03:49 PDT Thứ tư, 14/04/2021
trang music

Menu

CLVNCOM English Edition
HÌNH MCHAU PMAI

Thống kê truy cập

Đang truy cậpĐang truy cập : 51

Máy chủ tìm kiếm : 2

Khách viếng thăm : 49


Hôm nayHôm nay : 5662

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 379472

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 33543299

Trang nhất » Tin Tức » Văn Thơ Tản Mạn

Vợ chồng nghệ sĩ Chí Linh - Vân Hà: Phải chắp cánh cho tài năng bay cao

Vợ chồng nghệ sĩ Chí Linh - Vân Hà: Phải chắp cánh cho tài năng bay cao

Đang lèo lái đoàn xã hội hóa cải lương đạt doanh thu cao, hai nghệ sĩ Chí Linh và Vân Hà luôn cho rằng lợi nhuận lớn nhất chính là sự trưởng thành của đào kép trẻ

Xem tiếp...

Một thời Sơn đông mãi võ...

Đăng lúc: Thứ tư - 11/04/2018 05:39 - Đã xem: 1841
SĐMV

SĐMV

Bộ phim truyền hình "Đất phương Nam" chuyển thể từ tiểu thuyết Đất rừng phương Nam của Nhà văn Đoàn Giỏi, do Hãng phim Truyền hình TP Hồ Chí Minh (TFS) sản xuất. Bộ phim do Nghệ sĩ Ưu tú Nguyễn Vinh Sơn đạo diễn và viết kịch bản. Trong phim có cảnh ông Tiều Sơn đông mãi võ (Minh Ngọc) và thằng An (Hùng Thuận) biểu diễn màn phóng dao thẳng vào người cô bé Xinh Xinh (Xuân Trang) để… bán thuốc. Xem phim tôi nhớ lại những gánh Sơn đông mãi võ ở Cà Mau vào thập niên 80 của thế kỷ trước.

Khi đó tôi chỉ là cậu bé khoảng 10 tuổi, rất thích xem các gánh Sơn đông mãi võ biểu diễn. Mỗi khi ra chợ, hễ gặp gánh Sơn đông là tôi nhào vô chiếm hàng đầu. Trong ký ức của tôi, mỗi gánh Sơn đông mãi võ khoảng 4-5 người hoạt động, chủ yếu là bán thuốc Đông y gia truyền. Để thu hút nhiều người đến xem và mua thuốc, họ thường biểu diễn những màn xiếc, ảo thuật, múa võ rất hấp dẫn.

Nhổ răng không cần thuốc tê. Ảnh tư liệu
 

Các bãi đất trống nơi có đông người qua lại như: gầm cầu Cà Mau (khi xưa gọi là Cầu Mới, thuộc Phường 2, Phường 5); bến Công Chánh (trước là sân vận động, nay là Trung tâm Mua sắm Nguyễn Kim); Bến xe Cà Mau (nay là đường An Dương Vương, Phường 7); ngã 5 chợ tôm khô Phường 2; Bến tàu A ở Phường 1; Bến tàu B ở Phường 8… là những điểm thường xuyên có các gánh Sơn đông mãi võ đến biểu diễn. Đạo cụ của các gánh này chẳng có gì nhiều ngoài một vài cái rương đựng thuốc để bán và đồ nghề biểu diễn võ thuật, xiếc và ảo thuật. Ngoài ra còn có trống, phèng la, có gánh còn có con khỉ biết chạy xe đạp…

Một buổi biểu diễn của gánh Sơn đông mãi võ diễn ra trong khoảng 1-2 giờ đồng hồ vào buổi sáng. Họ đến một bãi đất trống bày dụng cụ ra, đánh trống, vỗ phèng la và bắt đầu rao. Khi đông người tập trung đến xem, một người trong gánh sẽ biểu diễn một vài món ảo thuật lặt vặt, tiếp theo đó sẽ là màn rao bán thuốc. Ban đầu họ giới thiệu về công năng và hiệu quả của thuốc gia truyền như: cao đơn hoàn tán, thuốc rượu đả trật khớp, thuốc xổ… Sau đó xen kẽ màn xiếc hoặc múa võ và bán thuốc tiếp, thậm chí có cả nhổ răng không cần thuốc tê.

Cái sự bán thuốc của các gánh Sơn đông cũng rất chi là “nghệ thuật”. Trước khi giới thiệu một loại thuốc, họ thường chuẩn bị biểu diễn một tiết mục nào đó và giới thiệu lòng vòng về tiết mục đó, nhưng vẫn chưa biểu diễn mà chỉ quảng cáo bán thuốc. Chẳng hạn khi bán thuốc uống điều hoà kinh nguyệt cho phụ nữ, người chủ gánh đọc thơ “Cô nào chồng bỏ chồng chê/Uống vô một gói chồng mê tới già”. Mấy chị phụ nữ nghe xong mắt chớp chớp, mặt mày đỏ ké tỏ ra vừa thích thú, vừa e thẹn.

