Lời bạt trong Ngũ Đại Gia của Sân Khấu Cải

Tôi đã gặp anh Nguyễn Phương lần đầu nơi quê hương thứ hai nam 1997 khi anh đến với Hội Ái Hữu Cựu Học Sinh Trường Trung Hoc Mỹ Tho như một cựu học sinh và một soạn giả. Anh đến góp ý cho các diễn viên cây nhà lá vườn của Hội trong việc tập dượt một trích đoạn vở kịch Hoa rơi cửa Phật để trình diễn trong buổi hợp mặt. Tuy đời đã quá 70, tuy phong thái vẫn còn nhanh nhẹn, anh lại có vẻ trầm ngâm và xa vắng. Tôi quên đi cái cảm phục nào của tôi thời niên thiếu. Tôi tự hỏi phải chăng những giông bão của cuộc đời đã biến dạng tài năng và tạo anh đức khiêm cung.

Tôi thực sự biết anh Nguyễn Phương gần đây khi anh trở lại cầm bút, không phải để soạn tuồng mà để viết lai năm mươi năm lịch sử cải lương. Tôi thương anh và cảm phục anh khi biết được cái tình cảm gắn bó của anh với nghệ thuật sân khấu cải lương mà trong tuổi già sức yếu, thay vì thảnh thơi nghỉ ngơi anh đã ép mình với một kỹ luật thu mình trong một căn phòng nhỏ hẹp để như kiếp tằm tiếp tục nhả tơ, anh viết lại lịch sử cuộc đời của những người bạn nghệ sĩ đã cùng anh thăng trầm trong nghiệp dĩ cải lương. Là một chứng nhân và tác giả hiếm hoi còn giữ lại được một ký ức bén nhạy và một kiến thức dồi dào trong lãnh vực cải lương từ lúc phôi thai đến lúc cực thịnh qua đến lúc đổi đời, quyển [b]Ngũ Đại Gia[/b] của sân khấu cải lương mà các bạn cầm trong tay là một [b]quyển sách duy nhất về lịch sử cải lương miền Nam.[/b]

[b]Không những anh viết bằng ký ức, bằng tài liệu ít ai có được mà cả sự chính xác. Để biết chính xác năm sinh của một nghệ si quá, anh đã cho đi truy tầm mộ chí của nhửng người quá cố. Để kiểm nhận một sự kiện mà bụi thời gian đã nhạt nhòe ký ức, anh không quản ngại tìm kiếm cho bằng được người trong cuộc để xác minh.[/b]Tuy quyển sách có bản chất kể chuyện nhưng tác giả đã tài tình diễn đạt nhưng tình tiết qua một phương thức vừa phân tích, vừa tổng hợp để người đọc có được một cái nhìn bao quát về lịch sử cải lương qua câu chuyện Ngũ Đại Gia. Từ hát bội qua hát bội pha cải lương dã sử việt Nam, tuồng xã hội cận đại đến kịch nói tác giả đã trình bày có lớp có hồi, chuyển đoạn nhẹ nhàng như một cuốn phim. [b]Không những phải là một nghệ sĩ dồi dào kiến thức và kinh nghiệm sống, anh Nguyền Phương phải là một nhà nghiên cứu có phương pháp và là một nhà văn có tài để chúng ta dọc lịch sử của 50 năm cải lương Việt Nam [/b]từ trang đầu dến trang cuối như một quyển tiểu thuyết.

[b]Quyển Ngũ Đại Gia của sân khấu cải lương như vậy là một tự điển một tài liệu tham thảo quí giá[/b] cho mọi thế hệ nhớ được hay biết được [b]cái xã hội huy hòang dầy tình người và tính nghệ thuật của sân khấu cải lương miền Nam[/b]. Các bạn sẽ có dịp trông lại các hình ảnh quen thuộc của những nghệ sĩ mà một thời hay mãi mãi các bạn ưa thích biết dược muôn khía cạnh của cuộc đời nghệ sĩ và nhệ thuật cải lương.

Không phải là nhà nghiên cứu cũng không phải là nhà văn nhưng từ gần 30 năm nay tôi làm văn hóa với sách vở của các nhà nghiên cứu và các nhà văn. Gần gũi với môi trường văn hóa Việt Nam và bản địa, tôi hân hạnh viết lời bạt này để giới thiệu với các đọc giả người Việt quyển Ngũ Đại Gia của sân khấu cải lương như là một tài liệu hữu ích về lịch sử cải lương Viêt Nam lần đầu tiên được xuất bản tại hải ngoại.

Montreal,mùa Giáng sinh 2003.

Giám đốc sở Văn Hóa và Thư Viện