10:39 PDT Thứ ba, 19/03/2019
trang music

Menu

CLVNCOM English Edition
HÌNH MCHAU PMAI

Thống kê truy cập

Đang truy cậpĐang truy cập : 53

Máy chủ tìm kiếm : 2

Khách viếng thăm : 51


Hôm nayHôm nay : 8490

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 364133

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 16067124

Trang nhất » Tin Tức » Những Vở Diễn Hay

Bồi hồi chuyện cũ năm xưa: Tại sao tôi theo nghề hát cải lương

Bồi hồi chuyện cũ năm xưa: Tại sao tôi theo nghề hát cải lương

CLVNCOM - Tết năm nay 2019, Ban quản trị mới của nhà dưỡng lão Rosemont tổ chức một tiệc đón Xuân long trọng và rất vui cho những người già cư ngụ trong viện. Mọi người, không phân biệt chủng tộc, đến bắt tay nhau, chúc mừng sức khoẻ và niềm vui năm mới cho bạn. Không khí thân mật vui vẻ, khác hẳn những ngày lễ trong các năm trước.

Xem tiếp...

Tuồng lịch sử VN trên sân khấu cải lương?

Đăng lúc: Thứ tư - 19/07/2017 08:46 - Đã xem: 1626
LS

LS

Một độc giả ở Toulouse – Pháp gởi email cho Nguyễn Phương : “Cháu có người nhà ở Toronto, thường chuyển cho cháu nhiều bài hay của tờ Thời Báo Toronto trong đó có hầu hết các bài về nghệ sĩ và nghệ thuật sân khấu cải lương của bác. Cháu thắc mắc là tại sao nền văn học của mình có rất nhiều tác phẩm hay, hợp với người Việt, cũng như lịch sử nước mình có vô số vị anh hùng mà tại sao không dựng thành tuồng mà lại chạy theo những nhân vật Tàu ? Xin bác vui lòng cho biết ý kiến. Cháu rất cám ơn.” HQ-tkd Toulouse – Pháp



Tuồng lịch sử VN trên sân khấu cải lương?

Đôi điều với bạn HQ-tkd Toulouse:

Nghệ thuật sân khấu là một loại hình nghệ thuật của nhiều ngành nghệ thuật khác tổng hợp lại như văn, thơ, nhạc, múa, hội họa, kiến trúc… những thành tựu của các ngành nghệ thuật này góp phần phát triển ngành nghệ thuật sân khấu cải lương, vì vậy muốn tìm hiểu trong quá khứ sân khấu cải lương hoạt động như thế nào, ta dò theo nền văn học nghệ thuật và bối cảnh lịch sử đã sản sinh ra nó.


 

Năm 1867, Pháp chiếm trọn 6 tỉnh Nam Kỳ. Ngày 22 tháng 2 năm 1869 Đề đốc G. Ohier ra nghị định cưỡng bách dùng chữ quốc ngữ la tinh trong các giấy tờ chính thức như thông tư, thông cáo, công báo và khế ước giữa dân với dân, giữa cơ quan nhà nước với dân. Bãi bỏ các cuộc thi Hương, mở trường dạy chữ Quốc ngữ La tinh. Cho đến cuối thế kỷ 19, ở Sài Gòn và trên toàn cõi Lục tỉnh, tiếng Pháp và chữ Pháp trở thành ngôn ngữ chính thức trên mọi lãnh vực hoạt động xã hội, đặc biệt trong văn hóa và khoa học thay cho chữ Hán.

