01:42 PDT Thứ hai, 16/09/2019
trang music

Menu

Tin ngẫu nhiên

CLVNCOM English Edition
HÌNH MCHAU PMAI

Thống kê truy cập

Đang truy cậpĐang truy cập : 116

Máy chủ tìm kiếm : 12

Khách viếng thăm : 104


Hôm nayHôm nay : 1476

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 304792

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 19358089

Trang nhất » Tin Tức » Những Giọng Ca Vàng

Cư xá của những nghệ sĩ danh tiếng Sài Gòn xưa

Cư xá của những nghệ sĩ danh tiếng Sài Gòn xưa

Cư xá Chu Mạnh Trinh trước kia có tên là cư xá Ngân hàng Đông Dương, nằm trong hẻm số 215 Chi Lăng, ấp Đông Nhất, xã Phú Nhuận, quận Tân Bình, tỉnh Gia Định, ngoại vi Sài Gòn. Đây là một con hẻm có quy hoạch cho khu cư xá, gồm một hẻm trục lớn và các hẻm nhỏ tỏa nhánh thẳng góc hai bên, đánh số 215 A, B, C, D, E, F cho tới G. Khoảng năm 1962 hay 1963, Trường...

Xem tiếp...

ÚT TRÀ ÔN - ĐỆ NHẤT DANH CA MIỀN NAM

Đăng lúc: Thứ năm - 28/04/2016 14:45 - Đã xem: 1924
Cố NS Út Trà Ôn

Cố NS Út Trà Ôn

ậu bé chăn trâu tận miệt vườn Trà Ôn xa xôi đột ngột xuất hiện ở Sài Gòn, làm dậy sóng đời sống nghệ thuật sân khấu và được tôn vinh là "Đệ nhất danh ca miền Nam", "Đệ nhất danh ca vọng cổ" hay "Hoàng đế vọng cổ". Cuộc đời và sự nghiệp mê hát ham chơi của NSND Út Trà Ôn trở thành hình ảnh tiêu biểu cho ý chí vươn lên của một tài năng ẩn sâu ruộng đồng bước lên đỉnh cao nghệ thuật cổ truyền Nam Bộ thế kỷ XX.

 

Út Trà Ôn! Út Trà Ôn! Út Trà Ôn!...

Không chỉ dân miệt vườn Nam Bộ mà cả dân duyên hải miền Trung quê tôi cũng rất mê vọng cổ, cải lương. Từ nhỏ tôi thường theo người lớn đi xem các đoàn cải lương về quê mình biểu diễn ở các sân khấu ngoài trời. Mỗi khi một nghệ sĩ tài danh nào đó xuất hiện chào khán giả thì cả rạp hát vang lên tên của họ. Tiếng hô vang tên "Út Trà Ôn! Út Trà Ôn! Út Trà Ôn!..." trong những đêm hát ấy âm vọng cả giấc mơ tuổi thơ tôi.

Khi vào Sài Gòn học đại học, thi thoảng tôi đến rạp Trần Hưng Đạo xem cải lương để mong gặp lại Út Trà Ôn và những nghệ sĩ tài danh khác, nhưng bấy giờ do tuổi cao ông không còn xuất hiện trên sân khấu chính thức nữa. Đến khi bước vào con đường làm báo, được giao phụ trách chuyên mục phỏng vấn "Mỗi kỳ một nhân vật" trên tạp chí Kiến Thức Ngày Nay, thì Út Trà Ôn chính là nghệ sĩ cải lương đầu tiên mà tôi quyết định thực hiện chân dung. Những năm đầu thập niên 1990, chưa có internet, tư liệu về ông trên sách báo viết còn hiếm, tôi tìm đến những nghệ sĩ quen biết, nhất là nghệ sĩ Phan Tấn Thi, để hỏi han về Út Trà Ôn và nhờ tìm địa chỉ, điện thoại nhà ông.

