NSƯT Kim Tử Long là gương mặt gạo cội của làng cải lương Việt Nam. Gặp Kim Tử Long trong quãng thời gian anh nghỉ giải lao, chuẩn bị cho chương trình “Ngôi sao Cải lương Phương Nam”, phóng viên Infonet.vn đã có dịp nghe những chia sẻ thú vị từ nam nghệ sĩ.

Anh đến với Cải lương như thế nào?

Năm 12 tuổi, tôi chơi chung với em trai của NSUT Minh Vương, hàng ngày nghe cậu ấy ca vọng cổ, và thỉnh thoảng được cậu ấy dậy ca vài câu cơ bản, thế là tôi “ngấm” hồi nào không hay. Từ đó, tôi đam mê và trốn gia đình đi học thầy Út Trong. Sau một thời gian theo học thầy, ba tôi khuyên tôi phải đi học chính quy để vững hơn. Cũng lúc đó, trường Nhà hát Trần Hữu Trang mở khóa 2, và ba tôi đã đăng ký cho tôi đi dự thi. Sau khi được tuyển chọn vào trường, tôi học được 3 năm thêm 1 năm thực tập, và đi vào con đường Cải lương chuyên nghiệp tới bây giờ.

Trốn gia đình đi học Cải lương, phải chăng lúc đó gia đình không ủng hộ anh?

Lúc đầu, ba không ủng hộ tôi vì thời điểm đó tôi còn đang đi học văn hóa và tôi cũng còn quá nhỏ. Sau khi suy nghĩ câu nói: “Nhất nghệ tinh nhất thân vinh” mà ba nói, tôi mới xin phép ba để vừa học văn hóa vừa đi học Cải lương. Và khi hoàn thành xong lớp 12, tôi mới chính thức dự thi vào trường Trần Hữu Trang, lúc đó gia đình mới ủng hộ tôi đi theo con đường Cải lương chuyên nghiệp.

Sau hàng thập kỷ gắn bó và theo đuổi bộ môn Cải lương tới bây giờ, anh chiêm nghiệm được điều gì?

Tôi nghĩ lựa chọn của mình đã không làm phụ lòng gia đình. Như câu ba tôi đã nói: “Nhất nghệ tinh nhất thân vinh”, thì cho đến hiện tại, tôi chỉ chọn sống chết với nghệ thuật Cải lương. Những gì tôi đã học được từ thầy cô, cũng như những gì tôi đã bỏ công sức cũng như rèn luyện ngần ấy năm, tôi cảm thấy nó không uổng phí và tôi hạnh phúc với sự lựa chọn này.

Anh có thể chia sẻ những cái khó của bộ môn Cải lương?

Theo tôi, Cải lương rất khó, nó khó về cả chuyên môn, khó về con người, đạo đức và khó về cả mặt tâm linh. Những bộ môn nghệ thuật khác như bạn làm ca sĩ, có thể bạn có giọng hát bạn sẽ trở thành ngôi sao, nhưng muốn trở thành ngôi sao Cải Lương, bạn vừa phải hát hay, có ngoại hình, vừa phải diễn tốt, vừa phải rèn luyện kỹ năng sân khấu từ văn võ, hài, bi...

Nếu hội tụ được tất cả điều đó, bạn mới có thể trở thành một ngôi sao Cải lương chuyên nghiệp và thành công. Nếu thiếu đi một trong các yếu tố đó, bạn cũng chỉ là một danh ca, một diễn viên thôi. Tôi nghĩ rằng, có nhiều bạn trẻ bây giờ ca Cải lương rất hay, giọng rất ngọt nhưng lại thiếu đi một trong các yếu tố như tôi kể ra ở trên, thành ra các bạn không thể trở thành một ngôi sao sáng được.

Anh có cho rằng: Cải lương còn có một cái khó nữa là khá kén khán giả?

Vào thập niên 80, Cải lương là một sân khấu hoàng kim. Thời đó, tất cả các tầng lớp từ già, trẻ, lớn bé đều đi xem Cải lương. Đến bây giờ, có nhiều khán giả lớn tuổi gặp tôi vẫn nói với tôi: “Hồi đó em còn bé xíu, mới mười mấy tuổi nhưng em đã theo ông, theo bà em đi xem cải lương rồi.”, có nghĩa Cải lương không phải là kén khán giả. Nhưng hiện nay, cái gì cũng phát triển, nếu Cải Lương được đầu tư hơn thì khán giả vẫn sẽ đón nhận.

Khán giả Hà Nội tới kín khán phòng trong một đêm diễn có NSUT Kim Tử Long

Như những chương trình tôi đã thực hiện cũng như được đầu tư đúng mức, thì ngoài những khán giả lớn tuổi, những bạn sinh viên trẻ tuổi cũng ủng hộ rất nhiều. Điển hình, có những trích đoạn Cải lương được post lên Youtube nhận được hàng triệu lượt xem của khán giả. Vì vậy, không phải là Cải lương không có khán giả, mà nếu được đầu tư phát triển nhiều hơn, sân khấu Cải lương chắc chắn sẽ vẫn thu hút khán giả.