Ai cũng biết là người Pháp chỉ xem chữ quốc ngữ như một công cụ giao tế phổ thông giữa nhà cầm quyền Pháp và dân chúng, giữa dân chúng với nhau  thông tri, đơn từ, thư tín, khế ước) nhưng cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20, dân ở Saigon và lục tỉnh đọc Đại học, Trung dung, Kinh Thi, Minh Tâm Bửu giám bằng chữ quốc ngữ; người dân Việt Nam đọc Truyện Kiều, Nhị độ mai, Đại Nam quốc sử diễn ca, Lục Vân Tiên bằng chữ quốc ngữ, đọc bao nhiêu chuyện dịch từ chữ Nôm, chữ Hán ra thành quốc ngữ, trong số đó có gần 30 dịch giả dịch và in sách 70 bộ truyện Tàu có những bộ nổi tiếng như Đông Châu Liệt Quốc, Tam Quốc Chí, Phong kiếm xuân thu, Ngũ hổ bình Tây, Tiết Nhơn Quí chinh đông, Tiết Đinh San chinh tây, La Thông tảo bắc…

Trong bảng thư tịch của giáo sư Nguyễn Văn Y in trong sách Địa Chí Văn Hóa thành phố Saigon có bảng liệt kê hàng trăm tuồng hát bội được in thành sách từ năm 1901 đến năm 1937, các tuồng hát nầy được các Ban hát bội miền Nam dựng thành tuồng: Phụng Nghi Đình, Huê Dung Đạo, Cầu Hôn Giang Tả, Triệu Tử đoạt Ấu chúa, Đơn đao phó hội, Tam Khí Châu Du, Quan Công thất thủ Hạ Bì, Trụ Vương – Đắc Kỷ, Hoàng Phi Hổ quy Châu, Hồ Nguyệt Cô hóa cáo, Lưu Kim Đính giải giá Thọ Châu, Ngũ Viên Thiệu bị tên, Ngũ biến báo phu cừu, Đào Tam Xuân loạn trào, Trảm Trịnh Ân, Tiết Đinh San cầu Phàn Lê Huê, Thần nữ dâng ngũ linh kỳ, Xử án Bàng Quí Phi, Địch Thanh ly Thợn, Đãi yến Đoàn Hồng Ngọc, Mộc Quế Anh dâng cây…

Nghệ sĩ Thành Tôn , Minh Tơ, Thanh Tòng, Thanh Bạch, Bữu Truyện lấy các tuồng hát bội đó viết lại thành tuồng cải lương tuồng cổ; các nghệ sĩ Đức Phú, Phượng Mai, Đức Lợi, Bạch Mai, Bo Bo Hoàng, Thanh Thế, Vũ Linh cũng lấy các tuồng Tàu đó thêm bài ca Đài Loan thành tuồng Hồ Quảng sau khi thể nghiệm thành công vở Hồ Quảng Lương Sơn Bá – Chúc Anh Đài.

Trong khi đó sân khấu cải lương, từ khi mới được khai sinh năm 1917, soạn giả Trương Duy Toản soạn tuồng Lục Vân Tiên (tuồng thơ truyện VN) diễn trên sân khấu đoàn hát Thầy Năm Tú. Năm 1918, hai soạn giả Đặng Thúc Liêng và Nguyễn Viên Kiều soạn tuồng Pháp Việt Nhứt Gia (sau đổi tựa là Gia Long tẩu quốc, tức tuồng dã sử Việt Nam).

Đến năm 1925, soạn giả Mộc Quán Nguyễn Trọng Quyền mới đưa tuồng Phụng Nghi Đình hát trên sân khấu đoàn Tập Ích Ban .

Từ năm 1924 đến năm 1926, soạn giả Năm Châu sáng tác các vở cải lương tuồng Tàu: Tái sanh Duyên, Mổ Tim Tỷ Can, Thôi Tử Thí Tề Quân, Võ Tòng sát tẩu, Anh hùng náo tam môn nhai, Mộc Quế Anh dâng cây. Sau đó, ông viết tuồng lấy cốt truyện từ các truyện kiếm hiệp của Pháp (Bằng Hữu Binh Nhung – les trois mousquetaires của Alexandre Dumas; Túy Hoa Vương Nữ – Marie Tudor của Victor Hugo; Giá Trị và Danh Dự – Le Cid của Corneille; Tơ Vương đến thác – La dame aux camélias tức Trà Hoa Nữ; Gió Ngược Chiều – Ruy Blas của Victor Hugo; Hàm Lệ báo phụ cừu (Hamlet của Shakespeare), Miếng Thịt Người (Le marchand de venise.)