Dù không còn đứng trên sân khấu nữa nhưng bấy giờ nghệ sĩ Út Trà Ôn vẫn đi hát từ thiện ở các lễ hội đình chùa. Người hâm mộ vẫn đưa xe đến mời ông rong ruổi khắp nơi. Sau mấy lần liên lạc, nghệ sĩ Phan Tấn Thi cùng tôi mới đến được nhà riêng của ông trên đường Điện Biên Phủ, quận 10.

Giọng ca thiên phú "có một không hai"

Nghệ sĩ Út Trà Ôn tên thật Nguyễn Thành Út, sinh năm 1919. Là con trai út, thứ mười trong một gia đình nông dân khá giả ở làng Đông Hậu, quận Trà Ôn, tỉnh Cần Thơ (nay là huyện Trà Ôn thuộc tỉnh Vĩnh Long), nên ông hay được gọi là cậu Mười Út, chú Mười Út, anh Mười Út. Đó cũng là những biệt danh mà giới cải lương sau này hay gọi ông tùy theo vai vế, tuổi tác.

Út Trà Ôn trong vở Tuyệt tình ca.

Cậu bé Mười Út lúc đó rất mê đàn hát, thường tụ tập bạn bè trong các nhóm chơi tài tử. Bằng chất giọng thiên phú cộng với trí thông minh, Mười Út sớm nghĩ ra cách tự luyện cho mình một lối ca riêng, từ nhả chữ đến nhấn nhịp và dần dà thuộc lòng hết các bài bản ba Nam sáu Bắc, nhất là bản vọng cổ từ nhịp hai, nhịp bốn rồi nhịp tám, tức ca nhặt, cho đến nhịp mười sáu luyến láy uyển chuyển. Nghe cậu Mười hát ai cũng trầm trồ, người lớn trong làng chọn cậu làm học trò lễ vào những dịp cúng đình, cúng Kỳ yên. Giọng ca Mười Út nổi tiếng khắp miệt vườn Trà Ôn.

Vào khoảng năm 1937, Mười Út cùng bạn bè rủ nhau lên Sài Gòn chơi và vào nhà hàng Đức Thành Hưng ca hát với nhau. Biết được hãng rượu Dubonnet thường tổ chức tuyển chọn giọng ca hay ở rạp Moderne, Mười Út vào thi thử và trúng tuyển. Vì chưa được phép của gia đình nên Mười Út chỉ hát một thời gian ngắn rồi rời Sài Gòn trở về quê nhà Trà Ôn.

Một duyên may khác lại đến. Gánh hát Tiến Hóa của ông bầu nổi tiếng Trúc Viên, tức Trương Gia Kỳ Sanh, từ Sa Đéc sang Trà Ôn biểu diễn, Mười Út tìm đến xin đầu quân. Thấy chàng trai nông dân quê mùa thấp lùn đen đủi, ông bầu sợ "tướng tá" này không ăn khách nên từ chối. Hôm sau, Mười Út lại đến gánh hát chơi và ca thử vài bản cho nghệ sĩ trong đoàn đờn. Đang nằm trên võng, ông bầu Trúc Viên nghe Mười Út ca hay quá mới vụt đứng dậy đi tới nói với mọi người với vẻ hối hận, đại ý: Tôi lầm rồi. Chút nữa bỏ lỡ giọng ca mà trong đoàn mình không ai qua được!

Đó cũng là bước ngoặt đưa Mười Út chính thức đi vào con đường ca hát chuyên nghiệp. Như nhiều nghệ sĩ khác khi đi hát cần có nghệ danh, mọi người bảo ông tự chọn nghệ danh cho mình. Ông nghĩ mình tên Út, quê Trà Ôn, thì cứ đặt Út Trà Ôn, nghe vừa giản dị vừa có tình với quê hương. Từ đó, nghệ danh Út Trà Ôn xuất hiện và dần được nhiều người biết đến. Ông cho biết thêm: "Khoảng năm 1943- 1944, tôi đi diễn khắp nơi với gánh Tiến Hóa của ông bầu Trúc Viên- Trương Gia Kỳ Sanh. Bạn diễn cùng có Tấn Thành, Tám Đỏ, Ba Giáo,… là những nghệ sĩ nổi tiếng lúc bấy giờ. Trương Gia Kỳ Sanh là người thẳng thắn, cương trực, tâm huyết với nghề nghiệp. Quan điểm sống của ông có ảnh hưởng rất lớn đối với tôi".

