17:47 PDT Thứ ba, 03/08/2021
trang music

Menu

CLVNCOM English Edition
HÌNH MCHAU PMAI

Thống kê truy cập

Đang truy cậpĐang truy cập : 203

Máy chủ tìm kiếm : 3

Khách viếng thăm : 200


Hôm nayHôm nay : 24366

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 93758

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 37607013

Trang nhất » Tin Tức » Tìm Hiểu Nghệ Thuật

Nhà quê & Bài ca vọng cổ - Kỳ 2

Đăng lúc: Thứ tư - 17/10/2012 06:38 - Đã xem: 5024
Nhà quê & Bài ca vọng cổ - Kỳ 2

Nhà quê & Bài ca vọng cổ - Kỳ 2

Nhắc tới nhà quê, ai ai cũng nghĩ người nhà quê mê cải lương và đặc biệt là bài ca vọng cổ. Bài ca vọng cổ, ai cũng biết, ai cũng có thể ca được mà không cần phải qua trường âm nhạc nào. Trẻ nhỏ ca, người lớn ca, thanh niên ca, phụ nữ ca. Mọi người khi có hứng là cất lên lời ca. Ca nơi trại ruộng, trên sông nước hữu tình. Ca trong những đêm đám cưới, đám giỗ. Ca trong mùa cắt gặt. Ca trong lúc giăng câu, giăng lưới giữa đồng nước mênh mông.
 

(Tiếp theo) Đến những năm 1950, 1960 các tuồng cải lương nhiều thêm qua nhiều soạn giả tên tuổi như  Tư Trang, Tư Chơi, Tư Thới, Năm Châu, Năm Nở, Năm Nghĩa, Bảy Cao, cô Bảy Nam, Nguyễn Phương, Viễn Châu, Mộc Linh, Thu An, Nhị Kiều, Quy Sắc.Rồi những năm 1960 có thêm nhiều soạn giả nữa nhưng hai soạn giả Hà Triều-Hoa Phượng của gánh Thanh Minh Thanh Nga là dân mê cải lương ai ai cũng biết. Riêng soạn giả Thái Thụy Phong, theo nhà văn Vũ Thất cho biết ngoài bản vọng cổ Sầu Vương Biên Ải, ông còn sáng tác nhiều bài vọng cổ khác nữa và một số tuồng cải lương rất nổi tiếng: “Trong vòng 4 năm, từ năm 1952 đến năm 1956, ngoài nhiều bản vọng cổ ăn khách như Trái Gùi Bến Cát, Đội Gạo Đường Xa, Ngồi Trâu Thổi Sáo, Hình Ảnh Con Cò Trắng, Đời, Tiền, Khi Người Ta Say, anh còn sáng tác tám tuồng hát là Muôn Dặm Tìm Chồng, Bạch Viên Tôn Các, Sầu Vương Đáy Mộ, Non Tình Biển Hẹn, Đường Ra Ải Bắc, Lá Huyết Thư, Ngày Về Cố Quận và Trường Hận, tuồng nào cũng đặc sắc được thính giả nồng nhiệt tán thưởng. Mỗi lần có tuồng mới, thân phụ anh lên Sài Gòn mang về Tân Châu mở máy hát mỗi đêm. Thời đó hiếm người sắm nổi máy hát dĩa nên đêm nào cũng có vài chục bà con láng giềng đến ngồi đầy trước sân, cả trên lề đường.” (2)

Nhưng đến những năm đầu thập niên 1960, ngoài các bài vọng cổ và các tuồng cải lương vừa kể, soạn giả Thái Thụy Phong còn soạn tuồng Hai Chuyến Xe Hoa được đoàn Thanh Minh-Thanh Nga trình diễn và dân mê cải lương khắp nơi đi coi tuồng này đông vô số kể. Ngoài ra, trong số các soạn giả nổi danh thập niên 1960-1970, có lẽ soạn giả Viễn Châu soạn được nhiều bài vọng cổ và nhiều tuồng cải lương hơn hết (3). Và ở nhà quê người ta cũng hay hát nghêu ngao những bản vọng cổ của soạn giả Viễn Châu như bài Tình Anh Bán Chiếu nổi tiếng với giọng ca mùi của Út Trà Ôn. Thuở ấy, ai ở miền quê mà không nhớ câu hò và câu nói lối vô cùng quen thuộc của bài ca này: “Hò ơ Chiếu Cà Mau nhuộm màu tươi thắm Công tôi cực lắm mưa nắng dãi dầu Chiếu này tôi chẳng bán đâu Tìm cô không gặp, Hò ơ Tìm cô không gặp, tôi gối đầu mỗi đêm. Ghe chiếu Cà Mau đã cắm sào trên bờ kinh Ngã Bảy, sao cô gái năm xưa sao chẳng thấy ra chào.”(4)

pic

Ban đờn ca tài tử (nguồn: Dong Nguyen’s Blog)

