09:39 PDT Thứ ba, 17/09/2019
trang music

Menu

CLVNCOM English Edition
HÌNH MCHAU PMAI

Thống kê truy cập

Đang truy cậpĐang truy cập : 84

Máy chủ tìm kiếm : 4

Khách viếng thăm : 80


Hôm nayHôm nay : 8899

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 334559

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 19387856

Trang nhất » Tin Tức » Tìm Hiểu Nghệ Thuật

Người phổ nhạc Truyện Kiều qua đời

Người phổ nhạc Truyện Kiều qua đời

GS-TS Trần Quang Hải vừa cho biết nhạc sĩ Quách Vĩnh Thiện, người phổ nhạc Truyện Kiều của đại thi hào Nguyễn Du, đã qua đời hôm 13-9, hưởng thọ 76 tuổi, tang lễ tổ chức ngày 20-9 tại Paris - Pháp.

Xem tiếp...

Nghệ Thuật Hát Hồ Quảng ( 4 ) Kỷ thuật biểu diễn cơ bản phỏng theo Hí Khúc Trung Quốc.

Đăng lúc: Thứ tư - 05/11/2014 19:48 - Đã xem: 3527

CLVNCOM - Trước khi sang phần 2: kỷ thuật biểu diễn của nghệ thuật hát Hồ Quảng, tôi xin nhắc lại về phần ca nhạc phim Đài Loan được ghi âm và sử dụng trong tuồng cải lương Hồ Quảng.
Có bạn liệt kê ra trong tuồng cải lương Hồ Quảng hơn bảy chục ( 70 ) bài nhạc Đài Loan. Xét lại, tôi thấy có nhiều bài nguyên là bản Tàu đã được Việt Nam hóa lâu rồi và được liệt kê trong các bài bản nhỏ cổ nhạc thường dùng trong sân khấu cải lương như bài Phảnh Phá, Dì Phảnh, Mành Bản, Sương Chiều, Xách Xủi, Xí Xàng Líu, Xế Xảng…

Con gái tôi,( tốt nghiệp Piano trường Quốc Gia Âm Nhạc Sàigon khoá 1), sau năm 1975 có một thời gian theo tôi, đàn Piano, đàn Organ trong Ban tân nhạc của đoàn hát Thanh Minh Thanh Nga, Đoàn cải lương Saigon 3, giúp tôi nghe và ghi âm nhạc Đài Loan trong DVD tuồng Lương Sơn Bá – Chúc Anh Đài, phim Thanh Xà Bạch Xà của hãng phim Thiệu Trị ( Shaw Brothers studio) và DVD tuồng Tình Người Kiếp Rắn  tức TX – BX . Có độ 15 bài nhạc Đài Loan trong hai tuồng kể trên, tôi cần thời gian để nghe lại các DVD đó, để viết lời ca trong các bản nhạc Đài Loan đã ghi ra solfège, sẽ đăng ở phụ trang tài liệu phác thảo này để ngày sau các bạn trẻ ái mộ cải lương và cải lương Hồ Quảng có thể sử dụng.

Về nghệ thuật biểu diễn, từ khi được khai sinh nghệ thuật cải lương Hồ Quảng,( 1962 ) đến nay hơn năm mươi năm, tôi chưa thấy sách vở hay tài liệu nào nói về nghệ thuật hát Hồ Quảng. Tôi đã gặp các nghệ sĩ tài danh về hát Hồ Quảng như Thanh Bạch, Bạch Lê, Bạch Mai, Thanh Thế, Ngọc Đáng, Phượng Mai, Minh Đức, Kiều Lệ Mai, Minh Tâm, Tài Lương, Hoàng Long…tôi hỏi các cháu đã học hát Hồ Quảng như thế nào? Nghệ sĩ Thanh Bạch kể lại lúc khởi đầu, nhạc sĩ Há Thầu, một nghệ sĩ lớn về hát Quảng, kiêm nhạc sĩ, sau khi ghi âm nhạc trong các phim LSB – CAĐ và phim TX – BX, Há Thầu có dạy một số điệu múa Quảng để dùng trong các tuồng hát Hồ Quảng. Ngoài ra, các nghệ sĩ được kể tên trên đây đều là những nghệ sĩ con nhà nòi, được cha mẹ là nghệ sĩ tài danh chỉ dạy nghể hát lúc còn nhỏ. Diễn vai nhân vật nào thì được cha mẹ hay nghệ sĩ đàn anh dạy theo lối trực tiếp truyền nghề. Các vai được dạy như vai Đào Tam Xuân, vai Trịnh Ân, vai Lưu Kim Đính, vai Dư Hồng, vai Điêu Thuyền, Lữ Bố, Đổng Trác, Vương Tư Đồ, vai Mạnh Lệ Quân, Vai Hoàng Phủ Thiếu Hoa,… nói chung các nghệ sĩ học diễn cải lương tuồng Tàu, cải lương tuồng cổ, học diễn các vai văn quan, võ tướng, đào thương, đào võ, mụ, lão… khi diễn cải lương Hồ Quảng thì tùy vai văn hay vai võ mà tự ứng diễn theo tâm lý của nhân vật.