Theo anh, cần phải làm gì để bảo tồn bộ môn nghệ thuật truyền thống này?

Một mình tôi hay những nghệ sĩ khác chắc chắn không thể làm được. Muốn bảo tồn bộ môn Cải lương, phải có sự chung tay của lãnh đạo nhà nước. Ở miền Nam, ngoài sân khấu nhà hát Trần Hữu Trang, thì không có một sân khấu Cải lương nào khác. Anh em nghệ sĩ chúng tôi rất nhiệt huyết với nghề, họ muốn đem niềm đam mê, muốn đem những sân khấu cũng như những vai diễn hay tới khán giả, nhưng không có sân khấu thì chúng tôi sao có thể làm được điều đó.

Vì vậy, tôi mong rằng lãnh đạo nhà nước hãy tạo ra những sân khấu, những nhà hát mới để những nghệ sĩ từ lớn tuổi, những ngôi sao hay cả những nghệ sĩ trẻ có thể phục vụ và cống hiến khán giả nhiều hơn. Quan trọng hơn cả, tôi nghĩ tuần nào sân khấu Cải lương cũng sáng đèn, thì khán giả sẽ có thói quen đi xem giống như những thập niên trước. Đó là những điều trăn trở của anh em nghệ sĩ chúng tôi hiện nay.

Ngoài những sân khấu tại phía Nam, anh đã bao giờ diễn Cải lương cho khán giả miền Bắc chưa?

Tôi có cơ hội biểu diễn phục vụ khán giả miền Bắc rất nhiều lần rồi, từ những năm 95. Lúc đó, khán giả Hà Nội rất thích tôi và anh Tài Linh hát vọng cổ và họ cuồng nhiệt với những tiết mục của chúng tôi. Tôi nghĩ khán giả Hà Nội không phải không thích nghe Cải lương, vọng cổ đâu, điển hình như chương trình “Ngôi sao Cải lương Phương Nam” do tôi làm đạo diễn đã trải qua 6 kỳ và chuẩn bị bước sang kỳ 7 vào cuối tháng 3 tới.

NSƯT Kim Tử Long trên sân khấu

Mặc dù không ồn ào như những chương trình nhạc trẻ khác, nhưng những khán giả Hà Nội đón nhận chương trình “Ngôi sao Cải lương Phương Nam” và những nghệ sĩ miền Nam bằng một sự trân trọng rất lớn.

Tôi rất ngạc nhiên khi thấy khán giả dám bỏ một số tiền không hề nhỏ để mua vé xem chương trình Cải lương, thậm chí ngay ở miền Nam cũng chưa bao giờ phát hành vé với mệnh giá như vậy. Đó là thành công và niềm hạnh phúc mà chương trình cũng như nghệ sĩ chúng tôi cảm nhận được.

Qua 6 kỳ tổ chức “Ngôi sao Cải lương Phương Nam”, anh có kỷ niệm nào khó quên với khán giả Hà Nội không?

Mỗi chương trình là một kỷ niệm khó quên với tôi, mỗi chương trình là một ấn tượng, một niềm vui với anh em nghệ sĩ nhất là các cô chú nghệ sĩ lớn tuổi như Thanh Tòng, Lệ Thủy, Bạch Tuyết.

NS ƯT Kim Tử Long đang chuẩn bị cho chương trình “Ngôi sao Cải lương Phương Nam 7”

NSND Bạch Tuyết: Khán giả miền Bắc trí tuệ, chuyên nghiệp, tình cảm, nồng nhiệt

Đã ngoài 70 tuổi, cái tuổi đáng lẽ cần được nghỉ ngơi an nhàn bên con cháu người thân, nhưng nghệ sĩ vẫn chăm chỉ hoạt động và cống hiến cho nghệ thuật Cải Lương, có lý do gì đặc biệt không ạ?

Chỉ có một lý do duy nhất, ca hát đối với tôi là niềm đam mê không bao giờ ngưng nghỉ. Được hát chính là sự hạnh phúc, là niềm sung sướng vô bờ đối với một đời người nghệ sĩ.

Nổi tiếng và thành công từ rất sớm, có trong tay tấm bằng tiến sĩ và danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân, NS có cảm thấy hài lòng với những gì mình đã đạt được?

Cho tôi cảm ơn tổ nghề, cảm ơn cuộc đời đã yêu thương, nâng đỡ, trọng vọng tôi. Và tôi tin rằng, mình cần phải tiếp tục cố gắng hơn nữa với những chân trời nghệ thuật, để thỏa ước mơ của mình và để bày tỏ phần nào lòng biết ơn, sự tri ân của mình đối với những khán giả đã yêu mến mình ngần ấy thời gian.

