16:46 PDT Thứ năm, 06/10/2022
trang music

Menu

CLVNCOM English Edition
HÌNH MCHAU PMAI

Thống kê truy cập

Đang truy cậpĐang truy cập : 71

Máy chủ tìm kiếm : 1

Khách viếng thăm : 70


Hôm nayHôm nay : 16012

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 154400

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 53816113

Trang nhất » Tin Tức » Những Giọng Ca Vàng

NSND Thoại Miêu: Ngược dòng xuất thần vai đào độc

NSND Thoại Miêu: Ngược dòng xuất thần vai đào độc

Công diễn tối 30-9 tại rạp Đại Nam và chiếm trọn cảm tình của khán giả thủ đô, vở "Vương quyền" đã để lại nhiều dấu ấn đến độ NSND Thoại Miêu không thể ngăn được xúc động khi nói về vai diễn vốn không phải sở trường của mình

Xem tiếp...

Nghe lại tiếng ca Cô Út, nhớ thương cải lương miền Nam

Đăng lúc: Thứ hai - 16/05/2022 13:25 - Đã xem: 551
UBL

UBL

Nhớ về một giọng ca đi vào lịch sử cải lương miền Nam. Khi những ngôi sao lóe sáng trên bầu trời, mới biết chúng ta đang ở thăm thẳm đêm đen như thế nào của cải lương hôm nay.
 

Người trong xóm kể rằng đám tang của cô Út không quá rình rang, vì con cháu trọng ý của cô – một người quen cuộc sống nhẹ nhàng, sống bằng tấm lòng chứ không sống bằng hư danh.

Từ lúc nằm bệnh, cô Út đã dặn con cháu rằng cô không cần mộ phần trọng vọng, thiêu và rải tro xuống sông. “Đất dành cho người còn sống”, cô nói. Rồi cô dặn cũng không cần phải làm đám giỗ chi cho phiền. Nhớ nhau để một chén cơm, vái đôi câu đã là có lòng vui hưởng.

Cuộc đời một danh ca lừng lẫy Sài Gòn lục tỉnh, tên tuổi có lúc làm sốt ruột khách hâm mộ ở tận trời Tây, vậy mà cô Út mới thanh bạch và an nhiên làm sao. Giới cải lương hay nhắc chuyện cô được khuyên làm đơn để xin danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân, nhưng cô Út nói thôi. Không phải ai cũng hiểu được cô Út. Là một Phật tử, cô Út tin rằng mang một danh phận, cũng không khác gì mang thêm một nghiệp mới nơi trần gian mà cô Út thấy mình đã được rất nhiều.

Trong một vài cuộc trả lời phỏng vấn hiếm hoi về chuyện này, cô Út cười thiệt thà mà nói: “Chuyện Nhà nước muốn tặng danh hiệu cũng là một vinh dự, nhưng Út thì chỉ thấy thêm nữa cũng không làm gì. Lúc mình lên sân khấu, thấy người ta vỗ tay, hết bài, khán giả người ta lên ôm mình, khóc với mình, rồi hun mình… ôi vậy là đủ làm Út vui lắm rồi”.

Ngày cô Út thôi hát trên trần gian, chắc cô sẽ còn thương sân khấu, thương khán giả nhiều hơn khi chứng kiến thế hệ nghệ sĩ sau cô rơi nước mắt như mưa. Trong những video tình cờ ghi lại, có một người tựa như khuyết tật và ăn xin trên đường phố, đã để tấm hình của cô tựa vào cột đèn, để mấy cái bánh men, thắp một cây nhang rồi chắp tay vái cô. Khán giả miền Nam, cải lương miền Nam thương cô Út đứt ruột.

Nói đến cải lương, thì Sài Gòn – Gia Định giống như Hollywood của Huê Kỳ, nơi dân đờn ca tài tử, hát bội… đổ về. Rồi cải lương ra đời với sự kết hợp trình diễn điệu bộ theo kiểu Tây phương nhưng giữ nguyên nền nhạc cổ truyền, tạo nên một nét đặc sắc về nghệ thuật và giải trí của người dân miền Nam đầu thế kỷ XIX.

