưng có lẽ do kỵ húy tên vua Bảo Đại thì đúng hơn vì trước khi vua Bảo Đại lên ngôi, báo chí vẫn gọi Nguyễn Quang Đại là Ba Đại), nguyên quán ở Hải Lăng, Quảng Trị vào sinh sống tại các vùng Đakao, Cần Giuộc, Cần Đước để truyền dạy Nhạc Lễ và Nhạc Tài Tử. Ông đã đào tạo được nhiều nhạc sĩ lừng danh như ở Đakao có Tám Hạnh, Sáu Thới (thầy của các nhạc sư Tư Nghi, giáo Thinh, Năm Cần), Cao Quỳnh Cư, Cao Quỳnh Diêu, Bảy Nhỏ... Tại các vùng Long An, Cần Giuộc, Cần Đước có các môn sinh như nhạc Láo, Sáu Thoàn, Chín Chiêu, nhạc Thời, Hai Tò Le, Năm Tịnh, cô Sáu Giỏi, cô Bảy Lung v.v... là những nhạc sĩ tài ba mà tiếng tăm còn truyền lại tới bây giờ. Từ những môn sinh của ông, các nghệ sĩ tài danh của thế hệ thứ ba đã được nối tiếp truyền nghề như Tư Huyện, Sáu Quý, Bảy Hàm, Chín Kỳ, Hai Phát, Hai Biểu, Tư Tụi, Ba Lựa v.v...

Ngoài việc truyền dạy nghề đờn, Ba Đợi còn đem một số Nhạc Cung Đình cải biên thành Nhạc Lễ miền Nam, hệ thống hóa Nhạc Tài Tử thành bốn điệu Bắc, Hạ, Nam, Oán (còn được gọi là 20 bài tổ). Hai mươi bài tổ gồm có:

Ba Nam:
 
  1. Nam Xuân
  2. Nam Ai
  3. Đảo Ngũ Cung

Bài Đảo Ngũ Cung còn gọi là Nam Đảo. (Tài liệu xưa là sách Cầm Ca Tân Điệu và Nhạc Cổ Điển Việt Nam chỉ gọi là Đảo Ngũ Cung mà thôi).

Sáu Bắc:

  1. Lưu Thủy Trường
  2. Phú Lục Chấn
  3. Bình Bán Chấn
  4. Cổ Bản Trường
  5. Xuân Tình Chấn
  6. Tây Thi Trường

Giới đờn ca tài tử thường chơi Cổ Bản Vắn và Tây Thi Vắn mà ít chơi hai bài Cổ Bản Trường và Tây Thi Trường.

Bảy Bài (tức 7 bài nhạc lễ):

  1. Xàng Xê
  2. Ngũ Đối Thượng
  3. Ngũ Đối Hạ
  4. Long Ngâm
  5. Long Đăng
  6. Vạn Giá
  7. Tiểu Khúc

Bốn Oán:

  1. Tứ Đại Oán
  2. Phụng Cầu
  3. Giang Nam
  4. Phụng Hoàng

Bài Giang Nam còn gọi là Giang Nam Cửu Khúc (vì có 9 lớp), bài Phụng Cầu còn gọi là Phụng Cầu Hoàng Duyên, bài Phụng Hoàng còn gọi là Phụng Hoàng Lai Nghi. (Tài liệu xưa là sách Cầm Ca Tân Điệu và Nhạc Cổ Điển Việt Nam chỉ gọi là Phụng Cầu, Phụng Hoàng mà thôi).

Hai mươi bài tổ này bao gồm đủ cả các âm điệu vui, buồn, thương, giận nên được nhạc giới miền Nam dùng làm căn bản cho nền cổ nhạc từ đó cho đến bây giờ. Vì sự đa dạng của 20 bài tổ nên ít có người đờn hoặc ca làu thông 20 thể điệu này. Vào năm 2007, nhạc sư Ba Tu đã độc tấu đờn kìm đầy đủ 20 bài, xin được giới thiệu sau đây.

Xin nhấn vào hình loa màu xanh phía dưới kế bên mỗi bài để nghe nhạc.

