23:39 PDT Chủ nhật, 13/10/2019
trang music

Menu

CLVNCOM English Edition
HÌNH MCHAU PMAI

Thống kê truy cập

Đang truy cậpĐang truy cập : 78

Máy chủ tìm kiếm : 22

Khách viếng thăm : 56


Hôm nayHôm nay : 23653

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 280330

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 19921313

Trang nhất » Tin Tức » Tìm Hiểu Nghệ Thuật

Gần trăm năm cho sân khấu

Đăng lúc: Chủ nhật - 10/11/2013 14:39 - Đã xem: 2822
NSND Phùng Há - Ảnh: do ông bầu Xuân cung cấp

NSND Phùng Há - Ảnh: do ông bầu Xuân cung cấp




Trong lịch sử sân khấu Việt Nam, NSND Phùng Há được đánh giá như một trong những trụ cột quan trọng với gần một thế kỷ gắn bó và nuôi dưỡng nghệ thuật cải lương từ giai đoạn sơ khai cho đến lúc trưởng thành.


Năm 12 tuổi, cô bé Phụng Hảo sống với bà ngoại mù và người mẹ thường đau yếu nên phải nghỉ học, đi làm công cho lò gạch. Công việc in gạch rất khổ nhọc mà tiền công lại ít ỏi, Phụng Hảo vừa làm vừa hát nghêu ngao cho vơi nỗi buồn. Không ngờ các công nhân ở đó thích quá, tình nguyện làm thay công việc để được nghe cô bé hát.

Tiếng lành đồn xa, ông bầu Hai Cu, chủ gánh hát Tái Đồng Ban tìm đến nghe và say sưa với giọng hát ngọt ngào dù chưa một ngày được huấn luyện. Ông liền mời Phụng Hảo gia nhập gánh hát với một số tiền rất lớn vào thời đó. Năm 1924, chỉ mới 13 tuổi, cô bé được chính thức bước lên sân khấu với nghệ danh Phùng Há (phiên âm từ tiếng Quảng Đông).

Hóa thân thành hàng trăm nhân vật, nhưng dù là nhân vật nào, nam hay nữ, danh tướng hay mỹ nhân cũng được bà cũng lột tả đến tận cùng tính cách và số phận

Trên đỉnh vinh quang

Hơn nửa thế kỷ đắm mình dưới ánh đèn sân khấu, Phùng Há luôn là đào chánh của hàng chục đoàn hát từ gánh Tái Ðồng Ban đến gánh Trần Ðắc, gánh Thầy Năm Tú, Phước Cương, Tam Phụng, Việt Kịch Năm Châu... Suốt mấy thập niên của thế kỷ 20, cả Sài Gòn lục tỉnh cho đến Nam Trung bộ, Bắc bộ gần như không một ai mê cải lương mà không biết cái tên Phùng Há.

Những năm 1950, gánh hát thiếu người đóng những vai khó, đặc biệt là các nhân vật võ tướng do trình thức cải lương cổ trang còn sơ khai. Phùng Há đã mạnh dạn thử nghiệm hình thức mới, tự mình vào vai An Lộc Sơn. Được công chúng đón nhận nồng nhiệt, từ đó, bà tiếp tục thử sức mình trong các vai Lữ Bố, Tào Tháo, Đường Minh Hoàng, hoàng tử Lang... và mở đầu cho trào lưu “đào đóng vai kép”.

Đặc biệt, Lữ Bố trong vở Phụng Nghi Đình là vai diễn thành công nhất của nghệ sĩ Phùng Há, sóng đôi cùng nhiều nữ nghệ sĩ tài danh như Năm Phỉ, cô Ba Thanh Loan, Kim Cương, Thanh Nga... Đây là vai diễn gắn bó với bà suốt mấy chục năm, nhiều lần lưu diễn ở nước ngoài và thu được thành công vang dội. Năm 1964, Hội đồng Quốc tế âm nhạc thuộc UNESCO phối hợp với Hội đồng Âm nhạc quốc gia Liên bang Đức tổ chức hội nghị quốc tế tại Hamburg về nhạc kịch thế giới. Nghệ sĩ Phùng Há và nghệ sĩ Kim Cương tham gia với lớp diễn Phụng Nghi Đình, được khen ngợi trước gần 50 đoàn của các nước đến tham dự. Năm 1976, Đại hội Âm nhạc thế giới do UNESCO tổ chức tại Trung Quốc, đoàn Việt Nam đến tranh tài cũng với vở Phụng Nghi Đình. Dù không hiểu tiếng Việt, nhưng thông qua diễn xuất của Phùng Há, họ hiểu được cốt truyện và tâm tình nhân vật. Mãi cho đến ngày nay, khán giả vẫn còn vương vấn nét diễn đẹp, tinh tế, rất nghệ thuật nhưng cũng rất nam tính của Lữ Bố Phùng Há.