Từ năm 1940 đến 1945, chỉ có đoàn Phụng Hảo, đoàn Tiến Hóa là hai đoàn chuyên hát tuồng theo lối Quảng Đông với cốt truyện Tàu như Phụng Nghi Đình, Mạnh Lệ Quân, Xử án Bàng Quí Phi, Mộc Quế Anh dâng cây…Trong lúc đó có hơn hai chục đoàn hát cải lương tuồng xã hội VN (Đời cô lựu, Hoa rơi cửa Phật, Men Rượu Hương Tình, Lở Tay Trót đã Nhúng Chàm) hoặc tuồng truyện cổ VN (Con Tấm con Cám, Thoại Khanh Châu Tuấn, Phạm Công Cúc Hoa, Thạch Sanh Lý Thông, Lưu Bình – Dương Lễ, Trần Minh khố chuối) nhiều đoàn hát khác hát tuồng Xã Hội phóng tác theo tiểu thuyết của ông Hồ Biểu Chánh và tuồng Kiếm hiệp La Mã của soạn giả Mộng Vân, Sáu Hải (Long Hình quái khách, Người nhạn trắng Cánh Bườm đen, Sĩ Vân Công Chúa…)

Dưới thời Pháp thuộc, trường học, từ lớp ba (élémentaire) đến lớp nhứt (supérieur) nhà trường bắt học sinh phải nói tiếng Pháp trong trường. Từ Tiểu học đến Trung học, sử ký và địa dư dạy ở trường là sử ký – địa dư của nước Pháp. Đến năm 1946, các trường Tiểu Học mới có chương trình dạy học bằng tiếng Việt và chữ quốc ngữ. Ở Sài gòn chỉ có một nhà bán sách Albert & Portail ở đường Catinat, không thể nào mua được sách Lịch Sử Việt Nam bằng chữ quốc ngữ. Sau đó có nhà sách Khai Trí nên chúng tôi mới có quyển sách Việt Nam Sử Lược của Trần Trọng Kim kể từ Thượng cổ thời đại đến Cận kim thời đại (kể từ nhà Nguyễn cho đến đầu thế kỷ 20.)

Bộ Thông Tin của Pháp kiểm duyệt gắt gao những tuồng xã hội Việt Nam, tuồng lịch sử và dã sử không được viết có nhân vật người Pháp hoặc người từng cộng tác với Pháp. Các tuồng bị cấm Hỏa Hồng Nhật Tảo của Lê Minh – Hoàng Thái Sơn, vở Anh Chị Ăn Mày của soạn giả Năm Nở, vở Cô Giang Nguyễn Thái Học của Phương Linh (Nguyễn Phương và Thiếu Linh).

 

Năm 1945 đến năm 1954, chiến tranh Việt – Pháp sôi động. Tại các thành phố lớn hoặc nơi chợ tỉnh, chợ Huyện, công tác thành và ban ám sát của Việt Minh liệng lựu đạn các quán rượu, dancing, nơi rạp hát, nơi tụ tập đông người nên nhièu gánh hát mất khán giả, phải rã gánh. Thời kỳ này ít có tuồng mới được sáng tác ra, các gánh hát nhỏ hát ở đình, miếu, hát các trích đoạn tuồng Tàu trong các dịp cúng Kỳ Yên.
 

Hòa bình được lập lại, từ năm 1954 đến năm 1965, sân khấu cải lương với hơn 60 đoàn hát từ Cà Mau đến sông Bến Hải đã diễn không dưới 40 tuồng lịch sử và dã sử Việt Nam, hàng chục tuồng cổ tích Việt Nam và hàng mấy trăm tuồng xã hội cận đại Việt Nam.

