Toạ đàm với ban giám khảo Cuộc thi Chuông vàng vọng cổ : "Thành tựu 10 năm của giải Chuông vàng vọng cổ"

“Đã gọi là thi giọng ca thì phải dựa theo chuẩn mực, còn các em muốn phá cách thì sau khi đoạt giải, bước vào nghề thì hãy phá cách”.

Nhà báo đạo diễn Thanh Hiệp đã có nhiều câu hỏi dành cho các khách mời trong chương trình Nghệ sĩ và sàn diễn, được HTV 9 phát sóng lúc 21 giờ 30 tối thứ bảy hàng tuần trên kênh HTV 9 và phát lại lúc 15 giờ 20 thứ hai cũng trên HTV 9.

 

Nhà báo THANH HIỆP:Tôi muốn nghe ý kiến của NSND Thanh Hải - anh là người đã có rất nhiều sự gắn bó với các diễn viên trẻ nhất là tham gia trực tiếp đào tạo cho một thế hệ diễn viên của Nhà hát cải lương Trần Hữu Trang và một số bạn trong lớp học này cũng đã  trở thành những nhân vật tham gia cuộc thi CVVC và có nhiều bạn đã nhận được giải như: Nguyễn Văn Mẹo (CVVC 2011), Nguyễn Thị Luận (CVVC 2013) và trong cuộc thi năm nay có hai bạn mới nữa là: Võ Thành Tiền và Nguyễn Thanh Toàn, đã học từ sự rèn luyện của anh và NSND Bạch Tuyết. Thế khi phát hiện học trò mình từ những cái yếu tố đầu tiên với những khuyết điểm để có thể chỉnh sửa cho các em chuẩn mực hơn khi thể hiện các bài vọng cổ  chắc chắn là anh đã nhìn thấy triển vọng của những bạn đó. Xin anh hãy cho biết ý kiến của mình.

 

NSND THANH HẢI:  Theo tôi năm nay BTC để Hội đồng chuyên môn tranh luận với Ban huấn luyện là sáng kiến rất tốt. Trong lúc chúng tôi giảng dạy cho các em thì chính tôi cũng đã nói với các em là những lúc tôi giảng dạy cho các em nếu các em thấy có cái gì đó khó chịu thì các em phải hỏi liền. Và thậm chí các em thấy vô lý cũng phải nói liền. chứ đừng có thầy nói sao các em cũng vâng vâng dạ dạ, cuối cùng các em không hiểu. Đó là điều tôi thấy rất tốt vì nó có sự trao đổi 2 chiều. Và phải có thêm một điều nữa là công tác thí sinh để cho các em nhận định được nghề nghiệp và thậm chí là các em phải tranh đấu về nghề nghiệp, các em phải biết ở chỗ đó các BGK nói các em ca như thế này thế kia, em thì lại muốn thế này. Theo tôi cái đó rất hay, cũng nên tập cho các thí sinh có thói quen mạnh dạn và  tự chủ chứ đừng e dè nhút nhát quá.

.

Sự xuất hiện của Ban huấn luyện là điểm mới trong cuộc thi năm nay

 

Nhà báo THANH HIỆP: NSND Bạch Tuyết thấy thế nào bởi vì hiện nay phần đông các diễn viên của sân khấu cải lương khi ca hoặc biểu diễn thì rất là tự tin nhưng để phát biểu ý kiến, thể hiện những suy nghĩ của mình thì lúc nào cũng sợ sệt. Làm sao để các bạn khắc phục được điều đó để có thể như anh Thanh Hải nói là phản biện lại tranh luận lại với những điều mà các thầy cô, giám khảo hoặc những người lớn nói mà các bạn cảm thấy khó chịu?