Đến năm 1945, Út Trà Ôn chuyển sang hát cho đoàn Mộng Vân của soạn giả tài danh Mộng Vân, người đã viết tuồng Thái tử lưng gù cho ông diễn, khi thu đĩa thì đổi tựa là Một người anh. Út Trà Ôn cũng bắt đầu được giao đóng kép chính trong các vở Ba ngọn đèn xanh, Triều Tiên vong quốc sử, Đêm tơ vương… Con đường ca hát của ông lên như diều gặp gió. Vào năm 1960, nhà báo Trần Tấn Quốc tổ chức cuộc trưng cầu ý kiến khán giả trên nhật báo Tiếng Dội để chọn giọng ca hay nhất và Út Trà Ôn đã được tôn vinh Đệ nhất danh ca miền Nam, còn Huỳnh Thái ở Hà Nội là Đệ nhất danh ca miền Bắc.

Nhận xét về đồng nghiệp, soạn giả lừng danh Viễn Châu, người viết riêng bản tình ca Tình anh bán chiếu cho Út Trà Ôn hát, nói rằng: "Anh Mười luôn cầu tiến. Cách rèn giọng của anh được người trong nghề kính phục vì biết tạo âm vực đủ để khi phát âm tròn vành, rõ chữ. Anh còn có khiếu sắp văn chẻ nhịp... Nếu lắng nghe Út Trà Ôn ca và có óc phân tích, bạn sẽ nhận biết ngay thế mạnh của anh trong câu vọng cổ chính là chữ "hơ" điêu luyện và dấu sắc, dấu hỏi chất chứa sự giàu có của làn hơi".

Có công đưa bản vọng cổ lên đỉnh cao
 

Út Trà Ôn là người có côn

 

NSND Út Trà Ôn.

g lớn đưa bản vọng cổ phát triển đỉnh cao thành lối ca hoàn chỉnh cho tới ngày nay. Nếu như nghệ sĩ Sáu Lầu là người khai mở vọng cổ với bản Dạ cổ hoài lang nhịp 4, nghệ sĩ Năm Nghĩa là người đầu tiên có công phổ biến rộng rãi bản vọng cổ nhịp 8 với Vì tiền lỗi đạo, thì nghệ sĩ Út Trà Ôn là người đưa bản vọng cổ lên đỉnh cao với bản Tôn Tẩn giả điên do vị Yết Ma Hòa thượng sáng tác riêng cho ông hát, với nhịp 16, tức tiếp tục tăng gấp đôi so với nhịp 8 bản của Năm Nghĩa. Ấy là từ năm 1946, mỗi câu của bản vọng cổ dài thêm bằng nhịp 16, như 6 câu trong bản Tôn Tẩn giả điên:

"Úy trời đất ôi! Nỗi đoạn trường, cũng vì tôi đây quá tin thằng Bàng Quyên là bạn thiết cho nên ngày hôm nay thân của tôi phải ra nông nỗi…

(…) Vậy thì tôi đây vọng nguyện với tôn sư, khai thơ cứu mạng. Ủa sao tôi chẳng thấy điều chi lạ, chỉ thấy trong thơ có một chữ "Cuồng". Ờ, ờ, phải rồi, đây thầy tôi bảo tôi giả điên đặng có thoát thân".

Một sáng tạo độc đáo của Út Trà Ôn là trong bản vọng cổ nhịp 16, ông còn nghĩ ra cách thêm vào những câu hò câu lý và nói thơ Lục Vân Tiên vốn phổ biến ở Nam Bộ. Ông cho hay, từ câu hò Đồng Tháp, ông chuyển sang câu ca:

"Hò… hơ, chết tôi tôi chịu chớ đừng có bận bịu bớ điệu chung tình

Hò… hơ, chớ con nhạn bay cao rồi khó bắn

Hò… hơ, con cá ao Quỳnh cũng khó câu".

