NS HOÀNG LONG “ĐỜI SỐNG NGHỆ SĨ XA QUÊ HƯƠNG

Ông luôn nhớ nghề và nghĩ về một quá khứ gắn bó với sân khấu bằng sự kính trọng của một người nghệ sĩ. Nói về những nghệ sĩ Việt gắn kết làm nên mạch ngầm bất tận của nghề hát tại Pháp, NS Hoàng Long đã có những chia sẻ với Ô cửa nhỏ: “ Thành phố Paris rất là rộng lớn, số nghệ sĩ cải lương sinh sống ở Patis quá ít mà lại ở rải rác xa nhau, nếu muốn gặp mặt và hát chung trên một sân khấu rất khó. Trước hết phải kể đến nghệ sĩ tiền phong Bích Thuận, người nghệ sĩ cải lương tài danh từng hát trên sân khấu Kim Chung, kịch đoàn Bích Thuận và sân khấu Phụng Hảo  trong thập niên 50, 60 của thế kỷ trước. Cô Bích Thuận hiện nay 87 tuổi, vẫn còn giọng ca ngâm rất truyền cảm. Trong khi tình hình sân khấu cải lương trong nước khó khắn, thông qua những trang web về nghệ thuật cải lương, khán giả trong và ngoài nước đã có dịp thưởng thức những giọng ca một thời được yêu mến, trong đó có nghệ sĩ Bích Thuận.

Tại Pháp còn có đôi nghệ sĩ tài danh Minh Tâm và tài Lương là chị của NS Tài Linh và chị của NS Chí Linh. Ở Pháp con có đôi nghệ sĩ uyên ương Minh Đức, Kiều Lệ Mai, hai nghệ sĩ nổi danh trong đoàn Kim Chung thập niên 60, 70. Sau 1975, Minh Đức, Kiều Lệ Mai hát trên sân khấu Nhà hát cải lương Trần Hữu Trang. Ngoài ra còn có các nghệ sĩ Minh Thanh (nhạc sĩ cổ nhạc) và vợ là nữ diễn viên Kim Chi, Nghệ sĩ Lý Kim Thanh, hội trưởng Hội Ái Hữu Nghệ sĩ Paris, Nghệ sĩ Dũng Thanh Hồng, đoàn Kim Chung thập niên 70, các nghệ sĩ tân nhạc Đỗ Quyên và bà Vũ Lan Phương, cô Ngọc Sương, nữ nhạc sĩ organ Ngọc Hạnh, nhạc sĩ Trinh Hưng. Các nghệ sĩ Thanh Bạch, Bạch Lê, Phương Thanh, Hà Mỹ Xuân và Hà Mỹ liên vẫn còn tham gia hoạt động biểu diễn.

Các nghệ sĩ cải lương dù sống ở Pháp cũng như ở Mỹ và Úc đều có một điểm giống nhau là không thể dùng nghề hát cải lương là nghề chính, họ đều có nghề khác để mưu sinh.

Khán giả Việt Nam ở Pháp không đông, họ cũng phải đi làm việc, chỉ nghỉ được vào ngày thứ bảy, chủ nhật hay các dịp lễ, vậy nên các nghệ sĩ cải lương chỉ có thể hát vào các dịp lễ hay nhiều lắm là vào một chiều chủ nhật trong tháng. Các nghệ sĩ không hợp thành một đoàn hát  tập trung như các đoàn hát trước 1975 mà khi có tuồng mới, nghệ` sĩ Minh Đức  - Kiều Lệ Mai mời các nghệ sĩ có vai đến tập tuồng, Minh đức là đạo diễn. Cũng có tuồng hát do hai nghệ sĩ Minh Tâm Tài lương đứng ra tổ chức và dàn dựng.

Trước đây NS Hà Mỹ Xuân có tiệm bán thức ăn nhanh, hiệu tiệm đề Plats cuisines Traditionnels Vi- etnamiens ở đường Blomet Paris, rất đông thực khách Pháp và Việt đến mua thức ăn làm sẵn để mang về.

Nhưng hiện nay cô và chị mình là Hà Mỹ Liên đã liên kết với nhà hàng Minh Hoa tổ chức chương trình Đờn Ca tài tử Nam Bộ hàng tháng. Các nghệ sĩ đã có dịp hội ngộ để đỡ nhớ nghề, hát là để góp phần gìn giữ một loại hình nghệ thuật độc đào của dân tộc, mà cũng một phần là muốn đem lại cái không khí Việt Nam cho các buổi sinh hoạt công đồng Việt Nam ở Pháp. Tôi mong có dịp về VN để cùng các đồng nghiệp trong nước biểu diễn. Đó là nguyện vọng và hạnh phúc của cuộc đời tôi”.

Tố Như