KIỀU MAI LÝ TỪ NS CẢI LƯƠNG, NS HÀI SANG SÁNG TÁC

Và thông qua tiếng cười đó răn dạy những vấn đề đạo đức ở đời. Chính vì thế vai diễn, tiểu phẩm hài của chị được công chúng yêu mến.

 

* Đi lễ chùa nhiều nơi, chắc chị ghi lại rất nhiều lời dạy ân cần của những bậc chon tu để có thể áp dụng cho bản thân mình và mang vào kịch bản với những vai diễn của mình?

 

- Tôi nhớ 20 lời dạy mộc mạc của Hòa thượng Đức Pháp Chủ Thích Phổ Tuệ. 

 

1. Tùng lâm lấy thanh nhàn làm hưng thịnh

2. Tu hành lấy niệm Phật làm ổn đáng

3. Tinh tiến lấy giữ giới là thứ nhất

4. Tật bệnh lấy bớt ăn là thang thuốc

5. Trên phiền não nhẫn nhục là bồ đề

6. Trái phải không biện bạch là giải thoát

7. Giữ chúng bậc lão thành là chân tình

8. Làm việc lấy hết lòng là có công

9. Lời nói cốt ngắn gọn và dứt khoát

10. Lớn nhỏ lấy từ hòa để tiến đức

11. Học hỏi lấy cần tập là cửa vào

12. Nhân quả lấy rõ ràng là không lỗi

13. Già chết lấy vô thường để nhắc nhở

14. Việc Phật lấy tinh nghiêm là thiết thật

15. Đãi khách lấy chí thành là cúng dàng

16. Sơn môn bậc kỳ cựu là trang nghiêm

17. Công việc lấy dự bị là không mệt

18. Cư xử với chúng nhún nhường là có lý

19. Qua hiểm nguy không rối loạn là sức định

20. Cứu giúp lấy từ bi là cội gốc.

 

Chính những lời dạy ân cần này đã mang lại cho cuộc sống những an lành, tránh rơi vào cạm bẫy và sống hết sức có trách nhiệm với bản thân mình và xã hội.

 

* Điều gì khiến chị cảm nhận sự ray rứt sau nhiều năm gắn bó với sân khấu?

 

- Người nghệ sĩ vẫn có một số vận hành cuộc sống bằng lòng đố kỵ. Tâm đố kỵ giống như một con dao có tẩm độc ở cả hai đầu. Nó làm hại đến người khác và cả người cầm dao. Khi một người phát triển tâm đố kỵ với người khác, anh ta sẽ bị ám ảnh bởi sự ghen tỵ của mình. 

 

* Khai thác lòng đố kỵ trong kịch bản văn học đã có nhiều tác phẩm đỉnh điểm, tạo được dấu ấn đẹp với công chúng?

 

- Đúng, tôi nhớ kịch bản Bàng Quyên, Tôn Tẩn và kịch bản về Trận Xích Bích nói về nhân vật Chu Du rất hay. Vì tật đố đến mực ngoan cố, Chu Du và Bàng Quyên đã phải kết liễu cuộc sống của chính mình.Bàng Quyên (một vị tướng của nước Ngụy trong thời Chiến Quốc) thậm chí còn đố kỵ điên cuồng hơn cả Chu Du. Bàng Quyên và Tôn Tẫn đều là học trò môn binh pháp dưới sự dìu dắt của Quỷ Cốc Tử, một nhà chiến lược binh pháp kiệt xuất sống ẩn dật trên một ngọn núi. Cả hai đều rất tài giỏi, nhưng Tôn Tẫn có phần tài năng hơn. Bàng Quyên đã xuống núi trước đó và trở thành tướng quân của nước Ngụy trước Tôn Tẫn. Vì biết rằng Tôn Tẫn có tài hơn mình, Bàng Quyên đã lo lắng rằng Ngụy Huệ Vương có thể sẽ trọng dụng và ban cho Tôn Tẫn chức vị cao hơn mình. Vì vậy, Bàng Quyên đã nghĩ ra một kế hoạch xấu xa để vu cho Tôn Tẫn vào tội phản quốc. Kết quả là Tôn Tẫn đã bị Ngụy Huệ Vương khép tội oan. Bàng Quyên đã trừng trị Tôn Tẫn bằng cách cưa hai đầu gối và xăm lên má Tôn Tẫn hai chữ “phản bội”.Để sống sót, Tôn Tẫn đã giả điên. Nhằm xác minh Tôn Tẫn có điên thật không, Bàng Quyên thậm chí đã nhốt Tôn Tẫn trong chuồng lợn và cho ăn phân lợn. Trong một lần sứ giả nước Tề qua nước Ngụy, Tôn Tẫn đã thân hành tới thuyết phục sứ giả. Thấy Tôn Tẫn có tài, sứ giả bèn đưa Tôn Tẫn về nước và Tôn Tẫn trở thành thượng khách của tướng quốc Điền Kỵ. Sau đó, Tôn Tẫn đã gây ấn tượng với Tề Vương với tài năng và trí tuệ nổi bật của mình. Ông đã giành được sự tôn trọng và tin tưởng của Tề Vương, và được bổ nhiệm làm trưởng cố vấn quân sự cùng Điền Kỵ đồng chỉ huy quân đội. Tuy nhiên, để tránh sự phát hiện của Bàng Quyên, Tôn Tẫn sẽ ẩn mình trong chiếc xe ngựa che màn. Khi ngọn đuốc Bàng Quyên được thắp lên chính là tín hiệu tấn công của quân Tề. Khi Tôn Tẫn nhìn thấy ánh sáng của ngọn đuốc và thấy Bàng Quyên đã đọc dòng chữ trên cây, ông hét lên ra lệnh “Bắn!”.  Toàn bộ quân đội bắt đầu bắn hàng chục ngàn mũi tên theo hướng ngọn đuốc trong đêm tối. Bàng Quyên ngã quỵ với hàng trăm mũi tên trên người, ông ta giống như một con nhím trước khi chết. Trước khi chết, ông nói, “Hắn sẽ nổi danh sau trận đánh này!”. Đương nhiên, “hắn” được ám chỉ đến chính là Tôn Tẫn. Ngay cả trong giây phút trước khi chết, Bàng Quyên vẫn quá đố kỵ với tài nghệ của Tôn Tẫn.

