21:48 PDT Thứ hai, 12/04/2021
trang music

Menu

CLVNCOM English Edition
HÌNH MCHAU PMAI

Thống kê truy cập

Đang truy cậpĐang truy cập : 187


Hôm nayHôm nay : 33677

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 335038

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 33498865

Trang nhất » Tin Tức » Tâm Tình Khán Giả

Vợ chồng nghệ sĩ Chí Linh - Vân Hà: Phải chắp cánh cho tài năng bay cao

Vợ chồng nghệ sĩ Chí Linh - Vân Hà: Phải chắp cánh cho tài năng bay cao

Đang lèo lái đoàn xã hội hóa cải lương đạt doanh thu cao, hai nghệ sĩ Chí Linh và Vân Hà luôn cho rằng lợi nhuận lớn nhất chính là sự trưởng thành của đào kép trẻ

Xem tiếp...

Vĩnh biệt Giáo sư Trần Văn Khê!

Đăng lúc: Thứ sáu - 26/06/2015 10:17 - Đã xem: 2471
Vĩnh biệt Giáo sư Trần Văn Khê!

Vĩnh biệt Giáo sư Trần Văn Khê!

Giáo sư Trần Văn Khê, nhà nghiên cứu văn hóa, âm nhạc cổ truyền nổi tiếng thế giới – một nhân tài của đất nước Việt Nam, đã về cõi vĩnh hằng vào rạng sáng 24-6, hưởng thọ 94 tuổi. Dẫu biết quy luật cuộc đời "sinh lão bệnh tử" nhưng sự ra đi của Giáo sư là mất mát to lớn cho nền văn hóa dân tộc...

Người "trùng tu quốc nhạc"!

 

Giáo sư Trần Văn Khê. Ảnh: DUY KHÔI

Tính tuổi còn hai đúng bảy mươi
Tuổi già mặc tuổi vẫn yêu đời
Dân ca nghiên cứu hàng trăm điệu
Quốc nhạc trùng tu cả một đời
Đợi ngắm trăng lên vàng mặt biển
Chờ xem chiều xuống đỏ chân trời
Cuối đời mới được say cùng mộng
Trút hết ưu phiền dạ thảnh thơi.

Bài thơ "Tự thuật ngẫu hứng" do Giáo sư Trần Văn Khê sáng tác tháng 7-1988, được ông ký tặng bạn đọc Báo Cần Thơ vào ngày 26-11-2008.

Theo hồi ký "Trần Văn Khê, thân thế và sự nghiệp" của Giáo sư Trần Quang Hải (trưởng nam của Giáo sư Trần Văn Khê), Giáo sư sinh năm 1921, tại Mỹ Tho trong một gia đình có 4 đời theo nghiệp đờn ca. "Sáu tuổi đã biết đờn kìm… Tám tuổi biết đờn cò. Mười hai tuổi biết đờn tranh và đánh trống nhạc..." – Giáo sư Hải thuật lại khởi nghiệp âm nhạc của cha mình. Tháng 6-1958, Giáo sư đậu Tiến sĩ Văn Khoa (môn Nhạc học) của Đại học Sorbonne loại ưu với đề tài chính "Âm nhạc truyền thống Việt Nam". Năm 1960, Giáo sư sáng lập Trung tâm Nghiên cứu nhạc Đông Phương và làm lãnh đạo Trung tâm đến năm 1989.

Cả cuộc đời gắn bó với công việc nghiên cứu âm nhạc và văn hóa, với nhiều cương vị danh giá như Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu khoa học Pháp, Viện sĩ Thông tấn Viện Hàn lâm Châu Âu, Phó Chủ tịch Hội đồng quốc tế âm nhạc UNESCO… và là Giáo sư giảng dạy ở hàng chục trường đại học trên toàn thế giới, Giáo sư Trần Văn Khê đã có nhiều đóng góp quan trọng trong quảng bá văn hóa Việt Nam. Giáo sư Trần Quang Hải đã thống kê những con số ấn tượng về công việc của cha mình suốt gần 30 làm việc: viết gần 200 bài nghiên cứu âm nhạc; được các nước mời hay được Trung tâm Nghiên cứu khoa học Pháp và UNESCO phái đi dự gần 200 hội nghị quốc tế trên 67 nước trên thế giới; thu thập được gần 500 dĩa hát của các nước trên thế giới, thực hiện được hơn 15 dĩa hát về âm nhạc truyền thống Việt Nam… Dù chưa đầy đủ song đã phản ánh phần nào cống hiến của Giáo sư Trần Văn Khê cho âm nhạc thế giới, cách riêng với Việt Nam.