Ngoài các tuồng lịch sử, dã sử hầu hết các truyện thơ, truyện cổ tích Việt Nam: Con Tấm con Cám, Thạch Sanh Lý Thông, Thoại Khanh Châu Tuấn, Trần Minh khố chuối (tức Bên cầu dệt lụa, Lưu Bình Dương Lễ ) đều được dựng thành tuồng hát trên sân khấu cải lương.

Như vậy, chúng ta thấy tuồng cải lương lịch sử, dã sử Việt Nam được sáng tác và biểu diễn rất nhiều nhứt là trong hai thập niên 60, 70 thế kỷ trước, tuy nhiên khán giả vẫn cảm giác là sân khấu cải lương diễn quá nhiều tuồng Tàu vì người ta nhớ chuyện tuồng Tàu, các nhân vật Tàu mà không nhớ rõ cốt truyện tuồng dã sử Việt Nam. Phải công nhận là các truyện Tàu viết hay hơn các tiểu thuyết dã sử Việt Nam.

Trong các thập niên 10, 20, 30, 40 của thế kỷ trước, người miền Nam thích đọc truyện Tàu vì họ thấy các nhân vật quan trọng của truyện có những đức tính cố hữu mà họ được gia đình và nhà trường giáo dục cho, đó là Trung Hiếu, Tiết Nghĩa, Trí Dũng, Tín Lễ, Cương Trực, Anh Hùng. Trong truyện Tàu, nhân vật chánh có những cặp đối kháng quyết liệt, tạo ra nhiều tình tiết gay cấn, hấp dẫn và diễn đạt được cá tính sống động của từng nhân vật. Đó là La Thành – Đơn Hùng Tín, Tần Cối – Nhạc Phi, Bàng Quyên – Tôn Tẫn, Tào Tháo – Châu Du…Tính cách điển hình của nhân vật truyện Tàu quen thuộc với khán giả đã đi vào thành ngữ, vào cách nói chuyện của dân bình thường Việt Nam: Nóng như Trương Phi, Trung nghĩa như Quan Công, Khóc như Lưu Bị, Gian manh như Tào Tháo, lẳng lơ như Điêu Thuyền, Mãi quốc cầu vinh như Bàng Hồng Tôn Tú. Chuyện tuồng lịch sử hay dã sử Việt Nam thì chỉ có xâm lăng và chống xâm lăng, cá tính nhân vật tuồng không đa dạng, cốt truyện không gay cấn, khán giả coi tuồng lịch sử, dã sử Việt Nam không thấy hấp dẫn, không thích thú.

Cả mấy năm nay cải lương không có sáng tác mới, các nhóm nghệ sĩ hát các trích đoạn cải lương tuồng Tàu và Hồ Quảng để kiếm sống, điều này càng làm cho thức giả nghĩ là không có tuồng viết về danh nhân hay lịch sử Việt Nam.
 

Thêm một lý do về thời cuộc khiến cho nghệ thuật sân khấu cải lương ngày một phải bị mất đi: Từ khi được khai sinh năm 1917 đến năm 1930 gặp khủng hoảng kinh tế toàn cầu, VN cũng bị ảnh hưởng, dân không có cơm ăn áo mặc, tiền đâu mua vé xem hát? Cải lương lận đận vài năm. Năm 1939, chiến tranh Trung Nhật rồi Thế chiến thứ 2, Xã hội VN phân hóa dữ dội, năm 1940 Nhật vô Đông Dương, Đồng Minh dội bom xuống các thành phố lớn có quân Nhật chiếm đóng, sân khấu cải lương ngoắc ngoải…Năm 1943, Hà Nội và miền Bắc bị nạn đói, chết hơn hai triệu người, Cải Lương sống mạnh được sao ? Rồi tới 1945 đến 1954, chiến tranh Việt – Pháp, trong các thành phố lớp bị Tây ruồng bố, lớp bị Việt Minh quăng lựu đạn, công tác thành ám sát, xã hội bất ổn 9 năm, các gánh hát Cải Lương rã lên rã xuống. Chỉ được mấy năm thời Cộng Hòa 1954 đến 1968, sau cái Tết Mậu Thân 68 rồi mùa Hè Đổ lửa 1972, kế đến ngày 30 tháng 4 đen, Cải lương thành cái loa tuyên truyền theo định hướng XHCN, chết lần chết mòn cho tới chết tiệt lúc nào không ai hay!

