19:11 PDT Thứ hai, 21/10/2019
trang music

Menu

CLVNCOM English Edition
HÌNH MCHAU PMAI

Thống kê truy cập

Đang truy cậpĐang truy cập : 50

Máy chủ tìm kiếm : 1

Khách viếng thăm : 49


Hôm nayHôm nay : 13956

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 416351

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 20057334

Trang nhất » Tin Tức » Tìm Hiểu Nghệ Thuật

NSƯT Mỹ Hằng: Người đưa đò thầm lặng

NSƯT Mỹ Hằng: Người đưa đò thầm lặng

Trong thời gian qua, NSƯT Mỹ Hằng cùng với NS Thanh Lựu đã giúp Nhà hát cải lương Trần Hữu Trang thực hiện 8 khóa đào tạo diễn viên cải lương với học viên chủ yếu là công nhân, giáo viên, tiểu thương...

Xem tiếp...

Các giải pháp bảo tồn, phát triển nghệ thuật cải lương ...

Đăng lúc: Thứ sáu - 07/02/2014 13:38 - Đã xem: 2089
Các giải pháp bảo tồn, phát triển nghệ thuật cải lương ...

Các giải pháp bảo tồn, phát triển nghệ thuật cải lương ...



Ngày nay, “Cải lương đang xuống cấp…”, “Cải lương không chạm được tới khán giả. Khán giả quay lưng lại với cải lương”, “Cải lương đang “chết”!...”… Đó không chỉ là lời cảnh báo thường nghe, thường đọc trên các phương tiện truyền thông.

Đó cũng là tiếng kêu cứu, là nỗi đau mỗi lúc mỗi sâu, không chỉ của riêng anh chị em trong cải lương. Đó cũng còn là nỗi khắc khoải, ưu tư của tất cả những ai đã và đang gắn công việc, suy nghĩ, vui buồn của cuộc đời mình với nghệ thuật sân khấu dân tộc.

Cũng vì vậy, dù tôi là một người “ngoại đạo” với nghệ thuật cải lương, cũng xin phép được nêu một vài suy nghĩ có thể còn nông cạn của mình về kịch bản, âm nhạc, diễn viên, đạo diễn - những thành tố cơ bản nhất để hình thành, làm nên thành công hay thất bại một vở diễn của sân khấu cải lương hôm nay.

Về kịch bản

Nhìn vào yếu tố thăng trầm của nghệ thuật cải lương, chúng ta không thể không kể đến yếu tố kịch bản. Kịch bản cải lương với điểm mạnh là phản ánh xã hội, nhưng không như kịch nói là mũi nhọn của cuộc sống, cải lương phản ảnh đời sống, tâm tư của con người xã hội dưới hình thức trữ tình.

Có những ý kiến của các nhà nghiên cứu sân khấu bậc trưởng lão, cho rằng thể tài sân khấu cải lương gần gũi với kịch Melodrame của sân khấu kịch cổ điển châu Âu. Kịch Melodrame mang tính khuyến giáo đạo đức, đề cao cái thiện, phê phán, đả kích cái ác và thường kết thúc có hậu. Người xem thấy trên sân khấu những gì rất quen thuộc, điều vui, nỗi buồn, những nghịch cảnh cũng như nỗi khó khăn, nhọc nhằn, đau đớn mà họ đã gặp phải.

Câu chuyện với tình tiết éo le, phức tạp, chuyển biến bất ngờ, hấp dẫn và gây cảm xúc mãnh liệt người xem. Thế nhưng, xem những vở cải lương gần đây, chúng ta nhận thấy, phần lớn câu chuyện, sự việc, tình tiết trong kịch bản thường cách xa với thực tế hôm nay.


Image
Những buổi sinh hoạt đờn ca tài tử vẫn thường xuyên được tổ chức tại ấp Mỹ An, xã Nhị Mỹ, huyện Cai Lậy. Ảnh: Vân Anh


Những con người mờ nhạt, cũ kỹ hoặc xa lạ. Nhiều vở còn áp đặt câu chuyện và mâu thuẫn ấu trĩ ngày trước vào bối cảnh hôm nay, theo kiểu “bổn cũ soạn lại”. Ý kiến cho rằng “cải lương đang gậm nhấm vào hào quang quá khứ”, có lẽ cũng không quá nặng lời!...