 

NSUT BẠCH TUYẾT: Tôi rất vui khi đọc báo mà nghe thấy việc này, tôi rất hoan nghênh và ủng hộ trước nhất là vì sao. Giải CVVC như là cái nôi của nghệ thuật sân khấu cải lương mà quý vị đang chăm chút, đang đi cùng với thời đại. Hồi trước đây mọi người muốn nói chuyện gì mình phải nghe ý kiến của nhiều người thì mình mới dám. Còn bây giờ một đứa trẻ 10 tuổi ở trong rừng mà nó có một cái máy vi tính thì nó có thề viết thư cho những lãnh đạo trên thế giới này, và đứa bé đó đặt ra vấn đề gì đó thì thế giới phải lắng nghe huống chi là một nghệ sĩ cải lương của thời đại Hồ Chí Minh, chúng ta đang ở TP.HCM nên tôi gọi như thế. Tức là người nghệ sĩ cải lương ở thời đại Hồ Chí Minh anh phải hiểu được cái điều mà anh đang làm và anh phải nói được điều mà anh suy nghĩ, và anh phải bảo vệ điều mà anh thấy rằng đó là chánh nghĩa đối với anh, mà điều này không mới đâu mà lúc nhỏ Má bảy Phùng Há và Ba Năm Châu đã dạy cho chúng tôi rồi. NSND Năm Châu nói rằng, ba với má dạy con là chỉ mới một phân nửa của một nghệ thuật và các con khi mở màn trình diễn trước khán giả các con hãy lắng nghe khán giả và các con phải tự điều chỉnh và học cách để bày tỏ cho khán giả như thế nào đó thì chừng đó các con phải hoàn thành cái trách nhiệm của một nghệ sĩ thời đại. Tôi hết sức hoan nghênh ý kiến này của BTC.

 

Nhà báo THANH HIỆP::Anh Minh Vương nghĩ như thế nào ạ? Sự tranh luận của các thí sinh khi họ vào vòng chung kết đối với các nhận xét của BGK, anh có thấy hoan nghênh cái điều đó hay không?
 

NSUT MINH VƯƠNG: Sự tranh luận nên có rất là tốt. Nhưng bây giờ tôi chưa nói trước được. Khi tôi đã ngồi chấm rồi tôi nghe các em ca, các em diễn như thế nào lúc đó mới  tranh luận.
 

Nhà báo THANH HIỆP: Đối với anh Minh Vương anh đã có rất nhiều lần nói chuyện về những kinh nghiệm khi thể hiện bài vọng cổ đối với các mùa thi trước cho các thí sinh vào vòng chung kết. Và các thí sinh đã lắng nghe những ý kiến của anh, của chị Bạch Tuyết và của anh Thanh Tòng,  của anh Thanh Hải… Thế  anh cảm thấy thế nào qua những buổi làm việc ngắn ngủi đó, các em có thích ứng, tích góp được những kinh nghiệm và sửa được những khuyết điểm của mình hay không. Hay đó chỉ là một sân chơi hình thức để các em tiếp cận đến với những người tài danh. Anh thấy như thế nào? Chúng ta có nên duy trì điều đó hay chúng ta phải có một lớp tập huấn như thế nào khi các em bước ra cuộc thi này?

 

NSUT MINH VƯƠNG: Tôi rất hoan nghênh khi BTC đã đào tạo cho các em chỉ trong một tuần lễ mà đã diễn được những trích đoạn như vậy. Phải nói là tôi rất hoan nghênh và rất mừng, các em tiếp thu rất là nhanh. Chúng tôi hồi trước không thể nào một tuần mà có thể làm được như vậy đâu. Giờ các em chỉ có một tuần lễ mà được BTC, các đạo diễn, khán giả đã hướng dẫn cho các em rồi. Tới khi chúng tôi đã chấm điểm cho các em chúng tôi nhắc nhở các em vì ca, nhắc nhở vì thiếu sót. Phải nói là các em tiếp thu và sửa sai rất nhanh và đó là điều vô củng thuận lợi để các em bước đi trên con đường nghệ thuật này.

