Soạn giả Nguyễn Phương và vở hát 'Chuyện Tình 17'

Nói rõ hơn là Nguyễn Phương phần nhiều dựa vào tình tiết của một tác phẩm nào đó để viết lên vở tuồng cải lương. Ðiều đó có nghĩa là khi hoàn thành vở tuồng, Nguyễn Phương chỉ ở vài trò thứ yếu, vì người sáng tác ra tác phẩm mới là chính.

Vậy do đâu mà các ký giả kịch trường thời đó “tặng” cho soạn giả Nguyễn Phương biệt hiệu “soạn giả phóng tác”?

Tôi xin ngược thời gian trở về thời kỳ những năm đầu thập niên 1950, Nguyễn Phương cộng tác với đoàn Thanh Minh Thanh Nga. Lúc ấy ông có đưa lên sân khấu này các vở tuồng Mộng Ðẹp Nửa Ðời Hoa (loại Hoa Nhứt chiến tranh) tuồng xã hội Hai Hình Ảnh Một Cuộc Ðời.

Không biết vào thời điểm này các tuồng của Nguyễn Phương là sáng tác hay phóng tác, do bởi tuồng chẳng ăn khách, hát vài lần rồi dẹp qua một bên nên ít ai chú ý.

Lúc bấy giờ soạn giả Nguyễn Phương mới chuyển hướng đổi cách làm ăn, ông chọn những tiểu thuyết đang đăng báo để phóng tác thành tuồng cải lương. Ai cũng biết bản thân cốt truyện tiểu thuyết đã thu hút một số đông độc giả, tất nhiên sẽ dồn độc giả vào con số khán giả và tuồng hát sẽ thành công. Những tiểu thuyết hay của nhà văn Ngọc Linh đang feuilleton trên nhựt báo, tuần báo đã lần lượt được Nguyễn Phương phóng tác, đó là những tác phẩm: Ðôi Mắt Người Xưa, Ngả Rẽ Tâm Tình, Yêu Trong Hoàng Hôn, Trời Không Có Nắng.

Tác phẩm Bóng Chim Tăm Cá của nhà văn Sĩ Trung cũng được Nguyễn Phương phóng tác. Tóm lại là Nguyễn Phương không phải “moi tìm nặn óc” để sáng tác mà chỉ cần lấy những tiểu thuyết của những nhà văn đang được nhiều người đọc để phóng tác, rồi chia tiền bản quyền với họ. Vấn đề này thời đó bị báo chí phê bình nhiều.

Ðến gần cuối 1965 thì Nguyễn Phương đưa lên sân khấu vở tuồng xã hội “Chuyện Tình 17”, người ta tưởng đâu là của Nguyễn Phương sáng tác, do bức phổ biến trên báo chí, ý nói rằng người nữ trợ tá nào đó đã kể chuyện cuộc đời của mình, và được ông viết thành tuồng cải lương. Và dưới đây là nội dung bức thư mà cũng là nguyên bản sơ lược Chuyện Tình 17 của soạn giả Nguyễn Phương được báo chí thời đó đăng:

Sài Gòn ngày 8 tháng 11, 1965

Mến gởi cô M. D... Nữ trợ tá Quân Ðoàn X. KBC 0000.

Tôi hân hạnh báo tin cô hay vở ca kịch “Chuyện Tình 17” được đoàn Thanh Minh Thanh Nga chọn để trình diễn vào dịp Noel năm nay. Tôi thành thật cảm ơn cô đã thuật lại những sóng gió đã qua trong khoản đời học sinh của cô, và nhờ đó tôi thu thập được rất nhiều sự kiện thực tế và sống động để hoàn thành tác phẩm: “Chuyện Tình 17” nầy.

Từ lâu, tôi hằng hoài vọng sáng tác một ca kịch phẩm đề cập tới cuộc sống của lứa tuổi thanh xuân, của sinh viên, học sinh với tất cả những khía cạnh tâm lý phức tạp và khát sống của tuổi trẻ. Câu chuyện bi thương của cô, của gia đình cô có thể coi như một thảm kịch từng xảy ra trong nhiều gia đình khác mà cha mẹ và con cái không hiểu nhau, cách biệt nhau về lối sống, hay vì bận công ăn việc làm mà không săn sóc cho nhau được.