Vậy theo NS, nghệ sĩ Cải lương cần phải có những yếu tố nào để đi tới thành công?

Thật khó để nói đầy đủ về những lý do làm nên thành công một đời người, nhưng tôi nghĩ, muốn có được một thành tựu, như Thầy tôi – NSND Phùng Há đã dạy, thì người nghệ sĩ ngoài cái tài cần phải chăm chút, nuôi dưỡng cái tâm của mình đối với nghề, với con người, với đất nước, với nơi mình được sinh ra và nuôi lớn. Khi đó, chúng ta sẽ biết cách sống thế nào để giữ thân, giữ giọng ca, giữ thần sắc sao cho mỗi lần xuất hiện trên sân khấu, khán giả họ tin yêu và trân trọng cái nghề mình đang theo đuổi.

Hơn 60 năm gắn bó với Cải lương, ​NS đánh giá thế nào về hiện trạng của bộ môn nghệ thuật này so với thời hoàng kim?

Mỗi ngày, mỗi thời đều có cái khá hơn, tiện lợi hơn và có cái chưa được. Thời trước thuận tiện cái này thì thời nay lại không thuận tiện cái khác. Vì vậy, tôi sống không có thói quen so sánh, vì bất cứ sự so sánh nào cũng khập khiễng.

Có điều, tôi thấy những bạn trẻ theo đuổi dòng nhạc Cải lương hiện nay rất đẹp, ca hay, có tài, lên sân khấu vẫn mang tới cho khán giả sự háo hức, ái mộ. Vấn đề của chúng ta là làm thế nào để tạo ra cho các bạn nhiều tác phẩm hay, nhiều nhà hát và sân khấu chuyên nghiệp, cơ sở vật chất tiện nghi, hiện đại để phục vụ tốt cho cả nghệ sĩ và công chúng, để các bạn nghệ sĩ trẻ có cơ hội ở lại lâu trong lòng khán giả.

NSUT Kim Tử Long đã chia sẻ trong một bài phỏng vấn gần đây về việc khán giả miền Bắc đón nhận Cải lương không thua kém khán giả miền Nam, ​NS có suy nghĩ gì về việc này?

Cứ mỗi lần được mời ra phục vụ khán giả ở miền Bắc, là tôi như mở cờ trong bụng, sướng lắm! Cảm giác cứ như là được gặp lại người thân mỗi khi về lại tổ ấm vậy. Cái cách thưởng thức Cải lương của khán giả miền Bắc vừa trí tuệ, vừa chuyên nghiệp, vừa tình cảm và đặc biệt rất nồng nhiệt.

Điển hình, tôi đã tham gia chương trình “Ngôi sao Cải lương Phương Nam” được 4 kỳ rồi và kỳ tới đây, tôi cũng sẽ tham gia biểu. Đây là chương trình mà mỗi khi được mời, tôi lại sắp xếp để nhận lời ngay, bởi theo tôi, “Ngôi sao Cải lương Phương Nam” là một chương trình có uy tín về tổ chức cũng như tầm cao nghệ thuật.

Vở diễn nào từng diễn khiếnNS thích thú và muốn diễn đi diễn lại nhiều nhất?

Khán giả yêu mến tôi qua các vở Cải lương kinh điển như “Đời cô Lựu”, “Dương Vân Nga”, “Thúy Kiều”, “Kiều Nguyệt Nga”... Với tôi, bất kỳ vai diễn nào cũng có một cảm xúc riêng, và tôi cảm thấy may mắn và hạnh phúc khi được phục vụ hết mình cho khán giả mỗi khi họ yêu cầu. Tại chương trình “Ngôi sao Cải lương Phương Nam số 7” tới, tôi chắc chắc sẽ cùng các nghệ sĩ mang đến cho khán giả những trích đoạn cảm xúc và hào sảng nhất.

NSND Bạch Tuyết được nhớ tới với các vở Cải lương kinh điển như “Đời cô Lựu”, “Dương Vân Nga”, “Thúy Kiều”, “Kiều Nguyệt Nga”...

Năm 2017, NS sẽ có nhiều hoạt động với Cải lương chứ?

Tôi làm việc liên tục với nghệ thuật Cải lương, và ở một vài lĩnh vực mà tôi thấy mình có thể. Cải lương và ca hát đã ăn vào máu tôi rồi, và tôi hạnh phúc khi thấy mình còn rất có ích với nghệ thuật sân khấu dân tộc. Mong rằng khán giả hãy cổ vũ, tiếp sức cho tôi cũng như các anh em nghệ sĩ khác, để chúng ta có thể bảo tồn và gìn giữ tốt nhất bộ môn nghệ thuật truyền thống này.

Cảm ơn chị và chúc chị sức khỏe!

Đông Vũ