Để khắc phục điều này, việc chuyển thể kịch nói thành cải lương đang dần chiếm ưu thế. Nhưng theo chúng tôi nghĩ, đây cũng chỉ là giải pháp tạm thời, chứ không phải lâu dài. Vì điều cơ bản, xét về mặt hình thức biểu diễn thì kịch là đối thoại và cải lương là ca, diễn và vũ đạo.

Bàn về kịch bản và soạn giả cải lương hiện nay, đạo diễn - NSUT Trần Minh Ngọc cho rằng: “Người viết cải lương bây giờ không những thiếu mà còn cũ. Người còn sức viết cũng có khi không có con mắt để nhìn ra vấn đề” và “Viết kịch bản cải lương khó hơn viết kịch bản phim, kịch nói nhiều, mà thù lao lại chẳng được bao nhiêu, nên người làm nghề khó bền lòng là vậy!…”.

Về âm nhạc

Trước hết, cải lương là kết hợp hài hòa giữa 2 yếu tố ca ra bộ với nhạc đờn ca tài tử. Các công trình nghiên cứu cho thấy, lịch sử sân khấu cải lương bắt đầu từ yếu tố ca nhạc tài tử, còn yếu tố diễn xuất được dần dần hoàn thiện trong quá trình phát triển. Âm nhạc cải lương là sự biểu cảm, mùi mẫn, trữ tình và cũng rất “cởi mở’’ trong việc du nhập các thể loại âm nhạc dân gian.

Khi tiếng nhạc cải lương cất lên, ta thấy trong đó có điệu Tứ đại oán, Nam ai, Vọng cổ Xuân tình, Phụng hoàng… của cả 3 miền Trung, Nam, Bắc. Người xem, người nghe gần gũi, thân quen và đồng vọng. Sân khấu cải lương được gọi là sân khấu của tân cổ giao duyên - sự hòa trộn giữa tân nhạc và cổ nhạc, điều làm nên sự bay bổng, kỳ diệu của cải lương cũng chính từ lối đờn hòa ca.

Trước đây, có những ban nhạc cải lương mà nhạc công lên đến gần 20 người (Ban Tái lập ban - năm 1924), với đầy đủ các cây đờn kìm, gáo, đoản, thập lục, cò chánh, cò lòn và còn thêm vài cây fanfare (đàn Tây).

Một người xếp đàn trông nom công việc của dàn nhạc, nhạc công. Ban nhạc nắm rõ điểm mạnh, điểm yếu chất giọng, lối diễn của mỗi diễn viên trong đoàn hát. Vì thế, trong đêm diễn, tiếng đờn, tiếng nhạc hòa quyện, tung hứng cùng giọng ca, làm nền tựa cho giọng ca, điệu diễn của từng đào kép trên sân khấu. Nhờ vậy, giọng ca của đào kép trên sân khấu được chắp cánh không chỉ trong cung bậc mà cả tình cảm.

Ngày nay, trong cả nước không mấy đơn vị, đoàn hát cải lương có dàn nhạc công mạnh, đầy đủ. Vì thế hiếm hoi những ngón đàn thâm trầm, luyến láy nhiều tuyến, nhiều chiều làm nền cho giọng hát. Nhạc công khan hiếm, nhiều người lại nặng nợ chạy show. Nền nhạc mỏng. Tiếng hát át tiếng đờn là điều thường nghe, thường thấy ở sàn diễn cải lương đương đại.

