06:37 PST Thứ bảy, 19/01/2019
trang music

Menu

CLVNCOM English Edition
HÌNH MCHAU PMAI

Thống kê truy cập

Đang truy cậpĐang truy cập : 97

Thành viên online : 1

Máy chủ tìm kiếm : 3

Khách viếng thăm : 93


Hôm nayHôm nay : 6586

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 337046

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 14864550

Trang nhất » Tin Tức » Tìm Hiểu Nghệ Thuật

Thầy tuồng bị xem là “tớ tuồng”

Đăng lúc: Thứ sáu - 25/01/2013 22:56 - Đã xem: 2962
Thầy tuồng bị xem là “tớ tuồng”

Thầy tuồng bị xem là “tớ tuồng”


Cải lương ngày xưa, dù cho ai có tính cao ngạo đến đâu cũng phải nhìn nhận soạn giả hay người thầy tuồng là linh hồn của một đoàn hát.


Cha đẻ của tác phẩm

Thầy tuồng bỏ ra nhiều công phu đôi ba tháng, hoặc 5, 6 tháng và có khi cả năm, để chọn từng câu văn, từng chi tiết phổ biến thành một ca kịch phẩm để cho một nhóm nam nữ nghệ sĩ diễn đạt lại trong vòng 3 tiếng đồng hồ, dưới sự theo sát và chỉ dẫn từng cá nhân của người cha đẻ ra soạn phẩm.

 

Công trình tim óc nhọc nhằn đó không ngoài mục đích làm sống gánh hát, tức nhiên làm sống chủ nhân và tất cả nghệ sĩ trong đoàn, nên ngày xưa vai trò quan yếu của ông thầy tuồng mặc nhiên được đặt để ở hàng đầu, và được sự nể trọng của mọi người trong đoàn hát.

 

Cái uy quyền của các cụ soạn giả tiền bối như: Mộc Quán, Nguyễn Công Mạnh, Mười Vảng và kế đó là quý ông Nguyễn Thành Châu, tức nghệ sĩ Năm Châu, ông Huỳnh Thủ Trung tức Tư Chơi mà nhứt là ông Hai Trung tự Mộng Vân thì quả thật là tuyệt đối.

 

Ông Mộng Vân quê quán ở Bạc Liêu, là bầu gánh hát Mộng Vân kiêm soạn giả, ông được hầu hết người trong giới nể trọng. Rất nhiều kịch bản thời xưa do ông soạn cho nhiều đoàn trình diễn, mỗi khi ông đến thăm đoàn hát nào thì bầu gánh và cả nhóm nghệ sĩ đã đón rước ông thật rình rang, long trọng không kém cuộc đón rước Thần về làng.

 

Những lúc ông tập tuồng (dĩ nhiên là tuồng của ông viết) được loan báo trên tấm bảng đen khởi sự tập 9 giờ, sau ba hồi chuông báo hiệu, các nghệ sĩ có tuồng kể cả đào kép chánh đều phải lo chuẩn bị hội tụ đủ mặt trên sân khấu luôn trước giờ ấn định, dù cho là hàng gạo cội trong đoàn mà trễ một vài phút thôi cũng bị cúp lương rồi.

 

Còn mấy lúc sau này, tức thập niên 1960 trở về sau, trừ một số rất ít soạn giả tên tuổi, chớ phần nhiều thì vai trò của soạn giả không còn được coi như gọi là thầy tuồng nữa, mặc nhiên đã bị xuống cấp, bị một số đào kép chánh đè xuống hàng thứ yếu. Vai tuồng nào họ không thích, họ ngang nhiên quăng trả lại cho thầy tuồng ngay bữa ráp đầu tiên, không thì họ làm áp lực với bầu gánh, rồi bầu gánh áp lực lại thầy tuồng phải sửa vai tuồng lại theo ý muốn của họ. Như vậy thầy tuồng đã trở thành “tôi tớ” của đào kép chánh rồi!

 

Còn nói đến chuyện tập tuồng mỗi buổi sáng thì thầy tuồng phải đến sân khấu trước hơn ai hết, và đào kép chánh phần đông đến trễ hơn ai hết, bao nhiêu người có mặt buộc lòng phải lóng nhóng ngồi chờ họ. Chỉ trừ một số ít như trên đã nói như Hà Triều, Hoa Phượng, Hoàng Khâm, Yên Ba, Loan Thảo, Mộc Linh là còn được đào kép chánh nể nang thôi, như soạn giả Hoa Phượng thì không đào kép chánh nào dám ra mặt phản đối.

 “

Tuồng nầy đã kiểm duyệt rồi, các anh chị em không được sửa một chữ, biết không? Nếu đồng ý thì nhận, bằng không thì trả lại ngay”!