Lúc đó vọng cổ còn 20 câu chứ không phải rút xuống chỉ 6 câu như bây giờ, nên câu thứ 13 phải dứt bằng chữ "xê" thì Út Trà Ôn lại chuyển sang dứt bằng câu hò, nghe hay mà lạ. Rồi dựa theo cách nói thơ Vân Tiên, ông cũng chuyển thành câu ca:

"Cả kêu bớ chị đưa đò

Kêu hoài sao chẳng thấy con đò đưa

Càng chờ càng đợi càng trưa cái buổi đò…"

Đa tài và đa tình

Dù đã từng đóng hàng trăm vai cải lương nhưng Ông Cò quận 9 trong Tuyệt tình ca vẫn là vai diễn mà Út Trà Ôn tâm đắc nhất và gây ấn tượng nhất đối với khan giả. Đây là vai diễn mà hai soạn giả Hà Triều- Hoa Phượng viết riêng cho Út Trà Ôn thủ diễn khi ông đã bước vào tuổi ngũ tuần không thể cạnh tranh những vai diễn trẻ với lớp trẻ đi sau. Trường hợp này cũng giống như "vua soạn lời vọng cổ" Viễn Châu viết riêng Tình anh bán chiếu và hàng trăm bản vọng cổ khác cho Út Trà Ôn hát. Sự ăn ý trong sáng tạo và biểu diễn ấy thật ấn tượng.

Út Trà Ôn là nghệ sĩ đa năng và không kén chọn vai. Ông tâm sự: "Loại vai nào tôi cũng diễn, miễn là nhân vật đó có kịch tính, có số phận éo le, gay cấn, từ vai mùi tới vai độc, vai lão, vai hề. Trong tuồng cải lương San hậu, tôi làm hề, với vai Út Cà Lăm khá thành công. Còn tuồng Lãnh Cầu Bông thì tôi thủ vai Hùng Đôla trùm du đãng. Tôi có cô người yêu, sau khi được mời đi xem tuồng này, ghét nhân vật độc ác, nên cũng… ghét và "xù" tôi luôn"!

"Hoàng đế vọng cổ" Út Trà Ôn còn được biết đến là một nghệ sĩ rất đa tình. May mắn là ông có người vợ hiểu biết, thần tượng chồng, không bao giờ biểu hiện sự ghen tuông, mà luôn cố gắng giữ gìn hạnh phúc cho gia đình cũng như bảo vệ uy tín sự nghiệp của chồng. Cũng vì lẽ đó, Út Trà Ôn luôn tôn trọng vợ và chỉ có duy nhất một dòng con với bà, gồm ba trai ba gái, trong đó cô con gái út là ca sĩ Bích Phượng nối nghiệp cha mà ông rất tự hào.

 PHAN HOÀNG

 

 

 


Nguồn tin: tcgd theo BCT
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Ý kiến bạn đọc

A LÝ PHƯỢNG TUYỀN - 29/04/2016 10:45
Xin có đôi lời góp ý với tác giả bài viết Phan Hoàng. Tuồng cải lương Tuyệt Tình Ca không phải của hai cố soạn giả Hà Triều - Hoa Phượng, mà là của hai cố soạn giả Hoa Phượng và Ngọc Điệp. Có một câu chuyện kể về hai cố soạn giả Hà Triều - Hoa Phượng là khi còn hợp soạn với nhau, cố soạn giả Hoa Phượng nhỏ tuổi hơn cố soạn giả Hà Triều, nên gọi cố soạn giả Hà Triều bằng hai tiếng "Đại ca". Tên của vở tuồng Tuyệt Tình Ca cố soạn giả Hoa Phương có "ngụ ý" là "Tuyệt Tình Ca" là cố soạn giả Hoa Phượng đã "TUYỆT TÌNH" với "ĐẠI CA" Hà Triều.
Không biết rằng chuyện kể như vậy có chính xác 100% không. Xin hiểu cho, chuyện kể muôn thuở vẫn là chuyện kể. Thì thôi, hãy xem như ngày xưa có một ký giả nọ viết cho trang kich trường, thường hay mở đầu bằng một câu lấp lửng. Thiên hạ đồn rằng....
Còn tuồng "Lãnh Câu Bông" mà tác giả nêu trong bài viết, có lẽ tác giả cũng đã ghi sai. Vì đó là vở "Cô Lành Cầu Bông".
Xin có đôi lời chân thành góp ý.
Trân trọng.
A LÝ PHƯỢNG TUYỀN