Trong tiếng trống và tiếng phèng la tùng xèng inh ỏi, khi những người phụ trợ trong nhóm cầm thuốc đi giới thiệu xung quanh, trong đám đông nhiều cánh tay đưa ra “tui 1 gói”, “tui 2 gói”… thì người chủ gánh chỉ về phía những người giơ tay la to “bán cho dì Hai bên kia 2 gói”, “cô Ba bên này 2 gói”, “thím Bảy phía trước lấy 1 gói” … Cứ thế cho đến khi hết người mua thuốc thì tiết mục giới thiệu lúc đầu mới được biểu diễn. Thế nên, bọn con nít khi bước vào xem gánh Sơn đông biểu diễn khó mà bỏ về nửa chừng được.

Lúc còn nhỏ chưa nhận thức được nhiều nên xem tiết mục nào thấy cũng hay và suy nghĩ: “sao con người quá phi thường”, dám nằm xuôi tay cho người khác chất gạch lên người, rồi dùng búa đập gạch vỡ vụn?

So với các nhóm bán thuốc dạo trên xe hay tàu đò ngày nay với thủ đoạn lừa bịp, thậm chí hăm doạ, ép buộc khách mua thuốc, thì các gánh Sơn đông mãi võ ngày xưa có lương tâm và đạo đức hơn nhiều. Phần lớn họ đều là những người có võ công thực sự, bán những thứ thuốc gia truyền do chính họ làm ra hoặc mua hàng từ người khác, nhưng chí ít cũng không phải đồ dỏm. Những tiết mục họ trình diễn đều phải trải qua quá trình khổ luyện và cũng có những tiết mục rất nguy hiểm cho bản thân như: múa võ đánh cong thanh sắt vào người, chỏi cây thương vào cổ họng, đâm kiếm vào họng, chặt gạch bằng tay hoặc nuốt lưỡi lam… Tất cả họ đều tỏ ra là những người lao động chân chính để mưu sinh.

Hình ảnh những gánh Sơn đông mãi võ trước được miêu tả trong tiểu thuyết Đất rừng phương Nam của Nhà văn Đoàn Giỏi và được đưa lên phim ảnh trong "Đất phương Nam", sau đó Nghệ sĩ Mạc Can tái hiện trong tiểu thuyết Tấm ván phóng dao, mà ông là người trong cuộc. Tác phẩm kể về những thân phận hẩm hiu trong một đoàn xiếc theo kiểu Sơn đông mãi võ, trong đó có tiết mục phóng dao nguy hiểm nhưng vẫn phải diễn hằng ngày, vì nó là miếng cơm của cả gánh.

Ngày nay, thời của công nghệ kỹ thuật số, muốn xem một pha múa võ, một tiết mục xiếc hay ảo thuật thì quá dễ dàng, chỉ cần ngồi ở nhà bật ti-vi lên và xem với hình ảnh HD chất lượng cao, nhưng không bao giờ có được không khí sôi động với âm thanh “tùng xèng” pha lẫn tiếng rao của người chủ gánh Sơn đông mãi võ ngày xưa. Bởi ở những buổi biểu diễn đó, người xem còn được đắm mình trong sinh hoạt hội hè đường phố và có được dấu ấn khó phai mờ mãi về sau này, khi những gánh Sơn đông chỉ còn trong ký ức./.

Hoàng Hải
 

 

Sơn Đông mãi võ


Không biết “Sơn Đông” ở nơi nào lại gắn liền với từ “mãi võ” trở thành cách gọi các nhóm lưu động bán thuốc gia truyền cao đơn hoàn tán, rượu thuốc đả trật xương khớp thậm chí nhổ răng bằng tay không cần thuốc tê. Để gây ấn tượng, hầu hết các gánh Sơn Đông đều có biểu diễn những màn võ thuật, múa đao, chặt gạch, ảo thuật hoặc làm xiếc. Có đoàn mang theo con khỉ mặc bộ đồ màu đỏ đạp xe vòng quanh, tay cầm cái nón chìa ra mời cô bác đứng xem ủng hộ trong tiếng trống và tiếng phèng la tùng tùng xèng chen lẫn tiếng chủ gánh hô to bán cho cô này gói thuốc xổ, bán cho bác trai đứng đằng kia gói thuốc cao trị đau lưng.

