01:35 PDT Thứ tư, 23/10/2019
trang music

Menu

CLVNCOM English Edition
HÌNH MCHAU PMAI

Thống kê truy cập

Đang truy cậpĐang truy cập : 108

Máy chủ tìm kiếm : 1

Khách viếng thăm : 107


Hôm nayHôm nay : 1526

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 444652

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 20085635

Trang nhất » Tin Tức » Những Vở Diễn Hay

"Nàng Kiều" qua cách kể của 4 đạo diễn tài năng

"Nàng Kiều" qua cách kể của 4 đạo diễn tài năng

Cả bốn đạo diễn đã chọn những lát cắt éo le về cuộc đời Kiều nhưng không phải kể lể mà cùng khán giả đi tìm lời giải: Thế nào là sự đồng cảm của con người đương đại về Kiều?

Xem tiếp...

Tuồng lịch sử VN trên sân khấu cải lương?

Đăng lúc: Thứ tư - 19/07/2017 08:46 - Đã xem: 2178
LS

LS

Một độc giả ở Toulouse – Pháp gởi email cho Nguyễn Phương : “Cháu có người nhà ở Toronto, thường chuyển cho cháu nhiều bài hay của tờ Thời Báo Toronto trong đó có hầu hết các bài về nghệ sĩ và nghệ thuật sân khấu cải lương của bác. Cháu thắc mắc là tại sao nền văn học của mình có rất nhiều tác phẩm hay, hợp với người Việt, cũng như lịch sử nước mình có vô số vị anh hùng mà tại sao không dựng thành tuồng mà lại chạy theo những nhân vật Tàu ? Xin bác vui lòng cho biết ý kiến. Cháu rất cám ơn.” HQ-tkd Toulouse – Pháp



Tuồng lịch sử VN trên sân khấu cải lương?

Đôi điều với bạn HQ-tkd Toulouse:

Nghệ thuật sân khấu là một loại hình nghệ thuật của nhiều ngành nghệ thuật khác tổng hợp lại như văn, thơ, nhạc, múa, hội họa, kiến trúc… những thành tựu của các ngành nghệ thuật này góp phần phát triển ngành nghệ thuật sân khấu cải lương, vì vậy muốn tìm hiểu trong quá khứ sân khấu cải lương hoạt động như thế nào, ta dò theo nền văn học nghệ thuật và bối cảnh lịch sử đã sản sinh ra nó.


 

Năm 1867, Pháp chiếm trọn 6 tỉnh Nam Kỳ. Ngày 22 tháng 2 năm 1869 Đề đốc G. Ohier ra nghị định cưỡng bách dùng chữ quốc ngữ la tinh trong các giấy tờ chính thức như thông tư, thông cáo, công báo và khế ước giữa dân với dân, giữa cơ quan nhà nước với dân. Bãi bỏ các cuộc thi Hương, mở trường dạy chữ Quốc ngữ La tinh. Cho đến cuối thế kỷ 19, ở Sài Gòn và trên toàn cõi Lục tỉnh, tiếng Pháp và chữ Pháp trở thành ngôn ngữ chính thức trên mọi lãnh vực hoạt động xã hội, đặc biệt trong văn hóa và khoa học thay cho chữ Hán.

Ai cũng biết là người Pháp chỉ xem chữ quốc ngữ như một công cụ giao tế phổ thông giữa nhà cầm quyền Pháp và dân chúng, giữa dân chúng với nhau  thông tri, đơn từ, thư tín, khế ước) nhưng cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20, dân ở Saigon và lục tỉnh đọc Đại học, Trung dung, Kinh Thi, Minh Tâm Bửu giám bằng chữ quốc ngữ; người dân Việt Nam đọc Truyện Kiều, Nhị độ mai, Đại Nam quốc sử diễn ca, Lục Vân Tiên bằng chữ quốc ngữ, đọc bao nhiêu chuyện dịch từ chữ Nôm, chữ Hán ra thành quốc ngữ, trong số đó có gần 30 dịch giả dịch và in sách 70 bộ truyện Tàu có những bộ nổi tiếng như Đông Châu Liệt Quốc, Tam Quốc Chí, Phong kiếm xuân thu, Ngũ hổ bình Tây, Tiết Nhơn Quí chinh đông, Tiết Đinh San chinh tây, La Thông tảo bắc…