Phải chăng đây là lý do khiến cho khán giả tưởng là sân khấu cải lương không có tuồng lịch sử hay dã sử Việt Nam.

Già quá rồi, nghĩ về dĩ vãng mệt quá, không biết viết có gì sai sót, xin các bạn thông cảm.

Soạn giả Nguyễn Phương


Nguồn tin: tcgd theo TB
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 5 trong 1 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Ý kiến bạn đọc

Mã an toàn:   Mã chống spamThay mới     

 
du lich

CHUYỂN ĐẾN WEBSITE...

Ủng hộ quỹ cây mùa xuân NS 2019

Đăng nhập thành viên

NSMAU

Thăm dò ý kiến

Bạn ưa thích giọng ca nam nghệ sĩ nào của thế hệ vàng nhất?

Út Trà Ôn

Hữu Phước

Thành Được

Thanh Hải

Minh Cảnh

Phương Quang

Thanh Sang

Minh Phụng

Minh Vương

Hùng Cường

Tấn Tài

Dũng Thanh Lâm

animation

Facebook

NS ANIMATION NHO

Bồi hồi chuyện cũ năm xưa: Tại sao tôi theo nghề hát cải lương

CLVNCOM - Tết năm nay 2019, Ban quản trị mới của nhà dưỡng lão Rosemont tổ chức một tiệc đón Xuân long trọng và rất vui cho những người già cư ngụ trong viện. Mọi người, không phân biệt chủng tộc, đến bắt tay nhau, chúc mừng sức khoẻ và niềm vui năm mới cho bạn. Không khí thân mật vui vẻ, khác hẳn những ngày lễ trong các năm trước.

 

Hậu duệ tuồng cổ Huỳnh Long giữ sàn diễn sáng đèn

Vở "Mai trắng se duyên" (đạo diễn Bạch Mai) vừa khai diễn tại rạp Công Nhân, TP HCM trong không khí hân hoan của nghệ sĩ và khán giả yêu thích bộ môn nghệ thuật cải lương tuồng cổ.

 

"Nữ hoàng lồng tiếng" Tú Trinh rơi lệ vì đệ tử vẫn còn "máu lửa"

Cách đây 31 năm, họ cùng thọ giáo một nữ nghệ sĩ được mệnh danh là "Nữ hoàng lồng tiếng, thuyết minh", và cho đến hôm nay, tất cả đều thành danh, đều tạo được tên tuổi và góp phần mang lại cho đời nhiều tác phẩm điện ảnh, truyền hình giá trị. Tối 5-3, họ đã tề tựu sau hơn ba thập niên gắn bó với nghề.

 

Mùa vàng cho hát bội

Nghệ thuật hát bội không mất khán giả như nhận định của nhiều người, khi nghệ sĩ biết cách làm để tiếp cận khán giả trẻ qua nhiều vở diễn lịch sử

 

Dấu ấn "Mai trắng se duyên"

Đoàn Cải lương Tuồng cổ Huỳnh Long sẽ công diễn vở "Mai trắng se duyên" của tác giả đạo diễn Bạch Mai vào các tối cuối tuần tại rạp Công Nhân

 

"Hậu duệ gia tộc Minh Tơ" nhân rộng quân số

Tối 27-2, nghệ sĩ Thanh Sơn - con trai nghệ sĩ Minh Tơ và là em của cố NSND Thanh Tòng - đã giới thiệu đến khán giả chương trình "Hậu duệ tuồng cổ" tại Hội quán Nghĩa An - Miếu Quan Đế, quận 5, TP HCM, thu hút đông đảo khán giả.