Mã an toàn:   Mã chống spamThay mới     

 
du lich

CHUYỂN ĐẾN WEBSITE...

DUY TRÌ TRANG WEB & GIÚP NSKK

Đăng nhập thành viên

NSMAU

Thăm dò ý kiến

Bạn ưa thích giọng ca nam nghệ sĩ nào của thế hệ vàng nhất?

Út Trà Ôn

Hữu Phước

Thành Được

Thanh Hải

Minh Cảnh

Phương Quang

Thanh Sang

Minh Phụng

Minh Vương

Hùng Cường

Tấn Tài

Dũng Thanh Lâm

animation

Facebook

NS ANIMATION NHO

Cư xá của những nghệ sĩ danh tiếng Sài Gòn xưa

Cư xá Chu Mạnh Trinh trước kia có tên là cư xá Ngân hàng Đông Dương, nằm trong hẻm số 215 Chi Lăng, ấp Đông Nhất, xã Phú Nhuận, quận Tân Bình, tỉnh Gia Định, ngoại vi Sài Gòn. Đây là một con hẻm có quy hoạch cho khu cư xá, gồm một hẻm trục lớn và các hẻm nhỏ tỏa nhánh thẳng góc hai bên, đánh số 215 A, B, C, D, E, F cho tới G. Khoảng năm 1962 hay 1963, Trường Chu Mạnh Trinh được lập ở phía đầu hẻm nên dân quanh vùng gọi là cư xá Chu Mạnh Trinh.

 

NSND Minh Vương tri ân đồng nghiệp trong ngày giỗ Tổ sân khấu

Tối 9-9, NSND Minh Vương đã tổ chức lễ giỗ Tổ sân khấu tại Trung tâm Văn hóa quận 5, TP HCM nhằm tri ân tình cảm và sự đồng hành của các nghệ sĩ đồng nghiệp đối với ông.

 

Nghệ sĩ sân khấu tưng bừng giỗ Tổ

Sáng 9-9, Ban Ái hữu nghệ sĩ - Hội Sân khấu TP HCM đã tổ chức chương trình kỷ niệm Ngày truyền thống Sân khấu Việt Nam. Đông đảo nghệ sĩ nhiều thế hệ đã đến tham dự và thắp hương tưởng nhớ những bậc tiền bối đã dày công vun đắp ngôi nhà sân khấu của dân tộc.

 

CHUÔNG VÀNG VỌNG CỔ 2019 - ĐÊM CHUNG KẾT 1 Cuộc tranh tài đầu tiên của top 9

Top 9 thí sinh của vòng Chung kết Chuông vàng vọng cổ 2019 đã có những ngày tập luyện "chạy nước rút" cùng ban huấn luyện, sẵn sàng cho đêm loại trực tiếp đầu tiên diễn ra vào lúc 20g30 chủ nhật (8/9) tại Nhà hát HTV.

 

Vang tiếng đờn ca tài tử Nam Bộ giữa thủ đô

Những CLB đờn ca tài tử Nam Bộ và CLB hâm mộ sân khấu cải lương tại Hà Nội đã góp phần làm nên diện mạo của bộ môn nghệ thuật độc đáo này tại thủ đô

 

Gameshow “Tài tử miệt vườn” tái xuất mùa 2 có gì mới?

Vào lúc 20h ngày 31.8.2019, “Tài tử miệt vườn” sẽ tái xuất trên sóng của 02 Đài phát thanh truyền hình Đồng Tháp, Tây Ninh với tổng giải thưởng lên đến 267 triệu đồng.