Soạn giả Hoa Phượng

 

Có lần tôi thấy một buổi trao vai tuồng cho các nghệ sĩ có vài trò mà trong đó có kép chánh Hùng Cường, một nghệ sĩ gạo cội, thì Hoa Phượng tay cầm cuốn tuồng, tay kia vừa vỗ lên vừa nói: “Tuồng nầy đã kiểm duyệt rồi, các anh chị em không được sửa một chữ, biết không? Nếu đồng ý thì nhận, bằng không thì trả lại ngay”! Rồi ông cầm cuốn tuồng đi đi lại lại không nói thêm lời nào nữa, cả sân khấu cũng lặng yên. Độ vài phút không thấy ai hó hé gì, ông mới vui vẻ trao vai tuồng cho từng người và gương mặt người nào cũng hân hoan.

 

Soạn giả Hoa Phượng liên danh với Hà Triều (Hà Triều – Hoa Phượng) từng soạn các tuồng cải lương nổi tiếng như Nửa Đời Hương Phấn, Con Gái Chị Hằng, Khi Hoa Anh Đào Nở... Hoa Phượng cũng từng hợp soạn với soạn giả Ngọc Điệp cho ra đời vở tuồng Tuyệt Tình Ca, tức Ông Cò Quận 9. Thành tích như Hoa Phượng thì nghệ sĩ nể trọng là lẽ đương nhiên, ông mới đúng là “thầy tuồng”, chớ nhiều soạn giả khác thì thuộc về “tớ tuồng” thôi!

 

Gian nan thầy tuồng

 

con-gai-chi-hang-250.jpg
Từ trái sang: Thanh Nga - Hữu Phước - Thành Được trong vở Con Gái Chị Hằng

 Thời gian cải lương còn hoạt động hầu như lúc nào cũng nghe nói thiếu tuồng mới, vậy mà có thiếu thật hay không chớ! Đây là sự thật của vấn đề mà soạn giả cải lương phải chấp nhận do bởi họ yêu nghề viết tuồng.

 

Khi còn nằm trong bản thảo, kịch bản văn học sân khấu cải lương chưa đi trọn cái kiếp, có nghĩa chưa thể được gọi là tuồng, mà phải được dàn dựng, phải được diễn trên sân khấu thì mới gọi là tuồng. Nói một cách khác là nhân vật do soạn giả tạo thành, được đặt tên phải thoát ra khỏi những dòng chữ trên giấy, nói năng ca hát... chừng ấy mới gọi là tuồng. Do đó không thể biết được tuồng hay, dở khi nó còn trong giấy.

 

Đã không ít những tuồng khi viết xong, đã chịu nằm chết trong học tủ, trong ngăn kéo của soạn giả cả chục năm, có khi suốt cả đời chẳng ai ngó tới. Những nhân vật mà soạn giả đã lao tâm, khổ trí tạo ra đã không có cơ hội chào đời, không có dịp xuất hiện dưới ánh đèn sân khấu. Tại sao vậy? Tại sao các đoàn hát than thiếu tuồng, mà tuồng soạn giả viết xong phải nằm một chỗ chờ chết?

 

Sau đây là tâm sự của một soạn giả mà người ta nêu lên, coi như một câu trả lời: “Mình đã chán cái cảnh mang kịch bản đi chào hàng lắm rồi! Đến các đoàn hát lớn thì đã có soạn giả thường trực đầy uy thế trong đoàn “trấn ải”. Len lỏi đến các đoàn hát nhỏ thì đa số chỉ thu băng thu đài, chép lại rồi phân rôle đem ra diễn, chả tốn hao gì. Đến phòng văn nghệ các đài thì càng lắm gian nan. Muốn các anh các chị chiếu cố đến mình cũng cực lắm”!

 

Trên thực tế cho thấy nhiều đoàn cứ lôi tuồng cũ, mấy mươi năm về trước, đem sửa chữa, đánh bóng lại, rồi trình diễn với một tựa tuồng mới. Trong khi đó biết bao nhiêu vở hát viết xong phải nằm chờ.

 “

Mình đã chán cái cảnh mang kịch bản đi chào hàng lắm rồi! Đến các đoàn hát lớn thì đã có soạn giả thường trực đầy uy thế trong đoàn “trấn ải”.

Một soạn giả

 

Từ nhiều năm nay cải lương xuống dốc thê thảm, gần như tê liệt hoàn toàn, và điều đó ai cũng biết. Nhưng tìm cách nào để sống trở lại thì vẫn chưa có giải pháp. Nhưng hễ có ai chê bai sân khấu thì y như rằng, người ta sẽ đổ lỗi cho soạn giả.

