Đạo nghĩa vợ chồng trong tuồng

Trong vở tuồng cổ “Hộ sanh đàn”, nhân vật Tiết Cương đang bị Võ Tam Tư đuổi đánh thì được Lan Anh, người vợ ngoan hiền, người phụ nữ dũng cảm, xông trận cứu thoát. Dưới ngòi bút tài hoa và gần gũi của Đào Tấn, vợ chồng Lan Anh - Tiết Cương được miêu tả một cách chân thật, tình cảm khi hàn huyên gặp lại, lúc vui sướng với đứa con mới đẻ. Lan Anh quả thực là người phụ nữ thương chồng hết mực: xa chồng thì thương thì nhớ, chồng vương hoạn nạn thì ghé vai chia sẻ, gặp được chồng thì hớn hở vui mừng, kể lể đủ chuyện. Nàng đã cùng chồng chung cảnh gió tạt mưa chan, tả xung hữu đột: “Cùng chồng sống thác. Giục vó câu phá vỡ vòng vây”. Không những vậy, lúc chồng dao động, chính Lan Anh là người đã an ủi, khích lệ, cổ vũ chồng: “Nuôi chí lớn hãy khuây khoa sầu khổ. Bớt lòng lo cho khỏe khoắn tinh thần”. Khi chồng gặp nạn, Lan Anh đã lên đường tìm kiếm giải nguy cho chồng với những câu hát tự sự đầy kịch tính, thể hiện nghĩa vợ chồng đằm thắm, thiết tha.

Tình nghĩa vợ chồng được đề cao trong vở “Mặt trời đêm thế kỷ” của Nhà hát tuồng Đào Tấn.

Tiếp nối tuồng cổ, các vở tuồng lịch sử và hiện đại sau này của Nhà hát tuồng Đào Tấn thì đạo nghĩa vợ chồng vẫn là một trong những đề tài được chú trọng. Tư tưởng và hành động của Hoàng đế Quang Trung luôn được sự ủng hộ của người vợ hiền đầy tài năng - công chúa Ngọc Hân. Bà là người phụ nữ luôn sát cánh cùng chồng chung lo nghiệp lớn, đánh đuổi ngoại xâm đưa nước nhà thống nhất. Công chúa Ngọc Hân chính là chỗ dựa tinh thần vững chắc để ông thực hiện được ước nguyện thu non sông về một mối, làm tròn trách nhiệm với nhà Lê và với Tây Sơn trong tuồng “Mặt trời đêm thế kỷ”.

Các cặp vợ chồng Trần Quang Diệu - Bùi Thị Xuân trong tuồng “Bùi Thị Xuân hồi kết cuộc”, Lê Hồng Phong - Nguyễn Thị Minh Khai trong tuồng “Sáng mãi niềm tin” vẫn luôn kề vai, sát cánh chia sẻ tình cảm vợ chồng mặn nồng, sâu sắc và kể cho nhau nghe kỷ niệm về những đứa con ngay cả khi bị bắt giam, tra tấn, xem cõi chết là nơi họ được mãi mãi bên nhau: “Từ ngày mai em sẽ ở bên chàng mãi mãi. Cận kề nhau, vĩnh viễn cận kề nhau”.

Hay trong vở tuồng hiện đại “Nắng soi dòng suối Păng Pơi”, người chồng Xi Pua rất thương vợ, thương con. Khi vợ chuyển dạ, anh lo lắng, sốt ruột và chấp nhận phá lệ tục cúng bái của người dân tộc, cho cán bộ Thành đỡ đẻ để vợ được “mẹ tròn con vuông”…

NGUYỄN NGUYÊN