Qua lời kể của nghệ sĩ Thanh Bạch, ta có thể hiểu rằng các nghệ sĩ tài danh Hồ Quảng đã học biểu diễn nghệ thuật hát cải lương tuồng Tàu và tuồng cổ, họ giản lược một số động tác khi diễn tuồng Hồ Quảng. Bài ca theo điệu nhạc phim Đài Loan đã góp phần giúp nghệ sĩ thể hiện một lối hát mới: hát Hồ Quảng.

Kiểm điểm lại những tuồng Hồ Quảng đã được trình diễn hoặc thu DVD, vidéo trên thị trường băng diã, tôi thấy có tuồng cải lương Hồ Quảng về tình sử Trung Quốc, truyện Liêu Trai, một vài truyện dã sử Trung Quốc thời cổ( như tuồng Chiếc Hổ Phù ).

Không thấy có tuồng Hồ Quảng về Xã hội Việt Nam ( xã hội xưa hoặc hiện đại), không có tuồng Hồ Quảng về lịch sử hoặc dã sử Việt Nam, không có tuồng Hồ Quảng Kiếm Hiệp Kim Dung hoặc kiếm hiệp phương Tây( Les trois mousquetaires, Vingt ans après, Le Capitan, Le pont de soupire…)  

Không thấy tuồng Hô Quảng về các tuồng Tàu kinh điển như Phụng Nghi Đình, Điêu Thuyền - Lữ Bố, Quan Công Phục Huê Dung đạo, Tam Anh chiến Lữ Bố, Tế Thiên đại náo thiên cung, Tây Du Tam Tạng, Hoàng Phi Hổ Quy Châu….  

Trở lại xuất xứ của tuồng Hồ Quảng đầu tiên do soạn giả Đức Phú sáng tác: tuồng Lương Sơn Bá – Chúc Anh Đài, lấy từ truyện phim Đài Loan cùng tên.( theo Wikipedia ) Truyền thuyết này đã được mô phỏng thành các phiên bản địa phương của hí kịch Trung Quốc truyền thống chẳng hạn Lương Chúc  trong Hí Kịch Thiệu Hưng Liễu Ấm Kí trong hí kịch Tứ Xuyên. Phiên bản trong Thiệu Hưng Kịch đã được chuyển thể thành phim màu năm 1953 tại Trung Quốc.

Dựa trên chuyện tình này, xưởng phim Thiệu Thị ( Shaw Brothers studio ) sản xuất phim Love Eternel ( Tình Yêu Vĩnh Cữu ) do Lý Hàn Tường đạo diễn, các diễn viên Lăng Ba vai Lương Sơn Bá và Lạc Đế vai Chúc Anh Đài năm 1962.

Như vậy thì đã rõ, các diễn viên Lăng Ba và Lạc Đế khi diễn những đoạn du ngoạn, đối đáp thường thì diễn và nói như diễn thoại kịch. Những đoạn tình cảm như khi thề nguyền kết bạn, ngâm thơ vịnh cảnh, chia tay ly biệt, tặng ngọc, hoàn ngọc, thất tình, viếng mộ... là những đoạn tình cảm được diễn đạt bằng các ca khúc Đài Loan, Lăng Ba và Lạc Đế ca và diễn bằng nghệ thuật Hí Khúc Trung Quốc.