Giáo sư Trần Văn Khê am tường nhiều loại hình âm nhạc, văn hóa trên thế giới, song âm nhạc dân gian Việt Nam vẫn được ông dành trọn tâm huyết. Từ năm 1963, Giáo sư đã chủ ý giới thiệu với UNESCO đĩa hát của cố nghệ nhân dân gian Bạch Huệ qua tiếng đờn kìm của cha bà là nghệ nhân Sáu Tửng (người Cần Thơ), hát những bản Oán. Sau đó không lâu, dưới thương hiệu "Tuyển tập UNESCO", đĩa thu âm của nghệ nhân Bạch Huệ với tiêu đề "Vietnam traditions of the South" đã được phát hành trên thế giới, với công lao lớn của Giáo sư Trần Văn Khê. Bởi thế, con đường đờn ca tài tử đến với danh hiệu di sản phi vật thể đại diện của nhân loại có đóng góp rất lớn của ông. Hay với điệu hò Đồng Tháp, Giáo sư đã mang theo giáo trình giảng dạy của mình đến hàng chục nước, nhờ đó điệu ngân nga, trữ tình của vùng Đồng Tháp Mười được thế giới biết đến và giờ đã là di sản phi vật thể đại diện của quốc gia…

Từ khi về nước ở hẳn (2006), Giáo sư đã mang gia tài là tài liệu, hình ảnh, hiện vật sau hơn nửa thế kỷ nghiên cứu tặng lại cho Bảo tàng TP Hồ Chí Minh như một món quà cho đất nước. Ngay tại nhà riêng ở TP Hồ Chí Minh, Giáo sư đã thành lập một "bảo tàng" thu nhỏ về kiến thức âm nhạc với hàng ngàn tư liệu, sách vở, là tài liệu quý cho giới nghiên cứu âm nhạc. Đặc biệt, Giáo sư đã tổ chức định kỳ những buổi giới thiệu văn hóa Việt Nam ngay tại chính ngôi nhà của mình và thu hút rất đông người đến học hỏi. Thật cao quý biết bao khi ngay trên giường bệnh và biết mình không qua khỏi, Giáo sư đã lập di nguyện với những nỗi lo toan cho văn hóa nước nhà: lập nhà lưu niệm Trần Văn Khê với đầy đủ tư liệu với lời nhắc "cho các em cháu đến tham quan, nghiên cứu dễ dàng, không lợi nhuận", tiền phúng điếu sẽ dùng để trao học bổng hoặc làm giải thưởng mang tên ông… Một nhân cách lớn đã dành trọn tình yêu cho văn hóa dân tộc, ngay cả những giờ phút cuối đời!

Nửa thế kỷ xa quê hương, Giáo sư vẫn giữ được giọng nói "rặt ri Nam bộ", vẫn đờn ca tài tử rất hay, vẫn say mê văn hóa Việt và luôn hướng về đất nước với bao tình cảm thiết tha. Đó là cái tâm của một nhà nghiên cứu văn hóa – nhân tài của đất nước!

Giáo sư Trần Văn Khê chụp ảnh cùng lãnh đạo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, tỉnh Bạc Liêu tại Festival Đờn ca tài tử lần thứ I- 2014. Ảnh: DUY KHÔI