Tôi không hề có cao vọng làm một nhà mô phạm gióng lên tiếng chuông cảnh tỉnh các bạn trẻ trước ngưỡng cửa tình yêu, tôi cũng không dám góp lời với các bậc phụ huynh từng xao lãng trong việc dạy dỗ con và theo dõi sự học tập của con cái.

Trong vở ca kịch “Chuyện Tình 17” nầy tôi muốn nêu lên một hiện trạng có thật, có thể xẩy ra cho bất cứ gia đình nào có con trai con gái trong tuổi vị thành niên, đang được cha mẹ cho ăn học mà thiếu sự chăm sóc của nhà trường của phụ huynh và của xã hội. Phần kết luận, xin dành cho các bậc thức giả.

Tôi hy vọng những đêm trình diễn vở ca kịch “Chuyện Tình 17” tôi sẽ bắt gặp thấy cô cười nghiêng ngửa vào các vai “Hoàng” (do Hoàng Giang thủ diễn), vai Kim (do Kim Quang) vai Cường (Nam Hùng) những anh bạn 35 mà ta gặp ở trường đời cũng như ở một góc cạnh nào đó của trường học.

Cô có thể thấy lại hình ảnh chính cô trong cái thời 17 xuân xanh, mơ mộng, ôm nhiều hoài bão, mắt hướng nhìn về tương lai những cảm xúc cuồng nhiệt của tuổi trẻ và tình yêu đến như những cơn giông tố gieo tàn hại cho chính mình và những người thân.

Loan (do Thanh Nga) và Tuấn (do Thành Ðược) đại điện cho tuổi đang yêu. Hồng (Ngọc Giàu) mẹ của Loan hy sinh cuộc đời mình cho hạnh phúc của con, Linh (Hữu Phước) một người bạn bạn tình của Hồng, một kẻ gây ra gió mà tự mình không hề hay biết. Bốn nhân vật ấy sẽ làm cho mọi khán giả phải rơi lệ thương cảm vì những thảm kịch gia đình mà họ vừa là thủ phạm, vừa là nạn nhân.

Sau rốt còn có ông Ngoại (Minh Ðiển) với quan niệm cổ hủ phong kiến đã góp phần mâu thuẫn không ít cho “Chuyện Tình 17”. Vợ của ông Hoàng (Kim Giác) một người ham mê hột xoàn đã làm ngơ khi Cường con trai bà làm tội ác, và cô bé Phượng (Kim Nga) một cô bé đợt sống mới...

Tất cả những nhân vật ấy với câu chuyện bi thương của Loan sẽ làm cho mọi khán giả có thể tưởng như “Chuyện Tình 17” đã có một lần xảy ra trong xóm mình, trong gia đình mình hay gia đình một người bạn thân nào đó, vì tất cả sẽ bị lôi cuốn theo cốt chuyện, cười rất nhiều và khóc thành thật cho nhân vật trên sân khấu.

Tên nhân vật trong Chuyện Tình 17 nầy hoàn toàn do tưởng tượng, nếu có nhằm vào một người nào trong thân của cô, hiểu cho sự trùng hợp ngẫu nhiên mà thôi. Lần nữa tôi xin cám ơn cô đã cho phép tôi đưa câu chuyện tình bi thương của cô lên sân khấu.

Nguyễn Phương 65

Qua bức thơ trên đây được đăng báo thì có người nói ý của Nguyễn Phương muốn nói rằng ông cũng sáng tác như ai vậy, chớ đâu phải chỉ là “soạn giả phóng tác.”

Thế nhưng, nào ai học được chữ ngờ. Khi gởi tuồng Chuyện Tình 17 tham dự giải tuồng hay nhứt năm 1965, thì Ban Thường Vụ Ban Tuyển Chọn Giải Thanh Tâm phát hiện là tuồng phóng tác theo cuốn phim Mỹ có tên “Mirage de la Vie” mà nhà nhập cảng phim dịch ra “Ảo Ảnh Cuộc Ðời” chiếu ở rạp Ðại Nam, Sài Gòn, mấy năm trước đó.

Trong khi Ban Tuyển Chọn Giải Thanh Tâm chuẩn bị họp đưa tuồng “Chuyện Tình 17” lên bàn mổ, thì soạn giả Nguyễn Phương rút lui khỏi vòng “chiến đấu,” không dự tranh giải nữa và cũng chẳng cho biết lý do.