Trong bảng thư tịch của giáo sư Nguyễn Văn Y in trong sách Địa Chí Văn Hóa thành phố Saigon có bảng liệt kê hàng trăm tuồng hát bội được in thành sách từ năm 1901 đến năm 1937, các tuồng hát nầy được các Ban hát bội miền Nam dựng thành tuồng: Phụng Nghi Đình, Huê Dung Đạo, Cầu Hôn Giang Tả, Triệu Tử đoạt Ấu chúa, Đơn đao phó hội, Tam Khí Châu Du, Quan Công thất thủ Hạ Bì, Trụ Vương – Đắc Kỷ, Hoàng Phi Hổ quy Châu, Hồ Nguyệt Cô hóa cáo, Lưu Kim Đính giải giá Thọ Châu, Ngũ Viên Thiệu bị tên, Ngũ biến báo phu cừu, Đào Tam Xuân loạn trào, Trảm Trịnh Ân, Tiết Đinh San cầu Phàn Lê Huê, Thần nữ dâng ngũ linh kỳ, Xử án Bàng Quí Phi, Địch Thanh ly Thợn, Đãi yến Đoàn Hồng Ngọc, Mộc Quế Anh dâng cây…

Nghệ sĩ Thành Tôn , Minh Tơ, Thanh Tòng, Thanh Bạch, Bữu Truyện lấy các tuồng hát bội đó viết lại thành tuồng cải lương tuồng cổ; các nghệ sĩ Đức Phú, Phượng Mai, Đức Lợi, Bạch Mai, Bo Bo Hoàng, Thanh Thế, Vũ Linh cũng lấy các tuồng Tàu đó thêm bài ca Đài Loan thành tuồng Hồ Quảng sau khi thể nghiệm thành công vở Hồ Quảng Lương Sơn Bá – Chúc Anh Đài.

Trong khi đó sân khấu cải lương, từ khi mới được khai sinh năm 1917, soạn giả Trương Duy Toản soạn tuồng Lục Vân Tiên (tuồng thơ truyện VN) diễn trên sân khấu đoàn hát Thầy Năm Tú. Năm 1918, hai soạn giả Đặng Thúc Liêng và Nguyễn Viên Kiều soạn tuồng Pháp Việt Nhứt Gia (sau đổi tựa là Gia Long tẩu quốc, tức tuồng dã sử Việt Nam).

Đến năm 1925, soạn giả Mộc Quán Nguyễn Trọng Quyền mới đưa tuồng Phụng Nghi Đình hát trên sân khấu đoàn Tập Ích Ban .

Từ năm 1924 đến năm 1926, soạn giả Năm Châu sáng tác các vở cải lương tuồng Tàu: Tái sanh Duyên, Mổ Tim Tỷ Can, Thôi Tử Thí Tề Quân, Võ Tòng sát tẩu, Anh hùng náo tam môn nhai, Mộc Quế Anh dâng cây. Sau đó, ông viết tuồng lấy cốt truyện từ các truyện kiếm hiệp của Pháp (Bằng Hữu Binh Nhung – les trois mousquetaires của Alexandre Dumas; Túy Hoa Vương Nữ – Marie Tudor của Victor Hugo; Giá Trị và Danh Dự – Le Cid của Corneille; Tơ Vương đến thác – La dame aux camélias tức Trà Hoa Nữ; Gió Ngược Chiều – Ruy Blas của Victor Hugo; Hàm Lệ báo phụ cừu (Hamlet của Shakespeare), Miếng Thịt Người (Le marchand de venise.)

Từ năm 1940 đến 1945, chỉ có đoàn Phụng Hảo, đoàn Tiến Hóa là hai đoàn chuyên hát tuồng theo lối Quảng Đông với cốt truyện Tàu như Phụng Nghi Đình, Mạnh Lệ Quân, Xử án Bàng Quí Phi, Mộc Quế Anh dâng cây…Trong lúc đó có hơn hai chục đoàn hát cải lương tuồng xã hội VN (Đời cô lựu, Hoa rơi cửa Phật, Men Rượu Hương Tình, Lở Tay Trót đã Nhúng Chàm) hoặc tuồng truyện cổ VN (Con Tấm con Cám, Thoại Khanh Châu Tuấn, Phạm Công Cúc Hoa, Thạch Sanh Lý Thông, Lưu Bình – Dương Lễ, Trần Minh khố chuối) nhiều đoàn hát khác hát tuồng Xã Hội phóng tác theo tiểu thuyết của ông Hồ Biểu Chánh và tuồng Kiếm hiệp La Mã của soạn giả Mộng Vân, Sáu Hải (Long Hình quái khách, Người nhạn trắng Cánh Bườm đen, Sĩ Vân Công Chúa…)