Ký ức về Giáo sư

Còn nhớ cách đây gần chục năm, Giáo sư có về giao lưu với sinh viên Trường Đại học Cần Thơ. Khi ấy, ông còn đi đứng khỏe khoắn. Ấn tượng lần đầu khi tôi gặp ông là một người "lễ phép" – lễ phép theo nghĩa tôn trọng, trân quý người tiếp chuyện với mình, bất kể tuổi tác. Sinh viên chào ông, ông cười rồi cúi đầu sâu chào đáp trả một cách trọng thị. Lần đó, Giáo sư nói rất nhiều điều về văn hóa Việt Nam. Một bạn trẻ bày tỏ với Giáo sư về sự lấn át các loại hình văn hóa ngoại lai. Giáo sư cười nhẹ rồi đưa ra hình ảnh về một bữa cơm có đủ món ăn Tây – Ta. "Chọn ăn món nào, cách nào là sở thích của mỗi người. Tôi không bảo thủ, nệ cổ. Truyền thống cũng sẽ thay đổi, không có truyền thống nào bất di bất dịch. Nhưng sự thay đổi là từ bên trong đi ra chứ không phải vay mượn bên ngoài và áp đặt vào" – Giáo sư nói.

Giáo sư rất chỉn chu khi xuất hiện trước công chúng: luôn chọn chiếc áo dài hoa văn thuần Việt, chiếc nón nỉ đen, sợi dây chuyền lúc nào cũng để ra bên ngoài với mặt dây chuyền đều là nhạc cụ, khi thì đờn kìm, khi thì đờn tỳ bà… Ông rất vui vẻ và sẵn sàng giao lưu, chụp ảnh với mọi người, nụ cười luôn nở tươi trên môi. Báo chí xin phỏng vấn, Giáo sư đều nhận lời, đáp từ lưu loát như chuẩn bị bài sẵn, chính xác và sâu sắc.

Trong lần trả lời phỏng vấn của phóng viên Báo Cần Thơ vào năm 2008, Giáo sư Trần Văn Khê đã chia sẻ về nỗi nhớ quê hương: "Sáng mùng một, tôi ăn mặc quần áo chỉnh tề, nhắm về hướng Đông là hướng nước Việt, đi đủ 100 bước rồi quay lại tự xông nhà của mình… Thiếu quê hương làm day dứt lòng nhiều người Việt sống ở nước ngoài, hàng ngày hàng tháng, nhất là khi xuân về". Vậy rồi khi nói về tục "khai đờn" đầu xuân, Giáo sư hồi tưởng lại tục lệ đẹp ấy ở quê nhà Vĩnh Kim thuở xưa và tâm sự: "Tôi luôn coi những cây đờn như những người bạn thân thiết của mình. Sáng đầu năm, tôi muốn những cây đờn lên tiếng tâm tình chia sẻ cùng tôi. Đó cũng là tình cảm của tôi đối với quê nhà và âm nhạc dân tộc…".

Tháng 4-2014, Giáo sư về Bạc Liêu ở 5 ngày để tham gia Festival Đờn ca tài tử, tôi – một người rất ngưỡng mộ ông - chỉ dám "len lén" theo bước xe lăn của ông do một người cháu gái đẩy. Dừng trước biểu tượng cây đờn kìm cao ngút, Giáo sư nhắm nghiền mắt lại, cảm nhận, rồi sáng bừng đôi mắt, đôi tay mô nhịp, hát một bài bản tài tử theo ký âm "hò, xự, xang…". Ông quay qua giải thích với cô tình nguyện viên, lý do tại sao cây đờn kìm lại có quy cách như hiện tại. Tôi còn nhớ, ông kể đích thân ông đã đo được khi tham quan cây đờn kìm cổ của Việt Nam tại một bảo tàng ở thủ đô Paris của Pháp. "Đường kính của thùng đờn là 36 phân, rồi sợi dây đàn từ con dơi cho tới con cóc là 36 nhân 2 bằng 72 phân" – Giáo sư lý giải rành mạch.

Trong bữa ăn ở Bạc Liêu, tôi ngồi cạnh bàn ăn của Giáo sư. Việc ăn uống của Giáo sư rất khó nhọc do khớp ngón tay bị phong thấp. Loáng thoáng nghe có hai người phụ nữ muốn chụp hình lưu niệm với Giáo sư, ông nói: "Cứ tự nhiên, xin mời!". Thế là hai cô ấy nhờ tôi chụp ảnh giùm. Chụp xong, Giáo sư nhìn tôi nói: "Còn cháu, cũng muốn chụp với tôi chớ?". Tôi mừng rơn và nhờ một trong hai cô chụp giúp. Đáng tiếc là cô ấy đã không biết mở đèn flash nên ảnh "tối thui". Tôi lại không dám làm phiền khi Giáo sư đã dùng bữa.