BA NAM:

 
    Nam Xuân: Điệu nhạc thanh thản lâng lâng, sảng khoái, nghiêm trang, nhẹ nhàng, có người cho là “tiên phong đạo cốt”. Bài này thường được dùng để mở đầu các chương trình đờn ca tài tử hoặc ca nhạc cải lương.     Nam Ai: Buồn ảo não, não nùng, bi thảm. Bài này có 8 lớp, cấu trúc cũng như Nam Xuân (cũng nhắc đi nhắc lại nhiều lớp). Lớp 7 và 8 (hai lớp Mái) thường hay dùng nhất.     Đảo Ngũ Cung qua Song Cước: Tôn nghiêm, hùng tráng, gay gắt. Hai câu cuối được chuyển sang hơi Hò Ba âm điệu buồn, để chấm dứt, gọi là “song cước”.  
    Nam Xuân: Tô Huệ Chức Cẩm Hồi Văn - (20 câu đầu). Ca sĩ: Kim Thanh

 
    Nam Ai: Tô Huệ Chức Cẩm Hồi Văn - (lớp 1, 2 qua lới Mái 7 câu đầu). Ca sĩ: Kim Thanh

 
    Đảo Ngũ Cung: Hiệp Nhứt Trường - (20 câu đầu). Ca sĩ: Kim Thanh

 
 

SÁU BẮC:
     
    Lưu Thủy Trường: Điệu nhạc nhàn hạ, khoan thai, phù hợp với cảnh trí thanh nhàn, non xanh nước biếc, cỏ hoa chim chóc. Lưu Thủy Trường là do Lưu Thủy Đoản phát triển, kéo dài ra. Một câu của “đoản” bằng hai câu của “trường”. Bài này có 4 lớp, 32 câu (8, 6, 12, 6).     Phú Lục Chấn: Sôi nổi, rộn rã, khẩn trương, khác với bài Lưu Thủy Trường có tính thiên nhiên. Bài này có xuất xứ từ bài Phú Lục ở Huế. Khi mới vào Nam Bộ được cải lương hóa thành bài Phú Lục Vắn (17 câu, nhịp 1), sau phát triển thành bài Phúc Lục của nhạc tài tử (34 câu nhịp 4). Bài này rất nghiêm chỉnh cân đối, câu đối câu, nhịp đối nhịp, có 4 lớp (8, 8, 8, 10).     Bình Bán Chấn: Phát triển từ bài Bình Bán, đến Bình Bán Vắn, rồi đến bài Bình Bán Chấn (dài). Gốc là bài Bình Bán vui vẻ sảng khoái, nhưng khi phát triển thành Bình Bán Chấn thì trở thành đĩnh đạc, nghiêm trang. Bài này phức tạp, khúc mắc, ít được dùng trên sân khấu.     Cổ Bản Vắn: Câu ngắn gọn, dồn dập, nhưng không nhấn mạnh như bài Phú Lục.
    Lưu Thủy Trường: Bá Nha Tử Kỳ - (lớp 1, 2). Ca sĩ: Đoàn Dự



 
    Phú Lục Chấn: Khổng Tử Khóc Nhan Hồi - (lớp 1, 2 và 4), Ca sĩ: Đoàn Dự



 
    Bình Bán Chấn: Họa Tượng Vân Tiên - lời: Mười Phú. Ca sĩ: Từ Hải



 
    Cổ Bản Vắn: Duyên Hậu Nghệ - Ca sĩ: Cao Thị Thắng



 
    Xuân Tình Chấn: Vui tươi, lúc bình thường khi rộn rã, âm điệu vang, trong sáng, nồng nhiệt.     Tây Thi Vắn: Êm dịu, trong sáng, vui tươi, có tính tự sự, không gay gắt như Phú Lục. Bản này là bản dễ nhớ nhứt trong sáu bài Bắc. Bài này có 26 câu, 3 lớp (9, 13, 4).
    Xuân Tình: Tống Tửu Đơn Hùng Tín - Ca sĩ: Hề Sa (Trình Giảo Kim), An Danh ( La Thành), Thanh Phú ( Đơn Hùng Tín).

 
    Tây Thi Trường: Lưu Bình Dương Lễ - lời: Mười Phú (26 câu). Ca sĩ: Thế Hùng

 

BẢY BÀI:
     
    Xàng Xê: Hùng tráng uy nghi nhưng dịu dàng, êm ái.     Ngũ Đối Thượng: Có tính uy nghi, nghiêm trang của kẻ trên đối với người dưới.     Ngũ Đối Hạ: Còn gọi tắt là bài Hạ, uy nghi, nghiêm trang, man mác, thanh thản.     Long Ngâm: Rồng xuống, tượng trưng Âm khí. Bài này giống như bài Hạ, ít thấy dùng trên sân khấu cải lương.
    Xàng Xê: Nhớ Quê Ngũ Tân, Thanh Bình - lời: Thanh Hiền (8 câu đầu). Ca sĩ: Đoàn Dự



 
    Ngũ Đối Thượng: Lữ Bố Hí Điêu Thuyền - (16 câu lớp 1). Ca sĩ: Thanh Tuyết



 
    Ngũ Đối Hạ: Hồn Thiêng Sông Núi - lời: Trần Ngọc Thạch. Ca sĩ: Bạch Huệ



 
    Long Ngâm: Nam Quốc Sơn Hà - lời: Trần Ngọc Thạch. Ca sĩ: Bạch Huệ



 
   Long Đăng: Rồng lên, tượng trưng Dương khí. Giống bài Hạ, nhưng tiết tấu khỏe, ít nghiêm trang.     Vạn Giá: Vạn vật sinh thành đều có giá trị.     Tiểu Khúc: Nhỏ ngắn đều có định luật.
    Long Đăng: Hồn Thiêng Sông Núi - lời: Trần Ngọc Thạch. Ca sĩ: Bạch Huệ

