18:04 PDT Thứ ba, 03/08/2021
trang music

Menu

CLVNCOM English Edition
HÌNH MCHAU PMAI

Thống kê truy cập

Đang truy cậpĐang truy cập : 188

Máy chủ tìm kiếm : 2

Khách viếng thăm : 186


Hôm nayHôm nay : 25005

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 94397

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 37607652

Trang nhất » Tin Tức » Tìm Hiểu Nghệ Thuật

Xóm cải lương “kiếm hiệp kỳ tình” Yên Lang

Đăng lúc: Thứ sáu - 31/07/2015 17:04 - Đã xem: 3600
SG Yên Lang

SG Yên Lang

Nơi chôn nhau cắt rốn của Yên Lang lại là nơi sinh sống của hậu tổ cổ nhạc - Nhạc Khị, Ba Chột, Cao Văn Lầu…

Từ xóm nghèo ấy có một Yên Lang với dòng cải lương “kiếm hiệp kỳ tình” như Máu nhuộm sân chùa, Mùa thu trên Bạch Mã sơn, Người phu khiêng kiệu cưới... một thời làm nên tên tuổi nhiều nghệ sĩ Diệp Lang, Lệ Thủy, Mỹ Châu, Minh Vương, Minh Cảnh... Và cũng từ cái xóm nghèo ấy không chỉ có soạn giả Yên Lang với những vở cải lương đi vào lòng người mà còn có nhiều tài danh cổ nhạc và cải lương như Bảy Cao, Hữu Nghĩa, Lam Tuyền (con Yên Lang), Quốc Khánh.

Vài hình ảnh trong "Đêm Yên Lang" tại miền Nam Calfornia

Image
Soạn giả Yên Lang

Image
Lệ Thủy, Đỗ Thanh, Yên Lang, Minh Phụng, Minh Cảnh

Image
Danh ca Minh Cảnh phát biểu cùng SG Yên Lang

ẢNH : TCGD

 

Đưa phim vào sân khấu cải lương

Loằng ngoằng một hồi sau mấy đoạn đường đan uốn lượn theo xe soạn giả Quốc Khánh, chúng tôi tấp vô nhà ông trưởng khóm Bảy Châu (Quách Văn Bảy, 60 tuổi). Nhà ông ở xóm Cầu Kè - Giồng Me (nay thuộc phường 2, TP Bạc Liêu, Bạc Liêu), cách nhà Yên Lang xưa chỉ vài căn. Cái xóm nằm vắt mình theo con kênh đào nối từ sông Bạc Liêu. Hỏi chuyện xóm nghèo xưa, miệng phà khói thuốc, ông chậm rãi: “Hồi đó, con kênh trước nhà này do Pháp đào. Ngoài vàm có hai cây kè lớn. Cách vàm chừng vài trăm mét dân đắp một con đập để ngăn không chuyển lương thực cho Pháp. Khi khai đập, người dân đốn hai cây kè bắc ngang kênh để qua lại nên quen gọi xóm Cầu Kè. Ở đây, xưa có giồng cát ven biển người ta trồng nhiều me chua nên gọi xóm Cầu Kè - Giồng Me là vậy”.

Nhà nghiên cứu Trần Phước Thuận kể, xóm xưa vắng lắm, chỉ vài chục căn nhà về đây sinh cơ lập nghiệp làm muối và hải sản nhưng lại hội tụ nhiều nhân tài lĩnh vực nhạc cổ, cải lương. Một nhân vật khá nổi ngày xưa là ông Bảy Cao. Ông là người đưa phim ảnh của phương Tây vào kịch bản cải lương duy nhất và sớm nhất. Thời đó chỉ hát bội, cải lương thuần túy thôi nhưng riêng ông này những đoạn chiến trường ở Tây Âu, Đông Âu như ở Đức, Pháp… thì ông đưa xen hình ảnh phim vào. Lúc đó diễn viên dạt vô cánh gà, đèn phụt tối, phim chiếu sáng hiện ra. Những hình ảnh chiến trường xuất hiện với máy bay bỏ bom, oanh tạc, hấp dẫn lắm. Mỗi lần ổng về người ta xem đặc cứng luôn. Ai muốn coi phải mua vé trước chớ không thôi không có vé mà vô.