Tôi nghĩ là cần nói đôi điều về Hí Khúc Trung Quốc.

Hí khúc Trung Quốc có ba giòng kịch chính, phong cách trình diễn tương tự, điệu bộ, hóa trang tương đối giống nhau, vũ đạo có khác đôi chút, duy có tiếng nói và giọng hát hoàn toàn khác nhau vì mang tính địa phương. 

1/- Kinh Kịch ( hay Bình Kịch ) loại sân khấu của miền Bắc, phát âm bằng tiếng Quan Thoại ( còn được gọi là tiếng Phổ Thông )

2/- Việt Kịch , loại sân khấu của nước Việt xưa gồm hai tỉnh Quảng Đông và Quảng Tây, hát tiếng Quảng, hai tỉnh Triết Giang và Thượng Hải, hát tiếng Thượng Hải.

3/- Triều Kịch, sân khấu của Triều Châu, hát tiếng Tiều.

Kinh Kịch: Còn gọi là Bình Kịch một loại kịch chủng phục vụ triều đình vua chúa tại đế đô Trung Quốc. Hát, ca bằng tiếng Quan Thoại ( tiếng Phổ Thông ), kinh kịch được coi là quốc kịch.

Ở miền Nam Việt Nam, đa số Hoa kiều là người Quảng Đông và Triều Châu, họ không nghe được tiếng Quan Thoại nên không thích xem Kinh Kịch.

Tôi còn nhớ năm 1956, một đoàn Kinh Kịch của chánh phủ Đài Loan sang biểu diễn tại rạp Đại Quang đường Tổng Đốc Phương - Chợ Lớn, hát tuồng Lương Hồng Ngọc, rút trong truyện Nhạc Phi, thời nhà Tống đánh quân Kim.

 Đoàn hát có nhiều nam, nữ nghệ sĩ tuổi từ 12 đến 17, cao ráo, nhan sắc tuyệt đẹp, phong thái dễ thương. Tôi còn giữ được một tờ programme, in hình nghệ sĩ và được một bạn nghệ sĩ người Hoa dịch tên các nghệ sĩ Đài Loan đó: nữ nghệ sĩ Từ Lộ, Nữu Phương Vũ, Cố Ái Liên, nam nghệ sĩ Mã Vĩnh Tường, Tôn Nguyên Pha, Trương Phú Xuân. Đào chánh Trần Ngọc Hiệp 16 tuổi và kép chánh Trịnh Khắc Mỹ 15 tuổi, nhan sắc mặn mà, đôi mắt tình tứ, ca múa tuyệt vời.

Trong tuồng Lương Hồng Ngọc, các nghệ sĩ biểu diễn bằng nghệ thuật tạo hình tượng trưng, ước lệ, giống như lối hát bội của ta nhưng động tác tuyệt đẹp, hình tượng chọn lọc, vừa duyên dáng dịu dàng, vừa dễ hiểu và lôi cuốn.

Cô đào chánh Trần Ngọc Hiệp qua động tác múa lụa, dâng rượu, ca hát múa quạt trong lớp mê hoặc tướng Ngột Truật đã khiến cho khán giả ngây ngất, mê ly.

Nam nghệ sĩ Trịnh Khắc Mỹ cùng các vũ sinh tập múa thương trong vườn, vừa rập ràng, mạnh bao gợi hình ảnh các nhà sư múa côn trong sân chùa Thiếu Lâm.  Trịnh Khắc Mỹ trong vai mã đồng bắt ngựa, dẫn ngựa, lên núi xuống triền, ngựa trợt chân, sải nhanh, gò cương, cất vó ... đã diễn xuất thần. Khán giả vổ tay và hò hét hoan hô khan cả giọng.

Năm 1974, Tết Giáp Dần, Đoàn Kinh Kịch nổi tiếng của Đài Loan qua Việt Nam biểu diễn một tháng tại rạp Đại Quang, đường Tổng Đốc Phương. Đây là Đoàn kịch lớn của nước Trung Hoa Dân Quốc( Đài Loan), thuộc Trường nghệ thuật sân khấu Phục Hưng tại Đài Bắc ( Quốc Lập Phục Hưng Hý Kịch Thực Nghiệm Học Hiệu ).