 

Nghệ sĩ Hoàng Long từ trần

Nghệ sĩ Kim Ngân vừa báo tin cha của cô là nghệ sĩ Hoàng Long đã trút hơi thở cuối cùng lúc 16 giờ 25 ngày 4-9.

 

Bình Tinh kể chuyện khán giả tưởng mình chết vì chỉ hát đám tiệc

Hai nghệ sĩ cải lương Bình Tinh và Thanh Thảo rớt nước mắt chia sẻ về quãng thời gian khó khăn khi duy trì nghệ thuật hát cải lương.

 

NSUT Vũ Linh

Sau khi tham gia chương trình "Trăm năm nguồn cội" tại Nhà hát Bến Thành được khán giả khen ngợi, NSƯT Vũ Linh đã có những tâm sự về niềm hạnh phúc của đời nghệ sĩ, trong đó hai năm 1995 và 1999 anh được trao giải với một vai diễn: Nguyễn Địa Lô trong vở "Bức ngôn đồ Đại Việt".

 

NSND Minh Vương trải lòng trong ngày nhận danh hiệu cao quý

Nghệ sĩ Minh Vương là một trong 3 người được UBND TP HCM gửi văn bản đề nghị trung ương xem xét, đặc cách phong tặng danh hiệu NSND cùng với hai nghệ sĩ Thanh Tuấn và Giang Châu.

 

Niềm vui của chàng kép cải lương Tây Đô Niềm vui của chàng kép cải lương Tây Đô

Nghệ sĩ Hoàng Khanh (Đoàn Cải lương Tây Đô) mở đầu câu chuyện bằng niềm vui ngập tràn khi vừa được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú (NSƯT). Đó là phần thưởng xứng đáng cho chàng kép cải lương đất Tây Đô sau hơn 17 năm theo nghề và dành trọn tình yêu cho những vai tuồng, vở diễn trên sân khấu.

 

TP HCM có 50 nghệ sĩ được tặng và truy tặng danh hiệu NSND, NSƯT

Chiều 23-8, Hội Sân khấu TP HCM đã công bố danh sách 50 nghệ sĩ được tặng và truy tặng danh hiệu nghệ sĩ nhân dân (NSND), nghệ sĩ ưu tú (NSƯT).

 

Tân Cổ CHUYỆN BA NGƯỜI

CLVNCOM - Một người đi với một người Một người đi với nụ cười hắt hiu. Hai người vui biết bao nhiêu. Một người lặng lẽ buồn thiu đứng nhìn. Giữa đường cơn gió lặng thinh. Nghe nghiêng nghiêng nặng lòng mình nao nao. Ba người chẳng biết làm sao. Khi không có kẻ buồn thiu đứng nhìn.

 

Hơn 40 năm, "Lan và Điệp" vẫn trẻ trung, ngọt ngào

Vở cải lương "Lan và Điệp" công diễn tối 17 và 18-8 đã làm hài lòng người mộ điệu. Hơn 40 năm, "Lan và Điệp" vẫn trẻ trung và ngọt ngào như mới hôm qua.

 

NỮ NGHỆ SĨ DIỆU HIỀN

Trên sân khấu cải lương miền Nam, tài năng ca diễn của một số nghệ sĩ đã mang đến cho họ những mỹ danh bất tử, mà mỗi khi nhắc đến mỹ danh này, thì người ta không thể nghĩ đến một nghệ sĩ nào khác. Như danh hiệu “vua ca vọng cổ” thì dành cho Út Trà Ôn, “Nữ vương Sầu Nữ” dành cho Út Bạch Lan, “Nữ hoàng sân khấu” dành cho Thanh Nga

 

Câu nói của NSƯT Diệu Hiền khiến nhiều người rơi nước mắt

Tối 15-8, trong chương trình lễ Vu Lan báo hiếu do đoàn Tình ca Bắc Sơn, Tập đoàn An Nông tổ chức tại Khu dưỡng lão nghệ sĩ TP HCM, NSƯT Diệu Hiền đã làm khán giả xúc động.