Trầm ngâm chút, ông Thuận kể tiếp: Khoảng trước năm 1960, ông Bảy Cao là một diễn viên sân khấu, hát một cặp với Năm Nghĩa (cha Thanh Nga, Bảo Quốc). Ông là người xây dựng đoàn cải lương đầu tiên ở Bạc Liêu có vị trí rất lớn ở thời kỳ đó là đoàn Hoa Sen.

Ông già Bảy Cao làm nghề thợ mã, ban đêm quy tụ rất nhiều người biết ca hát. Họ vừa cắt giấy, cắt sậy dán lâu đài, nhà, quần áo, giày dép… vừa ca hát cho đỡ buồn ngủ lúc trời khuya thanh vắng.

Phong trào đờn ca tài tử cải lương không ngừng phát triển ở miền Tây Nam Bộ. Ảnh: THU ĐÔNG

 

Soạn giả, đạo diễn, diễn viên Quốc Khánh (bên phải) theo con đường nghệ thuật từ xóm nghèo cải lương ngày nào. Ảnh: NGUYÊN VẸN

 

Xóm nghèo và “Kiếm hiệp kỳ tình” Yên Lang

Nhà Yên Lang ngày xưa chỉ cách nhà ông Cao Văn Lầu - người sáng tác bài Dạ cổ hoài lang chỉ chừng 500 m đường chim bay. Nơi chôn nhau cắt rốn của Yên Lang lại là nơi sinh sống của hậu tổ cổ nhạc - Nhạc Khị (Hai Khị), Ba Chột, Cao Văn Lầu… Hỏi soạn giả Yên Lang nay bao nhiêu tuổi rồi, ông Bảy Châu vội chạy sang nhà bên cạnh (bà con bạn dì ruột với Yên Lang) hỏi vọng vào: “Ông Cuội năm nay nhiêu tuổi vậy?”. Một lúc ông quay ra: 76 tuổi rồi. Thì ra không chỉ có tên khai sinh Nguyễn Ngọc Thanh, soạn giả Yên Lang còn có cái tên cúng cơm quê nhà xưa là Cuội. Hiện ông đang định cư tại Mỹ.

Giữa trưa hè ở miền quê bất chợt nghe lời ca đối đáp trong một bản vắn vở tuồng Đêm lạnh chùa hoang: “Kìa ông, tiệc rượu đêm nay chưa tàn cuộc, sao Sơn Ca đành vội vã bỏ đi sao…” hay “Bảo Xuyên ơi, đêm nay giữa canh trường cô liêu, ta gối đầu trên đá thèm giấc mơ yêu. Đắm hồn vào mộng liêu trai. Để yêu em được trọn lòng…”, tôi sực nhớ đến nhận xét của ông Trần Phước Thuận: “Lời ca của Yên Lang êm như thơ”. Quả thế, lời ca của ông mộc mạc, trữ tình, sâu lắng nhưng chứa đựng nhiều tự sự về tình yêu quê hương đất nước, về số phận những con người luôn khát khao kiếm tìm hạnh phúc. Ông Thuận còn bảo rằng cái đặc biệt của Yên Lang là “lấy cái tích do mình đặt ra rồi gắn vào một triều đại nào đó”.