Dưới thời Pháp thuộc, trường học, từ lớp ba (élémentaire) đến lớp nhứt (supérieur) nhà trường bắt học sinh phải nói tiếng Pháp trong trường. Từ Tiểu học đến Trung học, sử ký và địa dư dạy ở trường là sử ký – địa dư của nước Pháp. Đến năm 1946, các trường Tiểu Học mới có chương trình dạy học bằng tiếng Việt và chữ quốc ngữ. Ở Sài gòn chỉ có một nhà bán sách Albert & Portail ở đường Catinat, không thể nào mua được sách Lịch Sử Việt Nam bằng chữ quốc ngữ. Sau đó có nhà sách Khai Trí nên chúng tôi mới có quyển sách Việt Nam Sử Lược của Trần Trọng Kim kể từ Thượng cổ thời đại đến Cận kim thời đại (kể từ nhà Nguyễn cho đến đầu thế kỷ 20.)

Bộ Thông Tin của Pháp kiểm duyệt gắt gao những tuồng xã hội Việt Nam, tuồng lịch sử và dã sử không được viết có nhân vật người Pháp hoặc người từng cộng tác với Pháp. Các tuồng bị cấm Hỏa Hồng Nhật Tảo của Lê Minh – Hoàng Thái Sơn, vở Anh Chị Ăn Mày của soạn giả Năm Nở, vở Cô Giang Nguyễn Thái Học của Phương Linh (Nguyễn Phương và Thiếu Linh).

 

Năm 1945 đến năm 1954, chiến tranh Việt – Pháp sôi động. Tại các thành phố lớn hoặc nơi chợ tỉnh, chợ Huyện, công tác thành và ban ám sát của Việt Minh liệng lựu đạn các quán rượu, dancing, nơi rạp hát, nơi tụ tập đông người nên nhièu gánh hát mất khán giả, phải rã gánh. Thời kỳ này ít có tuồng mới được sáng tác ra, các gánh hát nhỏ hát ở đình, miếu, hát các trích đoạn tuồng Tàu trong các dịp cúng Kỳ Yên.
 

Hòa bình được lập lại, từ năm 1954 đến năm 1965, sân khấu cải lương với hơn 60 đoàn hát từ Cà Mau đến sông Bến Hải đã diễn không dưới 40 tuồng lịch sử và dã sử Việt Nam, hàng chục tuồng cổ tích Việt Nam và hàng mấy trăm tuồng xã hội cận đại Việt Nam.

Ngoài các tuồng lịch sử, dã sử hầu hết các truyện thơ, truyện cổ tích Việt Nam: Con Tấm con Cám, Thạch Sanh Lý Thông, Thoại Khanh Châu Tuấn, Trần Minh khố chuối (tức Bên cầu dệt lụa, Lưu Bình Dương Lễ ) đều được dựng thành tuồng hát trên sân khấu cải lương.

Như vậy, chúng ta thấy tuồng cải lương lịch sử, dã sử Việt Nam được sáng tác và biểu diễn rất nhiều nhứt là trong hai thập niên 60, 70 thế kỷ trước, tuy nhiên khán giả vẫn cảm giác là sân khấu cải lương diễn quá nhiều tuồng Tàu vì người ta nhớ chuyện tuồng Tàu, các nhân vật Tàu mà không nhớ rõ cốt truyện tuồng dã sử Việt Nam. Phải công nhận là các truyện Tàu viết hay hơn các tiểu thuyết dã sử Việt Nam.

Trong các thập niên 10, 20, 30, 40 của thế kỷ trước, người miền Nam thích đọc truyện Tàu vì họ thấy các nhân vật quan trọng của truyện có những đức tính cố hữu mà họ được gia đình và nhà trường giáo dục cho, đó là Trung Hiếu, Tiết Nghĩa, Trí Dũng, Tín Lễ, Cương Trực, Anh Hùng. Trong truyện Tàu, nhân vật chánh có những cặp đối kháng quyết liệt, tạo ra nhiều tình tiết gay cấn, hấp dẫn và diễn đạt được cá tính sống động của từng nhân vật. Đó là La Thành – Đơn Hùng Tín, Tần Cối – Nhạc Phi, Bàng Quyên – Tôn Tẫn, Tào Tháo – Châu Du…Tính cách điển hình của nhân vật truyện Tàu quen thuộc với khán giả đã đi vào thành ngữ, vào cách nói chuyện của dân bình thường Việt Nam: Nóng như Trương Phi, Trung nghĩa như Quan Công, Khóc như Lưu Bị, Gian manh như Tào Tháo, lẳng lơ như Điêu Thuyền, Mãi quốc cầu vinh như Bàng Hồng Tôn Tú. Chuyện tuồng lịch sử hay dã sử Việt Nam thì chỉ có xâm lăng và chống xâm lăng, cá tính nhân vật tuồng không đa dạng, cốt truyện không gay cấn, khán giả coi tuồng lịch sử, dã sử Việt Nam không thấy hấp dẫn, không thích thú.

