Nhà hát… không nhà!?

• Thời hát bội... dần qua?

Từ khi được thành lập vào năm 1977 với tên gọi là Đoàn Nghệ thuật Hát bội TPHCM, đơn vị nghệ thuật này luôn không ngừng tập hợp đông các nghệ nhân, nghệ sĩ, nhạc sĩ giỏi tay nghề phục hồi, dàn dựng nhiều vở tuồng truyền thống từng được coi là kinh điển của hát bội.

Các vở diễn của đoàn cũng khá đa dạng với các đề tài lịch sử, dã sử, chuyện cổ dân gian… được dàn dựng công phu, biểu diễn ở các rạp hát trong thành phố và nhiều vùng lân cận thu hút đông khán giả đến xem. Trong quá trình hình thành và phát triển, đoàn nghệ thuật hát bội đã góp phần tạo dựng tên tuổi cho nhiều nghệ sĩ. Trong đó, có những nghệ sĩ giờ đã được Nhà nước phong tặng danh hiệu nghệ sĩ nhân dân, nghệ sĩ ưu tú.

Chương trình sân khấu học đường của Nhà hát Nghệ thuật Hát bội TPHCM.

Từ năm 2002, đoàn hát đã chính thức được nâng cấp lên thành Nhà hát Nghệ thuật Hát bội TPHCM. Từ đó, nhà hát đã không ngừng mở những lớp đào tạo diễn viên trẻ để tạo nguồn cho tương lai và chủ động thực hiện những chương trình sân khấu phục vụ sinh viên, học sinh. Đặc biệt là chương trình sân khấu học đường, mỗi tháng biểu diễn trên 10 suất để giao lưu với các khán giả trẻ như: trình thức vũ đạo, hóa trang, âm nhạc, tính ước lệ, tượng trưng; triển lãm ảnh về hình tượng các nhân vật, giới thiệu các chuyên đề trong nội dung tuồng tích: tính bi, hài, hùng… Ngoài ra, hàng tháng, nhà hát còn tổ chức biểu diễn 1 suất tại Nhà hát TPHCM để phục vụ công chúng. Tuy nhiên, những điều đó là một thời đã qua.

• Lãng phí mặt bằng!

Hiện nay, Nhà hát Nghệ thuật Hát bội TPHCM không còn biểu diễn đều đặn mỗi tháng 1 lần tại Nhà hát TPHCM như các năm trước nữa mà chỉ tập trung đi biểu diễn phục vụ vùng sâu, vùng xa. Vào những dịp lễ hội kỳ yên, lễ hội cúng tế, cầu an, các nghệ sĩ được mời tham gia biểu diễn hợp đồng theo từng suất hát. Tuy nhiên, số lượng các hợp đồng này cũng đang ngày một giảm dần khiến đời sống nghệ sĩ ngày càng khó khăn.

Hiện nay, có những nghệ sĩ phải làm nghề tay trái kiếm sống như mở quán cà phê, làm tóc, trang điểm... Mặc dù đang rất khó khăn, nhưng mấy năm nay, nhà hát đã tạo điều kiện thuận lợi cho các nghệ sĩ: Xuân Quan, Hữu Nhi, Ngọc Nga, Hữu Danh, Linh Hiền… đi học đạo diễn để có thể dàn dựng vở mới. Bên cạnh đó, nhà hát cũng tuyển mộ được một số gương mặt trẻ để truyền nghề.

NSƯT Ngọc Nga, Phó Giám đốc Nhà hát Nghệ thuật Hát bội TPHCM cho biết: “Mặc dù đang rất khó khăn, nhưng có một số bạn trẻ đến với hát bội, thật đáng quý. Trong đó, có em rất say mê hát bội như Bảo Châu chẳng hạn. Đây là một trường hợp rất hiếm. Em phụ mẹ bán hủ tiếu gần rạp Long Phụng, thấy các anh chị tập tuồng rồi say mê, đi theo hát bội. Vào học hát bội được một thời gian, Bảo Châu đi nghĩa vụ quân sự, được kết nạp Đảng và hoàn thành công tác, được đơn vị giữ lại, nhưng em không chịu và quay trở lại cộng tác với nhà hát. Hiện nay, nhà hát đang rất cần những người trẻ đam mê hát bội như thế…”. Tuy nhiên, hiện nay, nỗi khổ lớn nhất của nhà hát là… không có nhà! Từ năm 2000, được sự đồng ý của Sở VH-TT TPHCM (nay là Sở VH-TT-DL TPHCM), nhà hát đã ký hợp đồng liên doanh với Công ty TNHH Dịch vụ, Thương mại, Xây dựng Ánh Dương thành lập Trung tâm Văn hóa Long Phụng. Thế nhưng, chỉ sau một thời gian hoạt động, nơi này đã ngưng vì vắng khách và nhiều năm qua, địa điểm này xuống cấp trầm trọng, trông nhếch nhác, rất lãng phí. Có địa điểm là khu đất vàng Long Phụng nằm ở mặt tiền đường Lý Tự Trọng, Q1, nhưng Nhà hát Nghệ thuật Hát bội cứ mãi long đong hoạt động như không có nhà là điều vô lý? 

Vân An