Sống được, nhưng...

Ở khu vực phía bắc, ngay cả Hà Nội, những vở cải lương được tiếng là “hay” vẫn khó bán vé. Ấy vậy mà khi vở được “mua giàn”, nghĩa là cơ quan, đơn vị bỏ tiền ra mua trọn suất rồi phát vé mời cho cán bộ công nhân viên, thì mọi người rất hào hứng đi xem. Tác giả Phạm Văn Quý kể: “Tôi có hai vở được Nhà hát Cải lương Việt Nam chuyển thể và dàn dựng là Trọn đời trung hiếu với Thăng Long và Gươm thiêng trao trả hồ thần đều hợp đồng diễn từ 100 đến 200 suất. Có đơn vị còn hợp đồng đến hai lần. Kịch nói cũng thế. Cho nên, vở diễn nào được báo chí khen, được giải này nọ thì sống bằng hợp đồng”. Ở miền Nam, các đoàn tỉnh lưu diễn với giá vé chỉ 15.000 đồng.

Bán vé không được vậy tại sao những nghệ sĩ cải lương tại TP.HCM vẫn sống khỏe, thậm chí giàu có? Đó là nhờ những sô tạp kỹ, đại nhạc hội, tổ chức sự kiện… diễn ra quanh năm. NSND Lệ Thủy nói: “Chúng tôi hát nguyên tuồng thì khán giả ít chịu coi, nhưng hát trích đoạn hoặc ca vài câu vọng cổ trong các chương trình đại nhạc hội thì khán giả vỗ tay rần rần. Những tên tuổi của bốn thế hệ từ Lệ Thủy, Ngọc Giàu tới Vũ Linh, Thanh Thanh Tâm, rồi Quế Trân, Lê Tứ, Kim Tiểu Long, Hoàng Nhất, sau này là Võ Minh Lâm, Giang Bích Phượng, Lê Văn Gàn, Bình Tinh… đều có sô để hát. Vừa đoạt giải Trần Hữu Trang 2012 như Ngọc Quyền (Quân khu 9) cũng đã có sô tất bật vì cô vừa ca hay vừa xinh đẹp.

Giá cát sê của nghệ sĩ cải lương nổi tiếng dù không tới 50-60 triệu đồng như ca sĩ tân nhạc nhưng cũng tròm trèm 20 triệu, trừ tiền xăng xe đi lại thì cũng sống được. Đặc biệt có một loại “vé” giúp nghệ sĩ khấm khá nhanh chóng. Đó là diễn trong đám cưới, đám giỗ, đám thôi nôi, đầy tháng, sinh nhật… tại nhà của các đại gia. Những doanh nghiệp mới phất lên ở tỉnh thường rất thích chứng tỏ mình “chịu chơi” nên mời nghệ sĩ về diễn thoải mái, và chi tiền cũng thoải mái. Nhiều người không cần đếm, mà cầm cọc tiền ngắt khúc đưa ngay. Có khi “khúc” đó là mấy chục triệu. Các đại gia này lại rất sành vọng cổ, nên ưu tiên mời nghệ sĩ cải lương.

Nhưng sống được là một chuyện, còn gìn giữ cho cải lương là một chuyện. Không biết rồi cải lương sẽ đi về đâu với thực trạng vui buồn lẫn lộn này.

Hoàng Kim