son-dong-mai-vo4

Hồi hai mươi tuổi ra đời đi làm kiếm sống, tôi quen một anh bạn từng là môn sinh phái Thiếu Lâm Sơn Ðông từ miền Bắc vào Sài Gòn sinh sống. Thấy tên môn phái là lạ trong giới võ thuật hỏi ra mới biết đó là môn võ Bắc Thiếu Lâm ở tỉnh Sơn Ðông bên Trung Quốc. Anh bảo môn phái này do sư tổ Nguyễn Văn Thơ sáng lập khi theo học võ với sư phụ Trần Vi Sìn, người Sơn Ðông trôi dạt sang Việt Nam mưu sinh bằng nghề bán thuốc dạo. Anh có cú móc tay rất điêu luyện khác xa với chiêu Cầm nã thủ mà anh bảo là Ðường Lang quyền một trong những tuyệt chiêu của môn phái Bắc Thiếu Lâm Sơn Ðông. Môn võ này bắt chước hình thái chuyển động của con bọ ngựa như móc, nhấc, bổ, trượt, dùng nhu chế cương kết hợp nội công và ngoại công rất linh hoạt.

Anh không khẳng định Sơn Ðông là cái nôi của nghề bán thuốc dạo kiêm biểu diễn nội công như các vị sư tổ của anh trong môn phái Bắc Thiếu Lâm từng làm. Ðó là chuyện bình thường kiếm sống ngoài đời của một võ sư mà không mở võ đường thu nạp đệ tử. Anh cho rằng các gánh Sơn Ðông mãi võ có mặt ở khắp Trung Quốc từ xa xưa, không nhất thiết nó phải xuất phát từ tỉnh Sơn Ðông. Người biết võ công thâm hậu thường am hiểu cấu tạo xương cốt thể chất con người nên không lạ gì chuyện chữa trị vết thương, đả trật xương khớp. Họ tự chế ra thuốc từ các loài thảo dược và làm công việc đó như một cách giúp người giúp đời. Tất nhiên có khi họ nhận một chút thù lao để mưu sinh.

son-dong-mai-vo3
Nhổ răng dạo của gánh Sơn Đông mãi võ – Ảnh: Tư liệu

Tình cờ tôi đọc được bài tản văn “Một thời để mãi võ” của nhà báo Phan Tấn Hải, tôi rất đồng tình khi ông ví chuyện làm báo như chuyện mãi võ. “Vài năm nay, trên nước Mỹ, tôi mưu sinh bằng một nghề tương tự như Sơn Ðông mãi võ. Từ thuở nhỏ, tôi cứ nhớ mãi hình ảnh các chàng võ sĩ Sơn Ðông đứng giữa chợ, nơi các ngã tư trong Chợ Lớn, vung cước đi quyền, nghĩa là “bán võ” để kiếm sống. Không biết cách so sánh nghề làm báo như kiểu mãi võ có làm ai tổn thương không, tôi chỉ thấy bình thường thôi—tập lạnh nhạt là điều cũng nên quen, bởi vì cảm xúc không nên để dư hoặc thiếu”.

Nhưng điều làm tôi suy nghĩ trong bài viết khi ông nhắc đến các nhóm Sơn Ðông mãi võ thường tập trung ở Chợ Lớn. Họ là những võ sư thực thụ. “Các tay trong những gánh võ, tôi tin và bây giờ vẫn tin, phải là võ sư thật. Họ dùng cổ uốn cong mũi giáo. Họ nhào lộn, múa quyền, đá liên hoàn cước hay hơn xi nê”. Và nghề bán thuốc mãi võ không phải là nghề dễ kiếm sống. “Họ kiếm sống gian nan lắm, ai cũng biết điều này. Ðồng tiền họ nhặt được nơi góc phố, ngoài mồ hôi của lòng bàn tay sau giờ múa võ, có thể có cả lòng thương hại của những người không còn thật tâm tin vào loại thuốc trật gân đả xương của họ… Một lần tôi hỏi một ông cụ người Hoa, thuộc phái Ðường Lang, người tôi thường gặp dưới góc phố. Ông cụ không ở trong các gánh múa võ Sơn Ðông, nhưng hẳn là quen nhiều sinh hoạt của họ, bởi vì nhiều chuyện ông cụ kể lại y hệt như tiểu thuyết Kim Dung”.

son-dong-mai-vo2
Một gánh Sơn Đông mãi võ ở Trung Quốc năm 1840 – Tranh vẽ của hoạ sĩ: Thomas Allom