Để khắc phục việc thiếu nhạc công cải lương, có đoàn thay vào đó bằng những âm thanh của dàn trống điện tử, đàn Organ, guitare. Có ý kiến cho rằng, những vở diễn cải lương hiện nay đều có phần nhạc sáng tác mới, được cho là “quá đà” do phối khí nhiều bè, âm lượng quá lớn, không phù hợp với cải lương…

Về vấn đề đào tạo nhạc công cho chuyên ngành cải lương hiện nay lại càng nan giải. Trường Đại học Sân khấu TP. Hồ Chí Minh đã không còn tuyển sinh đào tạo nhạc công cho sân khấu cải lương, dù rằng đã có nhiều chế độ ưu đãi khá đặc biệt khi xét tuyển đầu vào cho các em có nguyện vọng theo đuổi nghề này như:

Chỉ cần các em tốt nghiêp bậc THCS, không phải đóng học phí trong suốt quá trình theo học, ưu tiên xét học bổng mức cao, mời thầy giảng dạy thường xuyên hay chuyên đề các nhạc công, nghệ sĩ “lão luyện” trong nghề… Vậy mà, hàng năm thường không quá 10 hồ sơ. Tương tự, các “lò cổ nhạc” ở thành phố hay ở các tỉnh cũng vắng dần người.

Về diễn viên

Diễn viên cải lương là sự quy tụ nhiều yếu tố như không chỉ diễn giỏi, ca hay. Giọng ca “mùi” nghĩa là không chỉ âm vang bay bổng, mà còn ngọt ngào, da diết, hòa quyện với tiếng đờn, tiếng phách, làm lay động tâm can người xem. Diễn viên cải lương còn phải có vũ đạo giỏi. Và hơn nữa, lại còn thêm thanh sắc trời cho…

Đa phần các diễn viên cải lương trẻ hiện nay vẫn còn thiếu cả về thanh sắc lẫn khả năng diễn xuất. Không những vậy, nhiều diễn viên trẻ không thường xuyên trau dồi nghề nhằm tạo dựng phong cách, dấu ấn riêng, mới mẻ mà lại hướng vào con đường “học lỏm”, từ đó “sao chép” lại những lối ca, lối diễn của thế hệ đi trước.

Các bài bản ngâm ca trong vốn cổ như các điệu Tứ đại oán, Trường tương tư, Song cước, Chiêu Quân, Hành vân, Tây Thi, Phong ba đình… không được các diễn viên trẻ trui rèn làm nền tảng thì tránh sao được việc “ca, diễn của diễn viên thiếu hẳn dấu ấn phong cách cá nhân.

Chất giọng thiếu cá tính, thiếu chất độc đáo của ca ngâm luyến láy chỉ có ở nghệ sĩ này mà không có ở nghệ sĩ khác” (“Thực trạng sân khấu cải lương”, tác giả Trần Minh Ngọc, xuất bản năm 2010).

Việc tạo nguồn diễn viên cải lương hiện nay tập trung vào Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh TP. Hồ Chí Minh, với khoa kịch hát dân tộc. Những năm qua, nhà trường đã nỗ lực đến tận các trường ở tỉnh, các đoàn, các trường, lớp ở địa phương để tìm kiếm, phát hiện những mầm tài năng, những “đốm sáng” cho nghề nghiệp.

Nhà trường trân trọng mời các thầy cô thỉnh giảng là các nghệ sĩ, diễn viên gạo cội trong nghề cùng tham gia hướng dẫn sinh viên, cũng như tạo điều kiện nâng cao nghề nghiệp cho các giảng viên trẻ trong khoa. Nhà trường tích cực dựng các vở mang tính thể nghiệm, hoặc cử những sinh viên ưu tú tham dự các hội diễn, các cuộc thi tài năng để các em trải nghiệm, học hỏi thêm qua thực tiễn.

Về đạo diễn

Trong sân khấu cải lương, có lẽ yếu tố diễn viên nổi trội, lấn át. Để tạo ra sự nổi trội của diễn viên trong một vở diễn thì vai trò của người đạo diễn cũng quan trọng, không kém trên các sân khấu chuyên ngành khác. Có kịch bản hay, diễn viên giỏi, vai trò của người đạo diễn lại càng quan trọng. Đạo diễn là người chịu trách nhiệm tổ chức, xâu chuỗi các sự kiện, tạo nên hồn cốt của vở diễn…

Thế mà hiện nay số đạo diễn chuyên về sân khấu cải lương không nhiều. Phần khác là các đạo diễn từ sân khấu kịch nói chuyển “tay ngang”. Ở Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh TP. Hồ Chí Minh, trong nhiều năm qua, số sinh viên theo học Khoa Đạo diễn chọn môn kịch nói chiếm tỷ lệ tuyệt đối. Vậy nên, các đoàn cải lương khi dàn dựng tiết mục mới thường trông cậy vào những nghệ sĩ - diễn viên có kinh nghiệm, gắn bó lâu năm với nghề.