Hóa thân thành hàng trăm nhân vật, nhưng dù là nhân vật nào, nam hay nữ, danh tướng hay mỹ nhân cũng được bà cũng lột tả đến tận cùng tính cách và số phận. Những huy chương, bội tinh của vua Bảo Đại, vua Thái Lan, vua Lào, của chính phủ Liên Xô, Pháp, Anh, Trung Quốc, Ba Lan, Thụy Sĩ... là những minh chứng cho một tài năng sân khấu đã vượt biên giới, làm rạng rỡ cho nền nghệ thuật dân tộc.

Ngoài vai trò diễn viên, nghệ sĩ Phùng Há còn làm quản lý với sáu lần lập gánh hát, sớm nhất là gánh Huỳnh Kỳ lúc mới 18 tuổi, sau đó là năm lần bảng hiệu cải lương Phụng Hảo. Vừa làm diễn viên, vừa phải quản lý cả một đại ban nhưng không lúc nào bà quên trau dồi kiến thức chuyên môn. Lúc làm bầu gánh hát Phụng Hảo, bà mời những nghệ sĩ bậc thầy Hồng Kông sang giảng dạy nghệ thuật hát, vũ đạo của sân khấu hí khúc để hiểu biết một cách bài bản, tường tận đâu là cách múa khăn, múa quạt, cách dâng rượu của vai nam, vai nữ hay cách múa thương, múa kích, múa gươm, điệu bộ của quan văn, quan võ... Từ đó, bà cải tạo lại cho phù hợp với sân khấu cải lương Việt Nam, đặt nền móng cho các trình thức quan trọng của loại hình tuồng dã sử, lịch sử.

Image
NSND Phùng Há (giữa) vai cô Lựu, NSƯT Thanh Nga (trái) vai Kim Anh trong vở Đời cô Lựu - Ảnh: Công Minh


Không quên tổ nghiệp

Sớm thành danh trên sàn diễn, nhưng không lúc nào NSND Phùng Há quên ơn Tổ nghiệp. Năm 1948, bà là một trong những người tiên phong đứng ra thành lập Hội Ái hữu tương tế nghệ sĩ, đặt trụ sở tại 133 Cô Bắc, Q.1 (Sài Gòn). Mỗi năm bà đều đứng ra tổ chức nhiều suất hát từ thiện để quyên góp giúp đỡ các nghệ sĩ khó khăn, bệnh hoạn. Bà còn tổ chức nhiều chuyến lưu diễn phục vụ vùng sâu vùng xa kết hợp phát chẩn lương thực, thuốc men cho đồng bào nghèo.

Trải qua bao thăng trầm trên sân khấu, bà thấu hiểu cuộc đời rày đây mai đó của người nghệ sĩ, đến lúc qua đời cũng không có mộ phần cố định. Cho nên bà mải miết vận động thành lập chùa Nghệ Sĩ và Nghĩa trang Nghệ Sĩ. Năm 1958, bà được Trường đua Phú Thọ trao cho một miếng đất rộng 6.000 m2 ở Gò Vấp để bà hoàn thành tâm nguyện. Đây cũng là nơi bà về trú ngụ lúc tuổi già, một phần là tìm sự an lạc thanh tịnh chốn thiền môn, một phần để bầu bạn với những đồng nghiệp đã khuất như Năm Châu, Ba Vân, Thanh Nga...

NSND Phùng Há còn vận động thành lập một ngôi nhà cho các nghệ sĩ già yếu, bệnh tật, neo đơn. Nhà nước cấp một khu đất bỏ hoang ở đường Âu Dương Lân, Q.8 để xây Viện Dưỡng lão nghệ sĩ. Bà ngược xuôi quyên góp kinh phí xây dựng, cuối cùng viện dưỡng lão cũng hoàn thành vào năm 1998, khá khang trang và có vườn cây cảnh đẹp chung quanh. Cho đến nay, nơi đây đã là nơi trú ngụ, chăm sóc cho khoảng 50 nghệ sĩ lão thành.