Qua nhiều lần dự hội thảo về đờn ca tài tử do Giáo sư Trần Văn Khê chủ trì, tôi cảm nhận được tình cảm và tâm huyết mà ông dành cho loại hình nghệ thuật này. Trong một hội thảo ở Bạc Liêu, Giáo sư đã ví von tiếng rao đờn trong tài tử: "Rao vừa dẫn người nghe đi dần vào điệu, hơi để nghe bản đờn, vừa là lúc thử xem có phím đờn nào chênh lệch hay không. Giống như người kỵ mã trước khi cỡi ngựa cần phải biết chứng con ngựa mình đang cỡi". Và trong cuộc nói chuyện nào, điều đọng lại nơi vị Giáo sư đầy tâm đức là sự ưu đãi cho nghệ nhân, sự mai một, biến chất của các loại hình nghệ thuật dân gian với nỗi đau đáu của một nhà nghiên cứu nặng lòng với văn hóa dân tộc.

* * *

Xin tiễn biệt Giáo sư Trần Văn Khê – một hiền tài của đất nước!


Đăng Huỳnh


Nguồn tin: tcgd theo BCT
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 5 trong 1 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Ý kiến bạn đọc

Mã an toàn:   Mã chống spamThay mới     

 
du lich

CHUYỂN ĐẾN WEBSITE...

DUY TRÌ TRANG WEB & GIÚP NSKK

Đăng nhập thành viên

NSMAU

Thăm dò ý kiến

Nữ nghệ sĩ thế hệ vàng được yêu thích nhất

Thanh Hương

Út Bạch Lan

Diệu Hiền

Ngọc Hương

Thanh Nga

Bạch Tuyết

Lệ Thủy

Mỹ Châu

Thanh Kim Huệ

Bích Hạnh

Xuân Lan

Bích Sơn

Ngọc Giàu

Mộng Tuyền

Thanh Thanh Hoa

animation

Facebook

NS ANIMATION NHO

Vợ chồng nghệ sĩ Chí Linh - Vân Hà: Phải chắp cánh cho tài năng bay cao

Đang lèo lái đoàn xã hội hóa cải lương đạt doanh thu cao, hai nghệ sĩ Chí Linh và Vân Hà luôn cho rằng lợi nhuận lớn nhất chính là sự trưởng thành của đào kép trẻ

 

Võ Minh Lâm mong tái diễn "Nàng Xê Đa"

Khép lại đợt tái diễn cuối tuần qua, nghệ sĩ Võ Minh Lâm xúc động trước tình cảm của công chúng dành cho vở "Nàng Xê Đa". Anh mong muốn vở diễn này sẽ tiếp tục được diễn lại.

 

Con trai cố nghệ sĩ Chinh Nhân viết lời yêu thương trong dịp sinh nhật cha

Ngày 1-4 là ngày sinh cố nghệ sĩ Chinh Nhân. Trên trang cá nhân, diễn viên múa Jacky, con trai của nghệ sĩ Chinh Nhân, đã viết những dòng tâm sự khiến cư dân mạng xúc động

 

NSƯT Hùng Minh: Một đời sân khấu

NSƯT Hùng Minh chia sẻ: “Tính đến nay cũng đã 65 năm đi hát. Tôi vẫn nhớ mãi một thời tuổi trẻ bôn ba, vất vả vì miếng cơm, manh áo. Ngẫm nghĩ thấy cuộc đời mình cũng có nhiều may mắn, được ông Tổ nghề thương, nên từ một cậu bé nghèo chẳng biết hát xướng là gì, trong dòng đời xuôi ngược nhận được những cơ may để từng bước thành danh với nghiệp ca diễn”.