Đoàn  đã diễn các tuồng: Phụng Nghi Đình, Tinh Trung Báo Quốc ( Nhạc Phi ), Tô Vũ Mục Dương, Hoa Mộc Lan, Trương Phi Thủ Cổ Thành, Quan Công quá ngũ quan trảm lục tướng, Bạch Xà Chính Truyện...

Đoàn có các nghệ sĩ Vương Phục Dung( đào chánh trong các vai Điêu Thuyền, Bạch Xà Nương, Dương Quí Phi), Trình Yên Linh( kép chánh vai Lữ Bố), Vương Phục Linh(đao nhì, vai Thanh Xà, Tôn phu nhơn),Tế Phục Cường ( vai tướng ), Lý Kim Đường( vai lão), Lô Phục Minh( vai Tôn Ngộ Không)...

Đoàn diễn tả câu chuyện tuồng bằng lời ca và điệu múa, dàn mũ mảng xiêm y rất đẹp. Y phục được may bằng loại gấm đắt tiền, được thêu bằng chỉ màu, không lấp lánh kim tuyến, mắt gà hay ngọc lộ nên trông thật trang nhã và sang trọng.

Xem qua các phim tình sử của Đài Loan và các suất hát của hai đoàn Kinh Kịch Trung Hoa Dân Quốc, tôi nhận thấy Hý Khúc Trung Quốc là một loại biểu diễn « Ca, Múa , được Kịch Hát Hóa». Nói một cách khác, trên sân khấu Hý Khúc Trung Quốc, mọi hành động, bao gồm cả những suy nghĩ nội tâm đều được thể hiện qua động tác thân hình bằng hình thức múa( vũ đạo hóa). Lời thoại, lời hát là những bài ca, âm nhạc hóa diễn ra trên nền âm nhạc ( nhạc minh họa cho động tác diễn xuất ).

Diễn viên khi múa hay làm động tác bày tỏ tình cảm thường sử dụng đạo cụ là khăn tay, cây quạt giấy xếp hoặc quạt lá. Có khi dùng gậy hoặc vũ khí khi diễn các tuồng dã sử hoặc cổ sử Trung Quốc. Các vai võ tướng đội mão có gắn lông trĩ cũng múa lông trĩ để bộc lộ nội tâm của nhân vật.

Trong nghệ thuật biểu diễn Hý Khúc Trung Quốc, yếu tố âm nhạc, đặc biệt là ca xướng chiếm một địa vị chính yếu. Bởi vậy lời đối thoại không thể tự nhiên như ngôn ngữ trong cuộc sống mà phải ngâm nga, nhấn nhá theo tiết tấu và âm điệu. Ngôn ngữ kết hợp với âm nhạc một cách chặt chẽ khiến cho các nhà nghệ thuật gọi là ngôn ngữ được âm nhạc hóa.

Động tác về hình thể cũng được nâng lên như múa. Thân hình, tư thái, nét biểu cảm, mô thức biểu diễn và cả đánh võ đều nhằm làm nổi bậc tiết tấu bên ngoài và sự cường điệu đều theo một trình thức nhứt định. Thậm chí bộ râu dài, bộ tóc dài, ống tay áo dài, cái thắt lưng, đôi hia, cái đuôi tóc, lông chim trĩ cắm trên mão đều có thể trở thành đạo cụ múa để cho diễn viên bộc lộ tình cảm.

Tóm lại, ngôn ngữ nghệ thuật của biểu diễn Hý Khúc Trung Quốc là phải sử dụng hình tượng thính giác được âm nhạc hoá, hình tượng thị giác được vũ đạo hóa.

Tuồng Lương Sơn Bá - Chúc Anh Đài, cải lương Hồ Quảng đầu tiên của soạn giả Đức Phú được biểu diễn phỏng theo lối diễn của các nhân vật trong phim LSB - CAĐ, y trang cũng copy y mẫu của phim, dàn nhạc dùng đàn organ làm chánh, guitare phím lõm dùng để đệm ca khúc.