Gần 100 năm sống giữa cuộc đời, thì bà đã dành trọn 86 năm để cho những vai diễn, cho những giá trị nghệ thuật, đào tạo học trò làm nên một thế hệ hoàng kim của cải lương, và cho cả chút thời gian ít ỏi buổi xế chiều để trọn tình trọn nghĩa với sân khấu.

NSND Phùng Há tên thật là Trương Phụng Hảo (1911 - 2009) sinh tại Mỹ Tho. Bà được xem là một trong những vị tổ của bộ môn nghệ thuật cải lương Việt Nam, để lại nhiều vai diễn kinh điển như Kiều Nguyệt Nga, Tô Ánh Nguyệt, cô Lựu, Thúy Kiều, Lữ Bố, An Lộc Sơn...

Từ năm 1963, bà tham gia giảng dạy tại Trường Quốc gia âm nhạc và kịch nghệ Sài Gòn. Sau giải phóng, trường đổi tên là Trường Nghệ thuật sân khấu 2 (nay là Đại học Sân khấu - Điện ảnh TP.HCM) bà vẫn tiếp tục giảng dạy và tham gia cả khóa đào tạo nghệ sĩ cải lương của Nhà hát Trần Hữu Trang ngay từ những ngày đầu. Bà đã đào tạo ra hàng trăm nghệ sĩ cải lương thành danh như Thanh Nga, Thành Được, Thanh Thanh Hoa, Nam Hùng, Tô Kim Hồng, Thanh Thanh Tâm, Thanh Nguyệt, Tú Trinh...

Bà được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân năm 1984.


Hoàng Kim - Vũ Anh
Tác giả bài viết: meoxu
Nguồn tin: TNO
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Ý kiến bạn đọc

Mã an toàn:   Mã chống spamThay mới     

 
du lich

CHUYỂN ĐẾN WEBSITE...

DUY TRÌ TRANG WEB & GIÚP NSKK

Đăng nhập thành viên

NSMAU

Thăm dò ý kiến

Bạn ưa thích giọng ca nam nghệ sĩ nào của thế hệ vàng nhất?

Út Trà Ôn

Hữu Phước

Thành Được

Thanh Hải

Minh Cảnh

Phương Quang

Thanh Sang

Minh Phụng

Minh Vương

Hùng Cường

Tấn Tài

Dũng Thanh Lâm

animation

Facebook

NS ANIMATION NHO

Đam mê và quyền lực làm mới cải lương lịch sử

Sân khấu Kim Ngân vừa ra mắt vở cải lương lịch sử Đam mê và quyền lực (tác giả và đạo diễn: NSƯT Hoa Hạ) tại Nhà hát Bến Thành, quận 1.

 

‘Đường Đến Ánh Đèn Sân Khấu,’ kéo khán giả đến với cải lương

Sau hơn 15 năm vắng bóng trong địa hạt cải lương, nghệ nhân Trần Đông Phương “tái xuất giang hồ” tại Little Saigon với tuồng cải lương “Đường Đến Ánh Đèn Sân Khấu,” một nỗ lực của ông trong việc phục hồi vị trí xứng đáng cho bộ môn cải lương tại hải ngoại.

 

Cải lương miễn phí: Nên hay không?

Giới chuyên môn và nghệ sĩ sân khấu đang lo lắng về dự án cải lương miễn phí, bởi theo họ, đó không phải là cách để cứu sàn diễn của bộ môn nghệ thuật này

 

NSƯT Kim Tử Long dời live show vì Cung Văn hóa Hữu Nghị Việt Xô bị cháy

Chiều 2-10, NSƯT Kim Tử Long đã tổ chức buổi gặp gỡ báo chí giới thiệu về chương trình live show "Thánh đường sân khấu" của anh được tổ chức tại Hà Nội và TP HCM.

 

Đồng nghiệp, bạn bè thương tiếc NSND Thế Anh

Nhiều người trong giới văn nghệ sĩ bày tỏ sự thương tiếc khi hay tin NSND Thế Anh qua đời sáng 29-9 sau thời gian điều trị nhồi máu cơ tim.

