Lối thoát nào cho sân khấu cải lương?

 Tôi cũng vậy, thế nên tôi có làm một cuộc nghiên cứu nhỏ  về câu hỏi này. Sân khấu nói nôm na là một cái sàn diễn, nói bóng gió thì sân khấu là cuộc đời, cuộc đời là Sân Khấu. Cải lương" là chỉnh sửa,và làm đẹp hơn cái gốc trước đó,lương là làm đẹp hơn trên cái gốc đã có sẵn." CẢI cách hát ca theo tiến bộ, LƯƠNG truyền tuồng tích sánh văn minh". Sân khấu cải lương miền nam sau 1975 may mắn được thừa kế thời hoàng kim của nó, nhưng sau một thời gian, cải lương không những mất vị thế số một so với các loại hình nghệ thuật khác mà tài sản thừa kế cũng đội nón ra đi.

Nếu đổ lỗi cho các loại hình giải trí mới khác du nhập từ thế giới phương Tây như phim, game show, nhạc hip hop, vũ trường,nhậu nhẹt, bia bọng....thì chắc cũng không đúng vì có bạn lập luận rằng sao Kịch vẫn sống mạnh mẽ, diển viên kịch có đời sống đầy đủ nên mạnh ăn dạn nói hơn nghệ sĩ cải lương, giới show biz Việt rất ồn ào trong các cuộc scandal hay khẩu chiến gần đây.....

Nếu nói cải lương thiếu nhân tài thì càng không đúng vì trình độ chung cùa giới cải lương ngày càng cao hơn trước đây, chúng ta có tiến sĩ Cải Lương Bạch Tuyết, Giáo sư Trần Văn Khê, Bà Hội đồng nhân dân Quế Trân, tác giả lâu năm, Tô Lê Duy Tồng Thư Ký sân khấu Việt Nam....cùng nhiều nghiên cứu, nhà trí thức du học khắp nơi trên thế giới, và nhiều lãnh đạo nhiều năm kinh nghiệm, tất cả đồng hành qua nhiều cuộc hội họp, tiểu phẫu, đại phồi cải lương, phân tích tìm ra nguyên nhân, đựa ra nhiều thử nghiệm "Sân Khấu hóa" đôi khi dị lập nhau như " diễn kịch một mình", " Cải lương thính phòng", " cải lương giao duyên với xiếc", "cải lương với nhạc Trịnh", " cải lương hoành tráng", "cải lương kịch"(nhiều kịch hơn ca như Chuyện cổ Tích hiện đại), thậm chí cài lương nói( không có ca cải lương như chuyện tình Lương-Chúc), rồi cải lương xưa cộng với chiêu "xào đi nấu lại"....Cải luơng đi tận vào chùa chiền, tìm đến bà con phật từ với nhiều CD, DVD miễn phí, nhiều "Trường Ca" phật pháp ra đời. Cải luơng còn hào phóng hát "phục vụ" miễn phí. Rồi cải luơng kết hợp với các chuơng trình tạp kỷ.....Sấn Khấu truyền hình, các đài truyền hình từ thành phố đến tỉnh lụy đều đồng loạt ra quân, ngân sách nhà nước ủng hộ tiền tỷ, một chính sách ưu đãi nghệ thuật dân tộc chưa từng có từ xưa đến nay, thuật ngữ Sân Khấu truyền hình ra đời.

Nếu cho rằng video cải lương giết chết cải lương(theo ca nghệ sĩ Hương Lan) thì cũng không đúng lắm vì phong trào cải lương mì ăn liền qua thời cũng lâu rồi mà cải lương có khá lên đâu? Còn theo lý luận của soạn giả lão thành Nguyễn Phương thì có 5 lý do ngăn càn đà phát triền cải lương là thiếu bầu giỏi, không có rạp hát, danh ca vắng bóng, chế độ kiềm duyệt, lạm phát giá vé đắc đỏ(nếu bấm bụng lắm thì công nhân nghèo ngồi vé ở cuối chót)....

Kể ra những lý do này cũng hợp lý nhưng chúng ta có " Sân khấu truyền hình, áp dụng kỹ thuật công nghệ cao hỗ trợ các mặt khuyết trên, hơn nữa chúng ta áp dụng phương pháp " bình mới rượu cũ", những tuồng tích xưa bất hủ theo thời gian đều được tận dụng, những danh ca xưa vẫn còn cùng với nhiều giọng ca hay mới mà báo chí hết lòng ca ngợi...những thảo luận cùa các nhà làm nghệ thuật văn hóa, cùa những khán giả tâm huyết đề "bắt đúng mạch" bệnh của cải luơng trong suốt hai mươi năm trời chắc các nhà lãnh đạo cũng nghe thấu, cũng áp dụng, các cuộc thì cũng có phần tham gia bình chọn của khán giả.

Tóm lại, cái gì chúng ta cũng đã cố gắng, cố hết sức mình, tài năng cũng có thừa nhưng "lực bất tòng tâm". Nếu trách khán giả quay lưng với cải lương thì càng không đúng vì khách hàng là thượng đế mà, sớ thích của con người làm sao ép buộc được, có câu ' cha mẹ sinh con trời sinh tính" .Hay có lẽ chính do  bản chất của cải lương tuân theo quy luật của cuôc sống, không thích hợp với nhịp sống số, nhịp sống hiện đại, lên tới đỉnh rồi thì đứng đó hay phải tụt xuống.

 Cải lương lại không hiểu chính mình, cải lương thay đổi cái định nghĩa cùa nó. Nói như tiến sĩ nghệ sĩ Bạch Tuyết, "cải lương Vẫn hoạt động một cách bình thường và… bất thường", con người không ai mà không có lúc khó khăn, thì cải lương cũng vậy, người hết thời thì cải lương cũng qua thời, đó là sự phát triền bình thường và  bất thường. Khàn giả cải luơng ngày càng lão hóa và bị co cụm thì lối đi cho cải luơng là "còn nước còn tát" , thời thế biết đâu tạo anh hùng,.

Nhiều nguyên nhân nhỏ  lớn,chính phụ, nên cải lương không còn lối thoát đề trở lại thời hoàng kim, có chăng ta cố tồ chức nhiều hoạt động qua truyền hình ( Đờn va tài tử, Vầng Trăng cổ Nhạc, Chuông vàng....), những bài báo rơm rả đề  tạo tính ma sát, hãm lực lực trong quá trình cải luơng tuột dốc.

Ho Nguyen