Cũng có những vở dàn dựng tốt, thành công. Nhưng đây cũng chỉ là giải pháp tình thế. Vì ngôn ngữ sáng tạo của đạo diễn và của diễn viên là 2 ngôn ngữ chuyên biệt, khác nhau về bản chất. Còn nếu vở diễn được tin tưởng trao vào tay một đạo diễn trẻ thì có thể vì thiếu kinh nghiệm, thiếu từng trải trong sân khấu cải lương nên dễ dàng thay vào bằng các lớp lang, chiêu trò vụn vặt, thay đổi bài bản mà không hiểu phần hồn của sân khấu này là âm nhạc cải lương, khiến vở diễn chắp vá, hời hợt và nông cạn là điều dễ vướng.


TS. TRẦN YẾN CHI
Tác giả bài viết: meoxu
Nguồn tin: Báo Ấp Bắc lược trích
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Ý kiến bạn đọc

Mã an toàn:   Mã chống spamThay mới     

 
du lich

CHUYỂN ĐẾN WEBSITE...

DUY TRÌ TRANG WEB & GIÚP NSKK

Đăng nhập thành viên

NSMAU

Thăm dò ý kiến

Bạn ưa thích giọng ca nam nghệ sĩ nào của thế hệ vàng nhất?

Út Trà Ôn

Hữu Phước

Thành Được

Thanh Hải

Minh Cảnh

Phương Quang

Thanh Sang

Minh Phụng

Minh Vương

Hùng Cường

Tấn Tài

Dũng Thanh Lâm

animation

Facebook

NS ANIMATION NHO

NSƯT Mỹ Hằng: Người đưa đò thầm lặng

Trong thời gian qua, NSƯT Mỹ Hằng cùng với NS Thanh Lựu đã giúp Nhà hát cải lương Trần Hữu Trang thực hiện 8 khóa đào tạo diễn viên cải lương với học viên chủ yếu là công nhân, giáo viên, tiểu thương...

 

Đồng nghiệp thương tiếc nghệ sĩ Phan Quốc Hùng

Trưa 18-10, đông đảo nghệ sĩ sân khấu đã tiễn đưa nghệ sĩ Phan Quốc Hùng về nơi an nghỉ cuối cùng. Hôm nay cũng trùng với sinh nhật lần thứ 67 của ông.

 

Như Quỳnh chia sẻ lý do làm mẹ đơn thân

Là thần tượng của nhiều thế hệ khán giả, chuyện đời tư ca sĩ Như Quỳnh được đặc biệt quan tâm.

 

Nghệ sĩ Phan Quốc Hùng đột ngột qua đời

NSND Thoại Miêu vừa thông báo sự ra đi đột ngột của chồng bà, nghệ sĩ Phan Quốc Hùng - SN 1952, nguyên giám đốc Nhà hát Trần Hữu Trang - vào lúc 12 giờ ngày 14-10. Các nghệ sĩ của Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang xúc động bày tỏ niềm thương tiếc.

 

Đam mê và quyền lực làm mới cải lương lịch sử

Sân khấu Kim Ngân vừa ra mắt vở cải lương lịch sử Đam mê và quyền lực (tác giả và đạo diễn: NSƯT Hoa Hạ) tại Nhà hát Bến Thành, quận 1.

 

‘Đường Đến Ánh Đèn Sân Khấu,’ kéo khán giả đến với cải lương

Sau hơn 15 năm vắng bóng trong địa hạt cải lương, nghệ nhân Trần Đông Phương “tái xuất giang hồ” tại Little Saigon với tuồng cải lương “Đường Đến Ánh Đèn Sân Khấu,” một nỗ lực của ông trong việc phục hồi vị trí xứng đáng cho bộ môn cải lương tại hải ngoại.