Thế là bắt đầu vào câu 1, sang câu 2, rồi câu 3 chấm dứt với một điệu buồn. Trước khi vào câu 4, soạn giả chuyển đoạn bằng đoạn nói lối rất tha thiết: “Khi hỏi lại xóm giềng tôi mới biết Cô theo chồng đã được bốn trăng qua Mình dám đâu sai hẹn với người ta Mà họ đành đoạn bỏ nhà đi xứ khác” Và bắt đầu lấy giọng để vào câu bốn: “Tôi vác đôi chiếu bông mà cõi lòng tan nát, bước chân đi như thể xác không hồn. Nước mắt tuôn rơi theo lá rụng trên đường. Gió đông vùn vụt thổi mạnh lạnh đất trời lạnh cả tâm can.” Người ta đã có đôi rồi Chiếu chăn đâu ấm bằng người tình chung Để mình vác cặp chiếu bông Chờ đợi chi nữa uổng công đợi chờ” (Đoạn thơ này nói như nói thơ Vân Tiên)(5) Lời ca trong các bài vọng cổ của soạn giả cải lương nói chung và soạn giả Viễn Châu nói riêng, sở dĩ được nhiều người nhà quê nhớ bởi người ta thường được nghe các nghệ sĩ nổi tiếng ưa hát những bài ca ấy và hát rất hay, rất mùi nên nó dễ thâm nhập vào trí não cùng tâm hồn của dân quê; ngoài ra còn do lời bài ca lại giản dị, chữ dùng không cao siêu, và nội dung lại hợp với tình cảm dân quê nên dễ nhập tâm các chàng trai làng cùng các cô gái quê mới lớn chập chững bước vào con đường thương thương nhớ nhớ một bóng hình. Ngoài bài ca “Tình anh bán chiếu”, những bài vọng cổ của soạn giả Viễn Châu phần lớn rất quen thuộc nơi các làng quê như Lá bàng rơi, Sầu vương ý nhạc, Tình Lan và Điệp, Hoa đào năm ngoái, Kiếp cầm ca, Nhớ mẹ, Gánh nước đêm trăng, Tâm sự Mộng Cầm. Nhưng có lẽ bài Ông lão chèo đò lại là bài ca rất nhiều người thuộc và hay ca mỗi lần có tiệc tùng nơi thôn quê. Nội dung bài vọng cổ này ngoài ý nghĩa chan chứa nỗi lòng của ông lão chèo đò nghèo mà hình ảnh cùng lời tâm sự của ông chính là lời của một chứng nhân giữa biết bao biến thiên dời đổi của dòng đời; ngoài ra nó còn gởi đi một tiếng vọng về nhân sinh quan của một người từng trải dạn dày suy tư về kiếp người. Về hình thức, bài này chỉ có ba câu vọng cổ, câu 1, câu 2 và câu 5 là chánh, xen giữa ba câu này là hai đoạn ngâm thơ, hai đoạn nói lối, một đoạn hò và sáu đoạn nói thơ Vân Tiên; những đoạn nói thơ Vân Tiên này rất hợp với lời tâm sự của một người nhà quê già chèo đò đưa khách nơi bến đò năm cũ và cũng rất hợp với tình cảm cùng sự quen thuộc của dân quê với cách nói thơ Vân Tiên nơi làng quê nên đã khiến cho nhiều người thích rồi từ đó mà nhớ hoài bài ca này. Ngâm thơ: Còn nước mơ màng mây vẩn vơ Thì còn ông lão với con đò Có tiền mua lấy vài chai rượu Nhắp rượu xong rồi lão nói thơ Thơ Vân Tiên Linh đinh trời rộng sông dài Đò ngang một chiếc lần hồi sớm trưa Chiều rồi nghỉ một chuyến mưa Nằm nghe lá rụng như mưa trên đò Cơm ngày hai bữa cầu no Dám đâu bàn chuyện cơ đồ viển vông Đời này có cũng như không Sớm còn tối mất bận lòng mà chi Còn nước còn non thì nơi bến cũ vẫn còn trơ một ông lão đưa đò. Sông nước miền quê như say theo tiếng hát câu hò. Trên con thuyền cũ kỹ ai muốn sang bến sông này lão đưa rước giùm cho, tiền bạc trả công chẳng nệ ít hay nhiều, lão chỉ  cần ngày hai bữa mà thôi, bởi lão đây yêu quý con đò như thiên hạ họ yêu một người tình lý tưởng …”(6)