Đến tuồng Vạn Lý Trường Thành, nghệ sĩ Hùng Cường thủ vai Vạn Hỷ Lương, nữ nghệ sĩ Bạch Lê thủ vai vợ của Vạn Hỷ Lương ( vạn lý tầm phu) thì dàn nhạc dùng nhạc khí truyền thống của Trung Quốc, có nam đường cổ, tiểu cổ, dàn tiểu âm la gồm 9 đồng la nhỏ, có chập chỏa, não bạt, đàn nhị hồ, đàn gáo, tiêu và đàn kìm.

Đến tuồng Chiếc Hổ Phù thì dàn nhạc giản dị hóa tối đa, chỉ còn đàn guitare phím lõm và đàn organ để làm nền cho các ca khúc và nhạc minh họa cho biểu diễn của diễn viên. 

Nguyễn Phương 2014

( còn tiếp )

Tác giả bài viết: SG Nguyễn Phương
Nguồn tin: CLVNCOM
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Ý kiến bạn đọc

Mã an toàn:   Mã chống spamThay mới     

 
du lich

CHUYỂN ĐẾN WEBSITE...

DUY TRÌ TRANG WEB & GIÚP NSKK

Đăng nhập thành viên

NSMAU

Thăm dò ý kiến

Nữ nghệ sĩ thế hệ vàng được yêu thích nhất

Thanh Hương

Út Bạch Lan

Diệu Hiền

Ngọc Hương

Thanh Nga

Bạch Tuyết

Lệ Thủy

Mỹ Châu

Thanh Kim Huệ

Bích Hạnh

Xuân Lan

Bích Sơn

Ngọc Giàu

Mộng Tuyền

Thanh Thanh Hoa

animation

Facebook

NS ANIMATION NHO

Người phổ nhạc Truyện Kiều qua đời

GS-TS Trần Quang Hải vừa cho biết nhạc sĩ Quách Vĩnh Thiện, người phổ nhạc Truyện Kiều của đại thi hào Nguyễn Du, đã qua đời hôm 13-9, hưởng thọ 76 tuổi, tang lễ tổ chức ngày 20-9 tại Paris - Pháp.

 

Cư xá của những nghệ sĩ danh tiếng Sài Gòn xưa

Cư xá Chu Mạnh Trinh trước kia có tên là cư xá Ngân hàng Đông Dương, nằm trong hẻm số 215 Chi Lăng, ấp Đông Nhất, xã Phú Nhuận, quận Tân Bình, tỉnh Gia Định, ngoại vi Sài Gòn. Đây là một con hẻm có quy hoạch cho khu cư xá, gồm một hẻm trục lớn và các hẻm nhỏ tỏa nhánh thẳng góc hai bên, đánh số 215 A, B, C, D, E, F cho tới G. Khoảng năm 1962 hay 1963, Trường Chu Mạnh Trinh được lập ở phía đầu hẻm nên dân quanh vùng gọi là cư xá Chu Mạnh Trinh.

 

NSND Minh Vương tri ân đồng nghiệp trong ngày giỗ Tổ sân khấu

Tối 9-9, NSND Minh Vương đã tổ chức lễ giỗ Tổ sân khấu tại Trung tâm Văn hóa quận 5, TP HCM nhằm tri ân tình cảm và sự đồng hành của các nghệ sĩ đồng nghiệp đối với ông.

 

Nghệ sĩ sân khấu tưng bừng giỗ Tổ

Sáng 9-9, Ban Ái hữu nghệ sĩ - Hội Sân khấu TP HCM đã tổ chức chương trình kỷ niệm Ngày truyền thống Sân khấu Việt Nam. Đông đảo nghệ sĩ nhiều thế hệ đã đến tham dự và thắp hương tưởng nhớ những bậc tiền bối đã dày công vun đắp ngôi nhà sân khấu của dân tộc.

 

CHUÔNG VÀNG VỌNG CỔ 2019 - ĐÊM CHUNG KẾT 1 Cuộc tranh tài đầu tiên của top 9

Top 9 thí sinh của vòng Chung kết Chuông vàng vọng cổ 2019 đã có những ngày tập luyện "chạy nước rút" cùng ban huấn luyện, sẵn sàng cho đêm loại trực tiếp đầu tiên diễn ra vào lúc 20g30 chủ nhật (8/9) tại Nhà hát HTV.

