Vĩnh biệt nhạc sĩ K’Pa Y Lăng - La Mai Chửng: Người giữ nhịp hồn đá Tây Nguyên

Nhạc sĩ K'Pa Y Lăng - La Mai Chửngra đi lặng lẽ, nhưng di sản mà ông để lại cho âm nhạc Việt Nam, đặc biệt là kho tàng âm nhạc Tây Nguyên, vẫn ngân vang như tiếng đá vọng từ đại ngàn.

Ông từ trần chiều 10-3 tại TP HCM. Nhạc sĩ Kpa Ylăng tên thật là La Mai Chửng sinh ngày 17-7-1942 tại Đông Xuân - Phú Yên. Tập kết ra Bắc ông học trường nội trú dân tộc và vào đoàn ca múa Tây Nguyên.

Nhạc sĩ K’Pa Y Lăng - La Mai Chửng

Mang trong mình dòng máu của người con Ba Na - Chăm, K'Pa Y Lăng không chỉ là một nhạc sĩ sáng tác, người chơi phong cầm với tâm hồn nghệ sĩ, mà còn là một nhà sưu tầm, nghiên cứu âm nhạc dân gian đầy tâm huyết. Cuộc đời ông gắn với những chuyến đi dài qua các buôn làng, nơi ông lắng nghe từng thanh âm của núi rừng, ghi chép, lưu giữ những giai điệu nguyên sơ của đồng bào Tây Nguyên.

Cống hiến lớn nhất của nhạc sĩ K'Pa Y Lăng là công trình sưu tầm và nghiên cứu âm nhạc Tây Nguyên, đặc biệt gắn với việc tìm lại dấu tích của đàn đá - một trong những nhạc cụ cổ độc đáo của Việt Nam. Nhạc sĩ K'Pa Y Lăng đã lặn lội nhiều vùng núi rừng, lần theo những câu chuyện truyền miệng của đồng bào. Và rồi cơ may đã đến khi ông tìm gặp được người đang lưu giữ bộ đàn đá cổ - ông Bo Bo Ren.

Bộ đàn được phát hiện tại vùng Khánh Sơn (Khánh Hòa), chôn vùi trên núi Dốc Gạo, nên được gọi là "đàn đá Khánh Sơn". Đây là một phát hiện có ý nghĩa lớn đối với lịch sử âm nhạc và khảo cổ Việt Nam.

Tháng 9-1979, tại Hà Nội, lễ công bố "đàn đá Khánh Sơn" đã diễn ra, đánh dấu một cột mốc quan trọng trong việc khẳng định giá trị của nhạc cụ cổ xưa trong kho tàng văn hóa dân tộc. 

Trong sự kiện này, công lao của nhạc sĩ K'Pa Y Lăng - La Mai Chửng được giới chuyên môn ghi nhận như một đóng góp đặc biệt.

Nhìn rộng hơn, lịch sử âm nhạc Việt Nam là dòng chảy của nhiều vùng văn hóa. Trong dòng chảy ấy, âm nhạc Tây Nguyên luôn mang một vị trí độc đáo với âm thanh của đá, của gió, của cồng chiêng và nhịp sống buôn làng. Và trong hành trình lưu giữ, nghiên cứu kho tàng ấy, cái tên K'Pa Y Lăng - La Mai Chửng luôn được nhắc đến với sự trân trọng.

Hôm nay, khi hay tin ông về cõi vĩnh hằng, nhiều người chợt nhớ lại hình ảnh một nhạc sĩ giản dị, say mê kể chuyện về Tây Nguyên, say mê chơi đàn, say mê những chuyến đi tìm âm thanh cổ xưa của dân tộc.

Tiếng đàn đá Khánh Sơn vẫn còn đó.

Những giai điệu Tây Nguyên vẫn còn vang lên.

Và trong âm thanh của núi rừng ấy, người ta vẫn nghe như có bước chân của K'Pa Y Lăng - La Mai Chửng, người nghệ sĩ đã dành cả đời để gìn giữ nhịp hồn đá của đại ngàn.

Thương tiếc. Bái biệt nhạc sĩ La Mai Chửng (K'Pa Y Lăng).

T.Hiệp