 

Sân khấu cải lương chuyển dịch để tồn tại

Muốn tồn tại, sàn diễn sân khấu cải lương của các đơn vị xã hội hóa phải chuyển đổi cách vận hành, phải năng động hơn

 

Gia Bảo, Mai Phương xúc động trước hoàn cảnh của nghệ sĩ cải lương chạy xe ôm

Gia Bảo chia sẻ hoàn cảnh vất vả của đàn anh là nghệ sĩ cải lương Minh Hòa trên trang cá nhân. Nam diễn viên mong muốn khán giả ủng hộ bằng cách đi xe của anh.

 

"Vầng trăng cổ nhạc" sang tuổi 19 dù từng suýt dừng sản xuất

Tối 19-2, chương trình tọa đàm kỷ niệm "Vầng trăng cổ nhạc" do Đài Truyền hình TP HCM (HTV) thực hiện đã tròn 203 số phát sóng. Các nghệ sĩ sân khấu đã có nhiều trao đổi về chặng đường19 năm đồng hành cùng "Vầng trăng cổ nhạc"

 

NS Trinh Trinh bế con lên sàn diễn "Về lại cội nguồn" lần 9

Tối 17-2, khán giả xem chương trình "Về lại cội nguồn" lần 9 đã bất ngờ với sự xuất hiện của các diễn viên nhí, trong đó có 2 con của NS Trinh Trinh và NSƯT Kim Tử Long.

 

Ngọc Huyền xúc động trong chương trình vinh danh nhạc sĩ Bắc Sơn

Trưa 18-2, NSƯT Ngọc Huyền đã khóc khi hát lại những ca khúc bất hủ của nhạc sĩ Bắc Sơn trong chương trình kỷ niệm 14 năm ngày mất của người nhạc sĩ tài hoa được tổ chức tại trường THCS Lê Tấn Bê, quận Bình Tân, TP HCM.

 

Nghệ sĩ Phương Bình 79 tuổi mê mải với nghề

Ngày 16-2, nghệ sĩ (NS) Phương Bình đã tổ chức họp mặt nghệ sĩ đoàn cải lương Kim Chung nhằm triển khai kế hoạch đưa sân khấu cải lương đến với học sinh, sinh viên.

 

Trí Quang: Dốc sức cho cải lương kẻo không còn kịp nữa!

Diễn viên điện ảnh Trí Quang đã xuất hiện trên sàn diễn cải lương từ hơn 15 năm qua. Tối 13-2, trong chương trình "Nghệ sĩ hội ngộ 2019" tại rạp Công Nhân, Trí Quang tâm sự về những nỗ lực đối với viên ngọc cải lương mà anh yêu quý.

 

Nhớ về năm Tân Hợi, NSƯT Minh Vương, NSND Lệ Thủy tâm sự đầu xuân

Mùa xuân lại về với sân khấu mở ra khá nhiều tín hiệu mới. Đối với hai danh ca của sân khấu cải lương Minh Vương, Lệ Thủy, năm Tân Hợi 1971 đánh dấu nhiều kỳ tích sau khi cả hai nổi tiếng.

 

Sau vụ hủy live show, Ngọc Huyền về nước diễn "Long phụng kỳ duyên"

Từ sau vụ hủy live show năm ngoái do không tìm được điểm diễn, NSƯT Ngọc Huyền đã về nước ngày 10-2 để chuẩn bị biểu diễn trong chương trình "Long phụng kỳ duyên".

 

Thăm "nàng Juliet" 92 tuổi ở Khu dưỡng lão nghệ sĩ

Ngày Tết ở Khu dưỡng lão nghệ sĩ TP HCM, những nghệ sĩ lão thành đã ngồi lại bên nhau trong sáng 6-2 (mùng 2 Tết) để ôn lại kỷ niệm thời còn đi hát. Trong những câu chuyện được kể, nghệ sĩ lão thành cao niên nhất tại ngôi nhà chung này đã xúc động nhớ về thời còn là "nàng Juliet" tuyệt đẹp của sân khấu cải lương.