 

Vang tiếng đờn ca tài tử Nam Bộ giữa thủ đô

Những CLB đờn ca tài tử Nam Bộ và CLB hâm mộ sân khấu cải lương tại Hà Nội đã góp phần làm nên diện mạo của bộ môn nghệ thuật độc đáo này tại thủ đô

 

Gameshow “Tài tử miệt vườn” tái xuất mùa 2 có gì mới?

Vào lúc 20h ngày 31.8.2019, “Tài tử miệt vườn” sẽ tái xuất trên sóng của 02 Đài phát thanh truyền hình Đồng Tháp, Tây Ninh với tổng giải thưởng lên đến 267 triệu đồng.

 

Nghệ sĩ Hoàng Long từ trần

Nghệ sĩ Kim Ngân vừa báo tin cha của cô là nghệ sĩ Hoàng Long đã trút hơi thở cuối cùng lúc 16 giờ 25 ngày 4-9.

 

Bình Tinh kể chuyện khán giả tưởng mình chết vì chỉ hát đám tiệc

Hai nghệ sĩ cải lương Bình Tinh và Thanh Thảo rớt nước mắt chia sẻ về quãng thời gian khó khăn khi duy trì nghệ thuật hát cải lương.

 

NSUT Vũ Linh

Sau khi tham gia chương trình "Trăm năm nguồn cội" tại Nhà hát Bến Thành được khán giả khen ngợi, NSƯT Vũ Linh đã có những tâm sự về niềm hạnh phúc của đời nghệ sĩ, trong đó hai năm 1995 và 1999 anh được trao giải với một vai diễn: Nguyễn Địa Lô trong vở "Bức ngôn đồ Đại Việt".

 

NSND Minh Vương trải lòng trong ngày nhận danh hiệu cao quý

Nghệ sĩ Minh Vương là một trong 3 người được UBND TP HCM gửi văn bản đề nghị trung ương xem xét, đặc cách phong tặng danh hiệu NSND cùng với hai nghệ sĩ Thanh Tuấn và Giang Châu.

 

Niềm vui của chàng kép cải lương Tây Đô Niềm vui của chàng kép cải lương Tây Đô

Nghệ sĩ Hoàng Khanh (Đoàn Cải lương Tây Đô) mở đầu câu chuyện bằng niềm vui ngập tràn khi vừa được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú (NSƯT). Đó là phần thưởng xứng đáng cho chàng kép cải lương đất Tây Đô sau hơn 17 năm theo nghề và dành trọn tình yêu cho những vai tuồng, vở diễn trên sân khấu.

 

TP HCM có 50 nghệ sĩ được tặng và truy tặng danh hiệu NSND, NSƯT

Chiều 23-8, Hội Sân khấu TP HCM đã công bố danh sách 50 nghệ sĩ được tặng và truy tặng danh hiệu nghệ sĩ nhân dân (NSND), nghệ sĩ ưu tú (NSƯT).

 

Tân Cổ CHUYỆN BA NGƯỜI

CLVNCOM - Một người đi với một người Một người đi với nụ cười hắt hiu. Hai người vui biết bao nhiêu. Một người lặng lẽ buồn thiu đứng nhìn. Giữa đường cơn gió lặng thinh. Nghe nghiêng nghiêng nặng lòng mình nao nao. Ba người chẳng biết làm sao. Khi không có kẻ buồn thiu đứng nhìn.

 

Hơn 40 năm, "Lan và Điệp" vẫn trẻ trung, ngọt ngào

Vở cải lương "Lan và Điệp" công diễn tối 17 và 18-8 đã làm hài lòng người mộ điệu. Hơn 40 năm, "Lan và Điệp" vẫn trẻ trung và ngọt ngào như mới hôm qua.

 

NỮ NGHỆ SĨ DIỆU HIỀN

Trên sân khấu cải lương miền Nam, tài năng ca diễn của một số nghệ sĩ đã mang đến cho họ những mỹ danh bất tử, mà mỗi khi nhắc đến mỹ danh này, thì người ta không thể nghĩ đến một nghệ sĩ nào khác. Như danh hiệu “vua ca vọng cổ” thì dành cho Út Trà Ôn, “Nữ vương Sầu Nữ” dành cho Út Bạch Lan, “Nữ hoàng sân khấu” dành cho Thanh Nga