Cả mấy năm nay cải lương không có sáng tác mới, các nhóm nghệ sĩ hát các trích đoạn cải lương tuồng Tàu và Hồ Quảng để kiếm sống, điều này càng làm cho thức giả nghĩ là không có tuồng viết về danh nhân hay lịch sử Việt Nam.
 

Thêm một lý do về thời cuộc khiến cho nghệ thuật sân khấu cải lương ngày một phải bị mất đi: Từ khi được khai sinh năm 1917 đến năm 1930 gặp khủng hoảng kinh tế toàn cầu, VN cũng bị ảnh hưởng, dân không có cơm ăn áo mặc, tiền đâu mua vé xem hát? Cải lương lận đận vài năm. Năm 1939, chiến tranh Trung Nhật rồi Thế chiến thứ 2, Xã hội VN phân hóa dữ dội, năm 1940 Nhật vô Đông Dương, Đồng Minh dội bom xuống các thành phố lớn có quân Nhật chiếm đóng, sân khấu cải lương ngoắc ngoải…Năm 1943, Hà Nội và miền Bắc bị nạn đói, chết hơn hai triệu người, Cải Lương sống mạnh được sao ? Rồi tới 1945 đến 1954, chiến tranh Việt – Pháp, trong các thành phố lớp bị Tây ruồng bố, lớp bị Việt Minh quăng lựu đạn, công tác thành ám sát, xã hội bất ổn 9 năm, các gánh hát Cải Lương rã lên rã xuống. Chỉ được mấy năm thời Cộng Hòa 1954 đến 1968, sau cái Tết Mậu Thân 68 rồi mùa Hè Đổ lửa 1972, kế đến ngày 30 tháng 4 đen, Cải lương thành cái loa tuyên truyền theo định hướng XHCN, chết lần chết mòn cho tới chết tiệt lúc nào không ai hay!

Phải chăng đây là lý do khiến cho khán giả tưởng là sân khấu cải lương không có tuồng lịch sử hay dã sử Việt Nam.

Già quá rồi, nghĩ về dĩ vãng mệt quá, không biết viết có gì sai sót, xin các bạn thông cảm.

Soạn giả Nguyễn Phương


Nguồn tin: tcgd theo TB
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 5 trong 1 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Ý kiến bạn đọc

Mã an toàn:   Mã chống spamThay mới     

 
du lich

CHUYỂN ĐẾN WEBSITE...

DUY TRÌ TRANG WEB & GIÚP NSKK

Đăng nhập thành viên

NSMAU

Thăm dò ý kiến

Nữ nghệ sĩ thế hệ vàng được yêu thích nhất

Thanh Hương

Út Bạch Lan

Diệu Hiền

Ngọc Hương

Thanh Nga

Bạch Tuyết

Lệ Thủy

Mỹ Châu

Thanh Kim Huệ

Bích Hạnh

Xuân Lan

Bích Sơn

Ngọc Giàu

Mộng Tuyền

Thanh Thanh Hoa

animation

Facebook

NS ANIMATION NHO

"Nàng Kiều" qua cách kể của 4 đạo diễn tài năng

Cả bốn đạo diễn đã chọn những lát cắt éo le về cuộc đời Kiều nhưng không phải kể lể mà cùng khán giả đi tìm lời giải: Thế nào là sự đồng cảm của con người đương đại về Kiều?

 

NSƯT Mỹ Hằng: Người đưa đò thầm lặng

Trong thời gian qua, NSƯT Mỹ Hằng cùng với NS Thanh Lựu đã giúp Nhà hát cải lương Trần Hữu Trang thực hiện 8 khóa đào tạo diễn viên cải lương với học viên chủ yếu là công nhân, giáo viên, tiểu thương...

 

Đồng nghiệp thương tiếc nghệ sĩ Phan Quốc Hùng

Trưa 18-10, đông đảo nghệ sĩ sân khấu đã tiễn đưa nghệ sĩ Phan Quốc Hùng về nơi an nghỉ cuối cùng. Hôm nay cũng trùng với sinh nhật lần thứ 67 của ông.

 

Như Quỳnh chia sẻ lý do làm mẹ đơn thân

Là thần tượng của nhiều thế hệ khán giả, chuyện đời tư ca sĩ Như Quỳnh được đặc biệt quan tâm.