​​​ ​​​​​​​​

 

Nhà báo THANH HIỆP: Xin được hỏi anh Thanh Hải là sau cuộc thi này còn có một sân chơi dành cho các diễn viên trẻ, rất là may mắn khi có được sự đồng hành của khán giả đó là chương trình”Ngân mãi Chuông vàng”. Các em từ cuộc thi này đoạt những thứ hạng từ thấp đến cao đều có điều kiện được tham gia và thể hiện mình qua nhiều góc độ với rất nhiều tính cách của các nhân vật. Ở tư cách là người thầy đờn anh cảm thấy như thế nào?

 

NSND THANH HẢI:  Theo ý tôi vì có rất nhiều cuộc thi nhưng khi thi xong phát giải rồi thôi. Nhưng BTC giải CVVC và đài truyền hình đã nuôi dưỡng các thí sinh, các thí sinh đã được vào đài và thậm chí có những thí sinh không được giải cũng vào đài tham gia đó là điều rất tốt. bởi vì khi anh đưa lên một vấn đề gì thì anh phải nuôi dưỡng, phải có thời gian. Mặc dù anh không có thời gian đào tạo nhiều nhưng ít nhất có cái môi trường để cho các thí sinh này hoạt động phải nói là rất tốt. Theo tôi chỉ tiếc mỗi một điều là thay vì Ngân mãi Chuông vàng mà nó có thời gian để cho các em cọ sát với sàn diễn nhiều hơn nữa. Đó chỉ là ý kiến của riêng cá nhân tôi thôi còn về BTC  thì tôi không biết được. Nhưng theo tôi thấy ví dụ từng diễn viên đã đoạt giải Chuông vàng, chuông bạc khi phát giải xong tới Ngân mãi CV là quá hay, phải nói là tuyệt vời, giữ được hơi thở của bộ môn nghệ thuật này .

 

NSND BẠCH TUYẾT:  Thường thường nghệ thuật cải lương rắc rối hơn tất cả các loại hình khác. Tức là nó gồm có đạo diễn, âm nhạc, cấu trúc vở diễn mà hồi xưa chúng tôi gọi là thầy tuồng. Bây giờ những khán giả thưởng thức xong một vở thì khán giả người ta biết có một đạo diễn làm việc, còn hồi chúng tôi thì chúng tôi được âu yếm hơn là vì người thầy tuồng cho chúng tôi biết cái đoạn này thì tâm sự nó như thế này, tình huống này phải theo cấu trúc nào để nó chặt hơn. Cho dù làm việc kỹ lưỡng như thế nhưng bản thân chúng tôi vẫn thấy rằng vở diễn khi diễn lần đầu là nó còn quên tới quên lui, còn lượm thượm lắm, tức là bản thân của chúng tôi nghe chưa có cảm bài ca lời thoại ví dụ như “Đời Cô Lựu” chẳng hạn: “Võ Minh Thành” thì có tiếng đàn tranh hay đàn bầu trỗi lên đầy cảm xúc thì tự nhiên nước mắt của mình nó chảy dài. Cải lương rất cần sự thẩm thấu, vì nó đi vào trái tim của người xem. Sự “ăn rơ” với nhau giữa diễn viên và nhạc sĩ là rất kinh khủng. Có khi có những tiếng đàn nó lên bất ngờ mà mình đang muốn khóc mà cái mặt của mình nó lạnh tanh và khán giả khi xem là không biết tại sao nó lại như thế, tại sao nó lại vô duyên và khô khốc như thế. Chúng tôi nói như thế bởi vì thương các em, tức là các em không có một khoảng thời gian để các em có thể thấm được cái mà các em đã tập, thấm được cái cách ca mà mình đã thử. Như vậy rất là uổng vì tập một vở diễn cần thời gian để chín mùi sáng tạo.

 

NSND THANH HẢI: Thuận lợi của Ngân mãi CV thuận lợi hơn cuộc thi là gì? Tức là các giọng ca khác được khẳng đinh trong các cuộc thi trọn vẹn nhất. Cái thứ 2 là kịch bản, nhưng mà thời gian để các bạn tham gia vào chương trình Ngân mãi CV các bạn lại không có thời gian để điều chỉnh. Tôi dám chắc kịch bản nào có thời gian diễn khoảng 5 đêm thì kết quả nghệ thuật sẽ tốt hơn rất nhiều lần.