Khởi nguyên, các nhà nghiên cứu đã ghi lại rằng nghệ thuật hát bội, vốn là một trong những món nghệ thuật độc đáo của dân ngũ Quảng miền Trung (Quảng Bình, Quảng Trị, Quảng Đức, Quảng Nam, Quảng Ngãi) khi di dân mở cõi vào Nam đã mang theo và khiến không ít giới nhà giàu, quan lại triều đình say mê. Cụ thể như Tổng trấn thành Gia Định Lê Văn Duyệt nuôi hẳn một ban hát bội để giải trí. Con của Lê Văn Duyệt là Lê Văn Khôi cũng mê hát bội không kém.

Nhưng sau năm 1832, khi Lê Văn Duyệt mất đi, vua Minh Mạng lòng giận vẫn không nguôi chuyện riêng nên cho san bằng mộ, xiềng lại và đúc chữ ghi rằng “Chỗ hoạn quan lộng quyền Lê Văn Duyệt chịu tội chết”. Ba năm sau khi tận diệt Lê Văn Khôi tội làm phản, vua Minh Mạng cấm hẳn hát bội trong một thời gian. Tài tử xao xác trốn đi, tìm nghề khác sinh sống nên hát bội ở miền Nam yếu dần.

Mãi đến năm 1874, khi người Pháp cai trị miền Nam, hát bội mới quay lại. Nhưng lúc đó, việc thưởng thức trở nên phổ biến hơn trong dân chúng, nên chuyện mỗi lần muốn thưởng thức phải mời cả một ban hát, lại quá cầu kỳ hoặc tốn kém dựng rạp, đãi người… vì vậy các gia chủ khi có đám tiệc hay muốn thưởng thức ngắn giờ thì chỉ cần mời ít người đến hát, gọi là “hát chặp”. Thầy đờn, đào kép ngồi hát tại chỗ, không cần tô vẽ mặt rườm rà. Thích đoạn nào hát đoạn đó, không cần lớp lang. Mà dàn nhạc thì thu gọn lại, chỉ còn kìm, cò, tranh, sáo. Ấy là buổi hình thành của nhạc tài tử.

Giai thoại về đời cô Út, kể lại rằng từ lúc mới mười tuổi (khoảng 1945-1946), lang bạt lên Sài Gòn cô Út gặp anh thanh niên Văn Vĩ khiếm thị, nhưng có ngón đờn thần sầu quỷ khốc. Cả hai cùng nhau lang thang xa cảng, Chợ Lớn, Sài Gòn để hát kiếm tiền nuôi gia đình. Khách nghe mới đầu chỉ định giải trí tạm, riết rồi cứ nhích tới gần, nghe rồi đòi nghe nữa… ai cũng lạ lùng hai đứa nhỏ có tuyệt kỹ của ngành đờn hát, thương mà cho tiền, nhờ vậy cô Út và anh Văn Vĩ mới lây lất qua ngày, chờ đến lúc vụt sáng như những ngôi sao lớn trên sân khấu cải lương miền Nam.

Vào thập niên 1950, tên của cô Út lừng danh cùng kép độc Thành Được. Lúc đó, khán giả coi tờ quảng cáo, cũng để ý có Út Bạch Lan hay không. Đặc biệt, ngành ghi âm thu đĩa nhựa Việt Nam thời đó, không thể nào thiếu cái tên Út Bạch Lan trong các tuồng định ra mắt. Một trong những dĩa hát gây chấn động thời đó là Thuyền ra cửa biển (hãng dĩa Hồng Hoa), tập hợp toàn danh ca tài tử như Út Trà Ôn, Hoàng Giang, Minh Chí, Thanh Hương. Đặc biệt cô Út (vai Chiêu Trúc Lệ) và Thành Được (vai Diệp Băng Đình) cũng hớp hồn không biết bao nhiêu khán giả.