 

Nghệ sĩ Phan Quốc Hùng đột ngột qua đời

NSND Thoại Miêu vừa thông báo sự ra đi đột ngột của chồng bà, nghệ sĩ Phan Quốc Hùng - SN 1952, nguyên giám đốc Nhà hát Trần Hữu Trang - vào lúc 12 giờ ngày 14-10. Các nghệ sĩ của Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang xúc động bày tỏ niềm thương tiếc.

 

Đam mê và quyền lực làm mới cải lương lịch sử

Sân khấu Kim Ngân vừa ra mắt vở cải lương lịch sử Đam mê và quyền lực (tác giả và đạo diễn: NSƯT Hoa Hạ) tại Nhà hát Bến Thành, quận 1.

 

‘Đường Đến Ánh Đèn Sân Khấu,’ kéo khán giả đến với cải lương

Sau hơn 15 năm vắng bóng trong địa hạt cải lương, nghệ nhân Trần Đông Phương “tái xuất giang hồ” tại Little Saigon với tuồng cải lương “Đường Đến Ánh Đèn Sân Khấu,” một nỗ lực của ông trong việc phục hồi vị trí xứng đáng cho bộ môn cải lương tại hải ngoại.

 

Cải lương miễn phí: Nên hay không?

Giới chuyên môn và nghệ sĩ sân khấu đang lo lắng về dự án cải lương miễn phí, bởi theo họ, đó không phải là cách để cứu sàn diễn của bộ môn nghệ thuật này

 

NSƯT Kim Tử Long dời live show vì Cung Văn hóa Hữu Nghị Việt Xô bị cháy

Chiều 2-10, NSƯT Kim Tử Long đã tổ chức buổi gặp gỡ báo chí giới thiệu về chương trình live show "Thánh đường sân khấu" của anh được tổ chức tại Hà Nội và TP HCM.

 

Đồng nghiệp, bạn bè thương tiếc NSND Thế Anh

Nhiều người trong giới văn nghệ sĩ bày tỏ sự thương tiếc khi hay tin NSND Thế Anh qua đời sáng 29-9 sau thời gian điều trị nhồi máu cơ tim.

 

Giới nghệ sĩ phản ứng khi cải lương được hát miễn phí tại rạp Hưng Đạo

Động thái này thể hiện rõ khát khao muốn chấn hưng cải lương trong tình cảnh đang èo uột. Người trong cuộc đã vận động và tìm kiếm mọi phương cách để tạo lại thói quen đến rạp xem cải lương của công chúng. Tuy nhiên, nhìn ở góc độ khác, có vẻ như quyết định này khiến nghệ sĩ trăn trở nhiều.

 

Nghệ sĩ Cẩm Thu: "Hát trên quê hương mình, cảm xúc nồng nàn lắm"

Tham gia dự án thiện nguyện mang lời ca tiếng hát phục vụ trẻ em mồ côi, nghệ sĩ Cẩm Thu từ Mỹ về Việt Nam đã tích cực đi tìm những hạt giống yêu thương.

 

Quách Thị Diễm Ngọc đoạt giải Chuông vàng vọng cổ 2019

Tối 29-9, tại Nhà hát Đài Truyền hình TP HCM, đêm chung kết xếp hạng và trao giải cuộc thi Chuông vàng vọng cổ lần thứ 14 – năm 2019 đã diễn ra. Thí sinh Quách Thị Diễm Ngọc – Cà Mau đã đoạt giải Chuông vàng vọng cổ 2019.

 

Vở "Giấc mộng đêm xuân" diễn miễn phí phục vụ khán giả

Nằm trong kế hoạch sáng đèn từ nay đến cuối năm 2019 của Nhà hát cải lương Trần Hữu Trang, vở "Giấc mộng đêm xuân" sẽ khởi động dự án tạo thói quen để khán giả đến rạp.

 

Đề cử giải Mai Vàng lần thứ 25-2019: Nhiều vở diễn ấn tượng

Có nhiều vở diễn tạo được dấu ấn đậm nét trong lòng công chúng, xứng đáng được đề cử tranh Giải Mai Vàng năm nay

 

Điều gì làm nên “Ấn tượng” ở “Ký ức vui vẻ”?

“Ấn tượng” là một hạng mục của Giải thưởng Truyền hình VTV Awards 2019. Hạng mục này đã được trao cho chương trình “Ký ức vui vẻ” (phát sóng lúc 20 giờ Chủ nhật hằng tuần trên kênh VTV3). Vậy điều gì làm nên “Ấn tượng” để “Ký ức vui vẻ”, một chương trình còn rất mới, vượt qua những đối thủ khác để đoạt giải thưởng?