Hình ảnh người mẹ trong các vở cải lương kinh điển

Tấm lòng của biển

 

Vào thập niên 60, vở cải lương “Tấm lòng của biển” của tác giả Hà Triều- Hoa Phượng đã gây được tiếng vang lớn trong lòng giới mộ điệu lúc bấy giờ. Câu chuyện kể về một người mẹ nghèo khó phải giao con mình cho một gia đình sang giàu nuôi dưỡng. Bà phải cam phận làm vú em để được gần gũi con gái của mình. Cô con gái khi lớn lên lại đối xử tệ bạc với chính mẹ ruột của mình, gây ra bao cảnh đau khổ. Người mẹ vẫn âm thầm chịu đựng cho đến khi sự thật được phơi bày.

Vở diễn kết thúc một cách có hậu, mẹ con đoàn viên trong niềm hạnh phúc. Nghệ sĩ Út Bạch Lan đã lột tả trọn vẹn hình ảnh một người mẹ cam chịu vì con. Hơn hết, chất sầu nữ trong giọng ca của bà càng làm cho vở diễn thêm xúc động. Bên cạnh Út Bạch Lan, vở diễn còn có hai ngôi sao của cải lương bấy giờ là Thành Được và Thanh Nga. Đây là một trong những vở diễn xuất sắc và thu hút khán giả của sân khấu Thanh Minh Thanh Nga.

Con gái chị Hằng

 

Sau thành công của “Tấm lòng của biển”, tác giả Hà Triều- Hoa Phượng tiếp tục cho ra mắt vở “ Con gái chị Hằng”. Đây là một vở bi chứa đựng nhiều nước mắt đau khổ. Chia tay với chồng sớm, bà mẹ phải chịu đựng bao cảnh cực khổ. Lâm vào đường cùng, bà cam chịu làm vợ bé để có tiền nuôi con. Khi con gái khôn lớn biết mẹ mình làm vợ bé cho người nhiều tiền thì đâm ra oán hận, tủi nhục. Cô bỏ về nhà cha ruột của mình khiến người mẹ vô cùng đau khổ. Nghe tin con bị tai nạn, người mẹ lên cơn đau tim và qua đời. Khi con gái hối hận thì mọi sự lỡ làng.

Vẫn là bộ ba ăn khách của đoàn Thanh Minh - Thanh Nga lúc bấy giờ thủ vai chính: Út Bạch Lan (chị Hằng), Thanh Nga (Trinh, con gái chị Hằng), Thành Được (bạn trai của Trinh). Ngoài thành công về ý nghĩa tình mẫu tử, "Con gái chị Hằng" còn mang đến cho nghệ sĩ Hữu Phước một vai diễn để đời khi hóa thân thành cậu của Trinh với khuôn mặt xấu xí, nét diễn xuất thần, cùng lối hát vô cùng ấn tượng.

Bông hồng cài áo

 

Nhắc đến "Bông hồng cài áo" thì mọi người liên tưởng ngay đến vở kịch nổi tiếng của kỳ nữ Kim Cương mà quên đi nguồn gốc cải lương của vở diễn. Đây chính là một vở cải lương của tác giả Hoàng Khâm. Tuy bị vở kịch nói của Kim Cương che mờ nhưng "Bông hồng cài áo" vẫn có vị trí quan trọng trong mảng đề tài mẹ của sân khấu cải lương.

Câu chuyện kể về nỗi bất hạnh của một bà mẹ, sinh con ra nhưng lại không được nuôi con. Gia đình chồng ác nghiệt đã cướp đi quyền làm mẹ của bà. Vì quá yêu thương con, nỗi buồn luôn dai dẳng, bà lìa cõi đời trong khi chưa được nghe con gọi tiếng mẹ. Nghệ sĩ Ngọc Giàu thể hiện thành công vai diễn với câu nói bất hủ: “Hồi nhỏ mình cho cục kẹo chúng cũng muốn, đi đâu chúng cũng đòi theo. Còn bây giờ giờ mình sắp đi một chuyến không về mà chúng không đòi theo”.

Tô Ánh Nguyệt

NSƯT Lệ Thủy và Minh Vương trong vở Tô Ánh Nguyệt

Khi nhắc đến những tác phẩm kinh điển của nghệ thuật sân khấu cải lương, không thể không nhắc đến tuồng “Tô Ánh Nguyệt” của tác giả Trần Hữu Trang, ra đời vào thập niên 40. Đóng góp vào thành công cho vở diễn là hai nghệ sĩ Phùng Há và Tư Út. Tuy nhiên, vì nhiều lý do, chính quyền thời bấy giờ cấm trình diễn vở cải lương này. Mãi cho đến những năm của thập niên 80, đoàn cải lương 284 dựng lại và Lệ Thủy đã gắn liền tên tuổi của mình với vai Tô Ánh Nguyệt.

Vở diễn nói về cuộc đời của Tô Ánh Nguyệt, một thiếu nữ nhẹ dạ trong tình yêu để rồi bị chửa hoang. Vì lề thói phong kiến cổ hủ lúc bấy giờ, Tô Ánh Nguyệt phải bỏ nhà ra đi, sinh con một mình. Sau đó, cô giao con cho người tình nuôi dưỡng, âm thầm chịu đựng nỗi đau xa con. Câu nói nổi tiếng trong vở cũng chính là nỗi đau tột cùng của người mẹ “Người ta đã cướp tôi cái quyền làm vợ, bây giờ người ta lại cướp cái quyền làm mẹ nữa hay sao?”.

Những bài vọng cổ về tình mẫu tử nổi tiếng

Nổi tiếng có bài “Mẹ dạy con” của soạn giả Viễn Châu ra đời vào thập niên 60. Với nội dung đầy ý nghĩa, qua tiếng ca của nghệ sĩ Út Bạch Lan, bài vọng cổ đã trở thành một tác phẩm nổi tiếng, không thể quên trong giới mộ điệu.

Cũng về nội dung lời mẹ khuyên con chữ “tam tùng, tứ đức”, soạn giả Loan Thảo sáng tác bài tân cổ giao duyên nổi tiếng “Con gái của mẹ”. Phần tân nhạc cho bài vọng cổ rất ấn tượng do nhạc sĩ Giao Tiên sáng tác.

Soạn giả Kiên Giang lại mượn hình ảnh con cò để ví von hình ảnh của người mẹ trong bài “Thâm ân từ mẫu”. Nghệ sĩ Ngọc Giàu thể hiện thành công bài vọng cổ này và tạo nên tiếng vang trên con đường sự nghiệp.