 
    Vạn Giá: Cải Lương Tiền Giang - lời: Trần Ngọc Thạch. Ca sĩ: Bạch Huệ

 
    Tiểu Khúc: Hồn Thiêng Sông Núi - lời: Trần Ngọc Thạch. Ca sĩ: Bạch Huệ

 

BỐN OÁN:
     
    Tứ Đại Oán: Điệu nhạc thất vọng, bi thiết, oán hờn giống bài Văn Thiên Tường, nhưng hơi hướng có phần cổ và chơn chất hơn. Hai lớp Xang vắn thường hay được dùng.     Phụng Cầu: Như Tứ Đại Oán, nhưng hơi dựng hơn.     Giang Nam Cửu Khúc: Trầm hơn Tứ Đại Oán, chậm rãi.     Phụng Hoàng: Như Phụng Cầu.
    Tứ Đại Oán: Mong Chờ - lời: Trần Ngọc Thạch (lược bớt lớp Xang dài). Ca sĩ: Kim Thanh

 
    Phụng Cầu: Từ Hải Thọ Tiễn - lời: Trần Ngọc Thạch (10 câu đầu lớp 1). Ca sĩ: Kim Thanh

 
    Giang Nam Tam Khúc: Tình Hoài Hương - lời: Trần Ngọc Thạch. Ca sĩ: Bạch Huệ

 
    Phụng Hoàng: Nhớ Cha - lời: Trần Ngọc Thạch. Ca sĩ: Kim Thanh

 



Bài viết tổng hợp từ những tài liệu:

  • Nhị Tấn, Nhạc Tài Tử Nam Bộ, TP HCM, Câu lạc bộ Đờn Ca Tài Tử quận 8, 1997.
  • Nguyễn Tuấn Khanh, Bước Đường Của Cải Lương, California-USA, Viện Việt-Học, 2014.
  • CD 20 Bài Tổ do nhạc sư Ba Tu độc tấu đờn kìm, Long An, Sở VHTT&DL Long An, 2007.
  • CD Đồng Điệu Tri Âm, Long An, Sở VHTT&DL Long An, 2013.
  • Cassettes Đờn Ca Tài Tử do soạn giả Trần Ngọc Thạch thu trong những buổi Đờn Ca Tải Tử.

Nguyễn Tuấn Khanh

Tác giả bài viết: khoi & tcgd
Nguồn tin: GS Nguyễn Tuấn Khanh
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Ý kiến bạn đọc

Mã an toàn:   Mã chống spamThay mới     

 
du lich

CHUYỂN ĐẾN WEBSITE...

DUY TRÌ TRANG WEB & GIÚP NSKK

Đăng nhập thành viên

NSMAU

Thăm dò ý kiến

Nữ nghệ sĩ thế hệ vàng được yêu thích nhất

Thanh Hương

Út Bạch Lan

Diệu Hiền

Ngọc Hương

Thanh Nga

Bạch Tuyết

Lệ Thủy

Mỹ Châu

Thanh Kim Huệ

Bích Hạnh

Xuân Lan

Bích Sơn

Ngọc Giàu

Mộng Tuyền

Thanh Thanh Hoa

animation

Facebook

NS ANIMATION NHO

Học người xưa để tìm lại vàng son cho cải lương ngày nay

Sáng 8-11, Hội Sân khấu TP HCM tổ chức tọa đàm "Theo dòng lịch sử sân khấu cải lương tại Sài Gòn – 1955-1975". Các nhà nghiên cứu, nghệ sĩ, nhà báo hiến kế, đóng góp ý kiến cho việc bảo tồn, phát triển cải lương trong thời đại mới.

 

: Thanh Hằng, Thanh Ngân và 3 tượng Mai Vàng

Thanh Hằng, Thanh Ngân cùng Ngân Quỳnh, Thanh Ngọc - những nghệ sĩ thế hệ thứ tư của gia tộc nổi tiếng 4 đời theo nghề hát - đã làm rạng danh thêm cho truyền thống của gia tộc

 

Xem hậu bối diễn, cô đào võ nhớ "Nhụy Kiều tướng quân"

Chương trình văn nghệ do đoàn "Tình ca Bắc Sơn" tổ chức tại Khu Dưỡng lão nghệ sĩ TP HCM tối 3-11 đã làm ấm lòng các nghệ sĩ đang an dưỡng ở đây. Trong đó, NSƯT Diệu Hiền xúc động với trích đoạn "Nhụy Kiều tướng quân" do diễn viên trẻ thể hiện.