Nhà báo Phan Tấn Hải nhắc đến phái Ðường Lang, cũng như tôi nhắc đến anh bạn võ sinh Ðường Lang thuộc Thiếu Lâm Bắc phái. Một sự trùng lặp ý tưởng về môn võ xuất phát từ Sơn Ðông. Tôi đem chuyện này hỏi người bạn già am hiểu nhiều chuyện Ðông-Tây, có phải cụm từ Sơn Ðông mãi võ đúng thật xuất phát từ tỉnh Sơn Ðông bên Trung Quốc. Nhưng ông không dám võ đoán là xác thực. Ông bạn nói, chuyện bên Tàu xa xôi quá, chuyện đời Sơn Ðông mãi võ Sài Gòn mới gần gũi hơn, hơi đâu mà tìm ra gốc gác cũng như ở Sài Gòn thuở đó treo đầy bảng quảng cáo thuốc tây trị sán lãi giun kim, đau lưng nhức mỏi mà người dùng đâu cần biết thuốc tây nhập cảng bên Tây hay bên Tàu hoặc bào chế tại Sài Gòn.

Ông bạn già kể hồi đầu thuở thập niên 1950, vùng Chợ Lớn có một gánh Sơn Ðông nổi tiếng và thường biểu diễn bán thuốc Nam, thuốc cao đơn hoàn tán thu hút dân chúng bao quanh đứng xem chật cứng. Ðó là gánh thuốc lưu động Lê Văn Quý. Nói là gánh Sơn Ðông mãi võ nhưng thực ra ông Lê Văn Quý không phải múa võ mà là làm xiếc ảo thuật, mặc dầu dưới đất cũng bày ra mấy cục gạch thẻ để chặt tay không nhưng không bao giờ thấy võ sĩ nào trong đoàn ra biểu diễn. Cứ mỗi lần gánh Lê Văn Quý xuất hiện ở Chợ Lớn là ông phải đến xem cho bằng được. Vui, tiếng cười khoái trá của đám con nít, thanh niên, ông già bà cả thu hút người xem chứ không phải những màn đập đầu vào trái dừa hay dao chém vào bụng không hề hấn. Những màn biểu diễn võ thuật của một vài gánh Sơn Ðông hay thì hay thật nhưng các tay bầu gánh thường dùng võ thuật bạo lực trình diễn nên dễ khiến người xem nhàm chán hơn là thoả mãn tính giải trí vui chơi của gánh Sơn Ðông ảo thuật của ông Lê Văn Quý.

Trang Nguyên

Nguồn tin: tcgd theo BCT - BCM - Trẻ
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Ý kiến bạn đọc

Mã an toàn:   Mã chống spamThay mới     

 
du lich

CHUYỂN ĐẾN WEBSITE...

DUY TRÌ TRANG WEB & GIÚP NSKK

Đăng nhập thành viên

NSMAU

Thăm dò ý kiến

Bạn ưa thích giọng ca nam nghệ sĩ nào của thế hệ vàng nhất?

Út Trà Ôn

Hữu Phước

Thành Được

Thanh Hải

Minh Cảnh

Phương Quang

Thanh Sang

Minh Phụng

Minh Vương

Hùng Cường

Tấn Tài

Dũng Thanh Lâm

animation

Facebook

NS ANIMATION NHO

Vợ chồng nghệ sĩ Chí Linh - Vân Hà: Phải chắp cánh cho tài năng bay cao

Đang lèo lái đoàn xã hội hóa cải lương đạt doanh thu cao, hai nghệ sĩ Chí Linh và Vân Hà luôn cho rằng lợi nhuận lớn nhất chính là sự trưởng thành của đào kép trẻ

 

Võ Minh Lâm mong tái diễn "Nàng Xê Đa"

Khép lại đợt tái diễn cuối tuần qua, nghệ sĩ Võ Minh Lâm xúc động trước tình cảm của công chúng dành cho vở "Nàng Xê Đa". Anh mong muốn vở diễn này sẽ tiếp tục được diễn lại.

 

Con trai cố nghệ sĩ Chinh Nhân viết lời yêu thương trong dịp sinh nhật cha

Ngày 1-4 là ngày sinh cố nghệ sĩ Chinh Nhân. Trên trang cá nhân, diễn viên múa Jacky, con trai của nghệ sĩ Chinh Nhân, đã viết những dòng tâm sự khiến cư dân mạng xúc động

 

NSƯT Hùng Minh: Một đời sân khấu

NSƯT Hùng Minh chia sẻ: “Tính đến nay cũng đã 65 năm đi hát. Tôi vẫn nhớ mãi một thời tuổi trẻ bôn ba, vất vả vì miếng cơm, manh áo. Ngẫm nghĩ thấy cuộc đời mình cũng có nhiều may mắn, được ông Tổ nghề thương, nên từ một cậu bé nghèo chẳng biết hát xướng là gì, trong dòng đời xuôi ngược nhận được những cơ may để từng bước thành danh với nghiệp ca diễn”.