 

* Trong những bài ca cổ nổi tiếng, NSND Út Trà Ôn đã từng thể hiện bài ca cổ rất độc đáo: Tôn Tẩn già điên?

 

- Đó là một dấu ấn sáng đẹp của cậu mười Út Trà Ôn. Khi Bàng Quyên trở về kinh thành của Ngụy, nhân vật nhận thấy rằng quân Tề đã rút lui. Bị xúc phạm bởi thất bại nặng nề ở trận Quế Lâm và cuộc tấn công của Tôn Tẫn vào kinh thành,  Bàng Quyên quyết định truy kích quân Tề. Ông đuổi theo quân đội của Tôn Tẫn trong ba ngày. Mỗi ngày, Bàng Quyên nhìn thấy càng ngày càng ít dấu hiệu của lửa trại trên mặt đất và vui sướng nghĩ rằng một số lượng lớn các binh sĩ Tề đã đào ngũ. Như thế, ông ta đã bước vào một cái bẫy do Tôn Tẫn đặt trong một lối đi hẹp trên một ngọn núi ở Mã Lăng. Quân đội của ông bị bao vây trong một đoạn núi hẹp, không có nơi để ẩn mình hay chạy trốn. Khi Bàng Quyên bị dồn vào đường cùng dưới một gốc cây lớn vào ban đêm, ông thắp một ngọn đuốc và tìm thấy một mảng lớn của thân cây đã bị bóc đi và có khắc dòng chữ “Bàng Quyên chết dưới cái cây này!”. Đây đúng là thời điểm mà Tôn Tẫn đã đợi bấy lâu. Bài ca cổ có ý nghĩa rất sâu sắc, đầy ấn tượng.

 

* Theo các chuyên gia y tế hiện đại, ghen tỵ có thể gây ra rất nhiều bệnh liên quan đến tim?

 

- Đúng, mình đố kỵ là mình hại mình trước hết. Trong văn hóa phương Tây, ý nghĩa đạo đức trong câu chuyện Nàng Bạch Tuyết  là ganh tỵ tật đố khiến người ta trở nên độc ác, và sẽ đưa đến một kết cục bi thảm. Lịch sử đã dạy chúng ta rằng những người bị điều khiển bởi sự ghen tỵ xấu xa để làm hại những người khác khá giống với việc tự dùng súng bắn lên chân của chính mình.Người với tâm đố kỵ sẽ tạo tiếng xấu muôn đời hoặc  trở thành chuyện cười cho các thế hệ sau. Những ai muốn đề cao tâm tính của mình hãy nên cảm thấy thực sự hạnh phúc cho những cố gắng, tài năng, vận may và chấp nhận sự thành công của người khác với một trái tim khoáng đãng bao la hơn.

 

* Trước tình hình sân khấu đang thiếu nhiều kịch bản hay, theo chị nguyên nhân là do đâu?

 

- Tác giả rời xa cuộc sống, không gắn kết với những vấn đề xã hội. Phần thì viết phim truyền hình có thu nhập cao hơn nên họ không còn mặn mà với kịch nói. Tuy nhiên, một số tác giả đã chú ý đến việc tìm kiếm những đề tài lạ, hấp dẫn người xem khi họ đặt vào tâm trạng nhân vật những vấn đề của thời cuộc.

 

* Để khắc phục cho sàn diễn sáng đèn?

 

- Lớn lao với tôi quá, nhiều nguyên nhân lắm, vấn đề là thiếu chiến lược nên mới dẫn đến những vẫn đề nan giải như hiện nay. Cơ sở hạ tầng của các rạp xuống cấp trầm trọng, không có rạp mới 

 

Tạp chí SK Tp. HCM