 

Nàng Xê Đa" Thanh Vy hội ngộ các "chiến binh" năm xưa

Tối 28-3, Nhà hát Trần Hữu Trang đã tổ chức buổi giao lưu "Ký ức với Đoàn Cải lương Nam Bộ". NSND Thanh Vy xúc động nghẹn ngào gặp lại các nghệ sĩ từng gắn bó với chiếc nôi nghệ thuật cải lương trên đất Bắc.

 

Chương trình sân khấu: Thương hoài hai tiếng cải lương

Công ty TNHH Giải trí Gia Bảo tổ chức họp báo thông tin về dự án cải lương mới Tài danh đất Việt 5, tôn vinh những nghệ sĩ (NS) có nhiều đóng góp cho sân khấu cải lương.

 

Ca sĩ Như Quỳnh nói gì về việc nghiện thuốc dẫn đến quên lời, mất giọng?

Trong buổi họp báo giới thiệu liveshow "Chuyện ba người" tổ chức vào đêm 16-3 tại phòng trà Đồng Dao, ca sĩ Như Quỳnh thừa nhận đang chịu những tác dụng phụ của chứng nghiện thuốc.

 

Cải lương nỗ lực vượt khó

P Nhiều nghệ sĩ cải lương tài năng đoạt HCV Giải thưởng Trần Hữu Trang trong những năm qua nhưng lại thiếu sàn diễn cho họ phát triển sau khi được vinh danh

 

Phi Nhung nói gì khi fan đề nghị cưới Mạnh Quỳnh

Ca sĩ Phi Nhung nhắn nhủ ca sĩ Mạnh Quỳnh "Mãi bên nhau bạn nhé" khi cặp đôi tung ra bộ ảnh chụp chung mà theo cư dân mạng là không khác gì ảnh cưới.

 

HCV làm gì để tỏa sáng trong năm 2021?

Năm 2021 dù khó khăn bủa vây, sàn diễn cải lương vẫn nỗ lực sáng đèn, các nghệ sĩ đoạt HCV cuộc thi "Tài năng trẻ diễn viên cải lương" và cuộc thi Trần Hữu Trang đã nỗ lực làm mới chính mình.

 

ĐOÀN CẢI LƯƠNG TUỒNG CỔ HUỲNH LONG: Tìm chỗ đứng trong khán giả trẻ

Chiều 18-1, nghệ sĩ (NS) Bình Tinh và NS Nhật Khánh đã giới thiệu vở diễn sân khấu "Ngô Quyền và chiến thắng Bạch Đằng giang", do Đài Truyền hình TP HCM thực hiện.

 

Nhiều nghệ sĩ qua đời đầu năm 2021, khán giả thương tiếc

Từ đầu năm 2021 đến nay, lần lượt nhiều nghệ sĩ gạo cội trong và ngoài nước đã ra đi vĩnh viễn, để lại niềm tiếc thương trong lòng công chúng hâm mộ.

 

Con gái soạn giả Hoa Phượng nói gì về phim "Kiều@"?

Sau những dư luận trái chiều khen chê về bộ phim "Kiều@" dựa theo kịch bản cải lương "Nửa đời hương phấn" của Hà Triều, Hoa Phượng, con gái của cố soạn giả Hoa Phượng tại Munich – Đức đã trao đổi với PV Báo Người Lao Động về bộ phim này.

 

Sau ly hôn, nghệ sĩ Linh Tâm – Cẩm Thu bất ngờ khoe hình con trong ngày sinh nhật

Không hẹn mà tương đồng, nghệ sĩ Linh Tâm và Cẩm Thu trong ngày sinh nhật của con trai – nghệ sĩ Linh Tý đã đồng loạt khoe ảnh thời thơ ấu của con khiến cộng đồng mạng xao xuyến về một cặp đôi tuyệt đẹp trên sân khấu một thời.

 

Nghệ sĩ Tú Trinh: Tôi sợ lặp lại chính mình

Nghệ sĩ Tú Trinh cho biết chị là mẫu diễn viên không hề chê vai phụ. Chị luôn ý thức phải làm mới mình để được lòng khán giả mộ điệu

 

Diễn viên Thương Tín bị đột quỵ

Diễn viên Thương Tín bị đột quỵ, được người bạn đưa vào bệnh viện vào 18 giờ ngày 25-2 để được chăm sóc, điều trị tích cực.