pic

Soạn giả Viễn Châu

Bài ca vọng cổ thì quá nhiều đến độ không cách nào kể ra cho hết nổi. Dù bài ca nhịp hai, nhịp bốn, nhịp tám lúc đầu hay nhịp mười sáu, nhịp ba mươi hai sau này thì nó vẫn là linh hồn của dân quê mỗi khi có ai nhắc đến bản vọng cổ trong đời sống tinh thần của dân quê vậy. Người ta có thể giàu nghèo sang hèn khác nhau nhưng mê vọng cổ nơi các làng quê chỉ có một. Đó chính là cái nét đặc thù mà các môn nghệ thuật khác hiếm khi có được như bài ca vọng cổ đã đạt được từ bấy lâu nay nơi các vùng thôn quê rồi vậy. LTT Ngày 28 tháng 08 năm 2011 Cước chú: 1/ Trích bài “Soạn giả Thái Thụy Phong” của Vũ Thất, trang nhà TSCĐ ngày 11-5-2009, với phần phụ chú là “Lời bản vọng cổ Sầu vương biên ải” do nhà văn Vũ Thất sưu tầm: Lời bản vọng cổ Sầu Vương Biên Ải Nói lối: Nhìn trời hiu quạnh rừng đêm sương gió lạnh.Chốn quê nhà lòng chạnh nỗi niềm riêng. Em ơi muôn dặm xa xôi xin em giữ vẹn hương nguyền để cho người cô lữ khỏi mang niềm tủi hận. Câu 1: Thâu canh hồn ngơ ngẩn nhìn ánh trăng khuya soi lặng lẽ giữa đêm trường… Cảnh vật mơ màng say giấc điệp giữa trời sương. Chạnh nỗi lòng người viễn khách cô đơn ngoài biên ải lạnh lùng sầu vương theo ngọn gió. Câu 2: Tấm thân tuy dầu dãi phong trần nơi lữ thứ mà hồn thê còn trơ đoái mộng gia đình. Nhớ buổi tiễn đưa lệ đẫm tuôn dòng. Phút hận chia lìa không tả được niềm đau. Niềm riêng mang nặng canh cánh bên lòng. Nhớ bạn thâu phòng vàng võ nét thu phai. Câu 3:  Giọt sương tưới ngàn cây đẫm lệ.Ngọn gió lay cành lả tả tơi. Hương quê già tìm giá lạnh ra khơi. Khóc cho đời cô lữ nơi ven trời cô quạnh. Còn cảnh nhớ người thiếu phụ trông ngọn đèn khuya mơ hình bóng chinh lang ngoài muôn dặm núi mây ngàn. Câu 4: Đêm vơi khắc lụn canh tàn. Gió lướt nhẹ nhàng. Rừng đêm xào xạc. Mấy đoạn tơ lòng. Rung động nhịp hoài mong. Ngẩn ngơ nhìn cỏ cây vắng vẻ lạnh lùng. Tâm hồn như hương phụ kia còn màu sương u ám. Em ơi tuổi bấy lửa ta xinh chưa bén đượm. Mà ai xui chi cho phượng phải xa hoàng. Câu 5:  Thơ xưa ôn lại đã bao lần. Lời âu yếm chưa đượm nét mờ vong. Câu ái ân vẫn đượm nồng. Mùi chung thủy lòng anh càng thất thểu. Niềm thương nhớ bạn xa xăm mòn mỏi. Chiếc bóng thâu canh khắc khoải đợi tin hồng. Câu 6: Vì nước non mịt mờ cơn khói lửa khiến cho đôi ta như kẻ Tần người Sở, sâm thương ngăn trở. Như nhạn lạc giữa rừng khuya. Anh thì dặm ngàn sương gió chốn xa xăm. Còn em chịu cảnh chăn đơn gối lẻ chốn loan phòng. Thâu canh đẫm lệ tình dầm chan khăn áo. Nét liễu phai tàn môi thắm lợt màu son.” 2/ Bài “Soạn giả Thái Thuỵ Phong” của Vũ Thất (chú thích 1) 3/ Trong bài viết “Bài ca vọng cổ đã 90 tuổi “ của Thanh Tùng trên Viet-Tribune, đăng lại trên trang Cải Lương Việt Nam ngày 01 tháng 10 năm 2009, tác giả cho biết: “Nhạc sĩ cổ nhạc Bảy Bá (tức soạn giả Viễn Châu, người đã gắn bó với cải lương suốt 66 năm qua, tác giả của khoảng 2,000 bài vọng cổ và 70 kịch bản cải lương nổi tiếng”.  Tôi thiển nghĩ, thiệt tình ra con số 2000 bài ca vọng cổ này khó biết được có chính xác hay không nhưng chắc chắn là soạn giả Viễn Châu soạn rất nhiều bản vọng cổ nổi tiếng mà không làm sao đếm cho xuể. 4&5/ “Tình anh bán chiếu” của soạn giả Viễn Châu, Tuyển tập vọng cổ Viễn Châu, nhà xuất bản Trẻ, năm 2003, trang 21 6/ Nguyên văn bài “Ông Lão Chèo Đò” của soạn giả Viễn Châu trích trong “Tuyển tập vọng cổ Viễn Châu” (sđd), trang 88.

