RỒI ... 20 NĂM SAU!

     Đường dây kịch diễn tiến không sôi động, mâu thuẫn không gây cao đỉnh như những danh phẩm khác của đôi soạn giả tài hoa này, cũng bởi nội dung không mới lạ. Nó như là cái bản lề giữa hai câu chuyện: thứ nhất Cô Lựu, Võ Minh Thành, Võ Minh Luân, thứ 2 Bao Tích Nhược, Dương Thiết Tâm, Dương Khang. Xin lỗi, nói vở chiều đông có phần giống hai giống hai câu chuyện trên, không phải người viết có dụng ý đề cao sự sao chép, mà bởi nội dung không mới lạ của vở, vô tình mang tính tương tự hai chuyện cải lương kia. Vả lại, khi vở Chiều Đông Gió Lạnh Về được khai sinh trên sân khấu, thì vở Anh Hùng Xạ Điêu còn chưa hình thành trên sân khấu Dạ Lý Hương sau đó khá lâu.

     Vở Chiều Đông Gió Lạnh Về, Mã Cơ (Hùng Minh) là chủ đồn điền giàu sang nhưng độc ác. Ông ta muốn gả con gái duy nhất, Ái Lan (Hồ Ngọc Trinh) cho gã công tử Kha Ly (Lê Minh Hảo) ích kỷ, mà ông đâu ngờ cô đã yêu  chàng quản gia Quang Sơn (Lê Văn Gàn) với giọt máu đang kết tựu hình hài. Mã Cơ đầu độc Quang Sơn, nhưng anh được cô hầu gái nhà Mã Cơ là Dạ Ngọc (Kim Hồng) cứu sống. Vừa gặp lại Quang Sơn, Mã Cơ rút súng. Quang Sơn nhanh tay cướp vũ khí Mã Cơ, bỗng nghe tiếng súng nổ, Mã Cơ tử vong. Quang Sơn bị kết án, lưu đày nơi An Bình Sơn hơn 20 năm.

     Thù hận lẫn yêu đương dằn xé tâm can Ái Lan, nàng nhắm mắt đưa chân nên duyên cùng Kha Ly. Rồi... 20 năm sau , cậu bé Kha Minh (Hoàng Minh Nguyễn Văn Mẹo), con trai của Ái Lan và Quang Sơn luôn mang mặc cảm ưu hoài vì bị cha Kha Ly bạc đãi, hành hạ: "mấy đời bánh đúc có xuơng, mấy đời cha dượng có thương con vờ"! vờ tức là vợ. Vợ bỏ dấu nặng, thêm dấu huyền là vờ là nhại theo luật bằng trắc trong thơ lục bát của nhà thơ Bút Tre. Bạn đọc nào chưa biết Bút Tre thì cứ hiểu "con vờ" tức là đứa con không phải của mình.

     Một chiều đông gió lạnh, tuyết rơi Quang Sơn trở về. Tình hận năm xưa sống lại, sự thật được phơi bày: Mã Cơ chết vì viên đạn Kha Ly nhắm vào Quang Sơn lại trượt sang lão. Kha Ly ra đi, trả lại những gì đã vay mượn, chiếm hữu của những kẻ yêu nhau.

      NSUT Hùng Minh với sắc vóc bẩm sinh, quả rất thích hợp với dạng vai Tây Phương. Tuổi đã vào ngưỡng cổ lai hy, nhưng anh vẫn mạnh mẽ lúc di chuyển, trình thức biểu diễn với phong thái đều đặn, phóng túng, thoải mái. Trông anh, lại nhớ NSND Năm Châu mấy mươi năm trước cũng đường bệ, lão luyện đậm nét thật và đẹp mà lớp hậu bối dày công rèn luyện để noi theo. Phần diễn đã vậy, phần ca anh vẫn phong độ so với tuổi tác. Riêng diễn thoại, đôi khi anh "bỏ nhỏ" khó nghe đó, anh bạn. Hay là thính giác tôi có vấn đề, hở bạn đẹp lão?

      Lê Văn Gàn khá đẹp trong trang phục màu cam vàng. Gàn nhập vai Quang Sơn chưa tốt, dù không phải là vai khó, phức hợp về tâm lý nhân vật. Qua một năm trui rèn ở Ngân mãi chuông vàng và sáu năm kể từ cuộc thi Chuông vàng vọng cổ, khả năng diễn ca của Gàn cũng chưa tiến bộ, những câu ca xem chừng vẫn còn chệch theo chiều cao bổng ở phần diễn. Do đó, phần ca vai Quang Sơn có khởi sắc hơn diễn. Lớp chót, Quang Sơn trở về, Gàn ca vọng cổ câu 1 và 2 có cảm xúc. Lớp xuân tình ca chung với Lê Minh Hảo, Gàn ca... mùi, thiếu chất hùng của hơi Bắc. Cảnh cuối, cha con Quang Sơn - Kha Minh ca vọng cổ, Gàn ca câu hai tự sự của mình mà mắt nhìn Ái Lan, sai Logic. Ba là chuông Bạc 2006 Hồ Ngọc Trinh  (vai Ái Lan) đã sáng lên rất nhiều với phục trang màu vàng so với màu tối trong vai Nữ chúa Toạ Mã Sơn.