 

Cải lương miễn phí: Nên hay không?

Giới chuyên môn và nghệ sĩ sân khấu đang lo lắng về dự án cải lương miễn phí, bởi theo họ, đó không phải là cách để cứu sàn diễn của bộ môn nghệ thuật này

 

NSƯT Kim Tử Long dời live show vì Cung Văn hóa Hữu Nghị Việt Xô bị cháy

Chiều 2-10, NSƯT Kim Tử Long đã tổ chức buổi gặp gỡ báo chí giới thiệu về chương trình live show "Thánh đường sân khấu" của anh được tổ chức tại Hà Nội và TP HCM.

 

Đồng nghiệp, bạn bè thương tiếc NSND Thế Anh

Nhiều người trong giới văn nghệ sĩ bày tỏ sự thương tiếc khi hay tin NSND Thế Anh qua đời sáng 29-9 sau thời gian điều trị nhồi máu cơ tim.

 

Giới nghệ sĩ phản ứng khi cải lương được hát miễn phí tại rạp Hưng Đạo

Động thái này thể hiện rõ khát khao muốn chấn hưng cải lương trong tình cảnh đang èo uột. Người trong cuộc đã vận động và tìm kiếm mọi phương cách để tạo lại thói quen đến rạp xem cải lương của công chúng. Tuy nhiên, nhìn ở góc độ khác, có vẻ như quyết định này khiến nghệ sĩ trăn trở nhiều.

 

Nghệ sĩ Cẩm Thu: "Hát trên quê hương mình, cảm xúc nồng nàn lắm"

Tham gia dự án thiện nguyện mang lời ca tiếng hát phục vụ trẻ em mồ côi, nghệ sĩ Cẩm Thu từ Mỹ về Việt Nam đã tích cực đi tìm những hạt giống yêu thương.

 

Quách Thị Diễm Ngọc đoạt giải Chuông vàng vọng cổ 2019

Tối 29-9, tại Nhà hát Đài Truyền hình TP HCM, đêm chung kết xếp hạng và trao giải cuộc thi Chuông vàng vọng cổ lần thứ 14 – năm 2019 đã diễn ra. Thí sinh Quách Thị Diễm Ngọc – Cà Mau đã đoạt giải Chuông vàng vọng cổ 2019.

 

Vở "Giấc mộng đêm xuân" diễn miễn phí phục vụ khán giả

Nằm trong kế hoạch sáng đèn từ nay đến cuối năm 2019 của Nhà hát cải lương Trần Hữu Trang, vở "Giấc mộng đêm xuân" sẽ khởi động dự án tạo thói quen để khán giả đến rạp.

 

Đề cử giải Mai Vàng lần thứ 25-2019: Nhiều vở diễn ấn tượng

Có nhiều vở diễn tạo được dấu ấn đậm nét trong lòng công chúng, xứng đáng được đề cử tranh Giải Mai Vàng năm nay

 

Điều gì làm nên “Ấn tượng” ở “Ký ức vui vẻ”?

“Ấn tượng” là một hạng mục của Giải thưởng Truyền hình VTV Awards 2019. Hạng mục này đã được trao cho chương trình “Ký ức vui vẻ” (phát sóng lúc 20 giờ Chủ nhật hằng tuần trên kênh VTV3). Vậy điều gì làm nên “Ấn tượng” để “Ký ức vui vẻ”, một chương trình còn rất mới, vượt qua những đối thủ khác để đoạt giải thưởng?

 

Bị nhồi máu cơ tim, NSND Kim Cương cấp cứu

Ngày 21-9, gia đình đã đưa NSND Kim Cương vào cấp cứu tại Bệnh viện Tâm Đức, TP HCM trong tình trạng khó thở. Các bác sĩ chuyên khoa tim mạch đã chẩn đoán bà bị nhồi máu cơ tim.