Có một chi tiết khá độc đáo về chuyện này, là cô Út nổi tiếng trước Thành Được. Nhưng do lỡ thương anh nghệ sĩ này rồi nên khi bà bầu của gánh Kim Chưởng mời ký tái giao kèo, cô Út nài nếu vậy thì phải ký thêm giao kèo với Thành Được. Khi thấy hai người hát ăn ý, mà Thành Được cũng quá xuất sắc, bà bầu gánh Kim Chưởng làm liền. Và đó cũng là lý do mà cả hai xuất hiện đồng diễn trong tuồng Thuyền ra cửa biển.

Lịch sử ghi âm Việt Nam có ghi nhận bản tân nhạc đầu tiên được ghi âm là bài Kiếp hoa (1938) của nhạc sĩ Nguyễn Văn Tuyên phổ thơ Nguyễn Văn Cổn, người ở Huế. Nhưng thật sự tạo ra một thị trường rộng lớn và thu về vô số tiền bạc, lại là dĩa cải lương miền Nam. Tuồng Thuyền ra cửa biển là một trong những ví dụ, thậm chí thời đó, khán giả đài phát thanh mê mệt, yêu cầu nhiều quá, đến mức đài phải mua bản quyền phát đi phát lại cả năm. Chỉ nhiêu đó, tiền đã không biết bao nhiêu mà kể.

Khán giả miền Nam thời đó chịu móc tiền túi mua dĩa hát lắm. Nhưng đặc biệt là phải dòm coi có tên danh ca như Út Trà Ôn, Út Bạch Lan, Thành Được, Hữu Phước… hay không mới mua. Thậm chí, có những tuồng không kịp thu âm, nhưng bài ca thì hay quá khiến dân chung phải đi mua các bản in lời bài ca (hồi xưa gọi là bài ca nhỏ). Lúc này thì người Hoa cũng nhảy vô kinh doanh bài ca nhỏ, vì bán chạy vô cùng mà lại dễ làm. Một bài ca có mấy cắc, ai cũng mua được, mà sẵn có đài phát thanh như quảng cáo giùm, giờ chỉ đem ra chợ khắp mọi miền mà bán thôi.

Thập niên 1970, thời của truyền hình đưa những ngôi sao cải lương truyền hình xuất hiện như Thanh Nga, Mộng Tuyền, Kim Ngọc, Dũng Thanh Lâm… nhưng cũng là thời đánh dấu một giai đoạn sân khấu truyền thống của cải lương miền Nam suy yếu. Chuyện xưa ghi lại rằng vào Tết âm lịch Canh Tuất 1970, đoàn Dạ Lý Hương đang thu tiền ầm ầm, tự nhiên đến suất 8 giờ tối ở rạp Quốc Thanh, lại vắng teo, thu về được có gần 300 ngàn đồng.

Hóa ra trước đó, đoàn nhận lời thu hình tuồng cho truyền hình, được tiền tưởng bở. Ngay giờ đó, truyền hình chiếu đúng tuồng của đoàn Dạ Lý Hương đang diễn. Được coi miễn phí mà lại qua tivi, nên dân chúng chọn ở nhà. Đó là một trong những bài học và cuộc xung đột đầu tiên của truyền hình và sân khấu cải lương miền Nam vậy. Cũng vì thâm hụt, nên sau đó ít lâu, có đến bảy đoàn hát ở Sài Gòn hợp lại, ra quyết nghị là cùng nhau không đụng vô truyền hình để còn sống sót.

Nghe cô Út nỉ non, sầu muộn mà nhớ cải lương miền Nam. Ngành ca hát ra đời – với sự kết hợp lời thoại và điệu bộ diễn xuất của kịch nghệ phương Tây, âm nhạc thì truyền thống và tuồng tích là những drama thượng thừa không thua gì các kịch bản trên thế giới – lúc này dường như những drama lặng lẽ hơn bao giờ hết. Nhất là khi thiếu vắng những tượng đài lớn như cô Út Bạch Lan.