Cũng tại cái xóm nghèo này, từ những tuồng tích để đời của Yên Lang, từ giọng ca truyền cảm của những anh trai làng nơi đây đã tạo nên một diễn viên, soạn giả, đạo diễn Quốc Khánh của ngày hôm nay. Quốc Khánh nhớ lại: “Hồi đó, cạnh nhà có một máy cát sét hay mở các tuồng như Xin một lần yêu nhau, Máu nhuộm sân chùa… nghe mà mắc ghiền nhưng đâu có biết nhà ông soạn giả Yên Lang lại sờ sờ gần nhà mình. Ngang nhà, bên kia bờ kênh có anh Hiệp ca rất hay, ca đâu đạt giải đó. Cứ mỗi lần bên đó ổng cất tiếng ca lên là bên này mình muốn chết luôn thôi! Máu ca hát như quyện vô người từ hồi nhỏ rồi. Xóm tôi nhiều người ca hát lắm. Lạ một điều là có người không hề biết một chữ nhưng ca rất hay, đờn lại giỏi chứ”.

Tên gọi vọng cổ có từ khi nào?

Bạc Liêu, vùng đất đã sản sinh ra bản vọng cổ - “bài ca vua” của sân khấu cải lương. Có một điều khá thú vị là cả một quá trình chuyển đổi từ nhịp hai bài Dạ cổ hoài lang của ông Cao Văn Lầu đến bài ca cổ nhịp 32 ngày nay đều là người Bạc Liêu. Trong đó có những người con từ cái xóm nghèo cải lương này.

Vào năm 1918, sau khi ông Cao Văn Lầu sáng tác bài Dạ cổ hoài lang nhịp 2 thì khoảng vài năm sau đó, ông Trịnh Thiên Tư sáng tác bài Dạ cổ hoài lang nhịp 4. Nhạc bản nhịp 4 này được nhiều soạn giả đặt lời ca để phục vụ đờn ca tài tử hoặc trong các kịch bản cải lương.

Mãi đến năm Giáp Tuất (1934), ông Năm Nghĩa (Lư Hòa Nghĩa, cha Thanh Nga - Bảo Quốc) dựa vào bản nhịp 4 chế tác thành nhịp 8 với bài ca nổi tiếng Văng vẳng tiếng chuông chùa. Chuyện kể rằng trong một đêm tối trời của năm đó, Năm Nghĩa đến hàn huyên và hòa tấu với ông Sáu Lầu (Cao Văn Lầu). Mải say sưa trong cung đàn tiếng nhạc, trời tối, mưa to không về được, Năm Nghĩa phải ngủ lại nhà người bạn cạnh nhà Sáu Lầu (vì nhà Sáu Lầu chật quá). Ngoài trời mưa vẫn rơi, bên trong Năm Nghĩa cứ trằn trọc mãi tới khi tiếng chuông chùa gần đó vang lên. Trong giây phút bất chợt ngẫu hứng, Năm Nghĩa cho ra đời 20 câu ca cho bản dạ cổ nhịp 8 Văng vẳng tiếng chuông chùa.

Vào ngày lễ giỗ tổ cổ nhạc 12-8 năm Ất Hợi (1935) tại Bạc Liêu, Trịnh Thiên Tư là người đầu tiên đề xuất các bản Dạ cổ hoài lang đã mở sang nhịp 4, nhịp 8 mang tên Vọng cổ - tức trông về xưa. Một thuật ngữ để chỉ các bài bản có nguồn gốc từ bản Dạ cổ hoài lang. Đề nghị này được nhạc sĩ Cao Văn Lầu cùng nhiều nghệ sĩ tán thành. Kể từ đó cái tên Vọng cổ được gọi cho đến ngày nay.

Từ vọng cổ nhịp 8 đến vọng cổ nhịp 32

“Sau khi bản Vọng cổ nhịp 8 của Năm Nghĩa ra đời, tuy là một phát kiến lớn nhưng Mộng Vân nói độ mùi chưa đủ nên sau đó ít lâu, ông đã lập nhạc bản Vọng cổ nhịp 16” - nhạc sĩ Trần Tấn Hưng có lần xác nhận việc ra đời bản Vọng cổ nhịp 16 như vậy. Đây có lẽ là soạn giả có nhiều kịch bản cải lương nhất Việt Nam (68 kịch bản). Một hội thảo “Hiện tượng Mộng Vân” đã được tổ chức tại TP.HCM vào tháng 3-1991. Bởi trong sách Guinness Việt Nam thế kỷ 20 thì hai soạn giả viết nhiều vở cải lương nhất là Hà Triều - Hoa Phượng (TP.HCM) gần 100 vở. Riêng soạn giả Viễn Châu viết hơn 50 vở.