 

Nàng Xê Đa" Thanh Vy hội ngộ các "chiến binh" năm xưa

Tối 28-3, Nhà hát Trần Hữu Trang đã tổ chức buổi giao lưu "Ký ức với Đoàn Cải lương Nam Bộ". NSND Thanh Vy xúc động nghẹn ngào gặp lại các nghệ sĩ từng gắn bó với chiếc nôi nghệ thuật cải lương trên đất Bắc.

 

Chương trình sân khấu: Thương hoài hai tiếng cải lương

Công ty TNHH Giải trí Gia Bảo tổ chức họp báo thông tin về dự án cải lương mới Tài danh đất Việt 5, tôn vinh những nghệ sĩ (NS) có nhiều đóng góp cho sân khấu cải lương.

 

Ca sĩ Như Quỳnh nói gì về việc nghiện thuốc dẫn đến quên lời, mất giọng?

Trong buổi họp báo giới thiệu liveshow "Chuyện ba người" tổ chức vào đêm 16-3 tại phòng trà Đồng Dao, ca sĩ Như Quỳnh thừa nhận đang chịu những tác dụng phụ của chứng nghiện thuốc.

 

Cải lương nỗ lực vượt khó

P Nhiều nghệ sĩ cải lương tài năng đoạt HCV Giải thưởng Trần Hữu Trang trong những năm qua nhưng lại thiếu sàn diễn cho họ phát triển sau khi được vinh danh

 

Phi Nhung nói gì khi fan đề nghị cưới Mạnh Quỳnh

Ca sĩ Phi Nhung nhắn nhủ ca sĩ Mạnh Quỳnh "Mãi bên nhau bạn nhé" khi cặp đôi tung ra bộ ảnh chụp chung mà theo cư dân mạng là không khác gì ảnh cưới.

 

HCV làm gì để tỏa sáng trong năm 2021?

Năm 2021 dù khó khăn bủa vây, sàn diễn cải lương vẫn nỗ lực sáng đèn, các nghệ sĩ đoạt HCV cuộc thi "Tài năng trẻ diễn viên cải lương" và cuộc thi Trần Hữu Trang đã nỗ lực làm mới chính mình.

 

ĐOÀN CẢI LƯƠNG TUỒNG CỔ HUỲNH LONG: Tìm chỗ đứng trong khán giả trẻ

Chiều 18-1, nghệ sĩ (NS) Bình Tinh và NS Nhật Khánh đã giới thiệu vở diễn sân khấu "Ngô Quyền và chiến thắng Bạch Đằng giang", do Đài Truyền hình TP HCM thực hiện.

 

Nhiều nghệ sĩ qua đời đầu năm 2021, khán giả thương tiếc

Từ đầu năm 2021 đến nay, lần lượt nhiều nghệ sĩ gạo cội trong và ngoài nước đã ra đi vĩnh viễn, để lại niềm tiếc thương trong lòng công chúng hâm mộ.

 

Con gái soạn giả Hoa Phượng nói gì về phim "Kiều@"?

Sau những dư luận trái chiều khen chê về bộ phim "Kiều@" dựa theo kịch bản cải lương "Nửa đời hương phấn" của Hà Triều, Hoa Phượng, con gái của cố soạn giả Hoa Phượng tại Munich – Đức đã trao đổi với PV Báo Người Lao Động về bộ phim này.

 

Sau ly hôn, nghệ sĩ Linh Tâm – Cẩm Thu bất ngờ khoe hình con trong ngày sinh nhật

Không hẹn mà tương đồng, nghệ sĩ Linh Tâm và Cẩm Thu trong ngày sinh nhật của con trai – nghệ sĩ Linh Tý đã đồng loạt khoe ảnh thời thơ ấu của con khiến cộng đồng mạng xao xuyến về một cặp đôi tuyệt đẹp trên sân khấu một thời.

 

Nghệ sĩ Tú Trinh: Tôi sợ lặp lại chính mình

Nghệ sĩ Tú Trinh cho biết chị là mẫu diễn viên không hề chê vai phụ. Chị luôn ý thức phải làm mới mình để được lòng khán giả mộ điệu

 

Diễn viên Thương Tín bị đột quỵ

Diễn viên Thương Tín bị đột quỵ, được người bạn đưa vào bệnh viện vào 18 giờ ngày 25-2 để được chăm sóc, điều trị tích cực.