 

NSƯT Vũ Linh: "Phương Hồng Thủy là cô đào tình tứ nhất"

Tối 30-10, trong buổi họp mặt nghệ sĩ, Vũ Linh đã bộc bạch suy nghĩ về NSƯT Phương Hồng Thủy và những vấn đề về sân khấu cải lương.

 

Thêm một nữ đạo diễn trẻ dựng vở lịch sử

Đông khán giả đã đến xem và cổ vũ nồng nhiệt vở cải lương "Dậy sóng Bạch Đằng Giang" do nữ đạo diễn trẻ Dương Thị Kim Tiến dàn dựng tại Nhà hát Trần Hữu Trang (TP HCM) tối 25-10.

 

Khán giả không muốn mua vé xem ca nhạc?

Khi khán giả có rất nhiều lựa chọn cho nhu cầu giải trí (hoàn toàn miễn phí) của mình như hiện nay, việc ai đó bỏ tiền mua vé để xem chương trình mà không phải quá đặc sắc đôi khi phải cân nhắc

 

Nghệ sĩ Thanh Hằng: “Thanh xuân của tôi chỉ toàn nỗi buồn”

Nghệ sĩ Thanh Hằng chia sẻ chị không biết thanh xuân là gì, vì từ năm 14 tuổi chị đã phải bươn chải ngoài đời, theo đoàn hát và cứ thế lao vào công việc: “Nhiều lúc tôi suy nghĩ, đời có gì mà vui?”

 

"Nàng Kiều" qua cách kể của 4 đạo diễn tài năng

Cả bốn đạo diễn đã chọn những lát cắt éo le về cuộc đời Kiều nhưng không phải kể lể mà cùng khán giả đi tìm lời giải: Thế nào là sự đồng cảm của con người đương đại về Kiều?

 

NSƯT Mỹ Hằng: Người đưa đò thầm lặng

Trong thời gian qua, NSƯT Mỹ Hằng cùng với NS Thanh Lựu đã giúp Nhà hát cải lương Trần Hữu Trang thực hiện 8 khóa đào tạo diễn viên cải lương với học viên chủ yếu là công nhân, giáo viên, tiểu thương...

 

Đồng nghiệp thương tiếc nghệ sĩ Phan Quốc Hùng

Trưa 18-10, đông đảo nghệ sĩ sân khấu đã tiễn đưa nghệ sĩ Phan Quốc Hùng về nơi an nghỉ cuối cùng. Hôm nay cũng trùng với sinh nhật lần thứ 67 của ông.

 

Như Quỳnh chia sẻ lý do làm mẹ đơn thân

Là thần tượng của nhiều thế hệ khán giả, chuyện đời tư ca sĩ Như Quỳnh được đặc biệt quan tâm.

 

Nghệ sĩ Phan Quốc Hùng đột ngột qua đời

NSND Thoại Miêu vừa thông báo sự ra đi đột ngột của chồng bà, nghệ sĩ Phan Quốc Hùng - SN 1952, nguyên giám đốc Nhà hát Trần Hữu Trang - vào lúc 12 giờ ngày 14-10. Các nghệ sĩ của Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang xúc động bày tỏ niềm thương tiếc.

 

Đam mê và quyền lực làm mới cải lương lịch sử

Sân khấu Kim Ngân vừa ra mắt vở cải lương lịch sử Đam mê và quyền lực (tác giả và đạo diễn: NSƯT Hoa Hạ) tại Nhà hát Bến Thành, quận 1.

 

‘Đường Đến Ánh Đèn Sân Khấu,’ kéo khán giả đến với cải lương

Sau hơn 15 năm vắng bóng trong địa hạt cải lương, nghệ nhân Trần Đông Phương “tái xuất giang hồ” tại Little Saigon với tuồng cải lương “Đường Đến Ánh Đèn Sân Khấu,” một nỗ lực của ông trong việc phục hồi vị trí xứng đáng cho bộ môn cải lương tại hải ngoại.

 

Cải lương miễn phí: Nên hay không?

Giới chuyên môn và nghệ sĩ sân khấu đang lo lắng về dự án cải lương miễn phí, bởi theo họ, đó không phải là cách để cứu sàn diễn của bộ môn nghệ thuật này

 

NSƯT Kim Tử Long dời live show vì Cung Văn hóa Hữu Nghị Việt Xô bị cháy

Chiều 2-10, NSƯT Kim Tử Long đã tổ chức buổi gặp gỡ báo chí giới thiệu về chương trình live show "Thánh đường sân khấu" của anh được tổ chức tại Hà Nội và TP HCM.