Tác giả bài viết: tancogiaoduyen
Nguồn tin: Lương Thư Trung - TOL
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Theo dòng sự kiện

Xem tiếp...

Ý kiến bạn đọc

Mã an toàn:   Mã chống spamThay mới     

 
du lich

CHUYỂN ĐẾN WEBSITE...

DUY TRÌ TRANG WEB & GIÚP NSKK

Đăng nhập thành viên

NSMAU

Thăm dò ý kiến

Nữ nghệ sĩ thế hệ vàng được yêu thích nhất

Thanh Hương

Út Bạch Lan

Diệu Hiền

Ngọc Hương

Thanh Nga

Bạch Tuyết

Lệ Thủy

Mỹ Châu

Thanh Kim Huệ

Bích Hạnh

Xuân Lan

Bích Sơn

Ngọc Giàu

Mộng Tuyền

Thanh Thanh Hoa

animation

Facebook

NS ANIMATION NHO

NSƯT - nhạc sĩ Khải Hoàn qua đời - Ca sĩ Phi Hải qua đời ở tuổi 50

Anh Nguyễn Bảo, con trai NSƯT - nhạc sĩ Khải Hoàn, cho biết cha anh đã qua đời lúc 1 giờ ngày 31-7 tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP HCM, thọ 68 tuổi.

 

Nghệ sĩ Minh Cảnh, Lệ Thủy giúp đồng nghiệp nguy kịch trong mùa Covid

Sáng 22-7, hai nghệ sĩ tài danh thuộc thế hệ vàng của sân khấu cải lương đã đứng ra kêu gọi quyên góp giúp đỡ hai nghệ sĩ bệnh tật đang nguy kịch.

 

Nghệ sĩ tiếc thương cô đào Kim Phượng của gia tộc Huỳnh Long

Sáng 26-7, các nghệ sĩ sân khấu cải lương tuồng cổ và một số nghệ sĩ hải ngoại đã bày tỏ niềm tiếc thương trước sự ra đi của nghệ sĩ Kim Phượng - thành viên của đại gia đình cải lương tuồng cổ Huỳnh Long.

 

SÂN KHẤU CẢI LƯƠNG NGÀY NAY

Không thể phủ nhận nghệ thuật cải lương đã thừa hưởng di sản được hun đúc bằng chính quá trình lao động nghệ thuật đáng nể của thế hệ nghệ sĩ đi trước.

 

Khởi động cuộc thi Chuông vàng Vọng cổ 2021

Đài Truyền hình TPHCM tổ chức cuộc thi Chuông vàng Vọng cổ lần thứ 16 - năm 2021 với vòng sơ tuyển online diễn ra trong tháng 6-2021.