Trở lại bài Vọng cổ, sau nhịp 16 của Mộng Vân, ông Trần Tấn Hưng đã chế tác tiếp nhịp 32 là bài Vọng cổ phổ biến hiện nay. Sau đó, đến khoảng 1950, Nhạc Khị tiếp tục nghiên cứu biên soạn bài Vọng cổ 6 câu nhịp 64. Tuy nhiên bản Vọng cổ nhịp 64 chưa được phổ biến rộng, chưa thay thế được vị trí của bản nhịp 32 như ngày hôm nay.

NGUYÊN VẸN

Nguồn tin: TCGD theo PLTP
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Ý kiến bạn đọc

Mã an toàn:   Mã chống spamThay mới     

 
du lich

CHUYỂN ĐẾN WEBSITE...

DUY TRÌ TRANG WEB & GIÚP NSKK

Đăng nhập thành viên

NSMAU

Thăm dò ý kiến

Nữ nghệ sĩ thế hệ vàng được yêu thích nhất

Thanh Hương

Út Bạch Lan

Diệu Hiền

Ngọc Hương

Thanh Nga

Bạch Tuyết

Lệ Thủy

Mỹ Châu

Thanh Kim Huệ

Bích Hạnh

Xuân Lan

Bích Sơn

Ngọc Giàu

Mộng Tuyền

Thanh Thanh Hoa

animation

Facebook

NS ANIMATION NHO

NSƯT - nhạc sĩ Khải Hoàn qua đời - Ca sĩ Phi Hải qua đời ở tuổi 50

Anh Nguyễn Bảo, con trai NSƯT - nhạc sĩ Khải Hoàn, cho biết cha anh đã qua đời lúc 1 giờ ngày 31-7 tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP HCM, thọ 68 tuổi.

 

Nghệ sĩ Minh Cảnh, Lệ Thủy giúp đồng nghiệp nguy kịch trong mùa Covid

Sáng 22-7, hai nghệ sĩ tài danh thuộc thế hệ vàng của sân khấu cải lương đã đứng ra kêu gọi quyên góp giúp đỡ hai nghệ sĩ bệnh tật đang nguy kịch.

 

Nghệ sĩ tiếc thương cô đào Kim Phượng của gia tộc Huỳnh Long

Sáng 26-7, các nghệ sĩ sân khấu cải lương tuồng cổ và một số nghệ sĩ hải ngoại đã bày tỏ niềm tiếc thương trước sự ra đi của nghệ sĩ Kim Phượng - thành viên của đại gia đình cải lương tuồng cổ Huỳnh Long.

 

SÂN KHẤU CẢI LƯƠNG NGÀY NAY

Không thể phủ nhận nghệ thuật cải lương đã thừa hưởng di sản được hun đúc bằng chính quá trình lao động nghệ thuật đáng nể của thế hệ nghệ sĩ đi trước.

 

Khởi động cuộc thi Chuông vàng Vọng cổ 2021

Đài Truyền hình TPHCM tổ chức cuộc thi Chuông vàng Vọng cổ lần thứ 16 - năm 2021 với vòng sơ tuyển online diễn ra trong tháng 6-2021.

 

Hoài Thanh Sao Nối Ngôi: Thi giải nào cũng đều đoạt HCV cải lương toàn quốc

Nghệ sĩ Hoài Thanh bằng tài năng ca diễn cùng những tiết mục đầu tư đầy tâm huyết, mãn nhãn đang dần chinh phục khán giả tại Sao Nối Ngôi. Hành trình của Hoài Thanh còn có sự đồng hành, giúp sức của hai người thầy, chính là hai nghệ sĩ NSƯT Lê Nguyên Đạt, nghệ sĩ Trường Sơn.