——————————-

 * Bài viết sử dụng tư liệu tham khảo từ nhà nghiên cứu Ngành Mai, nhà nghiên cứu Nguyễn Tuấn Khanh, tạp chí Nông Cổ Mín Đàm, Du ngoạn trong âm nhạc truyền thống Việt Nam của Trần Văn Khê.

Tác giả bài viết: Ns Tuấn Khanh
Nguồn tin: B
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Ý kiến bạn đọc

Mã an toàn:   Mã chống spamThay mới     

 

CHUYỂN ĐẾN WEBSITE...

Đăng nhập thành viên

NSMAU

Thăm dò ý kiến

Nữ nghệ sĩ thế hệ vàng được yêu thích nhất

Thanh Hương

Út Bạch Lan

Diệu Hiền

Ngọc Hương

Thanh Nga

Bạch Tuyết

Lệ Thủy

Mỹ Châu

Thanh Kim Huệ

Bích Hạnh

Xuân Lan

Bích Sơn

Ngọc Giàu

Mộng Tuyền

Thanh Thanh Hoa

DUY TRÌ TRANG WEB

animation

Facebook

NS ANIMATION NHO

NSND Thoại Miêu: Ngược dòng xuất thần vai đào độc

Công diễn tối 30-9 tại rạp Đại Nam và chiếm trọn cảm tình của khán giả thủ đô, vở "Vương quyền" đã để lại nhiều dấu ấn đến độ NSND Thoại Miêu không thể ngăn được xúc động khi nói về vai diễn vốn không phải sở trường của mình

 

Nỗi ân hận của danh ca Khánh Ly với minh tinh Thẩm Thúy Hằng

Ca sĩ Khánh Ly và minh tinh Thẩm Thúy Hằng có mối lương duyên đặc biệt thông qua bộ phim 'Nàng' do hãng phim Mỹ Vân sản xuất năm 1970 thông qua ca khúc 'Tình lỡ' của nhạc sĩ Thanh Bình.

 

Nghệ sĩ Kim Tiểu Long trở lại với diện mạo mới

“Lâu nay, khán giả vẫn quen thuộc với một Kim Tiểu Long thư sinh, hiền lành trên sân khấu thì lần này thử xem một hình tượng mới và hoàn toàn khác của Kim Tiểu Long nhé!” - NSƯT Kim Tiểu Long chia sẻ về vai diễn mới nhất của mình là hoàng đế Minh Mạng trong vở cải lương "Vương quyền" (kịch bản: Bích Ngân, chuyển thể cải lương: Hoàng Song Việt, đạo diễn: Nguyên Đạt).

 

Danh ca Minh Cảnh: Nhìn mưa lại nhớ mẹ

Biết bao giờ được về lại góc chợ thân quen nơi có lần “thằng bán bắp dạo” tò mò đứng xem người ta chơi bầu cua cá cọp, quên mua bảy đồng rau về cho mẹ nấu canh, bữa đó về bị ăn mấy roi cho chừa tật…

 

NSƯT Diệu Hiền: 'Các em, các cháu bây giờ phải nhớ tới má bảy Phùng Há'

'Kế bên tôi là Bạch Tuyết đã hốt hết những gì về nghề nghiệp má bảy dạy rồi. Bạch Tuyết giỏi lắm, cái gì má Phùng Há dạy cũng học theo hết' – NSƯT Diệu Hiền nói.