      Kể từ năm 2006 đến nay, phải nghiêm túc nói rằng Trinh đã tiến bộ nhất trong các nữ chuông vàng, chuông bạc, một phần do cô có hậu phương vững chắc là đòan Long An quê nhà, phần khác cũng do cô gặp cơ duyên sánh vai cùng các nam nghệ sĩ ngôi sao tầm cỡ để dung nạp, tích luỹ nhiều kinh nghiệm cho nghề. Trong Chiều Đông cô diễn - ca tốt, nét xúc cảm bi thương khi nghe tin Quang Sơn chết trong tù khá tỏ rõ. Lớp vọng cổ hai câu 5, 6 gần cuối vở, Gàn ca câu 5, còn Trinh cuối đầu lặng thinh như... ngưng diễn, không vận dụng nét bi trên gương mặt, chỉ chờ Gàn dứt câu 5 để Trinh tiếp câu 6. Chút sơ sót đó đã làm cho lớp diễn thiếu độ nhuần nhuyễn đáng tiếc.

      Lê Minh Hảo (vai Kha Ly), khá tốt vai phản diện. Phục trang đỏ giúp Hảo sáng đẹp, hàng ria mép rất đểu và tình. Vai ít đất diễn, nhưng Hảo đã rất công phu để nhập thần. Phần ca các thể điệu lớn, nhỏ đều được Hảo thi triển tốt. Riêng vọng cổ, Ngọc Trinh ca câu 3, Hảo ca câu 4 (đầu cảnh chót, 20 năm sau) rất đẹp. Có một câu Hảo ca riêng, xuống hò rất đẹp, được tán thưởng, và về song lang hò, nhịp 32 rất tuyệt, không thua các chuông.

      Kim Hồng (vai Dạ Ngọc) từ diễn đến ca đều tròn vai. Dạ Ngọc yêu thầm Quang Sơn, nhưng chàng yêu cô chủ Ái Lan. Dạ Ngọc không vì thế mà ganh ghét. Trái lại, cô luôn âm thầm giúp Quang Sơn và Ái Lan vượt qua nguy khốn. Cái tâm lành và lòng trung của Dạ Ngọc gây nhiều thiện cảm nơi người xem qua diễn viên Kim Hồng. Chuông vàng vọng cổ 2011 Hoàng Minh Nguyễn Văn Mẹo dù trong tuổi hơn chuông vàng 2006 Võ Minh Lâm, nhưng do vóc dáng nhí hơn Lâm, gương mặt "baby man" nên rất thích hợp với vai Kha Minh 20 tuổi. Chỉ xuất hiện ở cảnh chót, nhưng Minh Mẹo kịp cống hiến cho người xem vài nét chấm phá bi kịch một đứa trẻ bất hạnh, trường kỳ bất an  dưới áp lực bạo ngược của gã cha dượng mà cậu cứ ngỡ là cha ruột. Hoàng Minh đã nhạy bén vận dụng chuyển biến tâm lý nhân vật từ hùng sang bi khi người mẹ thú nhận rằng Quang Sơn chính là cha của Kha Minh.

     Tâm trạng bức xúc, bàng hoàng, bi thiết hiển thị qua mắt, cơ mặt, nhất là vành môi trong thoáng chốc để rồi hoà vào lời ca hai câu phụng hoàng 9 và 10 đầy xúc cảm, thâm trầm, và đi vào độ sâu nhân bản khi người mẹ Ái Lan - Ngọc Trinh lãnh xướng hai câu 11, 12! Nhiêu đó cũng có thể xem như tín hiệu tốt, đầu tiên một triển vọng về tiềm năng ngôi sao. Đó là phần diễn. Còn phần ca, Minh đã thể hiện tốt mấy câu lý ngựa ô Bắc chung cùng Kim Hồng, Lê Văn Gàn, Ngọc Trinh. Vọng cổ, Minh ca hai lần, lần đầu ca câu 15, Ngọc Trinh ca câu 16, lần sau Minh ca câu 1, Gàn ca câu 2. Cả hai câu 15 và 1, Minh ca rất tốt về kỹ thuật. Có điều, phong độ về hơi, giọng kém hơn khi đạt chuông vàng. Người mộ điệu đang rất trông chờ Hoàng Minh ở những chương trình sau với những vai nặng cân lượng hơn. Cố lên, cậu trai Bình Định!

     Nhìn chung vở cải lương này hơi đơn điệu về bài bản (thiếu sự phong phú). Tuy vở không thể liệt hàng danh tác, nhưng là soạn phẩm xem được, xét theo khía cạnh giải trí.