 

NSND BẠCH TUYẾT:  Thực chất rất là thương các em, mình ngồi ở dưới nghe là: “Trời ơi sao mấy diễn viên trẻ bây giờ không diễn giống như mấy anh chị hồi xưa”. Cái câu đó rất là tội cho mấy em trong khi đó chúng tôi thấy rằng các em rất có tài, và các em có một khả năng nhất định. Nhưng rõ ràng là các em không được trao thời gian để sáng tạo chín mùi.
 

NB THANH HIỆP: Anh Minh Vương có ý kiến gì không?

 

NSUT MINH VƯƠNG: Chương trình Ngân mãi CV diễn ra khi mà cuộc thi CVVC kết thúc tôi cũng có nhắc nhở các em: đó là cái thuận lợi cho các em. Nhưng tôi cũng khuyên các em, nhắc hoài các em làm sao phải rèn luyện để giữ được phong độ khi tham gia cho Ngân Mãi Chuông Vàng. Thời gian đầu tôi rất hoan nghênh Ngân mãi CV, rất hay. Nhưng sau này tôi có xem vài vở, tôi thấy dường như nó hơi thiếu bài ca vọng cổ trong vở, điều này rất tiếc. Tôi góp ý chương trình Ngân mãi CV là nên viết thêm bài ca vọng cổ, bài bản cho các em thể hiện, để các em có thể phô trương được giọng ca của mình.

 

NSND THANH HẢI: Thật ra khi chấm các em ở CVVC, tức là chỉ chấm các em ca vọng cổ. Nhưng khi Ngân mãi CV các em lại diễn xuất kịch bản. Hai cái này nó hơi khác nhau đấy vì mình chấm các em trong khuôn khổ cuộc thi ca vọng cổ. Nhưng khi diễn chương trình Ngân mãi chuông vàng là các em đang diễn vở cải lương. Cho nên cái vừa diễn vừa ca, nói thẳng ra là khả năng của các em chưa có thể cân đối được chuyện này mà cần phải có thời gian.

 

NSND BẠCH TUYẾT: Có một quy luật là khi nói tới ca kịch thì không chỉ có cải lương của Việt Nam mà ở trên toàn cầu như opera… những cái thuộc về ca kịch là phải đo ni đóng giày. Tức là có những nhân vật người này diễn thì được, còn người khác có đẹp đến mấy hay ca hay đến mấy thì cũng không vào vai đó được vì không hợp. Cho nên chúng tôi cũng đòi hỏi hơi nhiều, nhưng BTC có sự đổi mới trong lần thi thứ 10 này thì có lẽ từ đây, chúng ta có thêm một số yếu tố để có thể trọn vẹn, nâng niu các em để có thể các em đi lên như các nghệ sĩ cải lương hàng đầu. Như vậy phải viết để đo ni đóng giày cho các em, vì có em ca quá hay nhưng sắc vóc thì vừa thôi và ngược lại. Như vậy bạn nào sẽ diễn những vai nào và ai sẽ ca những câu nào. Tính ra nếu đã đặt đúng như vậy rồi chúng ta sẽ có nhiều hơn những nghệ sĩ như: Út Bạch Lan, Lệ Thủy, Minh Vương, Thanh Kim Huệ… còn nếu chúng ta cứ thẳng thắng gặp ai nấy giao vai, chúng ta chỉ thấy nó ở mức vừa thôi, giống như phong trào nhưng không có đỉnh cao, như vậy đối với cải lương nó còn khiếm khuyết nhiều lắm. Tại vì có nhiều nghệ sĩ có giọng ca mà đến bảy tám chục tuổi mà khán giả vẫn đòi hỏi và bảo là chúng tôi muốn nghe ca, tức là khán giả vẫn muốn nghe người này hát. Đó là tính chất rất đặc thù của nghệ thuật cải lương.

 

Quân Thạch (thực hiện) / Tạp chí SK Tp. HCM