 

Hoài Thanh Sao Nối Ngôi: Thi giải nào cũng đều đoạt HCV cải lương toàn quốc

Nghệ sĩ Hoài Thanh bằng tài năng ca diễn cùng những tiết mục đầu tư đầy tâm huyết, mãn nhãn đang dần chinh phục khán giả tại Sao Nối Ngôi. Hành trình của Hoài Thanh còn có sự đồng hành, giúp sức của hai người thầy, chính là hai nghệ sĩ NSƯT Lê Nguyên Đạt, nghệ sĩ Trường Sơn.

 

Nhận lỗi do chủ quan, NSƯT Hoài Linh giải trình về việc giải ngân số tiền từ thiện hơn 13 tỉ đồng

Trưa 5-6, danh hài Hoài Linh đã thực hiện clip đưa lên kênh Youtube sau những phê phán của cộng đồng mạng về việc chậm trễ trao hỗ trợ đồng bào miền Trung.

 

NSƯT Hữu Châu hạnh phúc hội ngộ Phương Bình sau 30 năm

NSƯT Hữu Châu cảm thấy vui và hạnh phúc vì hội ngộ nghệ sĩ Phương Bình trên màn ảnh nhỏ sau 30 năm, trong phim ngắn “Món nợ thanh xuân” thuộc chương trình “Xin chào hạnh phúc”.

 

Sau tai nạn chó cắn, NSƯT Lê Thiện lại ngã nứt xương sống

Theo tin từ đạo diễn Phan Quốc Kiệt – Giám đốc Nhà hát Trần Hữu Trang, NSƯT Lê Thiện bị té ngã nứt xương sống, phải nằm điều trị lâu dài.

 

NSND Thanh Ngân tái ngộ NSƯT Trọng Phúc

Sau vở "Tướng cướp Bạch Hải Đường" tái diễn thu hút đông khán giả, nghệ sĩ Thanh Ngân và Trọng Phúc sẽ tái ngộ công chúng tại Nhà hát Thành phố tối 26-4 trong chương trình "Hội tụ tinh hoa nghệ thuật Việt".

 

NSƯT Vũ Linh trở lại sân khấu sau cơn bạo bệnh

Thông tin NSƯT Vũ Linh trở lại sàn diễn sau thời gian điều trị bệnh đã khiến khán giả hâm mộ phấn khởi.

 

Vợ chồng nghệ sĩ Chí Linh - Vân Hà: Phải chắp cánh cho tài năng bay cao

Đang lèo lái đoàn xã hội hóa cải lương đạt doanh thu cao, hai nghệ sĩ Chí Linh và Vân Hà luôn cho rằng lợi nhuận lớn nhất chính là sự trưởng thành của đào kép trẻ

 

Võ Minh Lâm mong tái diễn "Nàng Xê Đa"

Khép lại đợt tái diễn cuối tuần qua, nghệ sĩ Võ Minh Lâm xúc động trước tình cảm của công chúng dành cho vở "Nàng Xê Đa". Anh mong muốn vở diễn này sẽ tiếp tục được diễn lại.

 

Con trai cố nghệ sĩ Chinh Nhân viết lời yêu thương trong dịp sinh nhật cha

Ngày 1-4 là ngày sinh cố nghệ sĩ Chinh Nhân. Trên trang cá nhân, diễn viên múa Jacky, con trai của nghệ sĩ Chinh Nhân, đã viết những dòng tâm sự khiến cư dân mạng xúc động

 

NSƯT Hùng Minh: Một đời sân khấu

NSƯT Hùng Minh chia sẻ: “Tính đến nay cũng đã 65 năm đi hát. Tôi vẫn nhớ mãi một thời tuổi trẻ bôn ba, vất vả vì miếng cơm, manh áo. Ngẫm nghĩ thấy cuộc đời mình cũng có nhiều may mắn, được ông Tổ nghề thương, nên từ một cậu bé nghèo chẳng biết hát xướng là gì, trong dòng đời xuôi ngược nhận được những cơ may để từng bước thành danh với nghiệp ca diễn”.

 

Nàng Xê Đa" Thanh Vy hội ngộ các "chiến binh" năm xưa

Tối 28-3, Nhà hát Trần Hữu Trang đã tổ chức buổi giao lưu "Ký ức với Đoàn Cải lương Nam Bộ". NSND Thanh Vy xúc động nghẹn ngào gặp lại các nghệ sĩ từng gắn bó với chiếc nôi nghệ thuật cải lương trên đất Bắc.