 

Thời kỳ cải lương thịnh hành, người làm nghệ thuật sân khấu kiếm ăn được, vậy mà các soạn giả phải trải qua 6 cái “sợ”. Do đó mà khi cải lương ngất ngư, nói theo soạn giả Yên Lang là như cái “thi hài biết thở”, thì thử hỏi có thầy tuồng nào hăng hái viết kịch bản. Vậy 6 cái sợ ấy là gì?

 

Đầu tiên kịch bản đưa vào đoàn hát, soạn giả phải sợ bầu gánh trước nhất, kịch bản dù hay dù dở mà ông hoặc bà bầu nhà ta lắc đầu hay ngâm tôm ở đó nghiên cứu thì kể như dẹp. Kế đến là sợ các diễn viên chánh có vai không vừa ý là bắt đầu chê kịch bản này nọ, kế tiếp đó là sợ đạo diễn chưa bằng lòng kịch bản, rồi đề nghị sửa tới sửa lui mãi, tinh thần soạn giả cũng đủ bèo nhèo như cái mền rách rồi. Muốn vượt khỏi ba điều sợ này thì phải chịu mẻ tiền bản quyền.

 

Sau khi kịch bản được thông qua cho đào kép tập dượt, soạn giả lại còn phải trải qua ba điều sợ nữa. Thứ nhất là sợ khán giả xem không đông thì mọi việc đều đổ trút vào soạn giả, cho rằng tuồng không hay, tuồng không ăn khách. Thứ nhì là sợ các đồng nghiệp trong cái thế chen lấn mần ăn khó khăn sẽ có đủ trò làm người viết tuồng không yên tâm được. Thứ ba là sợ những kẻ tự cho mình cái quyền phê phán rồi nhận xét, tạo dư luận theo cảm tính cá nhân, khoác lên bằng thứ lập luận chê khen cũng bằng tình cảm riêng tư.

 

Chỉ mới có 6 cái sợ đó cũng đã làm giảm sút lòng tự tin tự hào của soạn giả rồi, còn nói chi đến trọng trách cao cả nữa chứ!

Tác giả bài viết: keomienxa
Nguồn tin: Ngành Mai - RFA
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Ý kiến bạn đọc

Mã an toàn:   Mã chống spamThay mới     

 
du lich

CHUYỂN ĐẾN WEBSITE...

Ủng hộ quỹ cây mùa xuân NS 2019

Đăng nhập thành viên

NSMAU

Thăm dò ý kiến

Nữ nghệ sĩ thế hệ vàng được yêu thích nhất

Thanh Hương

Út Bạch Lan

Diệu Hiền

Ngọc Hương

Thanh Nga

Bạch Tuyết

Lệ Thủy

Mỹ Châu

Thanh Kim Huệ

Bích Hạnh

Xuân Lan

Bích Sơn

Ngọc Giàu

Mộng Tuyền

Thanh Thanh Hoa

animation

Facebook

NS ANIMATION NHO

Nỗi buồn hậu 'trăm năm'- Giọt nước mắt đêm tôn vinh

Ngay cả với thầy mình mà mình còn vô cảm thì làm sao chịu trách nhiệm cho một chương trình tri ân Tổ nghiệp?

 

Đêm tôn vinh 100 năm hình thành và phát triển nghệ thuật cải lương

Tối 13-1, tại phố đi bộ Nguyễn Huệ (quận 1, TPHCM) đã diễn ra chương trình giao lưu, biểu diễn, tôn vinh 100 năm hình thành và phát triển nghệ thuật sân khấu cải lương. Đến dự có các đồng chí: Trương Tấn Sang, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Chủ tịch nước; Lê Thanh Hải, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Bí thư Thành ủy TPHCM; Võ Văn Thưởng, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương; Nguyễn Thiện Nhân, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TPHCM; Nguyễn Thành Phong, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND TPHCM; Trương Thị Ánh, Phó Chủ tịch HĐND TPHCM; Thân Thị Thư, Trưởng ban Tuyên giáo Thành ủy TPHCM; Nguyễn Thành Trung, Phó chủ tịch UBMTTQ TPHCM; cùng đại diện lãnh đạo các sở, ban, ngành, đoàn thể TPHCM; lãnh đạo Sở VH-TT-DL các tỉnh, thành lân cận, các nghệ sĩ cải lương và đông đảo công chúng mộ điệu.

 

Nghệ sĩ tranh Giải Mai Vàng 2018 nói trước giờ G: Đủ cung bậc cảm xúc!

Ai cũng mong chờ điều may mắn đến với mình trong lễ trao Giải Mai Vàng 2018 tối 12-1 tại Nhà hát TP

 

Tết đến sớm với nghệ sĩ lão thành

Chiều 10-1, Công đoàn Sở Văn hóa và Thể thao (VH-TT) TP HCM đã tổ chức đưa đoàn y - bác sĩ Bệnh viện quận Thủ Đức đến khám bệnh và phát thuốc cho các nghệ sĩ lão thành tại Khu Dưỡng lão nghệ sĩ TP.