 

Giới nghệ sĩ phản ứng khi cải lương được hát miễn phí tại rạp Hưng Đạo

Động thái này thể hiện rõ khát khao muốn chấn hưng cải lương trong tình cảnh đang èo uột. Người trong cuộc đã vận động và tìm kiếm mọi phương cách để tạo lại thói quen đến rạp xem cải lương của công chúng. Tuy nhiên, nhìn ở góc độ khác, có vẻ như quyết định này khiến nghệ sĩ trăn trở nhiều.

 

Nghệ sĩ Cẩm Thu: "Hát trên quê hương mình, cảm xúc nồng nàn lắm"

Tham gia dự án thiện nguyện mang lời ca tiếng hát phục vụ trẻ em mồ côi, nghệ sĩ Cẩm Thu từ Mỹ về Việt Nam đã tích cực đi tìm những hạt giống yêu thương.

 

Quách Thị Diễm Ngọc đoạt giải Chuông vàng vọng cổ 2019

Tối 29-9, tại Nhà hát Đài Truyền hình TP HCM, đêm chung kết xếp hạng và trao giải cuộc thi Chuông vàng vọng cổ lần thứ 14 – năm 2019 đã diễn ra. Thí sinh Quách Thị Diễm Ngọc – Cà Mau đã đoạt giải Chuông vàng vọng cổ 2019.

 

Vở "Giấc mộng đêm xuân" diễn miễn phí phục vụ khán giả

Nằm trong kế hoạch sáng đèn từ nay đến cuối năm 2019 của Nhà hát cải lương Trần Hữu Trang, vở "Giấc mộng đêm xuân" sẽ khởi động dự án tạo thói quen để khán giả đến rạp.

 

Đề cử giải Mai Vàng lần thứ 25-2019: Nhiều vở diễn ấn tượng

Có nhiều vở diễn tạo được dấu ấn đậm nét trong lòng công chúng, xứng đáng được đề cử tranh Giải Mai Vàng năm nay

 

Điều gì làm nên “Ấn tượng” ở “Ký ức vui vẻ”?

“Ấn tượng” là một hạng mục của Giải thưởng Truyền hình VTV Awards 2019. Hạng mục này đã được trao cho chương trình “Ký ức vui vẻ” (phát sóng lúc 20 giờ Chủ nhật hằng tuần trên kênh VTV3). Vậy điều gì làm nên “Ấn tượng” để “Ký ức vui vẻ”, một chương trình còn rất mới, vượt qua những đối thủ khác để đoạt giải thưởng?

 

Bị nhồi máu cơ tim, NSND Kim Cương cấp cứu

Ngày 21-9, gia đình đã đưa NSND Kim Cương vào cấp cứu tại Bệnh viện Tâm Đức, TP HCM trong tình trạng khó thở. Các bác sĩ chuyên khoa tim mạch đã chẩn đoán bà bị nhồi máu cơ tim.

 

Quách Thị Diễm Ngọc chứng minh bản thân là “con nhà nòi” chính hiệu

Đến với cuộc thi Chuông vàng vọng cổ 2019, Quách Thị Diễm Ngọc khiến người hâm mộ yêu mến qua các trích đoạn ngọt ngào, trữ tình, nhẹ nhàng rót vào lòng người nghe nhiều cung bậc cảm xúc.

 

CHUÔNG VÀNG VỌNG CỔ 2019 "Trai tài gái sắc" miền Bắc: "Đi thi là chính, đi học là... mười"

Tuy không sở hữu ưu thế "thiên thời, địa lợi" như những thí sinh ở khu vực miền Nam, hai giọng ca đến từ miền Bắc là Vũ Thị Nguyệt và Lê Trung Tuấn vẫn xuất sắc vượt qua gần 30 thí sinh để góp mặt trong vòng Chung kết Chuông vàng vọng cổ 2019.

 

Nghệ sĩ Trung Dân: "Sách của tôi mà in thì... đám tang tôi sẽ ít người đến!"

Nghệ sĩ Trung Dân đã viết về những người chầu chực bên đạo diễn để xin được đóng vai quần chúng. Song, khi trở thành đạo diễn có tên tuổi, họ đã gợi ý diễn viên "lên giường trước khi lên phim".

 

Diễn viên hài Thu Trang diễn... cải lương

Khi công bố diễn viên hài Thu Trang tham gia vở cải lương tuồng cổ "Dương Quý Phi" của cố soạn giản NSND Thế Châu, công chúng tỏ ra hoang mang