 

Nghệ sĩ Chí Linh: Trăn trở viết và dựng vở sử Việt

Nghệ sĩ Chí Linh luôn trăn trở về đội ngũ kế thừa, không chỉ diễn viên mà còn với cả lực lượng tác giả, đạo diễn sân khấu cải lương

 

"Hotboy cải lương" Võ Minh Lâm tiếp tục ngồi ghế nóng Chuông vàng vọng cổ

Cuộc thi "Chuông vàng vọng cổ" lần thứ 17-2022 thu hút 181 thí sinh tham gia tranh tài, nghệ sĩ Võ Minh Lâm cùng với NSƯT Hồ Ngọc Trinh tiếp tục ngồi ghế nóng để "chọn mặt gửi vàng".

 

Nghệ sĩ Bảo Quốc được cổ vũ khi tάι xuất ở tuổi 73

Danh hài Bảo Quốc lấy nước mắɫ, tiếng cười khán gιả qυα cάƈ tɾíƈн đoạn ĸιnн điển trong show kỷ niệm 60 năm làm nghề, tối 3/7.

 

“Thần đồng cải lương” Thanh Thanh Tâm và cuộc sống đầy biến cố ở Mỹ

Trong chương trình Gõ Cửa Thăm Nhà, NSƯT Thanh Thanh Tâm đã có những trải lòng về cuộc sống đầy tủi thân bên Mỹ khiến nhiều người xót xa.

 

Danh hài Hoài Linh tái ngộ khán giả cải lương tuồng cổ

Tối 11 và 12-6, tại rạp Hồng Liên - Trung tâm văn hóa Quận 6 (TP HCM), Đoàn cải lương Huỳnh Long sẽ ra mắt khán giả vở cải lương tuồng cổ "Hoàn Châu cách cách" (tác giả Bạch Mai, đạo diễn NSƯT Hữu Quốc). Đặc biệt chương trình có sự xuất hiện của danh hài Hoài Linh trong vai Dung Ma ma.

 

Danh hài Hoài Linh tái ngộ khán giả cải lương tuồng cổ

Tối 11 và 12-6, tại rạp Hồng Liên - Trung tâm văn hóa Quận 6 (TP HCM), Đoàn cải lương Huỳnh Long sẽ ra mắt khán giả vở cải lương tuồng cổ "Hoàn Châu cách cách" (tác giả Bạch Mai, đạo diễn NSƯT Hữu Quốc). Đặc biệt chương trình có sự xuất hiện của danh hài Hoài Linh trong vai Dung Ma ma.

 

Độc đáo "Gánh hát lưu diễn muôn phương"

Họ là những người trẻ cùng nhau lan tỏa niềm yêu thích và đam mê nghiên cứu các loại hình nghệ thuật diễn xướng dân gian

 

Nghệ sĩ Thanh Hằng đưa dân ca vào học đường

Cùng với nhiều nghệ sĩ (NS), ca sĩ khác, NS Thanh Hằng đưa dòng nhạc mang âm hưởng dân ca đế trường học, tạo điều kiện cho học sinh nâng cao văn hóa thưởng thức, tiếp cận với các thể loại âm nhạc dân tộc.

 

Nghe lại tiếng ca Cô Út, nhớ thương cải lương miền Nam

Nhớ về một giọng ca đi vào lịch sử cải lương miền Nam. Khi những ngôi sao lóe sáng trên bầu trời, mới biết chúng ta đang ở thăm thẳm đêm đen như thế nào của cải lương hôm nay.

 

Truyền lửa cho sân khấu cải lương

Tối 7 và 8-5, chương trình nghệ thuật quảng bá cuộc thi "Tài năng diễn viên sân khấu cải lương Trần Hữu Trang" đã được Nhà hát Trần Hữu Trang tổ chức tại nhà hát (7-5) và huyện Củ Chi (8-5), thu hút nhiều khán giả theo dõi trực tiếp và trực tuyến

 

Tâm Tình với Web CailuongVietNam.com tròn 18

Dịch covid 19 hoành hành hơn hai năm qua, có lúc làm tê liệt các hoat động, sinh hoạt của xã hội thì trang web cailuongvietnam.com không phải là một ngoại lệ.