 

Góc nhìn mới về "Ngao sò ốc hến"

Tối 7-1, Nhà hát kịch TP HCM đã ra mắt vở diễn mới mang tên "Nàng Hến tầm duyên" của tác giả Vương Huyền Cơ (đạo diễn Lê Diễn) - một góc nhìn mới của nữ tác giả, thể hiện tính thời sự vào một câu chuyện kịch vốn đã quen thuộc với khán giả.

 

Nghệ sĩ khóc thương danh hài Mạnh Tràng

Nghệ sĩ Mạnh Tràng, sau thời gian điều trị bệnh ung thư gan tại BV Đại học Y dược TP HCM, đã ra đi lúc 0 giờ 10 ngày 7-1. Hưởng dương 53 tuổi. Nghệ sĩ đồng nghiệp đã bày tỏ nhiều cảm xúc trước sự ra đi đột ngột của anh.

 

Minh Vương, Lệ Thủy, Ngọc Giàu, Hồng Nga hội ngộ "Vọng trăng xưa"

Trưa 7-1, 4 danh ca Lệ Thủy, Minh Vương, Ngọc Giàu, Hồng Nga đã lên sàn tập tiết mục ca cảnh "Vọng trăng xưa" của soạn giả Hoàng Song Việt cho chương trình chào mừng kỷ niệm 100 năm sân khấu cải lương.

 

Liên Bỉnh Phát: Tay ngang đóng phim đoạt giải thưởng

Liên Bỉnh Phát hạnh phúc khi liên tục nhận được các giải thưởng cho vai diễn "giang hồ gốc cải lương" Dũng Thiên Lôi trong phim "Song lang".

 

NS Hồng Nga: "Cần cơ chế cho tác giả sáng tác cải lương"

Bà trở về nước để chuẩn bị tham gia các hoạt động chào mừng sự kiện 100 năm sân khấu cải lương do TP HCM tổ chức tối 13 và 14-1 và đã nói những điều trăn trở.

 

20 mốc đáng nhớ của cải lương 100 năm

CLVNCOM - 20 mốc đáng nhớ của cải lương 100 năm: từ ca ra bộ đến gánh hát đầu tiên:

 

Minh Cảnh về nước, nghệ sĩ cải lương hân hoan đón chào

Sau 14 năm biền biệt, đây là lần thứ hai nghệ sĩ cải lương Minh Cảnh về nước. Tuy chưa có được giấy phép biểu diễn nhưng công chúng và giới nghệ sĩ cải lương luôn hân hoan chào đón ông.

 

Tái hiện hoành tráng vở cải lương kinh điển "Máu nhuộm sân chùa"

Tối 30-12, chào mừng năm mới 2019, đoàn 3 Nhà hát cải lương Trần Hữu Trang đã diễn vở cải lương "Máu nhuộm sân chùa". NSƯT Tú Sương cùng các diễn viên dồn hết tâm lực cho vở cải lương kinh điển này với mong muốn nhà hát sẽ sáng đèn liên tục.

 

Sân khấu cải lương thời khủng hoảng

Sau giai đoạn nhà nhà xem cải lương, người người mê cải lương, là giai đoạn sàn diễn thể hiện sự chậm chân khi song hành cùng cuộc sống. Qua thời hưng thịnh, sân khấu cải lương bước vào khủng hoảng vì thiếu kịch bản mới, chất lượng; mất dần những rạp hát; bị lấn át bởi nhiều loại hình giải trí hiện đại…

 

Vầng trăng cổ nhạc 202: Thương quá Hậu Giang

Chương trình Vầng trăng cổ nhạc tháng 12 sẽ diễn ra tại Hậu Giang vào lúc 20g tối nay (30/12), trực tiếp trên sóng HTV1 và HTV9.

 

Cải Lương Một Thời Thịnh Suy

Thập niên 1960 thế kỷ trước có thể coi là thời kỳ hoàng kim của sân khấu cải lương Sài Gòn và miền Nam nói chung. Trong năm 1966, toàn miền Nam có 92 gánh cải lương lớn nhỏ, trụ ở Sài Gòn và các tỉnh. Báo Chánh Đạo số tất niên chốt hạ bằng một câu: “Đi đâu cũng gặp hát cải lương!”.

 

Cải Lương Rực Rỡ Thời Vàng Son

Thời hoàng kim, cải lương đi vào đời sống người dân bằng sức sống mạnh mẽ, lan tỏa rộng khắp làng xóm, phố phường, làm sinh động không gian sinh hoạt văn hóa nghệ thuật từ thành thị đến nông thôn. Từ sân khấu cải lương đã tạo nên những lớp nghệ sĩ tài danh mà tên tuổi sống mãi với thời gian.