 

Nhận lỗi do chủ quan, NSƯT Hoài Linh giải trình về việc giải ngân số tiền từ thiện hơn 13 tỉ đồng

Trưa 5-6, danh hài Hoài Linh đã thực hiện clip đưa lên kênh Youtube sau những phê phán của cộng đồng mạng về việc chậm trễ trao hỗ trợ đồng bào miền Trung.

 

NSƯT Hữu Châu hạnh phúc hội ngộ Phương Bình sau 30 năm

NSƯT Hữu Châu cảm thấy vui và hạnh phúc vì hội ngộ nghệ sĩ Phương Bình trên màn ảnh nhỏ sau 30 năm, trong phim ngắn “Món nợ thanh xuân” thuộc chương trình “Xin chào hạnh phúc”.

 

Sau tai nạn chó cắn, NSƯT Lê Thiện lại ngã nứt xương sống

Theo tin từ đạo diễn Phan Quốc Kiệt – Giám đốc Nhà hát Trần Hữu Trang, NSƯT Lê Thiện bị té ngã nứt xương sống, phải nằm điều trị lâu dài.

 

NSND Thanh Ngân tái ngộ NSƯT Trọng Phúc

Sau vở "Tướng cướp Bạch Hải Đường" tái diễn thu hút đông khán giả, nghệ sĩ Thanh Ngân và Trọng Phúc sẽ tái ngộ công chúng tại Nhà hát Thành phố tối 26-4 trong chương trình "Hội tụ tinh hoa nghệ thuật Việt".

 

NSƯT Vũ Linh trở lại sân khấu sau cơn bạo bệnh

Thông tin NSƯT Vũ Linh trở lại sàn diễn sau thời gian điều trị bệnh đã khiến khán giả hâm mộ phấn khởi.

 

Vợ chồng nghệ sĩ Chí Linh - Vân Hà: Phải chắp cánh cho tài năng bay cao

Đang lèo lái đoàn xã hội hóa cải lương đạt doanh thu cao, hai nghệ sĩ Chí Linh và Vân Hà luôn cho rằng lợi nhuận lớn nhất chính là sự trưởng thành của đào kép trẻ

 

Võ Minh Lâm mong tái diễn "Nàng Xê Đa"

Khép lại đợt tái diễn cuối tuần qua, nghệ sĩ Võ Minh Lâm xúc động trước tình cảm của công chúng dành cho vở "Nàng Xê Đa". Anh mong muốn vở diễn này sẽ tiếp tục được diễn lại.

 

Con trai cố nghệ sĩ Chinh Nhân viết lời yêu thương trong dịp sinh nhật cha

Ngày 1-4 là ngày sinh cố nghệ sĩ Chinh Nhân. Trên trang cá nhân, diễn viên múa Jacky, con trai của nghệ sĩ Chinh Nhân, đã viết những dòng tâm sự khiến cư dân mạng xúc động

 

NSƯT Hùng Minh: Một đời sân khấu

NSƯT Hùng Minh chia sẻ: “Tính đến nay cũng đã 65 năm đi hát. Tôi vẫn nhớ mãi một thời tuổi trẻ bôn ba, vất vả vì miếng cơm, manh áo. Ngẫm nghĩ thấy cuộc đời mình cũng có nhiều may mắn, được ông Tổ nghề thương, nên từ một cậu bé nghèo chẳng biết hát xướng là gì, trong dòng đời xuôi ngược nhận được những cơ may để từng bước thành danh với nghiệp ca diễn”.

 

Nàng Xê Đa" Thanh Vy hội ngộ các "chiến binh" năm xưa

Tối 28-3, Nhà hát Trần Hữu Trang đã tổ chức buổi giao lưu "Ký ức với Đoàn Cải lương Nam Bộ". NSND Thanh Vy xúc động nghẹn ngào gặp lại các nghệ sĩ từng gắn bó với chiếc nôi nghệ thuật cải lương trên đất Bắc.